چهارشنبه 7 مرداد 1343 / 19 ربیعالاول 1384 / 29 ژوئیه 1964
4 بازدید
توزیع اعلامیه آیتالله خمینی
اعلامیه آیتالله خمینی که به مناسبت سالگرد فاجعه 15 خرداد صادر شده بود، همچنان در برخی شهرها میان مردم توزیع میشود. به نوشته ساواک، این اعلامیه در شهر مشهد نیز توزیع گردیده است. همزمان با انتشار این اعلامیه، نشریههایی از طرف میلانی و محلاتی که اخیراً به مشهد آمده و دیروز به تهران عزیمت نموده انتشار یافته است. در گزارش ساوک آمده که تعداد هر یک از این نشریهها سی برگ و خطی و متن آنها تقریباً از همین گونه اراجیف بوده است.[1]
اعتراف ساواک به شکست اصلاحات ارضی
ساواک امروز تلویحاً به شکست برنامه اصلاحات ارضی شاه اعتراف کرد و در گزارشی از تلاش برخی عوامل حکومت به تشکیل حزبی تازه خبر داد. به گزارش اطلاعات داخلی ساواک، سیدمحمد هاشمی مدیر روزنامه اتحاد ملی اظهار داشته دوستان و هواداران دکتر ارسنجانی با وجود اشاره نخستوزیر به اینکه برای یک نسل یک انقلاب کافی است، خود را برای تشکیل حزب جدیدی آماده میسازند. بنابراین گزارش، انتشار اخبار مربوط به سوءاستفاده در امر اصلاحات ارضی و همچنین رکودی که در این کار پیدا شده است، موجب تشجیع و تشویق آنان برای تجمع در اطراف دکتر ارسنجانی و مقابله در برابر حزب ایران نوین گردیده است.[2]
جبهه ملی بدون رهبر
ساواک در گزارشی از آخرین وضعیت جبهه ملی پس از استعفای اللهیار صالح و مهدی آذر نوشت: جبهه ملی در حال حاضر بدون رهبر مانده ولی جناح افراطی جبهه ملی را که کمیته دانشگاه را تشکیل میدهند و اکثراً از اعضای حزب ملت ایران داریوش فروهر هستند، با داریوش فروهر اطراف آیتالله زنجانی را گرفتهاند تا شاید او که در حال حاضر رهبری نهضت آزادی را دارد بتواند به تشکیل کمیته اجرائیه جبهه ملی موفق گردد. این گزارش میافزاید: ولی مشارالیه نیز فردی است که هر روز دارای یک رأی و یک عقیده به خصوص است و تاکنون مذاکرات او و داریوش فروهر و حسن نزیه، که از رهبران نهضت آزادی است به جایی نرسیده است.[3]
ملاقات نخستوزیر با سفیر انگلیس
ساعت 11 صبح امروز حسنعلی منصور نخستوزیر، سر دنیس رایت سفیرکبیر انگلیس در تهران را به حضور پذیرفت. در این جلسه که مدت نیم ساعت طول کشید، نخستوزیر و سفیرکبیر انگلیس درباره روابط دو کشور و مسائل مورد علاقه ایران و انگلیس تبادل نظر کردند.[4]
دیدار نخستوزیر با هیئت حسن نیت ایران در افریقا
اعضای هیئت حسن نیت ایران به افریقا امروز با نخستوزیر دیدار کردند. در این ملاقات منصور گفت: برای ما قاره افریقا از هر لحاظ یک قاره بکری است. در بعضی از این ممالک نسبت به ایرانیان احساسات بسیار دوستانهای ابراز میشود و به همین جهت ما میتوانیم روابط سیاسی و یا اقتصادی خوبی با کشورهای افریقایی داشته باشیم و داد و ستد خود را با این ممالک افزایش بدهیم. هیئت حسن نیت ایران برای فراهم کردن مقدمات مسافرت 45 روزه خود که در این هفته آغاز خواهد شد از چهار ماه قبل مطالعات عمیق و دامنهداری درباه وضع اقتصادی و سیاسی کشورهای تازه استقلال یافته افریقا به عمل آورده و اطلاعات جامعی جمعآوری کردهاند. هیئت حسن نیت ایران حامل پیامهای دوستانهای از جانب شاه ایران برای سران کشورهای عربی از جمله امپراتور حبشه و سایر روسای جمهور کشورهای غرب و شرق افریقا خواهند بود. کشورهایی که هیئت حسن نیت ایران به آن سفر خواهد کرد عبارت هستند از حبشه، تانگانیکا، اوگاندا، کنیا در شرق افریقا و سه کشور غنا، نیجریه و ساحل عاج در غرب افریقا. اعضای این هیئت عبارتاند از: هوشنگ انصاری، مهدی بهرهمند، مصطفی درخشش و دکتر بختیار.[5]
انتقاد از وامهای روستایی
«پخش پول» عنوان مطلبی است که روزنامه اطلاعات امروز بدان پرداخته مینویسد: یکی از روستاییان شهریار که از بیست سال پیش تاکنون زندگی روستایی را رها کرده و در تهران به مشاغل مختلف از قبیل فروشندگی و غیره مشغول بوده است چندی پیش میگفت: «میخواهم چند روزی به ده بروم چون شنیدهام از طرف دولت بین زارعین پول پخش میکنند». و جوانی که پدرش قطعه زمینی در یکی از دهات جاده چالوس برای او به ارث گذاشته سخت به تکاپو افتاده است تا با گرو گذاشتن قطعه زمین مزبور آن طور که خود وی انتظار دارد 170 هزار ریال از بانک بگیرد و به امریکا برود. روستایی شهریاری میگفت: «هیچ ضمانت نمیخواهد. من ضمانت کس دیگری را میکنم و او هم ضمانت مرا و پول را میگیریم. تاکنون دهها هزار تومان تنها در ده ما به دهاتیها پول دادهاند». یکی از وکلای مناطق شمال شرقی تهران نیز میگفت: «به هر یک از روستاییان منطقه ما در حدود 5 هزار ریال اعتبار دادهاند ولی متأسفانه قسمت عمده این اعتبارات یا به مصرف مسافرت و زیارت و یا به مصرف خرید رادیو و فرش و اجناسی از این قبیل رسیده است». او عقیده داشت که کارشناسان فنی اظهار عقیده کردهاند که «اگر جمع وامهایی که در دهات حوزه انتخابیه او به زارعین داده شده و به حدود 5/2 میلیون ریال بالغ میشود به مصرف احداث چاههای تازه رسیده بود، از یک طرف مشکل کمآبی دهات برطرف میشد و از طرف دیگر روستاییان زیر بار قرض غیر تولیدی نمیماندند». این مطلب میافزاید: این مشکلی است که اینک در اغلب نقاط کشور و حداقل در نقاطی که در آنجا شروع به پرداخت وامهای کشاورزی شده به چشم میخورد. در سال جاری در بسیاری از نقاط مملکت و به خصوص نقاط جنوب شرقی و جنوب غربی و جنوب و حتی بعض مناطق شمالی، خشکسالی موجب مشکلات بزرگ شده و لازم است به کشاورزان کمکهای نقدی بشود. ولی هر قدر مدت باز پرداخت این وامها طولانی باشد باز هنگامیکه مؤسسات اعتباری کشاورزی برای دریافت اقساط مراجعه میکنند، به علت آنکه وامها به مصارفی غیر از مصارف تولیدی رسیده است، زارع به آسانی قادر به استرداد آن نخواهد بود و فشار بانک موجب نارضایی زارعین خواهد شد. اما بسیاری از زارعین که وامها را دریافت میکنند حتی معتقد به لزوم استرداد آن نیستند و بسیاری از ایشان جداً معتقدند که وامها فقط نام وام دارد و «دولت» خواسته است به زارعین کمک کند و مایل به پس گرفتن آن نیست.
روشی که برای توزیع اعتبارات پیش گرفته شده موجب گشته است بسیاری از شرکتهای تعاونی روستایی نیز به صورت شرکتهای توزیع وام درآیند و وظایف اصلی و اساسی خود را که بالا بردن میزان تولید ده و سطح زندگی روستاییان است فراموش نمایند. 3000 میلیون ریال اعتبار مبلغ ناچیزی نیست. به گفته یکی از کارشناسان کشاورزی با مبالغی که بین زارعین تقسیم شده و به فوریت، نیز از دست ایشان خارج گشته این امکان وجود داشت که اقدامات مؤثری از طریق شرکتهای تعاونی برای افزایش میزان محصول، بهبود نوع محصول و فراهم آوردن وسایل مدرنتر برای توزیع محصولات و رساندن آن به شهر به عمل آورد.
به نوشته این روزنامه، ارقامی که از جانب سازمان برنامه و مؤسسات دیگر منتشر شده حاکی است که به تدریج 10 هزار میلیون ریال به صورت اعتبارات کشاورزی بین روستاییان توزیع خواهد شد و با توجه به آنکه تاکنون احتمالاً مبلغ ناچیزی از این رقم بین زارعین توزیع شده میتوان گفت که فرصت مناسبی برای توزیع صحیح اعتبارات و متوقف ساختن روش «تقسیم پول» وجود دارد و به این جهت شاید مناسبتر باشد که به فوریت روش فعلی ترک شود و اعتبارات تا آنجا که ممکن است کلاً در اختیار شرکتهای تعاونی روستایی گذاشته شود و شرکتها نیز موظف باشند تحت هدایت مؤسسات کشاورزی، اعتبارات را فقط به مصارف افزایش تولید و بهبود نوع محصولات و طرحهایی از این قبیل برسانند وگرنه توزیع اعتبارات به شکل فعلی نه فقط مشکلات اجتماعی به دنبال خواهد آورد بلکه موجب خواهد شد که از یک طرف بر میزان تقاضا افزوده شود و از طرف دیگر بر تولید نیز افزوده نگردد.[6]
تهدید مخالفان اصلاحات ارضی
عصر امروز سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی در اجتماع کشاورزان اطراف مراغه و مردم شهر مراغه اظهار داشت: بسیار خوشوقت و سرافراز هستم که از شهر زیبا و آباد مراغه بازدید میکنم. شهری که لقب پرافتخار «پیشاهنگ اصلاحات ارضی ایران» را دریافت کرده است. به نظر من هیچ مانعی ندارد که شهرستان مراغه برای مرحله دوم اصلاحات ارضی نیز همین افتخار را به دست آورد همچنان که از بسیاری شهرها و استانها درخواست شده است که اجرای مرحله دوم اصلاحات ارضی از آن نقاط شروع شود. وزیر کشاوزی تهدید کرد اگر هنوز اشخاصی باشند که بخواهند در برابر اجرای قانون اصلاحات ارضی مقاومت کنند و یا دست به اخلالگری بزنند ما با قدرت قانون، آنها را تنبیه خواهیم کرد. وی افزود: خطاب من به آن جماعتی است که مفهوم قانون را درک نمیکنند وگرنه من همیشه به آن مالکینی که مفهوم واقعی قانون را فهمیدهاند احترام میگذارم ولی متأسفانه هنوز اشخاصی هستند که جبر زمان را احساس نمیکند. وی با تأکید گفت: هنوز تعداد معدودی از این قبیل اشخاص در کشور ما وجود دارند ولی من از شهر مراغه اعلام میکنم که دیگر کسی را قدرت این نیست که در برابر قانون مقاومت و ایستادگی کند. من امیدوارم همه افراد ملت ایران این سخنان را بشنوند و همان کسانی که منظور من هستند از خواب بیدار شوند. آنها یک روز دلال سیاست بودند و امروز میخواهند دلال اصلاحات ارضی بشوند. وزیرکشاورزی افزود: من به خاطر حفظ نزاکت نام اینگونه اشخاص را اعلام نمیکنم ولی اگر آنها به کار خود ادامه دهند، ناگزیر خواهم شد در موقع و محل دیگری نام آنها را به زبان بیاورم و آنان را به ملت ایران معرفی کنم.[7]
افزایش مبادلات تجاری انگلستان با ایران
امروز در لندن گزارشی انتشار یافت که بر اساسآن، انگلستان سرگرم اقداماتی است تا در برابر رقابتهای اقتصادی آلمان غربی، امریکا، فرانسه، ایتالیا، ژاپن و بلوک شرقی، بر حجم مبادلات تجاری خود با ایران بیفزاید. به نوشته کیهان، این گزارش در پایان دیدار اخیر یک هیئت بازرگانی از ایران که ریاست آن را «سر ادوین چپمن اندریو» عهدهدار بود، تنظیم شده است. رئیس هیئت اعزامی انگلیس به ایران میگوید: در زمینه لوازم ساختمانی و صادرات تجهیزات سنگین و ماشینآلات به ایران، صاحبان انگلیسی فرصتهای نیکویی دارند. به موجب طرح اقتصادی کنونی، بین سالهای 1962 تا 1968 سرمایهگذاری دولتی در ایران 952 میلیون لیره پیشبینی شده است. همچنین انتظار میرود که سرمایهگذاری خصوصی نیز در همین مدت به 750 میلیون لیره بالغ گردد. وی اضافه کرد، اگر طرح عمرانی ایران به هدف خود برسد، که تحکیم وضع اقتصادی آن کشور است، سرمایهگذاران انگلیسی خواهند توانست فرصتهایی نیکو در راه احداث کارخانجات تولید برق، کود شیمیایی و کارخانجات نساجی بهدست آورند.[8]
مخارج طاقتفرسای زندگی
به گفته یک نماینده مجلس، خرج زندگانی طاقتفرساست و زندگی برای کسانیکه تا هزارتومان حقوق میگیرند، خیلی سخت است. به نوشته روزنامه راه نجات، بیان این مطلب در مجلس انعکاس گوشهای از سختیها و مصائب زندگانی عمومی، خاصه طبقه دوم و سوم است. اگر افرادی با آنچنان درآمد نتوانند زندگی خود را اداره و معاش روزانه را تأمین نمایند و به قول مجلسیان زندگی برای چنین افرادی خیلی سخت باشد، خوب توجه کنید و ببینید مردم کم درآمد و یا بیکار که حداکثر روزانه چهل الی پنجاه ریال درآمد دارند با چه وضع مشقتباری زندگی مینمایند. اینها محرومترین افراد این مملکت هستند که به علت گرانی کالاهای مورد مصرف، هفتهها بلکه ماهها قادر به تهیه اقلامی از ارزاق نیستند و فقط تماشاچی عرضه و تقاضا، خرید و فروش روزانه کسبه و دکانداران میباشند. میوههای گوناگون را میبینند ولی قدرت خرید ندارند. اجناس و کالاهای زیبا و دوستداشتنی را از جلو چشم رژه میدهند ولی توانایی تهیه ندارند زیرا با چهل الی پنجاه ریال درآمد روزانه، چطور میتوانند جز نان خشک و خالی و قاتق مختصر چیز دیگری تهیه نمایند. این گرانی واقعاً زندگانی را طاقتفرسا نموده ولی در رفع آن هیچگونه مساعی و نقشة معینی ندارند.
این روزنامه در ادامه مینویسد: خبرگان اقتصاد و واردین به امور و مطلعین در مسائل زندگانی همه معتقدند که گرانی اجناس در این کشور یک چیز مصنوعی و غیرمجازی است و علتالعلل خاصی ندارد جز اعتیاد کسبه به گرانفروشی و نبودن مقررات خاص و مأمورین با کفایت در ترتیب یک وضع ثابت و صحیح امور اقتصادی به خصوص امور کسبی و تثبیت قیمتهای کالاهای مورد مصرف مردم!! مشقت و ناراحتیهایی که امروز مردم از لحاظ زندگانی و احتیاجات روزمره تحمل میکنند فقط به علت کمی درآمد و از آن طرف گرانی کالاهای مورد نیاز آنهاست. نویسنده خاطرنشان میسازد: اینکه میگویند گرانی کنونی در ایران تصنعی است برای آن است که تولید نسبت به زمانهای پیشین، چندین برابر است و وسائل نقلیه هم در سهولت تهیه و تأمین احتیاجات نقش مهمی دارند و هیچ نقصان و کمبودی در بسیاری از مواد خوراکی نیست. ولی به جای آن حرص و طمع و آزمندی و بیحسابی و بیکتابی در کارها تمام امکانات را به کلی از بین برده و نرخها و قیمتها را به صورت همان زمان جنگ و در بعضی از موارد به مراتب بیشتر سر جای خود نگاه داشته است.
این است که خرج زندگانی واقعاً طاقتفرساست و جا دارد که دولت اکثر مساعی خود را در این راه یعنی ارزان کردن کالاهای مورد مصرف عموم به خرج دهد و از تذکراتی که درباره سختی گفته میشود الهام گرفته و فعالیت موثری در زمینه تقلیل قیمتها و بهبود وضع زندگانی عمومی به خرج دهد تا مردم کمی از دست گرانی خلاصی یابند.[9]
رشوهخواری در اصلاحات ارضی
شکایت از رشوهخواری و زد و بند در فروش زمینهای طرح اصلاحات ارضی در دشت گرگان به محافل خصوصی سیاسیون نیز کشیده شد. به گزارش ساواک در جلسهای با حضور چند تن از اهالی سیاست در منزل سیدضیاءالدین طباطبایی، که سه غیر ایرانی نیز حضور داشتند، یکی از حضار ضمن سخنانی میگوید: در امر فروش زمینهای دشت گرگان غوغا و محشری به پا شد و رشوهخواری و زد و بند به حد کمال رسیده و طبق امر شاه قرار بوده یکصد هکتار از آن زمینها به من داده شود ولیکن مأمورین اطاعت نکردهاند و کار من به شکایت رسیده و من کلیه دهات آن حدود را لولهکشی کردهام و همه جا مردم از دست دفتر املاک شکایت دارند و کسی هم به شکایت آنها توجه ندارد. شخصی که در گزارش ساواک از وی به نام نیری یاد شده میافزاید: من وقتی که از دست سرهنگ معظمی شکایت کردم، دیدم سرلشکر مزین از خدا میخواهد که وسیله درست کند و کاسه کوزهها را به سر سرهنگ بشکند و حالیه هم خود را به مریضی بزند. نامبرده افزوده که در گرگان زمینهای مرغوب را ضمن تبانی با خریداران به قیمت نازل میفروشند و وقتی که من جریان را به سرلشکر مزین گفتم، از دهنش پرید و گفت بنابراین اگر اظهارات شما صحیح باشد ما تاکنون به شاه دروغ گفتهایم، در صورتی که او فوقالعاده از این بابت خوشحال است که زمینها عادلانه به فروش میرسد.[10]
پینوشتها:
[1]. حضرت آیتالله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 79.
[2]. حزب ایران نوین به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۰، ص 439 و 440.
[3]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۹، ص 187.
[4]. روزنامه پست تهران، ش 3244، 7/5/1343، ص 8.
[5]. روزنامه بورس، ش 724، 11/5/1343، ص 1 و 6.
[6]. روزنامه اطلاعات، ش 11447، 7/5/1343، ص 8
[7]. روزنامه کیهان، ش 6300، 8/5/1343، ص 1 و 2.
[8]. همان، ص 13.
[9]. روزنامه راه نجات، ش 665، 7/5/43، ص 4 و 1.
[10]. رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 7، سیدضیاءالدین طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 332 و 331.
