سهشنبه 5 خرداد 1343 / 14 محرم 1384 / 26 مه 1964
1 بازدید
ادعاى شهربانى قم درباره اختلاف بین مراجع
شهربانى قم امروز در گزارشى به رئیس اداره اطلاعات شهربانى کل کشور مدعى اختلاف میان حضرات آیات خمینى و شریعتمدارى و طرفداران آنان شد و نوشت: طبق اطلاع، اخیراً اختلاف بین آقایان خمینى و شریعتمدارى شدیدتر شده به طورى که از برخوردشان در مجالس و محافل اختلاف بین آنها کاملاً محسوس [است] بویژه طلاب طرفدار آقاى خمینى حملات شدیدى را نسبت به شیخ غلامرضا زنجانى، پیشکار آقاى شریعتمدارى و سایر طلاب طرفدار او شروع نمودهاند و حتى در دهه اول ماه محرم، طلاب طرفدار خمینى از شرکت در مجلس سوگوارى منزل آقاى شریعتمدارى امتناع و با تبلیغات، مردم را از رفتن به آنجا منع نمودند. این گزارش مىافزاید: عدهاى به آقاى خمینى گفتهاند که به تحریک طرفداران شریعتمدارى، دولتیها قصد داشتهاند روز 12 محرم [3 خرداد] در خانهات ریخته، مجلس را برهم زده شما را مضروب سازند. این موضوع نیز بر شدت اختلاف افزوده است.[1]
جلسه کمیسیون امنیتى مشهد
کمیسیون امنیتى مشهد صبح امروز با حضور سپهبد عزیزى استاندار و خسروزاد نماینده ساواک درباره حضرات آیات میلانى و قمى تشکیل جلسه داد.
به گزارش ساواک مشهد، استاندار خراسان نگران اقدامات بعدى آنهاست که «با توسل به سلسله اقداماتى، خودشان را آماده اقدامات شدیدتر و حادترى مىکنند». بنابراین گزارش، «با توجه به اینکه در سال جارى در مراسم عزادارى سلسله مطالبى برخلاف مصالح و در مواردى تند، گفته شده [است] معذلک با آنچه درگذشته کردهاند و در آینده پس از تحصیل قدرت خواهند کرد، قابل مقایسه نیست. بدین لحاظ دو مطلب باید در نظر گرفته شود:
1ـ نامبردگان باید هر دو از این شهر بروند. در اواخر خرداد که موقع مناسبترى مىباشد مشروط بر اینکه دیگر به هیچ صورتى به مشهد برنگردند.
2ـ از حال باید یک سلسله اقدامات منظم و بررسى شده براى هدایت دستگاه روحانیت و طلاب به عمل آید و چنانچه مرکز موافقت دارد اواخر خرداد آنها دستگیر و به مرکز اعزام خواهند شد».[2]
گزارش اطلاعات داخلى ساواک از اظهارات خصوصى فردى به نام مهدى شریفى درباره برگزارى مراسم سالگرد شهداى 15 خرداد 1342 حاکى است که اعلامیهاى از طرف جامعه سوسیالیستها (خلیل ملکى) و اعلامیهاى هم از طرف علماى اسلام منتشر گردیده که روز 12 محرم را عزاى عمومى اعلام کردهاند ولى عدهاى عقیده دارند که جامعه اسلامى 12 محرم را مقدم مىدانند. اما افراد دانشگاهى که درباره این مطلب بهتر مىتوانند بیندیشند، 15 خرداد را در نظر گرفتهاند و دلیلشان هم این است که در روز 15 خرداد ماه بود که این جریان به تمام کشورهاى خارجى مخابره گردیده و جنبه بینالمللى پیدا کرده است و از این جهت جبهه ملى و سایر دستجات خیال دارند که اعلامیهاى چاپ و در دسترس همگان قرار داده و روز 15 خرداد را روز یادبود شهداى اسلام بدانند.
این گزارش به نقل از فرد یاد شده مىافزاید: در خور ستایش است که چپیها به ملت اسلام به مناسبت فاجعه کربلا کتباً تسلیت گفتهاند و این تسلیت بسیار براى ما با ارزش است و باید بگوییم تودهاى با ملت ایران مخالف نیست و چنانچه دکتر محمد مصدق مىگوید نباید بین دستجات ملى تفرقه انداخت همانطورى که خود نیز عملاً نشان داد و در موقعى که حکومت مىکرد به تودهایها آزادى کامل داد که فعالیت نمایند و حالا دستهاى مىگویند تودهاى در صف مقابل دکتر محمد مصدق قرار گرفته در صورتى که این طور نیست.[3]
تظاهرات سیاسی مردم در روزهای عزاداری
روزنامه مرد مبارز در شماره امروز خود در مقالهاى با اشاره به وقایع روزهاى عزادارى بویژه روز عاشورا از جانب ملت، خواستار مجازات مخالفین امنیت داخلى شد و نوشت: چند سالى است که عدهاى به صورت بیدهاى لرزان به هر بادى که بوزد به سویى مىلرزند و در راه عدم درک حقایق حتى گاه به گاه مصالح عالیه مملکتى را نیز نادیده مىگیرند. به نوشته این روزنامه، چند روز پیش یعنى قبل از فرارسیدن ایام سوگوارى و قیام حسینى، شهربانى اعلام کرد که چون عدهاى قصد تحریکاتى داشته مىخواهند از نام امام حسین «ع» به خاطر مقاصد شوم سیاسى خود بهرهبردارى کنند، دستجات مختلف عزادار باید مراتب را قبلاً به شهربانى کل کشور اطلاع دهند که 302 هیئت به دستور شهربانى عمل کردند ولى همان عده معدودى که حاضر نیستند آفتاب را دلیل بر روشنایى آن بدانند و همیشه مىخواهند حقایق را نادیده بگیرند، بدون توجه به این امر و اطلاعیههاى مکرر شهربانى، در روزهاى تاسوعا و عاشورا مردم را آلت [دست] مقاصد شوم و خانمانبرانداز خود قرار داده در چند کوچه و خیابان به تظاهرات سیاسى پرداخته حتى در روزهایى که ملتى جامه سیاه بر تن کرده در سوگ آقاى شهیدان و نورچشم و چراغ فروزان عالم اسلام به سوگوارى پرداخته با شعارهاى تند سیاسى و ناسزاگویى موجبات ناراحتى مردم را در اجراى مراسم عزادارى فراهم کردهاند.
مرد مبارز در ادامه با اوباش و خیابانگرد خواندن تظاهرکنندگان خبر از دستگیرى آنان داده از شهربانى به خاطر اعلام به موقع خبر این واقعه تشکر کرده است.
این روزنامه سپس از مردم خواسته است که چون قاضى عادل و منصفى به این پرسش پاسخ دهند که آیا صلاح است در روز عزادارى سرور شهیدان، عدهاى طرح قتل و غارت و آشوب و بلوایى نظیر 15 خرداد سال 42 را فراهم آورند. در پایان این مقاله از زبان مردم خواستار مجازات مخالفین امنیت داخلى شده از «مجریان امر و مقامات قضایى خواسته است پرده از چهره این عده برگیرد تا مردم بهتر و بیش از پیش این عوامفریبان را بشناسند».[4]
وضعیت رهبر جبهه ملی
سفارت امریکا امروز گزارشى از اللهیار صالح رهبر جبهه ملى ایران تهیه کرد و از وضعیت وى در این جبهه و در میان مخالفان حکومت پهلوى نوشت.
بنابراین گزارش پنج صفحهاى، اللهیار صالح بنیانگذار حزب ایران و یکى از رهبران جبهه ملى مخالفان، سمبل احساسات ناسیونالیستى ایرانی شده است و در محبوبیت پس از محمد مصدق رهبر ناسیونالیست بازنشسته و نخستوزیر پیشین در جاى دوم قرار دارد. او پیروان بیشترى از هر شخصیت فعال ناسیونالیست دیگر دارد. برپایه این گزارش، جبهه ملى در طول سال 1342 متحمل یک سرى شکست پىدرپى شد. واکنش صالح، جستوجو براى زمینههاى مصالحه بین جبهه ملى و دولت بود. این سیاست موجب انتقادات شدیدى از عناصر جنگطلب جبهه ملى شد و در نامههایى به محمد مصدق که از انتقادکنندگان از صالح حمایت مىکرد، به حد اعلاى خود رسید.
صالح در اردیبهشت گذشته از ریاست کمیته اجرایى جبهه ملى استعفا کرد. این گزارش، صالح را مردى مردد با رفتارى آرام وسخنرانى که در شنونده تأثیر نمىگذارد توصیف کرده محبوبیت او را به صداقت سازش ناپذیرش و متعهد بودنش به اصول اخلاقى، قابل دسترس بودنش براى پیروان و همکارى نزدیکش با مصدق در گذشته نسبت داده است تا تبحر سیاسىاش. سفارت امریکا، صالح را در جریان رفراندوم اصول ششگانه شاه، همکار «ملاها» توصیف کرده است زیرا وى آن را گمراهکننده و ریاکارانه مىدانسته است. گزارش سفارت امریکا درباره عقاید سیاسى صالح حاکی از سادگى و اعتدال است و او معتقد است که پیشرفت سریع اقتصادى تنها دفاع ایران در مقابل انقلاب طبقات تحصیلکرده مىباشد. او که از تسلط اقتصادى انگلیس به اندازه تسلط سیاسى روسیه مىترسد، حمایت ایالات متحده را در دنیایى که وى حس مىکند ایران نمىتواند که به تنهایى روى پاى خود بایستد، یک ضرورت مىبیند. او حامى نظام سلطنتى به عنوان یک نهاد مىباشد، اگرچه از مداخله شاه در هدایت روزانه دولت منزجر است.[5]
نخستوزیر در کنفرانس فرمانداران
حسنعلى منصور نخستوزیر، پیشازظهر امروز در کنفرانسفرمانداران سراسر کشور خبر از عزم دولت براى جلوگیرى از هر گونه افزایش قیمت کالاها داد و درباره افزایش بلیت سینماها گفت: دیروز سینماها بلیت را گران کرده بودند ولى دستور دادم از ساعت 6 بعدازظهر دیروز جلو این کار گرفته شد و بلیت را به همان قیمت سابق به مردم فروختند.
وى تأکید کرد: سینماها حق ندارند بدون اجازه قیمت بلیت را افزایش دهند. منصور از مدیران سینماها خواست اگر مطلبى قابل رسیدگى دارند، به مراجع ذىصلاح بگویند تا رسیدگى شود.[6]
جلسه نخستوزیر با مطبوعات
منصور، امروز ضیافت ناهارى براى ارباب جراید ترتیب داد که در آن معینیان وزیر اطلاعات، کشفیان وزیر راه و شادمان شهردار تهران نیز حضور داشتند. نخستوزیر در این جلسه گفت: مطبوعات در اجراى برنامه اصلاحى شاه و پروژههایى که دولت براى بهبود وضع اجتماعى دارد، نقش مؤثرى بازى مىکنند و در مدت دو ماه و بیست روز که از تاریخ روىکار آمدن کابینه ایشان مىگذرد مطبوعات کمال همکارى را نیز کردهاند.
منصور مدعى شد که همه مردم و طبقات، پشتیبان برنامههاى اصلاحى هستند و دولت را در رسیدن به هدفش پشتیبانى و تأیید مىکنند و فقط عدهاى معدود که نمىخواهند کار مثبتى در مملکت انجام شود، کارشان شایعهسازى است و البته دولت با تمام قوا از فعالیت این عده جلوگیرى خواهد کرد و برنامه خود را که مورد تصویب و تأیید پارلمان قرار گرفته، اجرا خواهد کرد. وى تأکید کرد وضع اقتصادى در مدت دو ماه و بیست روزى که از روى کار آمدن کابینه جدید مىگذرد به طور محسوس بهبود یافته و از جمله فعالیتهاى ساختمانى تا نحوى توسعه یافته که میزان تولید آجر به 90 درصد تولید سال 1339 که تولید مصالح ساختمانى در آن سال در اوج خود بود رسیده و بسیارى از کارگران سرگرم کار شدهاند. وى افزود: البته رونق اقتصادى چیزى نیست که در مدت کوتاهى حاصل شود ولى اقدامات و فعالیتهاى دامنهدارى که در جهت پیشرفت امور اقتصادى انجام مىگیرد از هر جهت امیدبخش است و مسلماً نتایج رضایتبخش خواهد داشت.
وى خاطرنشان ساخت که مطبوعات باید حقایق مربوط به فعالیتهاى اصلاحى را براى مردم روشن سازند.[7]
بحران مالى و اقتصادى
«چرا بحران مالى و اقتصادى مرتفع نمىشود» عنوان یادداشت شماره این هفته مجله خواندنیهاست که امروز منتشر شد. در این مطلب مىخوانیم: مردم کشور ما از افزایش سطح قیمتها و تنزل ارزش پول چه در داخل و چه در خارج از مملکت به ستوه آمدهاند.
امروز در اقتصاد کشور ما سه اصل مهم قابل بحث و تفسیر است: 1ـ تورم پولى 2ـ ارزش پول 3ـ سرمایهگذارى. متأسفانه هر دولتى روى کار آمده، ضعف بنیه مالى را با توسل به قرضه خارجى به اسم کارهاى عامالمنفعه و یا توسعه عملیات عمرانى رفع مىکند و قبل از آنکه نتایج کارهاى عامالمنفعه عاید مردم کشور شود، تورم پولى، هستى عدهاى را ساقط کرده و در کشورى که سطح درآمد عموم ثابت و سطح هزینهها در حال ترقى است، این امر براى اکثریت مردم قابل تحمل نخواهد بود.
این مطلب مىافزاید: ضعف بنیه مالى و عدم پیشرفت برنامههاى اقتصادى کشور نتیجه یک سلسله بحرانهاى پولى پى در پى است که هر چند وقت یک بار گریبانگیر مملکت مىگردد. بعد از مدتى سعى مىشود بحران پولی کاهش یابد ولى باز به علت نداشتن هدف صحیح پولى و مالى و نیز رقابت ناصحیح بانکها با همدیگر و اعتبارات بدون هدف و برنامه، دوباره وضع پولى مختل مىگردد و در حقیقت همیشه در حال بحران پولى بوده و هستیم. نویسنده خواندنیها سپس به موارد دیگرى از جمله سرمایهگذاریهاى خارجى و اعطاى اعتبارات پرداخته نتیجه سیاستهاى پولى و اعتبارى چند سال اخیر را سالهاى پر هرج و مرج بر کشور دانسته است.[8]
هدف از اجراى مرحله اول اصلاحات ارضی
معاون وزارت کشاورزى، هدف از اجراى مرحله اول قانون اصلاحات ارضی را که به زعم وى عملى شده است، درهم شکستن مالکیتهاى بزرگ و نفوذ مالکین عمده دانست و گفت: قانون اصلاحات ارضى در مرحله اول متوجه مالکین مىشد که املاک وسیع یا املاک بیش از شش دانگ داشتند. مفهوم اصلاحات ارضى و لغو رژیم ارباب رعیتى این نیست که فقط عدهاى از زارعین کشور صاحب آب و خاک شوند و دسته دیگر در وضع سابق خود بمانند و رژیم ارباب رعیتى مانند گذشته حکمفرما باشد و روابط زارع ومالک همان روابطى باشد که تاکنون برقرار بوده است.
سالور در جمع خبرنگاران، دستیابى به اهداف اصلى قانون اصلاحات ارضى را منوط به اجراى مرحله دوم آن دانست و تأکید کرد که نمىتوان از طریق ایجاد شرکتهاى تعاونى و همچنین در راه ارشاد کشاورزان فقط طبقات خاصى از زارعین را مورد حمایت قرار داد و به وضع قسمت اعظم کشاورزان توجهى نکرد و آنها را به حال خود رها کرد.[9]
نقد عملکرد دولت منصور
مجله خواندنیها در شماره این هفته خود مقالهاى از محمدکاظم ملک زیر عنوان «انتقادات و پیشنهادهایى درباره کار دولت» منتشر کرد و در چند بند، عملکرد دولت منصور را به نقد کشید.
در این مقاله مىخوانیم: در خلال دوره کوتاه زمامدارى این دولت، کنفرانسها و سمینارهایى متعدد برگزار شده و یا در جریان است که در آن سخنرانیهایى از طرف اشخاص و یا نخستوزیر و یا اعضاى دولت ایراد شده است و کلیاتى بیان کردهاند. مثلاً گفته شده که برنامه عمرانى سوم از 145 میلیارد ریال به دویست میلیارد ریال ترقى داده شد و یا انحصار قند و شکر لغو شد و یا وعده داده شد که اداره حمل و نقل وزارت دارایى منحل خواهد شد و یا در کنفرانس اکافه توصیه شده که دولتهاى در حال توسعه دیگر دنبال استقراض نروند ولى در عمل متأسفانه برنامه ساختمانى سازمان مسکن که در جریان بوده به جاى پیشرفت و توسعه، متوقف گردیده و یا لااقل تحرک شدیدی در امور عمرانی و کشاورزی مشاهده نمیشود و یا از روز لغو انحصار قند و شکر تاکنون بیش از چهل هزار تن شکر دولت رأساً خریدارى و سایر مؤسسات دولتى از قبیل سررشتهدارى ارتش و اداره تدارکات ارتش و دارایى احتیاجات خود را رأساً تهیه و براى بازرگانان و اصناف فرصتى باقى نمىگذارد که اقدام به فعالیت و یا سفارش نمایند.
نویسنده سپس مىافزاید: در همان حالى که در کنفرانس اکافه توصیه مىشود که از استقراض خارجى خوددارى شود، روز بعد هیئتى براى اخذ 60شصت میلیون دلار وام به خارج مىروند در حالى که با وجود قراردادهاى جدید نفت و از محل درآمد نفت کنسرسیوم، ما در مضیقه ارز نیستیم و اگر دلایلى براى مفید بودن اینگونه استقراضها در بین باشد، دلایل مخالف بیشترى وجود دارد که در وضع فعلى استقراض جدید ضرورت ندارد و یا در کنفرانس پیشکاران دارایى به جاى اینکه راهى براى کاهش مالیاتها و راضى کردن مردم جستوجو گردد، اهتمام آقایان صرف بر این مىشود که از چه راهى مىتوان مالیات بیشترى وصول نمود. در ادامه مقاله با اشاره به وضع عمومى مردم آمده است: اگر دولت به وجود بحران واقف نباشد که گرفتارى و مشکلات اقتصادى و فقر و تنگدستى هنوز در کشور بیش از حد معمول حکمفرماست، نمىتوان به چنین دولتى امیدوار بود. حقیقت این است که آثار بحران و سختى معیشت درباره گروهى کثیر از مردم این کشور حکمفرماست. هستند عده زیادى [از مردم این کشور] که براى فروش خون خود در آزمایشگاهها نوبت مىگیرند و نمودار بىکارى را باید از ازدحام بىسابقه فروشندگان دورهگرد و دستفروشان و بلیتفروشان و مواظبین اتومبیل و سایر اشخاص از این قبیل جستوجو کرد ... قسمت مهمى از این بىکارى [کارگران] معلول عملیات پارهاى از مؤسساتى است که در داخل کشور منابع کار و درآمد را در انحصار خود درآورده و فرصت دخالت دیگران را سلب نمودهاند.
نویسنده در پایان از دولت خواسته است در مسیر خواستههاى مردم که تأمین حداقل معیشت و داشتن امنیت اجتماعى و آزادى فردى است از هیچ فرصتى مضایقه ننموده و با خدا دادگان با روش خداپسندانهاى رفتار نماید و با مقداری دست و دلبازى و سعه صدر به مساعدت مردم بحرانزده و بحراندیده برخیزد.[10]
امریکا طرفدار کاهش عوارض گمرکى
نماینده ویژه پرزیدنت جانسون در امور بازرگانى میان امریکا و سایر کشورهاى جهان در جمع خبرنگاران هدف از سفر به ایران و کشورهایى چون ترکیه، پاکستان، ژاپن و بعضى از کشورهاى اروپایى را مطالعه درباره افزایش میزان مبادلات بازرگانى میان امریکا و این کشورها عنوان کرد و افزود: امریکا کالاهاى متعددى دارد که در کشورهاى مذکور بازار فروش براى این کالاها وجود دارد و بسیارى از سرمایهداران خصوصى امریکا نیز مایلاند در این مناطق سرمایهگذارى کنند. دانیل گولدى گفت امریکا حاضر است در برابر کالاهایى که به ایران صادر مىکند کالاهاى بیشترى از ایران خریدارى کند زیرا هدف امریکا از اعطاى کمک بیشتر در گذشته متوجه توسعه صنایع داخلى و عمران کشورهاى کمکگیرنده بوده است.
وى خاطرنشان ساخت که امریکا طرفدار کاهش عوارض گمرکى است وحاضر است کارخانههاى تولیدى نیز به ایران بفروشد. نماینده رئیسجمهور امریکا در عین حال یادآور شد که امریکا همچون بعضى کشورهاى اروپایى که عوارض گمرکى کالاهاى صادراتى ایران را تقلیل دادهاند، حاضر به پرداخت چنین تخفیفى در عوارض نیست و در مورد مقررات گمرکى نیز میان کشورهاى مختلف استثنا قایل نخواهد شد و این مقررات نسبت به همه یکسان خواهد بود.[11]
پانوشتها:
[1]ـ ا امام در آئینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینى به روایت اسناد شهربانى، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1383، ص 487.
[2]ـ آیتالله میلانى به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 32.
[3]-خلیل ملکى به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 6 و 225.
[4]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 141، 5/3/42، ص 1.
[5]ـ دانشجویان پیرو خط امام، اسناد لانه جاسوسى، ش 21، احزاب سیاسى در ایران 2، ص 5 و 161.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11395، 5/3/43، ص 1.
[7]ـ روزنامه بورس، ش 680، 6/3/43، ص 6 و 1.
[8]ـ مجله خواندنیها، ش 71، 5/3/43، ص 8.
[9]ـ روزنامه پست تهران، ش 3193، 5/3/43، ص 1.
[10]ـ مجله خواندنیها، ش 71، 5/3/43، ص 46 و 10 و 9.
[11]ـ روزنامه بورس، ش 680، 6/3/43، ص 6 و 1.
