دوشنبه 28 اردیبهشت 1343 / 6 محرم 1384 / 18 مه 1964
1 بازدید
نظرات آیتالله خمینى در بین مردم
گزارش اطلاعات داخلى ساواک از رواج دیدگاههاى آیتالله خمینى در میان مردم حاکى است که آیتالله خمینى فتوا داده است که دین اسلام، دین سیاست است و حاکم شرع وظیفه دارد که در امور سیاسى مربوط به مسلمین دخالت کند. ایشان مخصوصاً به کلیه مقامات مذهبى توصیه کرده است که این نظر دینى او را به کار بندند.
آیتالله خمینى همچنین گفته است که با اصول تمدن جدید و پیشرفت صنعت بشر کاملاً نظر موافق داریم و تقلید آن را براى رفاه حال مردم مسلمان ایران ضرورى مىدانیم ولى آنچه را که به نام تمدن وارد کشور ما مىشود ولى موجب فساد مىگردد با آن مخالفت خواهیم کرد.
ساواک به نقل از گزارشگران خود که وابسته به محافل روحانى تهراناند، مىنویسد: آیتالله خمینى در بین طبقات مختلف مردم به نام یک نفر روحانى روشنفکر و شجاع معرفى شده و مشغول تهیه تشکیلاتى در سراسر کشور مىباشد که مجرى نظریات او در بین تمام مردم باشند. این تشکیلات در شهرها به وسیله مقامات روحانى هر شهر اداره مىشود. آنان به نقل از آیتالله خمینى گفتهاند که من جزو آن دسته از روحانیون نیستم که فقط مردم دست مرا ببوسند و کارى به خوب و بد و گرفتاریهاى آنها نداشته باشم. من مىخواهم روحانیت را وسیله رفع مشکلات زندگى مردم قرار دهم. کارهاى خوب دولتها را تأیید و با کارهاى خلاف مصلحت آنها شدیداً مخالفت خواهم کرد.[1]
مقررات رفتوآمد تهران در تاسوعا و عاشورا
شهربانى کل کشور به مناسبت روزهاى تاسوعا و عاشورا، مقررات ویژه رفت و آمد در برخى نقاط شهر تهران وضع کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، به مناسبت تصادف روزهاى پنجشنبه و جمعه 31 اردیبهشت ماه و اول خرداد ماه با روزهاى عزادارى تاسوعا و عاشورا، چون امکان دارد عبور و مرور وسایط نقلیه موتورى و رفت و آمد مردم در جادههاى شهررى و ایستگاه امامزاده حسن برخلاف روزهاى عادى باشد لذا به منظور حفظ نظم و جلوگیرى از تصادفات وسایط نقلیه موتورى، شهربانى کل نکات زیر را به استحضار اهالى محترم مىرساند و تقاضا دارد که در اجراى آن با مأمورین پلیس همکارى فرمایند.
1ـ جادههاى شهررى در آرامگاه از ساعت 6 صبح روز جمعه اول خرداد (عاشورا) تا ساعت 12 بعدازظهر یکطرفه اعلام مىشود و وسایط نقلیه موتورى از میدان شوش به شهررى حرکت و از طریق جاده آرامگاه به تهران مراجعت خواهند کرد.
2ـ حداکثر سرعت وسایط نقلیه موتورى در هر جاده چهل کیلومتر مقرر مىشود و هیچ وسیله نقلیهاى حق سبقت گرفتن از دیگرى نخواهد داشت.
3ـ عبور و مرور کامیونهاى سنگین، دوچرخه، موتورسیکلت سوارها و سایر وسایط نقلیه کندرو و چهارپایان به طور کلى از ساعت 6 صبح روز جمعه اول خرداد تا نیمه شب همان روز در جادههاى شهررى، آرامگاه و امامزاده حسن مطلقاً ممنوع است.
4ـ کلیه وسایط نقلیه عمومى بایستى برگ معاینه خود را همراه داشته باشند و در غیر این صورت از حرکت آنها جلوگیرى خواهد شد.
5ـ توقف وسایط نقلیه در هر سه جاده مطلقاً ممنوع است مگر به حکم ضرورت که در منتهىالیه سمت راست جاده بلامانع است.
6ـ اضافه بر ظرفیت سوار کردن در اتوبوسها و سایر وسایط نقلیه کرایه مطلقاً ممنوع است.
7ـ عابرین پیاده حق عبور و مرور از وسط جاده را نخواهند داشت مگر از محلهایى که مأمورین پلیس، توقف و کنترل وسایط نقلیه را به عهده دارند.
8ـ پنج پاسگاه انتظامى در سه راه فرحآباد، پل سیمان، اول جاده آرامگاه، کارخانه چیتسازى، امامزاده حسن مستقر مىگردد که در صورت لزوم به عابرین و رانندگان کمک نمایند.
9ـ چهار پست امدادى بهدارى شهربانى در بازار، امامزاده حسن دایر و آماده به کار خواهند بود تا در صورت احتیاج به مصدومین و مجروحین کمک فورى نمایند.[2]
مخالفت بیشتر مردم با حکومت
محدودیتهاى اعمال شده در برگزارى مراسم عزادارى ایام محرم موجب مخالفت بیشتر مردم با حکومت گردیده است. به گزارش اطلاعات داخلى ساواک، تضییقاتى که براى انعقاد مجالس روضهخوانى از طرف شهربانى کل کشور فراهم شده، موجب گردیده طبقات پایین و مردمى که حتى کمتر در سیاست دخالت مىکنند ناراضى شوند.
برپایه این گزارش، مردم معتقدند که رضاشاه تمام کارهایى را که ممکن بود در دوران سلطنت خود انجام بدهد، انجام داد ولى در دو سال آخر که نسبت به روضهخوانى و عزادارى حضرت امام حسین «ع» سختگیرى کرد، نتیجه بد عایدش شد و حالا هم همینطور است. بنابراین گزارش، در مجالس عزادارى این مطلب دهان به دهان مىگردد و حتى نسبت بىدینى به شاه مىدهند و مىگویند به دستور بهاییان که در دربار شاه هستند و نفوذ دارند، این کارها انجام مىشود. ساواک در پایان مىافزاید: این موضوع، عکسالعمل شدیدى در افکار عمومى و طبقات پایین ایجاد کرده و روضهخوانها هم که مجالس آنها کم شده و راه ارتزاق آنان بسته شده به همین نحو بدگویى مىکنند.[3]
آزادى 30 زندانى کُرد
امروز سى نفر از کردهاى زندانى در زندان قزلقلعه آزاد شدند. به نوشته عباس رادنیا، با آزاد ساختن عدهاى از اکراد در حدود سى نفر، روحیه کردهاى زندانى تقویت شده امیدواریهایى پیدا کردهاند که آنها هم آزاد مىشوند. وى مىنویسد: شبها هر شب به مناسبت ایام عزادارى از ساعت 10 تا 11 مجلس ذکر مصیبت خامس آل عبا در بند ما تشکیل [مىشود] و هر یک از زندانیان در اتاق خود هستند و آقایان شیخ مهدى دولابى، شیخ محمد تهرانى، حجتى کرمانى، شیخ آل طاهر و شیخ مجتهدزاده که در این بند هستند، ذکر مصیبت مىنمایند و پس از خاتمه روضه به همه زندانیان بند چاى داده مىشود.[4]
درگذشت حجتالاسلام لواسانى
حجتالاسلام سیداحمد لواسانى فرزند آیتالله حاج سیدابوالقاسم لواسانى درگذشت.
روزنامه اطلاعات با اعلام این خبر از زندگىنامه وى چنین نوشت که این مرحوم در 1313 ق در نجف اشرف به دنیا آمد و تحصیلات مقدماتى را نزد پدرش فراگرفت سپس به حوزه درس آیتالله شیخ محمدحسین اصفهانى رفت. او در 1341 ق به ایران مهاجرت کرد و همراه آیتالله حائرى به قم رفت و در 1355 ق، بعد از فوت آیتالله حائرى به نجف بازگشت. او در سالهاى اخیر به تهران آمده بود و به تدریس اشتغال داشت.
فرزند ارشد ایشان، حجتالاسلام سیدمحمد لواسانى در مدینه مقیم است.[5]
تحویل ناو آمریکایی به ایران
کمک نظامى امریکا در قالب ناوکشتى «پى ـ اف ـ 103» امروز در اسکله آنها واقع در ایالت کارولیناى جنوبى تحویل دولت ایران شد. این کشتى طبق درخواست دولت ایران به نام «بایندر» نامیده شد و براساس کمکهاى نظامى امریکا به ایران، به نیروى دریایى ایران تحول گردید. کشتى بایندر را شرکت کشتىسازى مونیگستن در تگزاس ساخته است.[6]
سخنان وزیر کشاورزی
سپهبد ریاحى وزیر کشاورزى پیشازظهر امروز در مصاحبهاى رادیویى گفت: مرحله یکم قانون اصلاحات ارضى از نظر مفهوم واقعى و روح مترقى که در آن مستقر است، یعنى الغاى رژیم ارباب و رعیتى و خاتمه دادن به رسوم کهنه و پوسیده ناشى از این رژیم به طور کامل و قاطع انجام گردیده است.
وى افزود: از نظر خریدارى اراضى زراعتى که مازاد بر حد نصاب قانون بود، تا آنجا که اشکالات حقوقى در بین نبوده عملى [شده] و [درباره] قسمت محدودى که باقى مانده هماکنون مأمورین ثبت اسناد و مأمورین اصلاحات ارضى مشغول انجام آن هستند. وى تأکید کرد: ما مىخواهیم سطح عایدى ملت ایران را بالا ببریم و نظم و نسق خاصى را در مملکت معمول نماییم. اراضى بایر باید تبدیل به باغات میوه، مراتع و مناطق مفرح شود.[7]
سخنان سیدضیاءالدین طباطبایی درباره اصلاحات ارضى
سیدضیاءالدین طباطبایى ابراز داشته است که یک سال و دو سال مىتوان هزار میلیون تومان از درآمد عمومى کشور را براى راضى نگه داشتن کشاورزان بین آنها تقسیم کرد، ولى اگر قرار شود این نظم اجتماعى را قبل از آنکه نظم صحیح دیگرى جانشین آن سازیم، به هم بریزیم و سرمایهگذارى در امر کشاورزى از طرف مردم از بین برود، آینده خطرناکى براى مملکت پیشبینى مىشود. وى افزود: دولت، اول مرحله اول اصلاحات ارضى را دقیقاً به ثمر برساند بعد از آنکه با گذشت پنج سال، تجربه لازم به دست آورد، وارد مرحله دوم گردد. افکار عمومى مردم با از بین رفتن اصول مالکیتهاى بزرگ و سیستم فئودالیته موافق بودند. ولى در مرحله دوم کسى با اصول خرده مالکى نظر مخالف ندارد و اگر اجراى قسمت دوم اصلاحات ارضى با عکسالعمل خردهمالکین مواجه شود، افکار عمومى نیز از آنها حمایت خواهد کرد.[8]
رکود بازار
در حالى که فعالیتها در کار قند و شکر و امور ساختمانى محدود شده است، بازار تهران در چند روز اخیر به علت فرا رسیدن ماه محرم، ساکت و آرام شده معاملات عمده و خرید براى شهرستانها کاهش یافته است. به گفته یک بازرگان، همه ساله در ماه محرم، بازار تهران و شهرستانها در رکود و آرامش خاصى قرار مىگیرد و پس از آن دوباره رونق خود را باز مىیابد اما در همین مدت بازار قند و شکر و چاى رونق زیادى مىیابد.
وى گفت قیمت چاى سیلان که در سال گذشته در چنین ماهى، کیلویى 430 ریال بود اکنون به 330 ریال تنزل کرده است.[9]
گرانى روزافزون قیمتها
روزنامه بهار ایران در مطلبى پیرامون «مبارزه با گرانى» مىنویسد: در کار مملکتدارى و اداره کشور در عصر و زمان ما، حسن نیت به تنهایى کافى نیست و باید بصیر، مطلع و صاحب نقشه و برنامه نیز بود. یکى از گرفتاریهاى مردم طى بیست سال اخیر، گرانى روزافزون قیمتهاست که تاکنون هیچ دولتى نتوانسته جلو گرانى را بگیرد.
انتظار از دولت جدید مىرفت که دراین باره چارهاندیشى لازم کرده باشد و اگر پایین آوردن قیمتها مقدور نباشد، لااقل جلو گران شدن آن گرفته شود و از این جهت بهبودى در وضع عمومى به وجود آید. این روزنامه تأکید مىکند که گرانى واقعاً بر دوش اکثریت سنگینى مىکند و توده مردم از این لحاظ سخت در مضیقه هستند.[10]
انتقاد سناتورها از وضعیت ادارى کشور
دو تن از سناتورها در نطق پیش از دستور خود در مجلس سنا به انتقاد از وضعیت ادارى کشور پرداختند.
سناتور باقر شاهرودى پس از ذکر آمارى در مورد کارمندان دستگاههاى مختلف و عدم تناسب کارکنان دستگاههاى گوناگون ادارى گفت: اداره قند و شکر که 22 سال پیش براى جیرهبندى تأسیس شد و همگى ناظر بودیم چه مفاسدى روى داد و هنوز هم دنباله فساد باقى است، ادارهاى زاید و مضر است که اکنون 2354 کارمند دارد. اداره غله و نان هم 2363 کارمند دارد که 774 نفر پایه 9 تا 6 هستند. از این اجتماع بزرگ نتیجه مىشود که همیشه قند و شکر در تهران کیلویى 6 ریال و در شهرستانها و دهات 15 ریال و نان سنگک صدى 25 گرانتر از نرخ دولتى و قیمت حقیقى آن به دست مصرفکنندگان مىرسد. وى تأکید کرد: هرگاه اقدام به انحلال اداره قند و شکر طلیعه انحلال سایر ادارات زاید دولتى باشد، مىشود به اصلاحات ایران امیدوار شد.
در این جلسه یارافشار نیز با اشاره به حادثه زلزله سال 1341 قزوین گفت: به علت عدم هماهنگى از کمکهاى زیادى که به اهالى مصیبتزده شد نتیجه مطلوب به دست نیامده است و علت آن نیز عدم تمرکز کمکها در یک مؤسسه خیریه مانند شیر و خورشید مىباشد.[11]
انتقاد از شیوه اجراى اصلاحات ارضى
روزنامه سحر به انعکاس نطق دکتر شفق، هنگام طرح لایحه کمک به روستاییان زلزلهزده قزوین در مجلس سنا پرداخت که طى آن از افراط و تفریطهاى به عمل آمده در اجراى قانون اصلاحات ارضى انتقاد کرده است. شفق با اشاره به سخنان شاه که گفته است قانون تنها کافى نیست، باید حسن اجرا بشود، گفت: آنها که در سابق مالک بزرگ بودند و حال خردهمالک شدهاند و آنها که سابقاً خردهمالک بودند، اصلاً وضعشان روشن نیست و حدود حقوقشان معین نیست. وى افزود: بعضى از مالکین نه تنها متجاوز نبودند بلکه کارهاى خوبى هم انجام دادهاند... و اساساً ملجأ و پناه دهاتیها بودند... اما الان اینها به صورت خردهمالکین درآمدهاند و وضعشان به کلى مبهم است و حتى بعضى از آنان مورد تخطى و تجاوز از طرف روستاییان واقع مىشوند وحتى ملکى که به موجب قانون به آنها مىرسد، مجبور مىشوند که منصرف شوند. یعنى تا حدى مورد تجاوز قرار گرفتهاند.
وى گفت: یک وقت تجاوز از طرف مالکین بزرگ نسبت به روستایى بود ولى مثل اینکه کار برعکس مىشود. شاه مدام از عدالت اجتماعى بحث مىکند و آرزو و هدف ایشان این است که عدالت اجتماعى در این کشور عملى شود.
شفق تأکید کرد: عدالت اجتماعى یعنى شامل تمام طبقات مردم باشد نه اینکه [فقط] یک طبقه از عدالت اجتماعى یا از امتیازاتى بهرهمند گردند. اگر واقعاً کسى به نام اینکه خردهمالک سابق بود الان به موجب و بهانه اصول ششگانه در معرض اندک تجاوزى از سایر طبقات باشد، این خلاف اصل آزادى و مساوات و عدالت اجتماعى است.[12]
اعمال نفوذ از طریق نمایندگان خانم
روزنامه سحر مىنویسد: از موقعى که خانمها از حقوق سیاسى برخوردار شدهاند و نماینده به مجلس فرستادهاند، پاى آنها براى انجام کار مردم به ادارات باز شده. فعلاً وسیله تازه اعمال نفوذ بعضى خانوادهها و رجال، خانمها و عروسها و دخترهاى آنها مىباشند.[13]
برنامه تشکیل حزب کشاورزان
این روزنامه از ارسنجانى سفیرکبیر ایران در رم خبر مىدهد که قرار است براى تشکیل حزب کشاورزان بزودى رم را رها کرده به ایران بیاید. به نوشته بهار ایران چون وى در کار اصلاحات ارضى نقش مهمى داشته به همین جهت ترجیح داده که حزب خود را به نام کشاورزان بنامد، زیرا 75 درصد مردم ایران را کشاورزان تشکیل مىدهند.[14] روزنامه سحر هم نوشته است که اکنون وقت تغییرات در ردههاى دوم وزارتخانههاست. وزرا و معاونین که پس از استقرار دولت جدید انتخاب شده بر سر کار آمدهاند، مشغول مطالعه در انتخاب همکاران جدید درجه دوم خود مىباشند.[15]
خواستههای دهقانان
دکتر الموتى در ستون «بحث هفته» مجله صبح امروز با اشاره به سخنان دکتر نهاوندى وزیر آبادانى و مسکن که گفته بود شهرها و روستاهاى ما نیازى مبرم به تأسیسات اجتماعى به معناى اعم کلمه دارند، نوشت: دهقانان ما هنوز برق و آب لولهکشى و ورزشگاه نمىخواهند بلکه آنچه مىخواهند خیلى ابتدایىتر و ضرورىتر از آن است، آنها مىخواهند صاحب زمین خود شده بر روى زمینى زراعت کنند که استقلال کامل داشته باشند. آنها مىخواهند که آب براى کشت و زرع داشته باشند و شب و روز چشمشان به آسمان نباشد. دهقان ایرانى راه مىخواهد. کود شیمیایى ندارد. وسایل بهداشتى و درمانى ندارند. وى تأکید کرده است که تنها به منطق و بیان و سمینار و کاغذبازى نباید قانع بود بلکه باید یک برنامه وسیع همهجانبه براى عمران و آبادى روستاها و تأمین رفاه و آسایش روستاییان کشور تهیه کرد. لازم است، وزارت آبادانى که عمران دهات را جزو برنامههاى خود قرار داده تحولى در روستاهاى کشور به وجود آورد و دهقانان ما را که داراى زندگى قرون وسطایى هستند و یا به قول منصور، در زاغهها به سر مىبرند، از این وضع رهایى بخشد.[16]
دریافت شهریه در یک نوبت
کیهان موضوع دریافت شهریه یکجا از دانشجویان در سال تحصیلى آینده را مورد توجه قرار داد و نوشت: این کار را مىخواهند براى راحتى خودشان بکنند. در حالى که علت موجودیت این دستگاهها براى تأمین راحتى و آسایش مردم است ولى عادت بر این جارى است که وارونه فکر کنند و تنها گلیم خود را از آب درآورند.
این روزنامه با اشاره به اینکه اکثر مردم نیمه مستطیع ولى آبرودار هستند و آرزو دارند تا فرزندانشان معرفت پیدا کنند، تأکید کرد که اولیاى دانشآموزان و دانشجویان به ظن غالب و نزدیک به یقین نمىتوانند و استطاعت آن را ندارند که یکباره 10 هزار یا 15 هزار ریال یکجا به اسم شهریه بپردازند. ضمن اینکه شهریه را هم سالیانه مىگیرند و اسمش را شهریه مىگذارند. کیهان هشدار داده است که اگر تجدیدنظرى در این باره نشود، سر و صداى پدران واولیاى دانشآموزان و دانشجویان بلند خواهد شد. نویسنده یادآور مىشود که حتى اگر باید پول بگیرید، آن را به اقساط بگیرید و قضیه را باید از زاویه نظر تأمین راحتى و آسایش مردم نگاه کرد نه از نظر راحتى و آسایش کسانى که علت وجودى آنها براى خدمتگزارى به مردم است.[17]
محکومیت وزیر اسبق جنگ
سپهبد بازنشسته احمد وثوق وزیر اسبق جنگ در دادگاه ویژه ارتش به دو سال زندان و پرداخت بیش از 53 میلیون ریال محکوم شد.
به نوشته کیهان، وثوق از سال گذشته در مورد خرید کارخانه باترىسازى ارتش بنا به نظر هیئت معتمدین و تصویب هیئت دولت، تحت تعقیب قرار گرفت و از بیست روز پیش دادگاه ویژه ارتش به ریاست سرلشکر قاسم بهاروند محاکمه او را آغاز کرد.
دادگاه عالى ویژه اداره دادرسى پس از رسیدگى به پرونده اتهامى وثوق، در مورد خرید کارخانجات باترىسازى ارتش، وى را به دو سال زندان مجرد و پرداخت 53 میلیون و 882 هزار و 308 ریال محکوم کرد.[18]
کمبود آب در محلات تهران
با آغاز فصل گرما، کمبود آب در پارهاى محلات کوچک و بزرگ تهران در جنوب، شرق و غرب شهر به خوبى احساس مىشود. به نوشته روزنامه اطلاعات، تاکنون در چند نوبت بر سر استفاده از شیرهاى فشارى آب زد و خوردهاى شدیدى درگرفته است. از جمله در نازىآباد که دویست نفر به جان هم افتادند و با تیراندازى مأموران انتظامى و زخمى شدن عدهاى، موضوع خاتمه یافت و درگیرى در خیابان جهانپناه در نزدیکى میدان خراسان که چهارده نفر زخمى بر جاى گذاشت. مردم براى تهیه یک سطل آب، گاهى تا ساعتها در صف به انتظار مىایستند.
به گفته مدیرکل سازمان آب تهران، ده درصد از آب تصفیه شده در سال توسط 400 شیر عمومى مجانى در اختیار مردم است که مصرف آن در سال بیش از 5 میلیون متر مکعب است و به قیمت داخل شهر حدود 38 میلیون ریال مىشود.
وى افزود: با آنکه سالى 30 هزار انشعاب مىدهیم اما توان بیشترى نداریم. با این حال قسمتى از اشکالات کار سازمان آب، گسترش بىحساب شهر است.[19]
پانوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 431.
[2]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11389، 28/2/43، ص 16.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، همان، ص 419.
[4]ـ رادنیا، عباس، مقاومت در زندان، صفحاتی از تاریخ معاصر، ج 4، تهران، قلم، 1377، ص 345.
[5]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11389، 28/2/43، ص 13.
[6]ـ روزنامه پست تهران، ش 3188، 29/2/43، ص 1.
[7]ـ همان، ش 3188، 29/2/43، ص 1.
[8]ـ رجال عصر پهلوى به روایت اسناد ساواک، سیدضیاءالدین طباطبایى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 329.
[9]ـ روزنامه کیهان، ش 6241، 28/2/43، ص 9.
[10]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1691، 28/2/43، ص 1.
[11]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11389، 28/2/43، ص 1.
[12]ـ روزنامه سحر، ش 333، 28/2/43، ص 3 و 1.
[13]ـ همان، ش 333، 28/2/43، ص 3.
[14]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1691، 28/2/43، ص 6.
[15]ـ روزنامه سحر، ش 333، 28/2/43، ص 4.
[16]ـ مجله صبح امروز، ش 114، 28/2/43، ص 47 و 4.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6241، 28/2/43، ص 12 و 1.
[18]ـ همان، ش 6241، 28/2/43، ص 11 و 1.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11389، 28/2/43، ص 1.
