چهارشنبه 16 مرداد 1342 / 17 ربیعالاول 1383 / 7 اوت 1963
5 بازدید
± محدودیت ساواک برای دیدار با آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی
ادارة ساواک شمیرانات گزارش داد ملاقات افراد با آیات عظام خمینی، قمی و محلاتی همچنان محدود است و فقط افراد نزدیک و بستگان، حسب نظر شهربانی میتوانند با آنها دیدار کنند. آیتالله بهبهانی و آیتالله شریعتمداری بیش از سایرین تماس میگیرند. برای ملاقات سایر افراد، بعد از صلاحدید شهربانی، برگة ملاقات صادر میشود. این گزارش میافزاید: درخواستهای تلفنی برای ملاقات با آیتالله خمینی زیاد است، ولی پاسخهای داده شده از طرف آیتالله، پسر یا داماد وی منفی است. همچنین فردی با نام اشرف انواری در تماس تلفنی با پسر آیتالله خمینی، برای ساعت 18 امروز وقت دیدار گرفت. این فرد تأکید نمود که شخصاً لازم است دربارة پارهای موضوعات، حضوری ملاقات و گفتگو کند. گزارشگر ساواک، روحیة هر سه روحانی را عادی توصیف کرده، و گفته آنها «در انتظار بهبود وضع» و «برقراری حسن تفاهم بین دستگاه و روحانیون میباشند». بنا به گزارش مأمور ساواک، در منزل آیتالله قمی، بحث پیرامون این مطلب بود که چون محل سکونت قبلی او به برادرش تعلق داشت، مخالفان از هر موقعیتی به نفع خود بهره میگیرند. دو برگ اعلامیة آیتالله مرعشی نجفی و اعلامیة انتقال حضرات از زندان به منازل خصوصی ساواک در میان حاضران دیده شد.[1]
± تأکید آیتالله خمینی بر مخالفت با دولت
به گزارش ساواک، آیتالله خمینی در مذاکرهای خصوصی، ضمن صحبت از «لزوم آرامش برای آسایش مردم» تأکید کرد «هیچگاه برای حفظ مقام خود نظری نداشته» و آنچه میگوید «صرفاً برای تأمین سعادت و آسایش مردم» بوده است. وی افزود: «سعی من در حال حاضر این است که در کارهای سیاسی کمتر دخالت داشته باشم و مخصوصاً دربارة انتخابات هیچ نوع نظری ندارم، فقط مواردی در خصوص آزادی زنان که بیم فساد میرود تاکنون گفتهام»، و «میل ندارم دولتی سرکار باشد که مردم خیال کنند عمل آن دولت متجاوز به حقوق آنها است و یا با زور میخواهد حکومت کند».[2]
± تلاش برای صدور اعلامیه
به دنبال جلوگیری ساواک از ملاقات با آیات عظام، جمعی از بازاریان، به همراه اعضای جبهة ملی و گروههای گوناگون در صدد هستند با صدور اعلامیه و تراکت، مردم را به ادامة مبارزه تشویق نمایند و از آنها دعوت کنند حتی در صورت ممنوعیت به منزل آیتالله خمینی بروند تا دولت ملاقات با ایشان را آزاد گرداند.[3]
± اعتراض گروهی از طلاب قم به محدودیت ملاقات با آیات عظام
جعفر تولایی از نزدیکان آیتالله گلپایگانی گفت در پی اعلام خبر محصور بودن آیات عظام خمینی، شریعتمداری و میلانی، جمعی از طلاب قم به دستور آیتالله گلپایگانی روانه تهران شدند. طلاب، نامهای نیز تهیه و برای شاه ارسال کردهاند. در این نامه آمده اگرچه طلاب به دلیل نبودن آیتالله خمینی و آیتالله شریعتمداری در مضیقه هستند اما از هیچ اقدامی فروگذار نمیکنند. تولایی افزود: «دولت تصور کرد، علما هم عشایر فارس هستند که سرکوب کند. به شما مژده میدهم آقایان خمینی، میلانی و شریعتمداری تا آخرین نفس در راه نفی کردن حرکات نامشروع دولت ایستادگی خواهند کرد». آیات عظام در پاسخ به نامة طلاب نوشتهاند: «دولت دست از عمل نامشروع خود برنداشته و بار سنگینی را به دوش مردم مسلمان گذارده» است. در ادامه نامه، آیات عظام تأکید نمودند که در برابر تقسیم اراضی، و نیز دخالت بانوان در امر انتخابات خواهند ایستاد و تهدید کردند: «در صورت عدم موفقیت منتظر آمدن اجساد ما به قم بوده و تا نتیجة مثبت به دست نیاوریم به قم برنخواهیم گشت».[4]
±تلگراف حجتالاسلام مرقاتی
حجتالاسلام والمسلمین سیدجعفر مرقاتی روحانی مقیم خوی در تلگرافی به عنوان آیتالله گلپایگانی، آزادی آیتالله خمینی و دیگر آیات عظام را تبریک گفت.[5]
± شادی مردم نجفآباد از آزادی آیتالله خمینی
کشمیری، رئیس شهربانی نجفآباد در گزارشی به ریاست ادارة اطلاعات اعلام کرد همزمان با سالگرد میلاد پیامبر اکرم (ص)، مردم نجفآباد، آزادی آیتالله خمینی را جشن گرفتند. در جریان این جشن که مغازهداران نیز پرچمهای مزین به عکسهای آیتالله خمینی را بر سردر مغازهها نصب کرده بودند، عدهای دربارة آزادی وی سخنرانی کردند. محمود انتظاری در مدح آیتالله خمینی و سرزنش دشمنان وی، شعری را در مسجد بازار این شهر قرائت نمود. در مراسم میلاد پیامبر اکرم (ص) که در مسجد بازار برگزار شد، باقر تدین دبیر فرهنگ، مردم را به دریافت کارتهای الکترال تشویق نموده، گفت: «وکلایی را انتخاب نمایید که مانند دکتر مصدق و قوامالسلطنه، درست باشند نه مانند سپهبدی که صد هزار ریال میگیرند و وکیل انتخاب میکنند». ابوالقاسم پاینده نیز که کاندیدای نمایندگی مجلس است از مردم خواست در انتخابات شرکت کنند. وی در این مراسم، به قرآن مجید سوگند یاد کرد که چنانچه به نمایندگی انتخاب شود، به مردم خیانت نکند و از مردم نیز خواست از او پشتیبانی نمایند.[6]
± جدایی سیاست از مذهب در مطبوعات پهلوی
همزمان با مقاومت مردم و روحانیون در برابر برنامههای مغایر با آموزههای مذهبی از سوی دولت، و در زمانی که این مبارزات به لحظات سرنوشتساز خود نزدیک میشود؛ محسن موقر در سرمقالة روزنامة مهر ایران نوشت: «به جرأت میتوان گفت تفکیک سیاست از مذهب و عدم مداخلة روحانیون در امور سیاسی یکی از قواعد مجریة اجتماعات مترقی و دموکراتیک است». وی فلسفة این تفکر را تفاوت «خصائل و صفات» دو امر سیاست و مذهب دانست و تأکید کرد جمع این دو در یک مجموعة واحد «جز آنکه باعث اختلال هردوی آنها گردد، نتیجة دیگری نخواهد داشت». موقر تأکید کرد اعتقاد ما بر این است «روحانیون واقعی، هرگز در اموری که مربوط به وظایف مذهبی آنها نیست مداخله نمیکنند و خاصه موضوع دین و سیاست را که بکلی دو مقوله جدا از هم هستند، به یکدیگر در نمیآمیزند. زیرا روحانی واقعی خود بهتر از همه میداند که دخالت در امور سیاسی که صرفاً یک امر مادی و دنیوی است با وظیفة مذهبی که صرفاً یک وظیفة روحانی و اخروی است، قابل اختلاط نیست و اگر بخواهد این دو را بهم بیامیزد، لاجرم مرتکب خطاهایی خواهد شد که هم اعتبار مذهبی و روحانی او را تنزل خواهد داد، و هم در نزد خداوند مؤاخذه و مستوجب کیفر خواهد بود».[7]
± نشست فدراسیون دانشجویان ایرانی در آلمان
به گزارش خبرگزاری آلمان، در پنجمین کنگرهی سالانه فدراسیون دانشجویان ایرانی در آلمان غربی، دویست تن از اعضای 23 سازمان دانشجویی ایرانی خواهان احیای حقوق دموکراتیک، انجام اصلاحات ارضی، و دادن حق رأی به زنان شدند. دانشجویان همچنین در این گردهمایی اعلام کردند انحلال مجلس در دو سال گذشته مغایر با آزادیهای دموکراتیک بوده است.[8]
± دستگیری اقشار مختلف مردم
رادیو صدای آزاد ایران ادعا کرد به مناسبت فرارسیدن سالگرد مشروطیت و ترس از بروز اغتشاش، دولت افراد بسیاری از طبقات گوناگون از جمله روحانیون، دانشجویان و کارگران را بازداشت کرده است.[9]
± جلسه هیأت دولت
عصر امروز جلسة هیئت دولت به بررسی طرح قانون دریایی و تصویبنامه معافیت شرکتهای تعاونی روستایی از حقالثبت و حق تمبر و مالیات گذشت. پیش از آن، زاهدی رئیس کل بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی، گزارشی از وضع مالی بانک و شرکتهای تعاونی روستایی را به اطلاع هیئت دولت رساند.[10]
± امضاء قرارداد منع آزمایشهای هستهای توسط سفیر ایران در مسکو
رادیو مسکو اعلام کرد طهمورث آدمیت، سفیر کبیر و نمایندة فوقالعادة ایران در اتحاد شوروی، در کنار نمایندگان 32 کشور دیگر، قرارداد منع آزمایشهای هستهای در جو (فضای کیهان) و زیر دریا را امضا نمود. آدمیت پس از سفیر هندوستان، دومین نمایندهای بود که این قرارداد را امضا کرد. وی سپس در سخنانی گفت ایران، نخستین کشوری بود که تصمیم گرفت قرارداد منع آزمایشهای هستهای را بیقید و شرط امضا نماید زیرا این اقدام، با سنت صلحطلبی دولتش توافق کامل دارد.[11]
± فعالیت 2113 حوزة ثبتنام انتخاباتی
سخنگوی وزارت کشور اعلام کرد، هماکنون 2113 حوزة ثبتنام انتخاباتی و صدور کارتهای الکترال در سراسر کشور مشغول کارند. از این تعداد، 561 حوزه در شهرها و 552 حوزه در روستاها تشکیل شدهاند.[12]
± تأکید رادیو صدای آزاد بر عدم آزادی انتخابات ایران
رادیو صدای آزاد ایران بار دیگر بر عدم آزادی انتخابات ایران تأکید کرد. گویندة این رادیو گفت ناظران سیاسی معتقدند انجام انتخابات در سایة حکومت نظامی، مانع از فعالیت آزاد مخالفان رژیم بوده و به تبع آن، مجلس آینده طرفدار شاه و حکومت خواهد بود.[13] رادیو پیک ایران نیز عصر امروز در تحلیلهایی مشابه، افسانة آزادی انتخابات را برای مردم، باورنکردنی دانست. گوینده، اقدامات و مبارزات مردم را در برملاشدن نقشههای حکومت مؤثر خواند و با اشاره به انتخابات ناموفق دورة پیش گفت «مقاومت و مبارزة جمعی متحد و منطقی مردم، سرانجام موفق خواهد شد حتی مقتدرترین حکومتهای استبدادی را به عقبنشینی وادار سازد».[14]
± اجتماع کارگران تهران با حضور وزیر کار
پنجمین اجتماع واحد کارگران استان تهران، بعدازظهر امروز با حضور وزیر کار، نمایندگان 41 سندیکا و اتحادیه کارگری چرمساز تشکیل گردید. در این نشست پس از سخنرانی نمایندگان کارخانة مواد نسوز امین آزاد، راهآهن ایران، شرکت واحد اتوبوسرانی و بلورسازان؛ خسروانی وزیر کار از ابراز احساسات کارگران و حمایتهای آنان قدردانی کرد. وی گفت با موافقت رئیس سازمان تربیت بدنی، میدان امجدیه در اختیار کارگران قرار خواهد گرفت تا در روز 26 مرداد یعنی یک ماه پیش از برگزاری انتخابات، اجتماع مردم تهران در آنجا برگزار گردد. این میتینگ با حضور مردم از تمامی طبقات و در راستای «بنیانگذاری نهضت آزادزنان و آزادمردان» تشکیل خواهد شد.[15]
± دیدار استاندار خراسان با نمایندگان کارگری استان
در مشهد، عزیزی استاندار خراسان نیز طی دیدار با نمایندگان کارگری استان بر ضرورت حضور جدی در انتخابات و فرستادن نمایندگان حقیقی ملت به مجلس تأکید نمود.[16]
± میتینگهای انتخاباتی
خبرها از همدان و اصفهان نیز حاکی است گروهی از مردم در گردهماییهای خود از انقلاب شاه و شرکت در انتخابات پشتیبانی کردند.[17]
± واگذاری اسناد مالکیت 7 هزار خانوار روستایی شمال
عصر امروز سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی، در باغ کشاورزی خرمآباد شهسوار، اسناد مالکیت هفت هزار خانوار روستایی شمال کشور را به نمایندگان آنان اعطا نمود. در این مراسم، یارمحمدی رئیس کشاورزی استان گیلان گزارشی از چگونگی تقسیم اراضی ارائه کرد. یارمحمدی گزارش داد از دی گذشته تا کنون، پس از اعطای 1201 سند مالکیت به کشاورزان استان؛ بیش از سی شرکت تعاونی با سرمایة پنج میلیون و پانصد هزار ریال تشکیل شده و بانک اعتبارات و عمران روستایی نیز هشت میلیون ریال اعتبار در اختیار شرکتها گذاشته است. هماکنون 35 هزار خانوار روستایی در این استان، اسناد مالکیت خود را دریافت کردهاند.[18]
± نارضایتی مردم بیجار از آلودگی آب آشامیدنی
رادیو صدای آزاد ایران به نقل از روزنامة اطلاعات گفت جمعی از نمایندگان مردم بیجار با حضور در دفتر نمایندگی این روزنامه، خواهان رسیدگی به مسائل بهداشتی منطقه شدند. آنان با تأکید بر ناسالم بودن آب رودخانة بیجار به دلیل تخلیة فاضلابهای شهری و استفاده مردم از این آب برای مصارف آشامیدنی گفتند با وجود مراجعه به مسئولان، تا کنون هیچ اقدامی صورت نگرفته است. به زعم گوینده رادیویی، مسئولان کشور به جای رسیدگی به وضعیت مردم، توان خود را با «تبلیغات پوچ» هدر میدهند.[19]
± گزارش رادیو صدای آزاد از سفرهای استانی وزیر اقتصاد
رادیو صدای آزاد ایران دربارة سفرهای وزیر اقتصاد به استانهای کشور برای رسیدگی به وضعیت اقتصادی گزارش داد، در پی بازدید عالیخانی از کارخانههای قالیبافی، مخملبافی و دیگر کارگاههای شهر کرمان، کارگران این شهر، نسبت به وضعیت بد و نامساعد کاری خود اعتراض کردند و حتی در حین بازدید یکی از کارخانهها، شعارهایی علیه شاه سر دادند.[20]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 42 و 43.
[2]ـ همان.
[3]ـ همان، ص 44.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 284 و 285.
[5]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 109.
[6]ـ امام در آینة اسناد: سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 1، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 122.
[7]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1891، 16/5/1342، ص 1 و 6.
[8]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 110، 19/5/1342، ص 31.
[9]ـ همان، ص 44.
[10]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1616، 17/5/1342، ص 3.
[11]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 110، 19/5/1342، ص 62 و 63.
[12]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1891، 16/5/1342، ص 8.
[13]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 110، 19/5/1342، ص 44.
[14]ـ همان، ص20 و 23.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6012، 17/5/1342، ص 1 و 2.
[16]ـ روزنامه خراسان، ش 4077، 16/5/1342، ص 8.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6012، 17/5/1342، ص 2.
[18]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1892، 17/5/1342، ص 1 و 4.
[19]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 110، 19/5/1342، ص 44 و 45.
[20]ـ همان، ص 43 و 44.
