سهشنبه 11 تیر 1342/ 10 صفر 1383/ 2 ژوئیه 1963
6 بازدید
± خشم مردم از انتشار جزوة توهینآمیز علیه آیتاللّه خمینی
انتشار جزوة توهینآمیز علیه آیتاللّه خمینی موجب خشم بازرگانان، مذهبیون، عموم مردم علیه دولت و دستگاههای انتظامی شده است. ساواک در گزارش امروز نتیجهگیری کرده انتشار این اعلامیه بیش از پیش افکار عمومی خوانندگان و بازاریها را علیه دولت تهییج و تحریک نموده است.[1] شایع است این جزوه را آیتاللّه حجت، مقیم شهرستان قم چاپ و منتشر ساخته است.[2]
± دیدار جمعی از روحانیون با آیتاللّه میلانی
بعدازظهر امروز آیتاللّه بهبهانی به اتفاق آیات و حجج اسلام صدوقی، حاج حسین (فرزند ابوالحسن اصفهان)، قدس محلاتی، سیدمحمدحسین علوی (داماد مرحوم بروجردی)، محقق خراسانی واعظ، حسن فریدگلپایگانی، سید محمدباقر شهیدی گلپایگانی، وحید گلپایگانی (سردفتردار اسناد رسمی 220) و دو تن از جبهة ملی به نام سیدصادق رضوی، آقابزرگ نوری با آیتاللّه میلانی دیدار کرد. دو تن از بازاریان با گرفتن زیر بغل آیتاللّه بهبهانی او را همراهی میکردند.[3]
± نگرانی ساواک از سفر روحانیون شهرستانها به تهران
سفر روحانیون طراز اول شهرستانها به تهران و گفتوگو با یکدیگر، باعث شده ادارة بررسیها از مقامات ساواک کسب تکلیف کند: «به طریق مقتضی از مسافرت روحانیون طراز اول به تهران جلوگیری نمایند یا خیر»؟[4]
± نارضایتی آیتاللّه میلانی از جبهة ملی
فخرالدین حجازی پس از ملاقات با آیتاللّه میلانی گفت آیتاللّه از جبهة ملی بسیار ناراضی است. زیرا در حوادث اخیر پای خود را کنار کشیده، حال آنکه با توجه به وارد بودن افراد و اعضای جبهة ملی در امور سیاسی، اگر افراد جبهه، رهبری آن را به عهده گرفته بودند، ممکن بود نتیجهای عاید شود، نه اینکه بدون نتیجه، تعداد زیادی کشته به جای گذارد. حجازی تأکید کرد رهبران جبهة ملی برای حفظ موجودیت خود کنار کشیدند. آنها اهل کار و مرد عمل نیستند.[5]
± نظر آیتاللّه میلانی دربارة انتخابات
آیتاللّه میلانی در پاسخ یکی از هواداران خود دربارة انتخابات، اظهار امیدواری کرد پیشوایان دین به وظیفة شرعی خود عمل کنند. او از زمامداران خواست به قانون اساسی مملکت ملزم باشند و از اوامر مراجع تقلید شیعیان اطاعت نمایند.[6]
± امضای 40 روحانی در دفتر یادبود حجتالاسلام اهری
امروز چهل تن از روحانیون دستگیر شده که در زندان شهربانی به سر میبرند، دفتر یادبود عیسی اهری را امضا کردند. حسین خندقآبادی، محمدعلی انصاری، علی اسلامی، ناصر مکارم شیرازی، حسین غفاری آذرشهری، عزالدین الحسینی، محمدتقی فلسفی، محمدتقی واحدی، عبدالکریم هاشمینژاد و مهدی باقری کنی از جمله امضاکنندگان هستند.[7]
± شناسایی هویت روحانیون خواستار آزادی آیتالله خمینی
سازمان اطلاعات و امنیت کشور، از ساواک لرستان درخواست کرد هویت و سوابق روحانیونی را که طی تلگرافی به شاه، تقاضای آزادی آیتاللّه خمینی را مطرح کردهاند، شناسایی کند.[8]
± گزارش ساواک از آرامش بازار میوه و ترهبار
اداره دوم عملیات طی گزارشی اعلام کرد با دستگیری طیب حاجرضایی و چند تن از اطرافیان او، وضع خرید و فروش میوه در داخل میدان رو به بهبودی گذاشته و در صورتی که دست چند تن دیگر از عوامل طیب و بارفروشان از میدان کوتاه شود، وضع ترهبار نسبت به سال گذشته بهتر خواهد شد.[9] با آنکه طیب حاجرضایی در بازداشت به سر میبرد، ساواک اصفهان با ارسال شایعة متواری بودن طیب، از مرکز پرسیده است آیا طیب تحت تعقیب است یا خیر؟ در صورت اول، متواری است یا نه؟[10]
± سخنان ناصرزاده
حجتالاسلام حسن ناصرزاده در سرای میرزامحمد گفت: «به من تکلیف کردهاند گذرنامه بگیرم بروم کربلا، اما من مردم را تنها نمیگذارم». وی تصریح کرد ما اکنون به مبارزه برخاستهایم.[11]
± دستگیری عباس زمانی
عباس زمانی برادر و همکار حسن زمانی، کتابفروش، امروز دستگیر شد.[12]
± جلسة نهایی رسیدگی به پروندة خسارتدیدگان 15 خرداد
جلسة نهایی کمیسیون رسیدگی به ادعانامههای خسارت دیدگان 15 خرداد، امروز در حضور نخستوزیر برگزار شد. بنا به تصمیم جلسة امروز، از هفتة آینده کمک به آسیب دیدگان در حادثة 15 خرداد آغاز میشود.[13] تاکنون 299 پرونده در فرمانداری مورد رسیدگی قرار گرفته که از آن میان، موضوع 54 پرونده، تقاضای خسارت جانی، یعنی کسانی بوده که در جریان واقعه، سرپرست خود را از دست دادهاند. 52 تن تقاضای رسیدگی به خسارت اتومبیل کردهاند. 79 تن کسبة جزء و دستفروشیها و 79 تن از سایر صنوف نیز تقاضای خسارت کردهاند.[14]
± گزارشهای ضد و نقیض از سفر یکی از اعضای حزب توده به برلن
بازگشت پرویز حکمتجو به برلن، حساسیت منابع ساواک بر روی او را افزایش داده است. گفته میشد حکمتجو برای تدریس زبان فارسی به ویتنام شمالی رفته و در هانوی اقامت نموده است. اما منابع ساواک گزارش میکنند که نامبرده حتی از عهدة پاسخ گفتن به سؤالات معمولی هم بر نمیآید و سفر به ویتنام احتمالاً پوششی است برای سفر او به ایران و عراق. حکمتجو در ملاقات با منبع نفوذی ساواک گفته است یک هفته در مسکو بوده و ایرج اسکندری ترتیب بازگشت او را به برلن داده است. وی همچنین گفته است اسعد خدایاری (گروهبان سابق ارتش و عضو حزب دموکرات کردستان) به دست عبداللّه اسحاقی کشته شده است.[15]
± آییننامة انتخابات
وزارت کشور امروز آییننامة جدید انتخابات را منتشر ساخت. آییننامة جدید در 32 ماده تدوین شده است.[16] در آخرین مطالعات و بررسیهای مربوط به آییننامة جدید انتخابات، دو مادة آن حذف گردید. این دو ماده مربوط به گذاشتن ودیعة کاندیداها و ضرورت اقامت ششماهة آنها در محل بوده است.[17]
وزیر کشور در مصاحبهای مطبوعاتی اعلام کرد انتخابات پیش از پایان تابستان برگزار خواهد شد. 1500 مرکز ثبتنام در سراسر کشور، مقدمات برگزاری انتخابات را آماده میکنند.[18]
± عدم توانایی دولت در برگزاری انتخابات سالم
رادیو صدای ملی ایران با اشاره به مصاحبة پیراسته گفت: «بهانهای که شاه برای روپوشی دخالتهای مقامات دولتی و احزاب فرمایشی در دو انتخابات گذشته مطرح کرد و در فرمان انحلال مجلسین هم به آن استناد کرد، نقض قوانین انتخاباتی بود و حال، پس از سه سال، این بهانه از دست مقامات دولتی بیرون آمده است». گویندة صدای ملی همچنین به گفتوگوی رادیویی وزیر کشور و خودداری وی از اعلام قطعی زمان انتخابات استناد کرد و افزود: «دستگاه دولتی نه میخواهد و نه میتواند انتخابات سالمی انجام دهد». گوینده تأکید کرد آییننامة انتخابات در حالی منتشر شده که حکومت نظامی در تهران برقرار است و تعیین قیمت قند و شکر هم به حکومت نظامی محول شده، حتی یک حزب سیاسی ملی و یک سازمان مستقل از مقامات دولتی حق فعالیت ندارد و مبارزین وطندوست در زندانها هستند».[19]
± مقاصد شاه در انتخابات
به گفتة رادیو پیک ایران، مصاحبة اخیر شاه با روزنامة دیلیتلگراف، اظهارات نخستوزیر و کنفرانس مطبوعاتی پیراسته، وزیر کشور نشان میدهد شاه شرایط را برای پیشرفت مقاصد خود در انتخابات مساعد میشمرد. رادیو پیک تصریح کرد آییننامة جدید تلاشی است برای عوامفریبی و تشکیل مجلسی مرکب از دستنشاندگان دربار و به قول شاه «مؤمنین به اصول ششم بهمن».[20]
± احتمال تغییر استانداران
روزنامة مرد مبارز از تغییر قریبالوقوع برخی استانداران خبر داد. صفاری، استاندار خوزستان، فضایلی، استاندار کرمانشاهان و دهقان، استاندار آذربایجان برای شرکت در انتخابات، از سمت خود استعفا خواهند داد.[21]
± اظهارات طرفداران علی امینی
روزنامة اتحاد ملّی از قول طرفداران علی امینی نوشت او رئیس مجلس آینده خواهد بود.[22]
± مرامنامة حزب مردم
امروز مرامنامة حزب مردم انتشار یافت. در این مرامنامه، هدف حزب مردم، تأمین وضع اقتصادی و معیشت مردم کشور، زارع، کارگر، کارمند دولت و تأمین آزادیهای فردی و اجتماعی آنان طبق اصول مقدس دین مبین اسلام، قانون اساسی کشور و منشور ملل متحد اعلام شده است. موسی عمید، سعید حکمت، محمد الهی، علیاکبر بینا، محمد باهری، پرویز خانلری و غلامحسین خوشبین در تنظیم و تدوین این مرامنامه همکاری داشتهاند.[23]
± جلسة کانون مترقی
کانون مترقی برای تدوین برنامههای آیندة خود، از رجال و معاریف دعوت کرد تا بعدازظهر امروز در هتل ونک حضور به هم رسانند. حسنعلی منصور رئیس هیئت مدیرة کانون مترقی است.[24]
± دو دیدار مدیرعامل سازمان برنامه
اعضای هیئت اقتصادی شوروی امروز با صفی اصفیا، مدیرعامل سازمان برنامه ملاقات کردند. در دیدار امروز، دربارة طرحهای سدسازی و محورهای اصلی طرحهای سد ارس و اترک و مراحل اجرای آنها گفتوگو گردید.[25]
مهدی سمیعی و جهانگیر آموزگار، نمایندة دفتر اقتصادی ایران در واشنگتن نیز امروز با اصفیا پیرامون اعتبارات لازم جهت اجرای طرحهای برنامة پنجسالة سوم گفتوگو کردند.[26]
± 20 میلیون ریال صرفهجویی
معینیان در نامهای به رئیس دربار اعلام کرد با توجه به تعویق برگزاری جشنهای شاهنشاهی، 20 میلیون و 400 هزار ریال از اعتبار پیشبینی شده، صرفهجویی میشود.[27]
± سخنان وزیر مختار آمریکا در ایران
بعدازظهر امروز، استوارت راکول، وزیر مختار آمریکا در محل انجمن ایران و آمریکا سخنرانی کرد. بیشتر مطالب این سخنرانی که با عنوان «آمریکا جامعهای در حال رشد» ایراد شده است، دربارة قانون اساسی و تحول وضع سیاهپوستان از زمان جنگ داخلی آمریکا تاکنون بود. راکول در سخنرانی امروز گفت: «آمریکا علیرغم اینکه در جریان جنگهای داخلی به هدف اولیة خود یعنی الغای بردهداری دست یافت، اما برابری حقوقی برای کلیة شهروندان هنوز در جامعة آمریکا برقرار نشده است».[28]وی گفت: «آمریکا در حال حاضر سخت گرفتار مسئلة تعصب نژادی و معضلات دامنهدار حقوق مدنی است». وی تأکید کرد در یک دموکراسی که آزادی بیان و عقیدة فردی باید تأمین و تضمین شود، مقابله با تنفر و تعصب، کار آسانی نیست.[29]
± بازگشت سفیر آمریکا به تهران
جولیوس هولمز، سفیرکبیر آمریکا، بعدازظهر امروز به تهران بازگشت.[30]
± ورود وزیر کشاورزی به آلمان غربی
سپهبد ریاحی، وزیر کشاورزی که به دعوت وزیر کشاورزی به هلند رفته بود، امروز وارد آلمان غربی شد. دولت دانمارک نیز از وزیر کشاورزی ایران دعوت کرده به آن کشور سفر کند. هدف از این سفرها، بررسی زمینههای همکاری دولتهای اروپایی با ایران است.[31]
± تلگراف وفاداری به شاه
رهبران سازمان جوانان شیر و خورشید سرخ ایران، در آستانة سفر به کشورهای آسیایی و اروپایی، مراتب اخلاص و وفاداری خود را به شاه، طی تلگرافی به نخستوزیر اعلام کردند.[32]
± پیشنهاد تشکیل شورای زنان آسیایی
هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس شورای بینالمللی زنان در واشنگتن، پیشنهاد کرد که شورایی به نام شورای زنان آسیایی تشکیل گردد و در آن فعالیت کلیة زنان قارة آسیا مورد رسیدگی قرار گیرد.[33]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 392.
[2]ـ سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد به روایت ساواک، ج 16، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص 144و145.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 153.
[4]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 391.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 151.
[6]ـ همان، ص 163.
[7]ـ خاطرات 15 خرداد، ج2: تبریز، به کوشش علی باقری، تهران، سوره مهر، 1375، ص 167 و 197.
[8]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 406.
[9]ـ آزادمرد: طیب حاجرضایی به روایت ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 129.
[10]ـ روحبخش، رحیم ، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 315.
[11]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 394.
[12]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 127.
[13]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11130، 11/4/1342، ص 1.
[14]ـ روزنامه کیهان، ش 5983، 12/4/1342، ص 11 و 12.
[15]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 7: دبیران اول حزب توده، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 179.
[16]ـ روزنامه پست تهران، ش 2933، 11/4/1342، ص 2.
[17]ـ مجله سپید و سیاه، ش 513، 14/4/1342، ص 3.
[18]ـ مجله خواندنیها، ش 83، 15/4/1342، ص 2.
[19]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 82، 12/4/1342، ص 7 و10.
[20]ـ همان، بولتن شمارة 83، 13/4/1342، ص 10 و 11.
[21]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 752، 1/4/1342، ص 4.
[22]ـ روزنامه اتحاد ملی، ش 761، 11/4/1342، ص 3.
[23]ـ لالوی، محمود، حزب مردم، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1381، ص 208.
[24]ـ هفتهنامه اراده آذربایجان، ش 505، 11/4/1342، ص 8.
[25]ـ روزنامه بورس، ش 462، 12/4/1342، ص 1 و 4.
[26]ـ روزنامه کیهان، ش 5982، 11/4/1342، ص 12.
[27]ـ بزم اهریمن: جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک، ج1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 359.
[28]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11131، 12/4/1342، ص 1.
[29]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1864، 12/4/1342، ص 1 و 6.
[30]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11131، 12/4/1342، ص 16.
[31]ـ روزنامه پست تهران، ش 2933، 11/4/1342، ص 1.
[32]ـ روزنامه کیهان، ش 5982، 11/4/1342، ص 12.
[33]ـ روزنامه پست تهران، ش 2933، 11/4/1342، ص 8.
