چهارشنبه 13 آذر 1342 / 17 رجب 1383 / 4 دسامبر 1963
8 بازدید
صدور اعلامیه آیت‌الله مرعشی‌نجفی
آیت‌الله سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی درباره اوضاع روز و گرفتاری علمای تبریز و ادامه توقیف آیت‌الله العظمی خمینی اعلامیه‌ای صادر و در آن رسماً اعلام کرد که از انجام مراسم عید مبعث خودداری می‌کند.[1]
اعلامیه حوزه علمیه قم در اعتراض به دستگیری علما
حوزه علمیه قم با صدور اعلامیه‌ای در اعتراض به دستگیری علما و وعاظ تبریز، بیستم رجب را تعطیل عمومی اعلام و تمامی دروس را تعطیل کرد. در این اطلاعیه آمده است که بر اثر ضربه‌هایی که به‌دست دولت بر پیکر اسلام وارد آمد و به علت اینکه مراجع تقلید حضرت آیت‌الله العظمی آقای خمینی و آقای قمی، روحانیون تبریز و صدها نفر از شریف‌ترین افراد مسلمان در زندانند، روحانیت امسال عید مبعث را جشن نخواهد گرفت.[2]
اعتصاب و اعتراض در تبریز در پی دستگیری علما
در پی دستگیری چند تن از روحانیون سرشناس تبریز، اهالی شهر دست به اعتصاب سراسری زدند و بازار هم در اعتراض به این اقدام تعطیل شد. موج صدور بیانیه و اعلامیه از سوی علما و مراجع نیز آغاز شده است. حاج عیسی اهری، حاج شیخ محمدحسن بکایی، حاج میرزا محمود وحدت، حاج سیدجواد هشترودی، حاج میرزا محمد جلیلی‌اسنقی، حاج میرزا عبدالرحمن واثقی بخشایش، میرزا حمید بنابی از افرادی هستندکه به همراه علمای مذکور بازداشت و در زندان قزل قلعه و زندان خصوصی سلطنت‌آباد بازداشت شدند.[3]
درخواست ساواک برای صدور قرار تأمین آیت‌الله قاضی طباطبایی
سازمان اطلاعات و امنیت کشور در نامه‌ای به ریاست اداره دادرسی ارتش نوشت: آیت‌الله سیدمحمد علی قاضی طباطبایی به اتهام اقدام بر ضد امنیت داخلی مملکت دستگیر گردیده، نسبت به صدور قرار تأمین مقتضی اقدام نموده، نتیجه را اعلام کنند.[4]
تشریح فعالیت‌های شش ماهه اخیر روحانیون در گزارش ساواک
اداره دوم عملیات ساواک، با ارسال گزارشی به مقامات ساواک فعالیت‌های شش ماهه اخیر روحانیون را که به درخواست دفتر ویژه اطلاعات تهیه شده بود، تشریح کرد. در این گزارش آمده است: بعد از وقایع پانزدهم خرداد سال جاری، عده‌ای از روحانیون طراز اول شهرستان‌ها به تهران آمدند و علت این اقدام خود را ابراز پشتیبانی از آیات خمینی، قمی و محلاتی اعلام کردند. مخالفت‌های بعضی از روحانیون از هنگام شروع اصلاحات ارضی در ایران آغاز شد و علت مخالفت آنها مغایرت برنامه اصلاحات ارضی با احکام دین اسلام قلمداد گردید ولی با وجود آنکه مالکین بزرگ به‌منظور بهره‌برداری از نفوذ روحانیون در مقاومت نسبت به اقدامات اصلاحی ارضی دولت، کوشش‌های فراوانی کردند آن عده از روحانیون متنفذ که واقعاً در بین مردم محبوبیت داشتند و کمتر به کارهای سیاسی دخالت می‌نمودند از اقدامات آنها استقبال کافی نکردند. اما عنوان شدن مسئله انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی و دادن حق شرکت زنان در انجمن‌های مزبور و حذف شرط «اسلام» از شرکت‌کنندگان و به کار بردن لفظ «کتاب آسمانی» به جای «قرآن» که شامل تورات و انجیل و امثال آن نیز می‌شود، برای ادای سوگند همراه با تحریکات مالکین و سایر مخالفین دولت در روحانیون مزبور چنین توهمی ایجاد کرد که گویا دولت در صدد تضعیف روحانیت ایران و در نتیجه تضعیف دین اسلام و تقویت گروه‌های مخالف اسلام است و به همین جهت چند نفر از مراجع تقلید شعیه مقیم عراق و ایران هم علناً طی صدور اعلامیه‌هایی ابراز نگرانی کردند و در تشویق افکار عمومی متعصبین مذهبی ایران مؤثر افتادند. این گزارش با اشاره به رفتار علما و مراجع در قبال رخدادهای اخیر تأکید کرده که فقط رهبران و سران آنها از قبیل آیات شریعتمداری، مرعشی نجفی و میلانی در مدت توقف خود در تهران اعلامیه‌های مختلفی برضد سیاست دولت منتشر کرده و در چند مورد تحریکاتی به‌منظور تعطیل بازار به‌عمل آوردند که در تمام آن موارد با پیش‌بینی‌ها و اقداماتی که از طریق مراجع مربوط به‌عمل آمد با شکست روبه‌رو گردیدند. نویسندگان گزارش سپس به وقایع شهرهای دیگر ازجمله تهران، شیراز، تبریز و مشهد پرداخته عکس‌العمل روحانیون را در ابتدا افراطی و در ادامه محتاطانه ارزیابی کرده درباره علمای ساکن در عراق نیز آورده است که عده‌ای از روحانیون شیعه مذهب مقیم عراق نیز در مدت چند ماه اخیر در تأیید روحانیون افراطی مقیم ایران و بر ضد روش دولت، اقداماتی به‌عمل آورده با صدور اعلامیه‌ها و نشریات مختلف، تشکیل مجالس مذهبی و ایراد بیانات تحریک‌آمیز روی منابر کوشش کردند اذهان عمومی را نسبت به دولت و مقامات عالیه ایران مشوب نمایند؛ اما با مرور زمان و عملی شدن هدف‌های اصلاحی دولت و روشن شدن حقایق امور برای عده‌ای از روحانیون عراق و توجه به این موضوع که دولت شاهنشاهی نه تنها مخالف دین مبین اسلام نیست بلکه حامی و مروج آن هم می‌باشد تا حدود قابل توجهی از فعالیت‌های آنان کاسته شده است. در پایان این گزارش تاکید شده که به طور کلی در حال حاضر روحانیون مخالف دولت که از اقدامات چند ماه اخیر خود نتیجه‌ای نگرفته‌اند به‌تدریج حرارت اولیه خود را از دست داده‌اند. در عین حال با وجود آنکه هم‌اکنون اختلاف نظرهایی بین روحانیون ایران به وجود آمده و فکر سازش و هماهنگی با برنامه‌های دولت در میان آنان کم‌کم توسعه می‌یابد؛ قرابتی موجود است که جناح تندرو آنان با نزدیک شدن ماه رمضان و تشکیل مجالس و محافل دینی از اجتماعات مذهبی و آمادگی روحیه مذهبی مردم در ماه مذکور استفاده و در صورتی که امکان داشته باشد بیاناتی بر ضد روش دولت ایراد خواهند کرد و حتی‌المقدور تحریکاتی خواهند نمود.[5]
سخنان علم به مناسبت سالروز تصویب اعلامیه حقوق بشر
به مناسبت آغاز پانزدهمین سالروز اعلامیه حقوق بشر صبح امروز مصاحبه‌ای مطبوعاتی با حضور نخست‌وزیر و متین دفتری، رئیس جمعیت ایرانی طرفدار حقوق بشر تشکیل شد. اسدالله علم در این جلسه گفت: اعلام شناسایی حقوق بشر یکی از مفاخر انسانیت در دوران بعد از جنگ جهانی دوم و یکی از پیروزی‌های درخشان سازمان ملل متحد و نتیجه همکاری و همبستگی و اتفاق ملت‌های آزاد جهان به شمار می‌رود. وی آرزو کرد که به‌زودی موضوع تبعیض نژادی و رنگ و جنس در دنیا، صفحه‌ای از تاریخِ گذشته باشد و فرزندان ما آن را مانند افسانه‌های قرون و اعصار بخوانند.[6]
ملاقات حاکم قطر با نخست‌وزیر
حاکم قطر عصر امروز با اسدالله علم ملاقات کرد و پس از آن با حضور در کاخ وزارت امور خارجه به دیدار و گفت‌وگو با مسعود انصاری معاون سیاسی و پارلمانی وزارت امور خارجه پرداخت.[7]
اختتامیه کنفرانس تجارت با شیخ‌نشین‌های خلیج فارس
کنفرانس تجارت با شیخ‌نشین‌های خلیج فارس پس از سه روز فعالیت امروز به کار خود پایان داد و قطعنامه‌ای را به تصویب رساند.[8]
انتخابات کنفرانس ویژه همکاری اقتصادی آسیا و خاور دور
در جلسه امروز کنفرانس ویژه همکاری اقتصادی آسیا و خاور دور، نمایندگان ایران، افغانستان، سیلان و فیلیپین به عضویت هیئت رئیسه انتخاب شدند. نماینده فیلیپین به ریاست کنفرانس و دکتر عالیخانی وزیر اقتصاد ایران به معاونت او انتخاب گردید.[9]
کمک هیئت عمران بین‌المللی امریکا در ایران برای تأمین جو
سخنگوی وزارت کشور گفت برای تأمین نیاز حَشَم‌داران نیازمند، از طرف هیئت عمران بین‌المللی امریکا در ایران مقدار بیست هزار تن جو به ایران کمک می‌شود که پنج هزار تن آن قبلاً تحویل و توزیع شده و پنج هزار تن آن نیز اکنون در دست توزیع است و برای تحویل ده هزار تن بقیه نیز ترتیبی داده شده که به‌زودی حمل و تحویل خواهد شد.[10]
کمیسیونی برای نظارت بر امور کارخانجات کشور
به نوشته روزنامه بورس به دستور محمدرضا پهلوی کمیسیونی برای نظارت بر امور کارخانجات کشور تحت نظر نخست‌وزیر تشکیل می‌شود. این کمیسیون با شرکت وزیر کار، وزیر اقتصاد، وزیر کشور، مدیر عامل سازمان برنامه و رئیس کل بانک مرکزی، کلیه امور مربوط به کارخانه‌های داخلی را تحت نظر می‌گیرد.[11]
پی‌نوشتها:
[1]- حجتی کرمانی، علی، بعثت (ارگان مخفی دانشجویان حوزه علمیه قم در سالهای 1342.44)، تهران، سروش، 1368، ص 37.
[2]- همان.
[3]- عقیق بخشایشی، عبدالرحیم، مفاخر آذربایجان، ج 1، تبریز، نشر آذربایجان، 1374، ص 375و 378.
[4]- همان، ص 68.
[5]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 254
[6]- روزنامه بورس، ش 569، 14/9/1342، ص 1.
[7]- روزنامه کیهان، ش 6113، 14/9/1342، ص 12.
[8]- روزنامه بورس، ش 569، 14/9/1342، ص 1.
[9]- روزنامه کیهان، ش 6112، 13/9/1342، ص 9.
[10]- همان، ش 6113، 13/9/1342، ص 12.
[11]- روزنامه بورس، ش 69، 14/9/1342، ص 1.
