دوشنبه 17 تیر 1342/ 16 صفر 1383/ 8 ژوئیه 1963
6 بازدید
± دیدار برخی روحانیون با آیتالله شریعتمداری
ساعت 8 صبح امروز، نمایندگان روحانیون شهرهای تبریز، همدان، قزوین و آبادان در باغ ملک با آیتالله شریعتمداری دیدار کردند. آقایان خسروشاهی تهرانی، اربابیان، احمد بهادری و مجتهدی در این دیدار حضور داشتند. حدود پانصد تن، در اجتماع امروز باغ ملک شرکت کردند. در ساعت 9:45 نیز سه تن از روحانیون قزوین با آیتالله شریعتمداری گفتوگو کردند.[1]
± گزارش ساواک از ملاقات آیتالله میلانی با آیتالله سیدمحمدباقر طباطبایی قمی
منابع ساواک در پی مراقبتهای شبانهروزی گزارش دادند صبح امروز آیتالله میلانی به دیدار آیتالله سیدمحمدباقر طباطبایی قمی (پیشنماز مسجد نوریان) رفت.[2] جزئیاتی از این ملاقات منتشر نشده است. از سوی دیگر، به گزارش منابع ساواک، یکی از نزدیکان آیتالله میلانی، متن اعلامیهای را به فردی معروف به سید حسنی، از کارکنان بخش دیزلهای راهآهن تحویل داده تا آن را تکثیر کند.[3] همچنین، اعلامیهای امروز از طرف آیتالله میلانی در بازار و خیابان بوذرجمهری پخش گردید.[4] در گزارش ساواک تأکید شده، اعلامیههایی که در روزهای گذشته به نام آیات عظام میلانی و مرعشی نجفی در طرفداری از روحانیون مخالف و علیه سیاستهای دولت توزیع شده بود، با اطلاع قبلی آنها بوده است.[5]
± اقدامات سیدمصطفی خمینی
ساواک قم، امروز در گزارشی محرمانه به ساواک تهران اطلاع داد که در قم، سیدمصطفی خمینی، پس از دستگیری و بازداشت پدرش، به کارهای آیتالله خمینی رسیدگی میکند و اعلامیههایی برای روحانیون میفرستد. همچنین وی شهریة ماه جاری طلاب را، از محل کمکهای بازاریان تهران پرداخت کرده است.[6] این گزارش در ساواک تهران و اداره کل سوم بازتاب داشت.[7]
± جستوجو برای شناسایی نویسندة نامه به آیتالله دستغیب
ساواک فارس برای شناسایی نویسندة نامهای به آیتالله دستغیب از مرکز تقاضای کمک کرد. در این نامه گفته شده آیات عظام قصد دارند مدرسة فیضیه را از نو بسازند. به همین منظور، حسابی برای دریافت کمکهای مردمی در بانک صادرات به نام آیتالله خمینی و آیتالله شریعتمداری افتتاح گشته است. نویسنده از آیتالله دستغیب خواسته است مردم را از این قصد مطلع سازند.[8]
± پروندة اتهامی محمدعلی رجایی در دادرسی ارتش
غلامعلی اویسی، فرمانده لشگر 1 گارد، امروز عین 118 برگ پروندة اتهامی دادگاه تجدید نظر لشگر دربارة محمدعلی رجایی را جهت اظهار نظر دادستان ارتش به ادارة دادرسی ارتش ارسال کرد. محمدعلی رجایی متهم به پخش اوراق مضره، و تبلیغ مرام اهانت به مقام شامخ سلطنت میباشد.[9]
± روحانیون سرشناس شهرستانها در تهران
در آستانة اربعین حسینی(ع)، جمعی از روحانیون سرشناس شهرستانها به تهران خواهند آمد. گفته میشود چنانچه آیتالله خمینی آزاد نشود، مردم برای آزادی او در چهلم شهدای 15 خرداد مراسمی برگزار میکنند.[10] گفته میشود حاج ملاعلی کنی همدانی ـ از پیشنمازان درجه اول همدان ـ نیز امروز به تهران آمده و در منزل آقای یوسفی، واقع در قلهک، مقابل چاه عمیق شهرداری، کوچة خاکی سکونت اختیار کرده است.[11]
± دیدگاه مردم سنندج دربارة وقایع 15 خرداد
به گزارش ساواک کردستان، به نظر مردم سنندج ازدیاد جوانان بیکار در میان طبقات مختلف مردم تهران و تبعیت اکثر بازاریان از آیتالله خمینی، علل بروز واقعة 15 خرداد بوده است. بنابراین، تا این علتها رفع نشود، هر روز احتمال اغتشاش و بلوا در تهران میرود و دولت هرچه خشنتر با مخالفین رفتار کند، نمیتواند مانع بروز ناآرامیها گردد. در این گزارش تأکید شده اگر دولت بتواند معضل بیکاری جوانان را بر طرف سازد، دیگر بازاریان نمیتوانند فعالیت مؤثری داشته باشند.[12]
± اعلامیه با تصویر آیتالله خمینی
بنا به اطلاع ساواک، اعلامیههایی با تصویر آیتالله خمینی در چاپخانة صنعت، متعلق به آخوند ملاعلی همدانی (حاج محرر) در خیابان باب همایون زیر چاپ است. حاج محرر که هماکنون در تهران به سر میبرد، گفته است برای سفر به مشهد، رهایی از متعصبین همدان و آگاهی از درخواستها و علت تجمع روحانیون به تهران آمده است. وی افزود برای کمک به اغتشاش، به تهران نیامده و آماده است تا حد امکان به دولت مشورت بدهد.[13]
± تعطیلی نماز جماعت در مشهد
با آنکه هر روز در سطح شهر شایعه میشود که غروب، نماز جماعت آغاز خواهد شد، هنوز هیچیک از پیشنمازان به نماز جماعت اقدام نکردهاند. ساواک مشهد ضمن اعلام این خبر، از ساواک تهران درخواست کرد با توجه به عزیمت هیئتهای مذهبی از سراسر کشور به مشهد در دهة آخر صفر، مشخصات سران و افراد مؤثر را اطلاع دهد. در گزارش ساواک مشهد، اظهار امیدواری شده که گزارش روزانه دربارة اوضاع مشهد و خراسان به مرکز ارسال گردد.[14]
± اطلاعیة شهربانی
شهربانی کل طی اطلاعیهای اعلام کرد شب 21 تیر، مصادف با اربعین حسینی، سینماها، تماشاخانهها و مشروبفروشیها تعطیلاند. نواختن موسیقی و نمایش نیز در این شب ممنوع است.[15]
± همکاری دولت ایران با حکومت بعث عراق
خبرگزاری تاس به نقل از روزنامة پراودا گفت: «رهبران بعث عراق توجهی به اعتراضات شدید مردم جهان نمیدهند و به کار کثیف از میان بردن ملت کرد ادامه میدهند. برای این منظور مقامات ترکیه و ایران نیز با آنها همکاری میکنند».[16]
± تلگراف نمایندگان زابل و خاش به نخستوزیر
در پی سفر استاندار سیستان و بلوچستان و رئیس کل بانک اعتبارات کشاورزی به زابل، نمایندگان این شهر طی تلگرافی به نخستوزیر، از وی قدردانی کردند. در جریان این سفر با اختصاص اعتباری بیست میلیون ریالی، سازمان عمران استان تشکیل شد.[17] نمایندگان مردم خاش نیز در تلگرافی مشابه به نخستوزیر، با اشاره به تسهیلات اختصاص یافته برای بازپرداخت بدهی کشاورزان، از بهبود زندگی آنان خبر دادند.[18]
± پایان کار مجمع عمومی شرکتهای عامل نفت
امروز، روزنامة کیهان خبر داد که مجمع عمومی شرکتهای عامل نفت در لاهه به کار خود پایان داد. فلاح، فرمانفرماییان، نفیسی و مستوفی به همراه چند تن دیگر از مدیران شرکت عامل نفت و اعضای عالیرتبة کنسرسیوم، در این نشست حضور داشتند. از نتایج این سفر، تصمیمگیری دربارة عدم کاهش کارگران نفت در جنوب و افزایش تولید و صادرات نفت خام و تصفیه شدة ایران بود. همچنین تصمیم گرفتند پس از انجام پارهای مطالعات و بررسی جهات اقتصادی، اقداماتی جهت مدرنیزه کردن پالایشگاه آبادان، ساخت اسکلههای جدید و حفر چاههای تازه به عمل آورند. با اجرای این برنامهها، انتظار میرود در پایان سال جاری رقم صادرات نفت جنوب از هفتاد میلیون تن، تجاوز کند. در این نشست، طرح کاهش تعداد کارمندان خارجی و استفادة بیشتر از نیروی انسانی داخل کشور نیز مطرح گردید.[19]
± انصراف ایران از دریافت وام کنسرسیوم بینالمللی
ایران از فکر دریافت وام برای پیشبرد برنامههای سوم توسعه منصرف شد. خبرگزاری آلمان ضمن اعلام این خبر به نقل از جراید تهران افزود: «دولت در فکر دریافت وام از کنسرسیوم بینالمللی متشکل از کشورهای آلمان غربی، ایتالیا، بلژیک، انگلستان و آمریکا بود و تأکید داشت کار کنسرسیوم همزمان با پایان شرایط اعتبار تمام شود اما چون کشورهای مذکور با این خواستة ایران موافقت نکردند، تهران نیز تقاضای خود را پس گرفت».[20]
± حوزههای ثبتنام نامزدهای انتخابات
خبرهای انتخاباتی حاکی است چاپ کارتهای الکترال و دفاتر ثبتنام، امروز به اتمام رسید. فرمانداریها در سراسر کشور، حوزههای آماری را تعیین کردهاند و دفاتر ثبتنامشان را پس از لاک و مهر شدن توسط دادستان شهرستان، دریافت میکنند. صدری، فرماندار تهران گفت: «بررسی تعیین صد مرکز ثبتنام در تهران به پایان رسیده و مساجد، دبیرستانها و مراکز عمومی برای این منظور در نظر گرفته شدهاند. همچنین با توجه به آییننامة انتخابات، انجمنهای نظارت یک ماه پس از ثبتنام، تشکیل میگردند، بنابراین مهلت نامنویسی مردم و توزیع کارتهای الکترال یک ماه میباشد». وزارت کشور نیز طی بخشنامهای از وزارتخانهها و شهرداری، برای پیشبرد جریان انتخابات، کمک خواست. در همین راستا شهرداری، شصت کارمند و سایر وزارتخانهها هم تعدادی از کارمندانشان را معرفی کردهاند.[21] از سوی دیگر، در برخی محافل انتخاباتی گفته میشود مالکین و فئودالها، اعضای حزب توده و افرادی که از طبقة مرتجع هستند، به مجلس راه نخواهند یافت.[22]
± خرید 110 هزار تن شکر از شوروی
صبح امروز قرارداد خرید 110 هزار تن قند و شکر میان ایران و شوروی به مرحلة امضا رسید.[23] با امضای این قرارداد، شوروی دوازده هزار تن شکر سفید در جلفا به ایران تحویل میدهد. قند و شکر خریداری شده در استانهای آذربایجان، گیلان و مازندران توزیع خواهد شد. نرخ شکر خریداری شده، معادل نرخ بینالمللی هر تن 225 دلار است.[24] همچنین، ده هزار تن شکر سفید وارد بندر شاهپور میشود.[25]
± سیاست همزیستی مسالمتآمیز شوروی و ایران
خبرگزاری آلمان از کراچی امروز به بررسی قراردادهای اخیر ایران و شوروی پرداخت. گویندة خبرگزاری آلمان گفت: «خروشچف که دو سال پیش به وقوع انقلابی خونین در ایران اعتقاد داشت، اکنون از اصلاحات اجتماعی ضد انقلابی شاه ایران پشتیبانی میکند. محافل مطلع در تهران بسیار خوشبیناند که دولتهای آسیایی و آفریقایی از نتیجة مذاکرات ایران و شوروی درس بگیرند و قضاوت نمایند، سیاست همزیستی مسالمتآمیز تا چه اندازه جدی است».[26]
± عملکرد ضعیف دولت، عامل افزایش قیمتها
رادیو صدای آزاد ایران امروز در تحلیل افزایش قیمتها ادعا کرد این امر تنها ناشی از عملکرد ضعیف دولت است زیرا در دیگر کشورهای جهان، قیمتها تنزل مییابد. گوینده به نقل از یک بازرگان ایرانی گفت: «زمامداران کنونی، مصلحت خود را بر مصلحت ملت ترجیح میدهند. [...] وظیفة ما این است که علیه این زمامداران مستبد قیام نماییم».[27]
± سخنان سرپرست سازمان اصلاحات ارضی
عباس سالور، معاون وزارت کشاورزی و سرپرست سازمان اصلاحات ارضی، امروز دربارة تصویبنامة اخیر حداقل مالکیت دهات، در هیئت دولت توضیح داد. وی گفت در ابتدا حداکثر مالکیت هر فرد، یک ده شش دانگ بود تا در حد امکان از نقشهبرداری جلوگیری شود اما در مواجهه با قصبات کویری و کوهستانی بسیار کوچک، به این قانون تبصرهای افزوده شد و حداقل میزان مالکیت این دهات، شصت هکتار تعیین گردید. سالور اعلامیة اخیر دولت دربارة برداشت محصول را اقدام بزرگی جهت رفع مشکلات مأمورین، زارعان و مالکان دانست. وی تأکید کرد از این پس به مالکان در عوض قبوض اقساطی، دستور پرداخت داده خواهد شد.[28] رادیو پیک ایران ضمن توضیح تصویبنامة مذکور، دربارة فواید این طرحها گفت: «از مانورها و تبلیغات و وعدههای شاه چیزی نصیب دهقانان نمیشود. کار اصلاحات را تنها خود دهقانان میتوانند انجام دهند. گویندة رادیو پیک افزود مبارزة متحد و متشکل دهقانان میتواند اساس ارباب و رعیتی را به شکلی صحیح برچیند و به توطئههای مالکان و حکومت خاتمه دهد.[29]
± دادگاه متهمان خرید کارخانة باطریسازی از آلمان
صبح امروز، دادگاه ویژة عادی نظامی جهت رسیدگی به پروندة خرید کارخانة باطریسازی از کشور آلمان، به ریاست پیروزان و دادستانی غلامعلی پرندیان تشکیل شد. در این دادگاه، سرلشگر دفتری، خریدار کارخانة باطریسازی گفت اتهامات وارده از جانب بازپرس پروندهاش، قبل از ارائة نظر کارشناسی صورت گرفته است. وی افزود بازپرس، مسلط به زبانهای خارجی نیست و از مندرجات پرونده اطلاع دقیقی ندارد. دفتری از دادستان نیز دربارة ادعاهایش تقاضای مدرک نمود.[30] در این راستا، دادستان پرونده، صورتجلسة امضا شدة افخمی، معاون وقت وزیر جنگ و سرتیپ نوکیانی را تسلیم دادگاه کرد. در این صورتجلسه پس از تأکید بر ضرورت ایجاد کارخانه، انجام معامله، به بررسیهایی موکول گشته که به ادعای دادستان، در کمیسیونهای بعدی زیر پا گذاشته شدهاند و تعجیل در این کار، شکبرانگیز مینماید.[31]
همچنین سرهنگ محمود خلعتبری، وکیل مدافع علی نوکیانی، به ایرادات شکلی و حقوقی دادگاه اشاره کرد و دادگاه را فاقد صلاحیت رسیدگی به اتهامات افسران عالیرتبة ارتش دانست. وی افزود: «این دعوی، حقوقی است و دادگاه نظامی مسئول بررسی آن نمیباشد. از سوی دیگر چون یکی از متهمین پرونده، معاون وزیر جنگ بوده است، تنها دیوان عالی کشور میتواند به آن رسیدگی کند». خلعتبری تأکید کرد: «با توجه به قوانین دادرسی ارتش، درجة رئیس دادگاه نمیتواند از درجة ارشد متهمین ـ سپهبد افخمی ـ پایینتر باشد و نیز مرئوس، حق محاکمة رئیس خود را ندارد».[32]
در جلسة دادگاه، خلعتبری به اظهارات قبلی دادستان دربارة نامة مفقود شدة کمپانی ویلهلم هاگن پاسخ داد و تصریح کرد مفاد نامه، به دستور وزیر سابق جنگ به قهرمانی، اجرا گردیده است. وی در ادامة دفاعیات مشروح خود، ضمن رد اتهامات مطروحه علیه موکل خود، نتیجهگیری کرد: «اگر اتهامی قابل تصور باشد، به استناد تصویبنامة صادره، متوجه هیئت دولت است».[33]
± نخستین جلسة کمیتة بهداشتی سنتو
به گزارش بخش فارسی زبان رادیو آنکارا، نخستین جلسة کمیتة بهداشتی سازمان پیمان مرکزی با سخنان خلعتبری در پایتخت ترکیه گشایش یافت. در این نشست، نمایندگان کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان، انگلستان و آمریکا سخنرانی کردند. در جلسات این کمیته، مسائل بهداشتی کشورهای عضو، مورد بررسی قرار میگیرد.[34] همچنین کارشناسان مبارزه با مالاریای کشورهای منطقة عضو پیمان، طی جلسة جداگانهای به بررسی راههای پیشگیری این بیماری میپردازند. محمدحسن مرشد، مدیرکل بهداشت، اسدالله مهتدی حقیقی، رئیس سازمان ریشهکنی مالاریا و عصار، رئیس اداره کل بهداشت، اعضای هیئت نمایندگی ایران در این جلسات میباشند.[35] رادیو پیک در همین راستا سخنان علی امینی، نخستوزیر پیشین را بازگو کرد: «دولت ایران با تمام ورشکستگی بینالمللی خود، سالیانه مبلغ شصت میلیون دلار بابت عضویت در پیمان سنتو میپردازد». گویندة رادیو پیک افزود: «حال میتوان از دولت پرسید آیا نمیشد نیمی از این پول را صرف ارتقای سطح بهداشت عمومی مردم کرد»؟[36]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 437.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 233.
[3]ـ همان، ص 226.
[4]ـ همان، ص 183.
[5]ـ همانف ص 227.
[6]ـ فصلنامة حضور، ش 21، پاییز 1376، ص 270.
[7]ـ معادیخواه، عبدالمجید، راز طوفان: یادنامه آیتالله شهید مصطفی خمینی، تهران، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی، 1378، ص 69.
[8]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج10: نفس مطمئنه شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 143 و 144.
[9]ـ میرطاوسی، سیدشجاعالدین، یادوارة شهدای انقلاب اسلامی، ج 1: شهید محمدعلی رجایی، تهران، نهضت زنان مسلمان، 1361، ص 29.
[10]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، همان، ص 181.
[11]ـ همان، ص 188.
[12]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 439.
[13]ـ همان، ص 455.
[14]ـ همان، ص 438.
[15]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1869، 18/4/1342، ص 8.
[16]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 87، 18/4/1342، ص 9 و 10.
[17]ـ روزنامة پست تهران، ش 2938، 17/4/1342، ص 5.
[18]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1868، 17/4/1342، ص 8.
[19]ـ روزنامة کیهان، ش 5987، 17/4/1342، ص 1 و 11.
[20]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 88، 19/4/1342، ص 2.
[21]ـ روزنامة کیهان، ش 5987، 17/4/1342، ص 1 و 11.
[22]ـ مجلة صبح امروز، ش 71، 17/4/1342، ص 4.
[23]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11136، 18/4/1342، ص 1.
[24]ـ روزنامة کیهان، ش 5987 ،17/4/1342، ص 1 و 11.
[25]ـ همان، ص 1.
[26]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 87، 18/4/1342، ص 2 و 3.
[27]ـ همان، ش 87، 18/4/1342، ص 17.
[28]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11135، 17/4/1342، ص 1.
[29]ـ نشریه خبرگزاری پارس محرمانه، ش 88 ، 19/4/1342، ص 14 و 15.
[30]ـ روزنامة پست تهران، ش 2938، 17/4/1342، ص 1 و 8.
[31]ـ همان، ص 3.
[32]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1868، 17/4/1342، ص 1 و 5.
[33]ـ همان، ش 1875، 25/4/1342، ص 1 و 2 و 7.
[34]ـ همان، ش 1869، 18/4/1342، ص 1.
[35]ـ روزنامة پست تهران ، ش 2937، 16/4/1342، ص 8.
[36]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 88، 19/4/1342، ص 15.
