سه‌شنبه 20 اسفند 1342 / 25 شوال 1383 / 10 مارس 1964
3 بازدید
مراسم سالگرد واقعة مدرسة فیضیه در قم
با فرا رسیدن اولین سالگرد واقعة فیضیه قم (به تاریخ قمری) حوزه علمیه قم تصمیم داشت با برگزاری مراسم یادبود و ترتیب دادن تظاهرات خیابانی و صدور اعلامیه‌ای انزجار خود را از آن واقعه اعلام کند. اما سازمان اطلاعات و امنیت کشور برای مقابله با این اقدام چندین کامیون از نیروهای نظامی و امنیتی به قم فرستاد تا در میان مردم رعب ایجاد کند. در اطراف صحن حضرت معصومه (س) و در مقابل مدرسه فیضیه نیروهای پلیس و نظامی مملو بود و از هر گونه تجمعی جلوگیری می‌شد. روحانیون مبارز که از برگزاری تجمع و تظاهرات ناکام شده بودند، مراسم سالگرد را در مدرسه فیضیه برگزار کردند. عصر امروز آقای شهاب شمیرانی به سخنرانی پرداخت و جنایات رژیم را در روز یورش به مدرسه فیضیه برشمرد و به شهیدان آن واقعه درود فرستاد و اعلام کرد تا روز پیروزی به مبارزه ادامه خواهند داد و نیز بر وفاداری جامعة روحانیت به آیت‌الله خمینی و راه ایشان تأکید کرد. پس از وی حجت‌الاسلام انصاری شیرازی به منبر رفت و در حضور جمعیت بسیاری که جمع آمده بودند از مصایبی که در آن یک سال سیاه بر اسلام و روحانیت و ملت ستمدیده ایران گذشته بود سخن گفت و اعلام کرد: «این جنایات و خونریزی‌های رژیم، ما را در راهی که در پیش گرفته‌ایم، که همان راه خدا و پیشوایان انقلابی اسلام است، پابرجاتر و راسخ‌تر می‌سازد». او در پایان سخنان خود به حکومت هشدار داد: «بیش از این به زندان و حصر قائد بزرگ ادامه ندهد و بداند که این گونه اسائه ادب به ساحت مقدس تنها مرجعی که در راه اسلام و برای آزادی توده‌ها گام برمی‌دارد، برای حکومت ارزان تمام نخواهد شد». با پایان یافتن سخنرانی حجت‌الاسلام انصاری شیرازی، شعارهایی در حمایت از آیت‌الله خمینی داده شد و اعلامیه‌هایی نیز میان شرکت‌کنندگان پخش گردید. چند نفر از مأموران ساواک که وارد مدرسه شده بودند یکی از روحانیون جوان را هنگام پخش اعلامیه‌ها دستگیر کردند ولی با حمله ناگهانی روحانیون مجاهد مدرسه فیضیه مواجه شدند و برای حفظ جان خود روحانی دستگیر شده را رها ساختند و بیرون رفتند.[1]
مراسم سالگرد واقعة مدرسه فیضیه قم در تهران
بازاریان تهران به مناسبت فرارسیدن سالگرد کشتار در مدرسه فیضیه، در مسجد جمعه و در مسجد فومنی در اول خیابان خراسان مراسمی برگزار کردند. در مسجد فومنی یکی از مجاهدان بازار از جای برخاست و اظهار نمود: «امشب شب شهادت ششمین پیشوای شیعیان حضرت صادق (ع) به دست دودمان ننگین اموی است. دیگر چه شبی است؟ می‌دانید چه شبی است؟ امشب شب سالگرد به خاک و خون تپیدن عزیزان خمینی در مدرسة فیضیه است، سالگرد شهادت ده‌ها طلاب بی‌پناه است. سال گذشته در چنین هنگامی مدرسه فیضیه به اشغال اوباشان مسلح درآمد و به خاک و خون کشیده شد. درها و پنجره‌ها و شیشه‌های حجره‌ها درهم شکسته شد. دار و ندار ناچیز طلبه‌ها به غارت رفت، قرآن و کتاب‌های دینی و لباس‌های روحانیت در آتش سوخت. می‌دانید این جنایات به دستور چه کسی صورت پذیرفت؟ به دستور کسی که مدعی است العیاذ بالله با امام زمان (عج) سیراب شیردون خورده است». در مسجد جامع تهران نیز قرار بود مجلس یادبودی از طرف اهالی مبارز بازار برگزار گردد اما از طرف مقامات امنیتی از برگزاری این مراسم جلوگیری شد. پلیس مسجد را محاصره نمود و شدیداً مانع ورود مردم به مسجد شد. همچنین یکی از روحانیون مبارز که بنا بود در مجلس مزبور سخنرانی نماید بازداشت و روانه زندان شد.[2]
اعلامیه حوزه علمیه قم
حوزة علمیه قم به مناسبت فرا رسیدن سالگرد کشتار در مدرسه فیضیه قم اعلامیه‌ای منتشر کرد. در بخشی از این اعلامیه آمده است: «یک سال از فاجعه جانگداز و ضرب و شتم و قتل جمعی از عزیزترین و شریف‌ترین فرزندان روحانیت می‌گذرد. یک سال می‌گذرد که جمعی از سربازان اسلام به دست حکومت جابر ایران به قتل رسیده و شربت شهادت نوشیده و در آغوش خاک تیره آرمیده‌اند. حادثه وحشت‌بار و خونین حمله مغول بار دیگر پس از هفت قرن، سال گذشته به دست عمال بیگانه تکرار شد. یک سال از این روز سیاه و خونریزی غیرانسانی می‌گذرد، اما ما هنوز نمی‌دانیم که جرم طلاب مدرسه فیضیه چه بود؟ طلاب بی‌گناه و سربازان امام زمان (عج) چه گناهی مرتکب شده بودند که مستوجب این همه شکنجه و کیفر گشتند؟ آیا جز این است که دانشجویان مکتب حضرت صادق (ع) حامی اسلام و خواهان استقلال مملکت ایران مخالف ظلم و خودسری و دیکتاتوری و بیگانه‌پرستی و میهن‌فروشی، مخالف پیمان با دولت پوشالی اسرائیل هستند؟ آیا وطن‌دوستی، آزادی‌خواهی و دفاع از حریم قرآن و حفظ استقلال مملکت از نظر حکومت ایران جرم است؟ آیا مدافعین اسلام باید با این وضع فجیع و رقت‌بار کشته شوند؟ نابود شوند؟ مورد هتک و ضرب و شکنجه قرار گیرند؟ و حتی برخلاف تمام اصول قانونی و انسانی مجروحین را از بیمارستان‌ها بیرون کنند. راستی شرم‌آور نیست کسانی که این همه ظلم و جنایت در حق طلاب بی‌دفاع و سربازان امام زمان (عج) مرتکب شده‌اند، خود را نظرکرده آن بزرگوار معرفی کنند».
در پایان این اعلامیه خطاب به ملت مسلمان ایران آمده است: «این بود معنی انقلاب سفید که در روز ششم بهمن انجام گرفت. این بود معنی کشور آزادزنان و آزادمردان که هیئت حاکم وعده و نوید می‌داد. در حقیقت رفراندوم به اصطلاح اصلاحی در لفافه توطئه‌ای بود برای کشت و کشتار مدرسه فیضیه و به قید و بند کشیدن مرجع تقلید، کشتار عمومی پانزده خرداد، شبیخون زدن به دانشگاه تهران، گسیل دادن هزاران نفر از روحانیون، دانشجویان دانشگاه، بازاریان و رجال مملکت به سیاه‌چال‌های زندان‌ها، ایجاد خفقان در سراسر ایران، مبارزه با موجودیت اسلام و قوانین قرآن و هزاران جنایت قانون‌شکنی‌ها که به دست عمال بیگانه انجام شد. حکومت خونخوار و جنایت‌پیشه ایران با این جنایات و آدم‌کشی‌ها می‌خواست ما را از اهداف مقدس خود که حفظ قوانین قرآن و استقلال ایران، برقراری عدالت اجتماعی، مبارزه با ظلم و خودسری و دیکتاتوری و وطن‌فروشی است باز دارد. غافل از اینکه ما تربیت یافتگان مکتب انقلابی قرآن به فرمان خدای بزرگ و تحت لوای اعلی حضرت ولی عصر ارواحنا فداه تا آخرین نفس، سنگر به سنگر به جهاد مقدس خود ادامه می‌دهیم و از منویات مرجع مسلمانان حضرت آیت‌الله العظمی خمینی پیروی می‌کنیم».[3]
اعلامیه جمعیت‌های مؤتلفه اسلامی
جمعیت‌های مؤتلفة اسلامی در سالگرد واقعة کشتار مدرسه فیضیه طی اعلامیه‌ای جنایات شاه و کشتار طلاب قم را محکوم کرد. در بخشی از این اعلامیه نوشته شده است: «درود جاویدان به ارواح پاک رادمردانی باد که در راه اضمحلال رژیم کوشیدند... [لازم دیدیم] انتشار این چند سطر... و بدین مناسبت لازم بود نگاهی بسیار کوتاه به آنچه در این سال سیاه گذشت و می‌گذرد بیاندازیم...».[4]
اعلامیه آیت‌الله روحانی
سیدمحمدصادق روحانی به مناسبت فرا رسیدن اولین سالگرد واقعة کشتار مدرسة فیضیه اعلامیه‌ای منتشر کرد و در آن، ضمن برشمردن فجایع رژیم در مدرسة فیضیه قم نوشت: «... این است معنی رعایت اعلامیه حقوق بشر، این است معنی حکومت قانون در این کشور و این است فاجعه دردناکی که با خاطره شهادت جانگداز امام صادق (ع) پیوند ناگسستنی داشته و هرگز فراموش نخواهد شد. اکنون به مناسبت سالروز آن فاجعه بزرگ به روان پاک شهدای این واقعه، شهدای فضیلت و روحانیت درود فراوان می‌فرستم و مراتب تسلیت خود را اولاً به پیشگاه اعلی حضرت اقدس ولی‌عصر (عج)، ارواحنا له الفداء، و ثانیاً به بازماندگان داغدیده شهدا، تقدیم می‌کنم و صبر و ثبات و استقامت را برای ملت مسلمان ایران و مسلمین جهان در دفاع از حریم مقدس اسلام مسئلت می‌نمایم... یک سال پیش در چنین روزهایی دستگاه حاکم جنایتکار ایران به خاطر جلوگیری از سقوط و رسوایی روزافزون خود مرکز روحانیت عالم تشیع و قلب فرماندهی معنوی روحی و فکری ملت مسلمان ایران را هدف حملة جنون‌آسا و بیرحمانة خویش قرار داد... پس از فاجعه خونین (فیضیه) و در همین سال سیاه مردم از اقامة مجالس عزای پیشوایان دین ممنوع و در برابر اعتراض به توقیف پیشوای بزرگ روحانی خود حضرت آیت‌الله العظمی خمینی به رگبار مسلسل بسته شدند... امروز ما فقط به خاطر تجلیل از روح پر فتوح شهدای مظلوم مدرسه اسلامی فیضیه و بزرگداشت خاطرة فداکاری آن عزیزان و [به منظور] دعوت عموم برادران به شرکت در مراسم تجلیل از روح پاک آنان مجالس سوگواری اقامه می‌کنیم و خود را موظف به تبعیت از قرآن و پروردگار قادر منان می‌دانیم».[5]
جلسه مکتب توحید
جلسه هفتگی مکتب توحید ساعت20:30 در منزل علی‌اصغر حاجی بابا، در بازارچه نایب‌السلطنه، تشکیل شد. در این مجلس آیت‌الله مرتضی مطهری درباره پیشرفت اسلام صحبت نمود و گفت: «فقط دو گروه می‌توانند جامعه‌ای را به فساد بکشانند: گروه رجال و امرا و گروه دیگر علما» پس از سخنرانی آیت‌الله مطهری افراد در گروه‌های مختلف دربارة اخبار روز صحبت کردند. در این مجلس از مجلس ختمی که روز قبل در مسجد بازار تشکیل گردیده بود نیز صحبت شد. ضمن آنکه تعدادی عکس آیت‌الله خمینی به صورت کارت تبریک عید نوروز به قیمت یک ریال و نیم بین افراد به فروش رسید. تعدادی کارت تبریک عید که متن انقلابی داشت خصوصی فروخته شد.[6]
دعوت آیت‌الله فومنی از مردم
آیت‌الله شیخ جواد فومنی به مناسبت فرا رسیدن سالروز شهادت امام جعفر صادق (ع) و نیز سالگرد واقعة کشتار در مدرسه فیضیه قم (به تاریخ قمری) از عموم مردم دعوت نمود در مراسم سوگواری و عزاداری که در مسجد نو، خیابان خراسان، برگزار خواهد شد شرکت کنند اما قبل از آغاز مراسم مأمورین انتظامی در مسجد را بستند و از تشکیل جلسه عزاداری جلوگیری کردند».[7]
مجلس فاتحه و عزاداری در زندان
به مناسبت وفات حضرت امام جعفر صادق (ع) و تقارن آن با سالگرد فاجعه کشتار طلاب در مدرسه فیضیه قم ساعت 10 صبح مجلس فاتحه و عزاداری در زندان به دعوت مهندس مهدی بازرگان و اعضای نهضت آزادی برگزار شد. در این مراسم عده‌ای از زندانیان غیرسیاسی هم شرکت کردند. آیت‌الله سیدمحمود طالقانی دربارة ورود اسلام به ایران و پذیرش تشیع و قیام ابومسلم خراسانی و نقش رهبری حضرت صادق (ع) و رفتاری که با طلاب مکتب جعفری شده است، صحبت جامع و مؤثری ایراد کرد.[8]
دستگیری سه نفر به دلیل پخش اعلامیه
محمدتقی کلافچی و ابوالفضل توکلی بینا و حسن نیری به جرم پخش اعلامیه‌هایی دربارة خبر برگزاری مجلس عزاداری در صحن مطهر حضرت معصومه (س) که با خود از تهران به قم آورده بودند، به وسیله مأموران شهربانی قم دستگیر شدند. به همین سبب نیز مراسمی در صحن حرم برگزار نشد.[9]
مراسم روز شهدای ارتش
ساعت15:30 در باشگاه افسران و با حضور شاه آئین جاوید و مراسم روز شهدای ارتش برگزار شد. در این مراسم حسنعلی منصور نخست‌وزیر، هیئت دولت، تیمسار ارتشبد حجازی، رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران و جمعی از نمایندگان مجلسین، امرای ارتش شاهنشاهی، ژاندارمری و شهربانی و شهردار تهران و مدیران جراید شرکت داشتند.[10]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ روحانی، حمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، ج 4، تهران، دفتر انتشارات اسلامی، 1358، ص 529 و631.
[2]ـ همان.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 383 و 386.
[4]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 269 و 272.
[5]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 5، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 97 و 99.
[6]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، شهید آیت‌الله مرتضی مطهری، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 51 و 52.
[7]ـ ستم‌ستیز نستوه، آیت‌الله شیخ جواد فومنی حائری به روایت اسناد، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 352.
[8]ـ یوسفی اشکوری، حسن، در تکاپوی آزادی، ج 1، انتشارات قلم، 1376، ص 368.
[9]ـ توکلی بنیا، ابوالفضل، خاطرات، به کوشش محمود طاهر احمدی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383، ص 219.
[10]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2046، 21/12/1342، ص 1 و 8.
