جمعه 19 بهمن 1341 13 رمضان 1382 8 فوریه 1963
10 بازدید
□ کودتای نظامی عبدالسلام عارف در عراق
گروهی از افسران هوایی و زمینی ارتش عراق به رهبری سرهنگ عبدالسلام عارف، و با پشتیبانی حزب بعث و با عملیات کودتایی در بغداد، پایتخت عراق، حکومت عبدالکریم قاسم را سرنگون کردند.[i] این کودتا برضد حکومت قاسم با بمباران وزارت دفاع به وسیله هواپیماهای نیروی هوایی در سحرگاه امروز آغاز شد. برخی از منابع رسمی کشته شدن قاسم را تأیید نکردهاند، اما گفتهها حاکی از آن است که افسران کودتاگر از طرفداران جمال عبدالناصر (رئیس جمهور مصر) هستند و کودتایشان همانند کودتای «افسران آزاد» در مصر است. بنابراین احتمال کشته شدن قاسم در روزهای آینده بسیار زیاد است.
هماکنون عارف که از طرفداران «پان عربیسم» است قدرت را در عراق در دست دارد و سفارت شاهنشاهی ایران در بغداد هم در پیامی پیروزی کودتاچیان را تأیید کرده است. این پیام اضافه میکند که مقر قاسم و اقامتگاه وی در عمارت وزارت دفاع به وسیله بمب منفجر شده است.
در پی این کودتا، از بعدازظهر امروز در پخش برنامههای رادیو بغداد اختلال به وجود آمده است و اخباری از آن رادیو در اختیار رسانههای گروهی قرار نمیگیرد. تمام گذرگاههای مرزی عراق بسته شده است، کودتاگران توانستهاند مستقلاً مراکز نظامی را در کنترل خود درآورند.[ii]
□ تأثیرات کودتای عراق در ایران
کودتایی که بامداد امروز برضد حکومت عبدالکریم قاسم، در عراق به انجام رسید و عارف را به قدرت رساند، در کشورهای همسایه آثار مختلفی به جا گذاشت. نخستین اثر آن در ایران مسدود شدن راههای مرزی میان دو کشور ایران و عراق است که هرگونه رفت و آمد را ناممکن ساخته است. برخی منابع خبر میدهند که قرار است فردا تعدادی از اعضای هیئت دولت از مناطق مرزی ایران و عراق دیدن کنند. کشتیها در اروندرود به سختی حرکت میکنند و موتور لنجها هم متوقف شدهاند.[iii]
افزون بر این هواپیمای ایرانی که قرار بود امروز از بغداد به سمت تهران پرواز کنند، در فرودگاه آن شهر متوقف شده است.[iv] همچنین علم (نخستوزیر) امروز گفت اخباری که از بغداد به دست ما میرسد چنان ضد و نقیض و مبهم است که به درستی نمیتوان اظهارنظر صریحی درباره اوضاع فعلی عراق کرد.[v] همچنین اعلام شده که نیروهای نظامی ایران در مرز عراق به حال نیمهآماده باش درآمدهاند.
با وجود این حوادث، ایران سعی میکند که منافع ایرانیان مقیم عراق محفوظ بماند. بسیاری از ایرانیانی که برای زیارت عتبات عالیات عازم آن کشور شده بودند، هماکنون در مرز نگهداشته شدهاند.[vi]
□ تحریک علیه اصلاحات ارضی در مسجد شاه تهران
در اجتماعی که گروهی از مردم تهران در مسجد شاه تشکیل داده بودند، چند تن از ملاکان به اتفاق سیدحسین خادمی و یکی از بازاریان به نام میرزا محمدتقی که برضد اصلاحات ارضی فعالیت کرده بودند با مردم حاضر در مسجد، در این باره گفتوگو کردند.[vii]
□ سفر وزیرکشاورزی به اروپا
5:50 بامداد امروز، حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) به اروپا رفت. پیش از این چندین بار دربارة این مسافرت او مطبوعات مختلف اخباری را منتشر کرده بودند. خود او نیز گهگاهی در مورد اینکه چرا در وضعیت کنونی که برنامه اصلاحات ارضی در کشور در حال اجراست، به اروپا سفر میکند، سخن رانده بود.[viii]
پینوشتها:
[i]. مهدوی، عبدالرضا (هوشنگ)، صفحههایی از تاریخ معاصر ایران، تهران، علمی، 1377، ص 425.
[ii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 265، 20 بهمن 1341، ص 33 و 37.
[iii]. روزنامه کیهان، ش 5872، 20 بهمن 1341، ص 1 و 2.
[iv]. روزنامه اطلاعات، ش 11020، 20 بهمن 1341، ص 1 و 13.
[v]. روزنامه کیهان، ش 5872، 20 بهمن 1341، ص 1.
[vi]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 265، 20 بهمن 1341، ص 33.
[vii]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیتالله سیدحسن خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 12.
[viii]. مجله امید ایران، ش 445، 26 بهمن 1341، ص 10 و 11؛ روزنامه کیهان، ش 5872، 20 بهمن 1341، ص 10 و 12.
