شنبه 7 اردیبهشت 1342 / 3 ذیحجه 1382 / 27 آوریل 1963
6 بازدید
± برتری آیتالله خمینی در بین مراجع تقلید
رئیس ساواک استان پنجم، امروز در نامهای محرمانه برای ساواک مرکز از کنارهگیری کلیة علمای اعلم شیعة جهان به نفع آیتالله خمینى از رهبرى شیعیان خبر داد. مرادیان در این نامه آورده است که: «کلیة علمای اعلم شیعة جهان به نفع آقاى خمینى از رهبرى شیعیان کنارهگیرى و نامبرده را یگانه مرجع تقلید شیعیان دنیا معرفى نمودهاند».
او افزوده است: «روحانیون عراق که اخیراً کمیتهاى به رهبرى سیداحمد زنجانى تشکیل دادهاند، اولین اعلامیة خود را علیه اقدامات اخیر دولت ایران منتشر نمودهاند». مرادیان این خبر را هم چاشنی نامهاش کرد که: «روحانیون و ایرانیان مقیم عراق، مجالس ترحیم و سوگوارى به مناسبت مقتولین وقایع اخیر ترتیب دادهاند».[1]
گزارش دیگری از ساواک نیز که امروز تهیه شده، بیارتباط با نامة قبلی نیست. به گونهای که در این گزارش تصریح شده که: «اقدامات مخالفتآمیز چند ماه اخیر آیتالله خمینى و پیشقدمى مشارالیه در مخالفت با عملیات اصلاحى اعلیحضرت همایونى و دولت، موجب تمرکز قدرتهاى روحانى در اطراف وى گردیده و به خاطر همین مرکزیت، هماکنون حوزههاى علمى مذهبى خارج از ایران نیز نامبرده را مشخصترین رکن جامعة روحانیت ایران میشناسند و تلگراف تسلیت واقعة اخیر از جانب آیتالله حکیم خطاب به وى، نتیجة همین شخصیت اوست و خود وى نیز عملاً داعیة مرجعیت را دارد. مقام مسئول امنیتی در ساواک نیز بر این نظر تأکید کرده، نوشته است: «این مطلب آشکار است ولى اگر به مرحلة یقین مرجع تقلید برسد، شریعتمدارى مخالفت خواهد کرد و از هم اکنون آثار آن به نظر میرسد».[2]
± گزارش ساواک درباره آیتالله خمینی
گزارشهای ساواک این روزها عمدتاً حول محور آیتالله خمینی تنظیم میشود. تازهترین گزارش در این باره، موضوع پرداخت شهریه به طلاب است. در این گزارش آمده که: «طبق اطلاع واصله، آیتالله خمینی مدت دو ماه است که علاوه بر شهریهای که به سه هزار نفر از طلاب پرداخت مینموده، به دو هزار نفر طلبة دیگر که شهریه به آنان تعلق نمیگرفته نیز شهریه میدهد و این مطلب میرساند که وجه زیادی از اطراف به دست او میرسد که علاوه بر حوزة قم، به سایر شهرستانها و نجف نیز وجه میفرستد». ساواک، کشف دیگری هم کرده و آن اینکه: «برابر اطلاع واصله، آیتالله خمینی اخیراً اعلامیههایی به زبان عربی تهیه نموده و به وسیلة زائرین به عربستان سعودی فرستاده تا بین حجاج توزیع گردد».[3] در همین حال گزارش دیگری از ساواک نیز حاکی است که: «مطلببیگی، دلال روغن بازار و عضو کمیتة بازار جبهة ملی، ضمن صحبت در امور جاری، اعلامیة آیتالله خمینی که به زبان عربی تهیه شده و قبلاً نیز تهیه و به زوار خانة خدا داده شده بود تا در مکه، بین زوار اسلامی توزیع نمایند را ارائه داد. وی گفت علمای تهران این اعلامیه را مجدداً اقدام به چاپ کرده و منتشر کردهاند و بیش از چند برگ نیست. مطلببیگی دربارة محل چاپ این اعلامیه گفت: با مشکلاتی که اخیراً در چاپخانهها از طرف مقامات انتظامی به وجود آمده، در شرایط فعلی هیچکدام از صاحبان چاپخانهها حاضر به قبول چاپ اعلامیههای علما نیستند. به همین جهت اخیراً چند نفر از تجار بازار که وابسته به علمای قم و آیتالله خمینی هستند، اقدام به خرید دو دستگاه ماشین، (انترتایپ) پلیکپی نموهاند و اعلامیههای فوق را با این ماشین، پلیکپی مینمایند». ساواک نوشته است که: «جای اینها در منازل آنها بوده و همه روزه در حدود پانصد برگ اعلامیه، چاپ و بین مردم توزیع مینمایند».[4]
± آغاز دوباره منبرهای حجتالاسلام فلسفی
حجتالاسلام محمدتقی فلسفی از امروز منبرهای خود را پس از رفع محدودیتهای شهربانی از سر گرفت و حکومت شاه را به خاطر فاجعة مدرسة فیضیه محکوم کرد. فلسفی در خاطراتش میگوید: «در یکی از سخنرانیها گفتم: این دژخیمان بیرحم، خشونتی نشان دادند که روی تاریخ ایران را سیاه کرده است... . این واقعه ثابت میکند که اخبار وقایع کربلا و صدماتی که بر اهل بیت رسول اکرم(ص) و جوانان و بچههای آنها وارد ساختند، کاملاً درست است، و آنچه در فیضیه گذشت، شاهدی بر این مدعی و نمونة فاجعهای است که واقعیت داشته است».[5]
± مصوبات فدراسیون اعراب در حوزة حقوق زنان
بخشی از گزارش امروز ساواک دربارة مصوبات فدراسیون اعراب در حوزة حقوق زنان است. بر پایة این گزارش، بین روحانیون شایع است که فدراسیون اخیر اعراب (مصر، سوریه، عراق) در قانون اساسى خود تساوى مرد و زن را تصویب و اضافه مینماید که جمال عبدالناصر در این راه زیادهروى کرده، پا را از مقررات مذهب اسلام فراتر نهاده و حتى شرکت نسوان را در معیت مردان در صف نماز جماعت در یک صف و همچنین آزادى زن براى طلاق و برابری او در حقالارث و موارد دیگرى را مجاز تشخیص و به تصویب رسانده است. نویسنده گزارش یادآور شده که روحانیون تهران میل ندارند این جریانات در جراید ایران، مثل جراید عراق منعکس شود. در صورتی که با توجه به جریانات فعلى و فعالیت روحانیون براى عدم اجراى تصویبنامة برابرى زن و مرد، چنانچه اولیاى امور مصلحت بدانند، بهتر است مصوبات فدراسیون دربارة نسوان براى روشنى افکار عمومى، بویژه متعصبین و روحانیون مخالف و افراد ماجراجو که به این آتش دامن میزنند، در جراید ایران درج گردد. مدیرکل ادارة سوم ساواک نیز موضوع گزارش شده را جالب خوانده و خواستار اطلاعات بیشتری در این زمینه شده است.[6]
± احضار سفرای کشورهای اسلامی مقیم بغداد توسط آیتالله حکیم
روحانیون قصد دارند با آغاز ماه محرم بر شدت فعالیتهای خود بیفزایند. مخبر ساواک به نقل از آیتالله بهبهانی خبر داده که آیتالله سیدمحسن حکیم با احضار سفرای کشورهای اسلامی مقیم بغداد، آنان را از فشارهای دولت ایران بر جامعة روحانیت مطلع ساخته و از آنان خواسته است تا موضوع را از طریق دولتهایشان در سازمان ملل مطرح سازند و به دولت ایران برای رفع موانع از جامعة روحانیت، تذکر دهند.[7]
± تلاش حکومت برای معرفی روحانیت به عنوان سد پیشرفت جامعه
بررسی جراید امروز نشان میدهد که معرفی روحانیت به عنوان سد پیشرفت جامعه، در دستور کار اولیای امور قرار دارد. به نوشتة یکی از جراید محلی، از چندی پیش بر اثر سوءتفاهمی، عدهای از شخصیتهای برجستة روحانی نسبت به دولت، قیافة ناراضی از خود نشان میدادند و این امر موجبات تأثر همگان را فراهم کرده بود. به طوری که مخبر ما اطلاع میدهد، بعد از تشکیل فدراسیون عرب، تخفیف محسوسی در این مخالفتها دیده میشود و آقایان علما با واقعبینی خاصی که در مسائل اجتماعی و سیاسی و ملی دارند، صلاح مملکت را در این دیدهاند که در این لحظات حساس، از هرگونه مخالفت علیه دولت و تشکیلات مملکتی خودداری کرده و دولت را با تأیید دستهجمعی در برابر پیشآمدهای خاورمیانه، تقویت نمایند. این سکوت مصلحتآمیز علمای عظام در محافل سیاسی و دینی، با مسرت عمومی مواجه گردیده است.[8]
± استمداد شاه از آمریکا برای جلب پشتیبانی دولتهای غربی از او
رادیو صدای آزاد ایران امروز در دو مطلب جداگانه به وقایعی از داخل کشور پرداخت. ابتدا از منابع موثق خبر داد که شاه ضمن ملاقات خود با ژنرال تایلور، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، از او خواهش کرده است که به دولت متبوع خویش توصیه کند که موجباتی فراهم آورد تا کشورهای غربی او را تنها نگذارند. ضمناً شاه به ژنرال آمریکایی گفته است که فعالیت نیروهای ملی در ایران روزبهروز شدیدتر میگردد و اکثر افراد ملت، با رژیم من مخالفاند، به طوری که اگر کشورهای غربی از رژیم کنونی پشتیبانی نکنند، به زودی از پا در میآید.[9]
± وعدة آزادی زندانیان سیاسی
برخی جراید امروز نوشتند که قبل از برگزاری انتخابات، کلیة زندانیان سیاسی آزاد خواهند شد. گفته میشود که یک هفته و حداکثر ده روز به اخذ رأی جهت انتخابات مجلس شورای ملی مانده، کلیة زندانیان [سیاسی] آزاد خواهند شد و فعالیت آنان در کادر قانون دستورات مربوط به انتخاب،ات مجاز شناخته خواهند شد.[10]
± مذاکرة وزیر امور خارجة انگلیس در ایران
هفتهنامة دنیا امروز فاش کرد که در سفر چند روز دیگر لرد هیوم، وزیر امور خارجة انگلیس به ایران، دربارة مسئله حاکمیت ایران بر بحرین، مذاکرات لازم به عمل خواهد آمد. به نوشتة این نشریه، طبق گزارشهای پارهای از خبرگزاریهای خارجی، دولت انگلستان تصمیم گرفته است در پایان سال 1964 [1343] به بحرین استقلال تام و تمام بدهد و به استعمار خود در این مجمعالجزایر ایرانی پایان بخشد. نکتة جالب اینکه دولت انگلستان به هیچوجه زیر بار وجود عدة کثیری ایرانی در بحرین نمیرود و همچنان معتقد است تعداد ایرانیهای مقیم بحرین کمتر از پانزده هزار نفر از مجموع 120 هزار نفر جمعیت آن مجمعالجزایر میباشد.[11]
± واکنش شوروی به اجلاس فرماندهان نظامی سنتو
نیکیتا خروشچف، رئیس دولت شوروی، در واکنش به اجلاس فرماندهان عالیرتبة نظامی سنتو در ایران، ضمن پاسخ به سؤالات مدیر یکی از روزنامههای ایتالیا، اظهار داشت امپریالیستها به معنای تمام کلمه، روش سالوسانه دارند. مثلاً در حرف، زیاد از امنیت بینالمللی دم میزنند ولی در عمل، متحدین خود را در بلوکهای تهاجمی با مخاطرات هلاکتباری مواجه میسازند. او افزود: «امپریالیستهای آمریکا در مورد ایران همچنین روش سالوسانهای دارند. آنها موقعی که ایران را به پیمان تهاجمی سنتو میکشاندند، میگفتند که گویا مصالح و امنیت ایران این امر را ایجاب میکند و شرکت ایران در پیمان سنتو، گویا موجب پیشرفت اقتصادی ایران خواهد بود. ولی در واقع امر، ایران با شرکت در این پیمان تهاجمی، مجبور شده است بار سنگین هزینة سرسامآور نظامی را تحمل کند و در نتیجة این امر، اقتصاد کشور با رکود مزمن مواجه شده و وضع مالیة ایران فوقالعاده اسفناک است و به قول معروف، سر و ته کار در کشور به هم جوش نمیخورد و بی سر و سامانی حکمفرماست. ادعای آمریکاییها که میگفتند پیمان سنتو امنیت ایران را تأمین خواهد کرد، باطل و پوچ از آب در آمد؛ تصادفاً درست همان امپریالیستهای آمریکایی که مدعی حفظ و حراست امنیت ایران هستند، امنیت این کشور را به خطر میاندازند».[12]
± میانجیگری ایران میان پاکستان و افغانستان
روزنامة مورنینگ نیوز چاپ کراچی، در شماره اخیر نوشته است که احتمال میرود ایران کوششهای خود را برای میانجیگری میان افغانستان و پاکستان و رفع اختلافات سیاسی بین این دو دولت، تجدید کند. تمام کوششهای قبلی دولتهای دوست، از جمله ایالات متحدة آمریکا و ایران برای نزدیک ساختن دو دولت، با شکست روبهرو گشته است. کلیة امور بازرگانی ـ ترانزیتی با افغانستان از راه پاکستان که بزرگترین راه به کابل است، پس از قطع روابط دو دولت متوقف شده است.[13]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد :2فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 160.
[2]. همان، ص148.
[3]. سیر مبارزات امام در آیینه اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 18، ص 70 و 71.
[4]. همان، (ج 13)، ص 80.
[5]. فلسفی، محمدتقی، خاطرات و مبارزات حجتالاسلام فلسفی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1376، ص253و4.
[6]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 159.
[7]. همان، ص158.
[8]. روزنامه اراده آذربایجان، ش 495، 7/2/1342، ص 8.
[9]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 29، 8/2/1342، ص 16.
[10]. مجله خواندنیها، ش63، 7/2/1342، ص 5.
[11]. هفته نامه دنیا، ش 741، 7/2/1342، ص 3.
[12]. بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 29، 8/2/1342، ص 16.
[13]. همان، ص 5.
