دوشنبه 16 دی 1342 / 20 شعبان 1383 / 6 ژانویه 1964
3 بازدید
صدور حکم دادگاه نهضت آزادی ایران
دادگاه ویژه یک لشکر گارد، در عشرت‌آباد، پس از استماع اظهارات وکلای مدافع و متهمین در این دادگاه، به صلاحیت خود رای داد و در سی‌ویکمین جلسة دادرسی خود، رهبران جمعیت نهضت آزادی ایران را به تحمل حداکثر ده سال و حداقل یک سال زندان محکوم کرد. ریاست این دادگاه با تیمسار حسین زمانی و دادستان آن تیمسار فخر مدرس بود. دادگاه احکام ذیل را دربارة متهمان صادر کرد:
1ـ مهندس مهدی بازرگان و آیت‌الله سیدمحمود طالقانی به جرم اهانت به سلطنت و تأسیس جمعیتی که رویه آن برخلاف سلطنت مشروطه است به تحمل ده سال زندان محکوم شدند.
2ـ دکتر یدالله سحابی، عباس شیبانی، احمدعلی بابایی به جرم اهانت به سلطنت و عضویت در جمعیتی که رویه آن بر ضد سلطنت مشروطه است هر یک به تحمل شش سال زندان محکوم شدند.
3ـ مهندس عزت‌الله سحابی، ابوالفضل حکیمی، مهدی جعفری به جرم اهانت به سلطنت و اقدام علیه امنیت کشور هر یک به تحمل چهار سال زندان محکوم شدند.
4ـ پرویز عدالت‌منش، به سبب آنکه عضویت وی در جمعیت نهضت آزادی به اثبات نرسید از اتهامات وارد شده تبرئه شد ولی به علت اقدام علیه امنیت داخلی به تحمل یک سال زندان محکوم شد.[1]
پس از قرائت رأی دادگاه در حالی که قضات، دادستان، محکومین و تماشاچیان برپا بودند، آیت‌الله طالقانی از جای برخاست و برای نخستین‌بار در طی دادرسی سکوت را شکست و خطاب به اعضای دادگاه گفت: حرکت نکنید، بایستید! عموم حاضران از جای خود تکان نخوردند، آنگاه آیت‌الله طالقانی با صدایی رسا آیاتی از سورة والفجر را قرائت کرد و خطاب به رئیس و اعضای دادگاه گفت: حالا بروید و مزدتان را از اربابتان بگیرید. در این موقع رئیس، افسران عضو دادگاه و دادستان از دادگاه خارج شدند، کلیه متهمین، به استثنای آیت‌الله طالقانی، به حکم صادر شده اعتراض کردند و درخواست نمودند اتهام آنها در یک دادگاه صالح مورد رسیدگی قرار گیرد.[2]
قدردانی رهبران نهضت آزادی از وکلای خود
با پایان یافتنِ دادگاه نظامی، رهبران و فعالان جمعیت نهضت آزادی ایران در نامه‌هایی از وکلای مدافع خود قدردانی کردند. در بخشی از نامه‌ای که خطاب به سرهنگ غلامرضا نجاتی نوشته شده، آمده است: ... تنها قبولِ وکالت [اینجانبان] و دفاع از ما در کشور و در دورانی که بنا به سوابق مکرر مشهود، جزای حق گفتن و تحقق اجرای قانون خواستن، اخراج از خدمت و اعزام به زندان است و اعمال کیفرخواست، خود شجاعت و شهامت بزرگی محسوب می‌شود... تهران، زندان قصر، دوشنبه 16 دی 1342. سیدمحمود طالقانی، مهدی بازرگان، یدالله سحابی، عزت‌الله سحابی، عباس شیبانی، احمدعلی بابایی، ابوالفضل حکیمی، مهدی جعفری، پرویز عدالت‌منش.[3]
نامة آیت‌الله شریعتمداری به آیت‌الله طالقانی
پس از اعلام حکم محکومیت رهبران جمعیت نهضت آزادی ایران، آیت‌الله شریعتمداری خطاب به آیت‌الله طالقانی نامه‌ای ارسال و ابراز تأسف نمود. رونوشت این نامه برای مهدی بازرگان و یدالله سحابی نیز ارسال شد. در این نامه آمده است: «با ابلاغ سلام، استماع محکومیت آقایان محترم موجب تأثر و تأسف شدید گردید. با سوابقی که از تساهل اخلاقی و علاقه‌مندی دینی شما آقایان داشتیم انتظار می‌رفت که محکمه حقایق را درک کرده و رویه خود را تغییر داده و لااقل خود را حفظ کند، مع‌الوصف برخلاف انتظار عمل شد. از آنجایی که حقیقت، خواهی نخواهی بالاخره، چهره خود را نمایان خواهد کرد، امیدوارم که محکمه به اشتباه خود پی برده و با اعمال انصاف و تجدیدنظر حکم مزبور را خود نقض نماید».[4]
انتقاد شدید نماینده مجلس از اقدامات دولت پیشین
پس از آنکه نخست‌وزیر در نطقی در وزارت دارایی اعلام کرد علی امینی این کشور را به ورشکستگی سوق داده است. مصطفی الموتی در مقاله‌ای ضمن انتقاد شدید از اقدامات دولت پیشین خواستار محاکمه و مجازات مسببین ورشکستگی کشور شد. در بخشی از مقالة وی آمده است: «من هر وقت به یاد آن روزهایی می‌افتم که یک مشت هوچی جاه‌طلب زمام این کشور را به دست گرفته [بودند] و از یک طرف مملکت را ورشکست اعلام می‌کردند و از طرف دیگر کارهای عمرانی و آبادانی را یکی پس از دیگری تعطیل می‌نمودند و طبقه مولد و سازنده کشور را دچار ورشکستگی و پریشانی ساخته بودند بر خود می‌لرزم و به این جاه‌طلبان و خیانت‌پیشگان نفرین می‌فرستم».[5]
اولین جلسه حزب ایران نوین
عصر امروز اولین جلسه شورای مرکزی حزب ایران نوین در محل جدید حزب، در خیابان ملک‌الشعرای بهار، تشکیل شد و در این جلسه هیئت رئیسه شورای مرکزی و کمیته اجرایی حزب و چهار نفر به عنوان قائم‌مقام دبیرکل و سخنگو و رئیس تشکیلات و خزانه‌دار انتخاب شدند.[6]
بازتاب پیام رهبر شوروی در جراید ایران
روزنامه پراودا در شماره امروز خود نوشت: پیام نیکیتا خروشچف رهبر دولت شوروی به سران کشورهای جهان برای حل اختلافات ارضی، در صفحات اول جراید ایران با عناوین بزرگ چاپ شده است.[7]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29، آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 471.
[2]ـ بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت، به کوشش محمد نوید بازرگان، تهران، رسا، 1375، ص 456 و 457.
[3]ـ همان، ص 487 و 488.
[4]ـ عقیقی بخشایش، عبدالرحیم، پیکار در راه آزادی و آرمان انسانی، قم، نوید اسلام، 1368، ص 127.
[5]ـ روزنامه صبح امروز، ش 97، 16/10/1342، ص 5.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11287، 17/10/1342، ص 1 و 13.
[7]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 234، 17/10/1342، ص 2.
