چهارشنبه 9 اردیبهشت 1343 / 16 ذیحجه 1383 / 29 آوریل 1964
8 بازدید
معرفى دو رساله از سوی آیتالله خمینی
امروز آیتالله خمینى در پاسخ به نامه تبریک عید غدیر، خطاب به سیدعلینقى طبسى حائرى ضمن تبریک متقابل، درباره تقاضاى معرفى رساله مورد اطمینان از جانب ایشان نوشتند: حاشیه مطبوع عروهالوثقى به ضمیمه غلطنامه و حاشیه مطبوع وسیلهالنجاه از سایر رسائل و حواشى، بیشتر مورد اطمینان است و نزد کتابفروشها موجود است. و راجع به تقسیم شهریه عمومى در حوزه مقدسه مشهد مقدس البته بسیار به مورد است لکن با وضع فعلى حقیر و مراجعات کثیرهاى که دارم، مقدور نیست. دعا بفرمایید موانع برطرف شود، ان شاءالله اقدام خواهد شد.[1]
نوار سخنرانی آیتالله خمینی در مکه
از مکه خبر رسیده است که نوار سخنرانى آیتالله خمینى پس از ترجمه به زبان عربى در میان مردم پخش شده است. بنابراین گزارش انعکاس این سخنرانى در مردم جنب و جوش ایجاد کرده است.[2]
ادامه دادگاه تجدیدنظر متهمان نهضت آزادى
امروز در ادامه جلسه دادگاه تجدیدنظر متهمان نهضت آزادى که در دادسراى نظامى برگزار مىشد، سرهنگ رحیمى، وکیل متهمان با اشاره به موارد متعدد غیرقانونى بودن دادگاه ضمن یادآورى اظهارات دادستان درباره پرونده متهمین 15 خرداد و چند نفر غیرنظامى دیگر که امر تعقیب آنها صادر شده بود و آن را امرى مستحبى عنوان کرده گفت: در امور قضایى، امر مستحب و مکروه مطرح نیست. رحیمى در ادامه افزود: دادگاه بدوى با تمام مشخصات به پرونده متهمین 15 خرداد رسیدگى کرد و امر تعقیب از فرمانده لشکر گارد داشت. طبق قانون، هر دادگاهى نمىتواند با دستور تعقیب فرمانده ناحیه دیگرى به کارى رسیدگى کند. دادگاه ویژه لشکر گارد چرا به اتهام این آقایان، به نام دادگاه دادرسى ارتش رسیدگى کرده است. یا حکمى که درباره متهمین 15 خرداد صادر کرده و به موجب آن دو نفر کشته شدند، خلاف قانون بود و خیانت کرده است. این دادگاه غیرقانونى است.[3]
تفسیر بازاریان از مکاتبات مصدق با جبهه ملى
گزارش امروز اطلاعات داخلى ساواک از اظهارات بازاریان درباره مکاتبات مصدق با جبهه ملى حاکى است: بین بازاریان تفسیرهاى مختلفى در مورد نامه دکتر مصدق مىشود. افراد حزب ایران مىگویند چون پیام دکتر مصدق به کنگره جبهه ملى را سران جبهه نادیده گرفتند و توجهى به آن نکردند، لذا شورا بدین وضع سستى درآمد و برنامهاش مورد اعتراض عموم مردم قرار گرفت تا جایى که دانشجویان خارج تقاضاى انحلال آن را کردند و دکتر مصدق در پیام مجدد خود، سخت به دکتر خنجى حمله نمود و خواست که تمام نیروها در یک صف قرار گیرند.
در این گزارش آمده است که افراد جبهه ملى مىگویند منظور دکتر مصدق، شرکت علما در شوراى جدید جبهه ملى است و نامبرده به دکتر خنجى یا کس دیگرى حمله نکرده حتى گفته است که خلیل ملکى و افرادش هم باید در شوراى جدید پذیرفته شوند. ضمناً بین بازاریان عضو جبهه ملى گفته مىشود که شوراى جبهه ملى در پاسخ دکتر مصدق، نامهاى تهیه و براى ایشان ارسال داشته است و منتظر جواب و دستورات دکتر مصدق [بوده] و قرار است تا تاریخ 9/2/43 جواب ایشان برسد و در جلسه شورا مطرح گردد.[4]
تلاش برای شناسایی عاملین اعلامیه «غفلت تا کى»
ساواک مرکز امروز از ساواک تبریز خواست اطلاعات کاملى از تهیهکنندگان اعلامیه «غفلت تا کى» که در آن شهر توزیع شده است، جمعآورى و به مرکز ارسال کنند. مقدم در این دستور نوشته است: اخیراً اعلامیهاى تحت عنوان «غلفت تا کى» وسیله ایادى آیتالله قاضى طباطبایى به طور مخفیانه در تبریز پخش گردیده است. دستور فرمایید در این مورد تحقیقات لازم معمول و نتیجه را ضمن معرفى عاملین اصلى و ارسال یک برگ نمونهاى از اعلامیه مزبور، اعلام نمایند.[5]
جلسه کمیته اطلاعاتى استان تبریز
کمیته اطلاعاتى استان تبریز ساعت 10 صبح در دفتر استاندار تشکیل جلسه داد. در گزارش صورتجلسه این کمیته آمده است: «در مورد وضع آقایان روحانیون و اهل منبر در ماه محرم مذاکرات مفصل به عمل آمد و با توجه به گزارشاتى که از طرف مسئولان شهربانى و ساواک داده شد معلوم گردید اعزام مجدد آقاى قاضى طباطبایى که بدون اجازه به تبریز مراجعت کرده بود به مرکز، مؤثر بود و تصور مىرود در ماه محرم حادثهاى پیش نیاید. در هر حال قرار شد وضع آقایان سیدجواد هشترودى وحدت و بکایى که از روحانیون ناراحت مىباشند مجدداً از طرف شهربانى و ساواک بررسى گردد و براى جلوگیرى از اقدامات آنها پیشبینیهاى لازم بشود». در این جلسه سپس به وضعیت فرهنگیان آذربایجان توجه شده در گزارش آمده است که «جناب آقاى استاندار اظهار داشتند که صبح امروز آقاى کیانى رئیس فرهنگ احضار و به ایشان تأکید شده که مراقب وضع فرهنگیان باشند ولى اولیاى امور در مرکز نیز باید متوجه شهرستانها باشند. دیروز به من گزارش رسیده که عدهاى از آموزگاران جدیدالاستخدام فرهنگ ماههاست حقوق دریافت نکردهاند. این افراد ناراضى را مىتوان هرگونه تحریک نمود. قرار شد سران فرهنگیان طرفدار درخشش تحت مراقبت مأموران انتظامى قرار گیرند». در این جلسه همچنین مقرر شد «تحقیق شود افرادى که آن روز [ورود آیتالله قاضى طباطبایى به تبریز] مردم را تحریک به تظاهرات مىنمودند از طرف مقامات انتظامى تحت تعقیب قرار گیرند».[6]
دو دیدار امروز نخستوزیر
نخستوزیر امروز دو دیدار داشت. ابتدا ساعت 9 صبح، هیئتى از اصناف اردبیل و نمایندگان اردبیلیهاى مقیم مرکز به همراه احمد بهادرى سناتور آذربایجان با منصور دیدار کردند و خواستههاى اهالى شهرستان اردبیل را در امور عمرانى و اصلاحات اجتماعى ارائه کرده تقاضاى رسیدگى نمودند.[7]
دیدار بعدى، حضور منصور در کانون وکلاى دادگسترى و گفتوگو با آنان بود. در این دیدار، ارسلان خلعتبرى نایبرئیس کانون وکلا خطاب به نخستوزیر گفت: مسئله [مهم] ضعف قانونى کشور است. قوانین وجود دارد ولى ضعف در اجراى قوانین موجب بسیارى از خرابیها شده است. آنچه مردم را امیدوار خواهد کرد و دولت شما را تقویت خواهد نمود، دستگاههاى ادارى مملکت است که باید داراى قدرت قانونى باشد.
خلعتبرى افزود: در طول سنوات گذشته ما قوانینى داشتیم که هرگز آنطور که شاید و باید قدرت خود را اعمال نکرده زیرا تشویق موجب تقویت اجراکنندگان قوانین مىباشد. وى تأکید کرد: مقصود از قدرت قانون این نیست که اشخاص را بدون تقصیر دسته دسته حبس کنند و بعد متوجه شوند که بىگناهاند و آنها را آزاد نمایند. این خود یک نوع بىقانونى است. موانع را باید از بین برد.[8] خلعتبرى یادآور شد: یک عده بىقانونیها وجود دارد که مؤسسات دولتى به آن عادت کردهاند. اگر مقرراتى وجود دارد که اصول را رعایت نکرده باید آن مقررات را به کار اندازند. شما باید قدرت قانونى را جانشین ضعف قانون بکنید و اگر شما بتوانید ضعف قانون را از بین ببرید مثل این است که نصف برنامههاى خود را اجرا کردهاید.[9] آنگاه منصور، وکلاى دادگسترى را مخاطب قرار داد و گفت: من از جهت تشریفات به اینجا نیامدهام بلکه ایمان و عقیده من، تقویت قانون و اجراى قانون مىباشد و این دولت بدون توجه به مقام و قدرت، کمر خدمت بسته است. دولت از مردم جدا نیست و محدود به هیئت دولت نمىباشد. بلکه مجموعهاى است از ارکان مختلف مملکت که هماهنگى دستگاههاى مختلف را براى پیشرفت کار مردم و مملکت کنترل مىکند.
وى افزود: قوه قضاییه یکى از ارکان مشروطیت است و باید مورد احترام باشد و قوه مجریه باید براى رفاه مردم بکوشد و باید به قوه مقننه و مطبوعات ایران که راهنماى برنامههاى مترقى دولت است نهایت احترام را ملحوظ بدارد. نخستوزیر گفت: معتقدم که ایران داراى کلیه مقدورات مالى و اقتصادى است و مىتواند با سرعت فوقالعادهاى پیش برود و با ثبات سیاسى بىنظیرى در سایه رهبرى شاه، گامهاى مؤثرى در رفع گرفتاریهاى مردم بهکار برد. تنها گفتن و نوشتن و خوب فکر کردن کافى نیست و باید به دولت که به تنهایى قادر به انجام کلیه برنامههاى خود نیست، کمک کنند.[10] منصور خاطرنشان کرد: این دولت از آغاز کار خود نیتى جز تحکیم قواى مشروطیت نداشته است و ندارد. تنها داشتن قوانین خوب کافى نیست و قانون را باید مجریان سالم و شایسته اجرا کنند.[11]
بررسى لایحه استخدام در مجلس شورای ملی
بحث و بررسى لایحه استخدام در کمیسیون استخدام مجلس شوراى ملى به قسمتهاى حساس خود رسیده است.
روزنامه اطلاعات در گزارشى از این موضوع به نقل از معتمد وزیرى رئیس کمیسیون استخدام مجلس مىنویسد: این فصل، جاى حرف و بحث زیادى ندارد زیرا مثل حقوق بستگى به قدرت مالى دولت خواهد داشت ولى مطلب مهم، طبقهبندى کارمندان است. به گفته سیدمهدى شیخالاسلامى، عضو کمیسیون استخدام مجلس، قسمت عمده اعتراضات کارمندان مربوط به فصل طبقهبندى کارمندان است. در این لایحه گفته شده که طبقهبندى فقط براساس مدارک تحصیلى صورت مىگیرد و به سابقه خدمت و تجربه و شایستگى کارمندان توجهى نشده است. وى با وارد دانستن این اعتراضات، ابراز امیدوارى کرد که کمیسیون فرمولى پیدا کند و نظر کارمندان را در لایحه بگنجاند و علاوه بر مدرک تحصیلى، سابقه خدمت و تجربه هم ملاک عمل قرار گیرد.
اطلاعات در پایان گزارش مىنویسد: کارمندان دولت معتقدند که سوابق و تجارب کارمندان باید به حساب آید. این افراد مىگویند در اغلب دستگاهها و سازمانهاى دولتى افرادى هستند که داراى پستهاى حساس مثل ریاست اداره و مدیریت کل وزارتخانه هستند ولى مدارک لیسانس یا حتى دیپلم هم در دست ندارند.[12]
تهیه مقدمات سفر شاه به گرگان
به نوشته اطلاعات، از گرگان خبر مىرسد که وزیر راه به منظور تهیه مقدمات سفر شاه و همسرش به گرگان، براى آماده کردن ایستگاه راهآهن و رفع نقایص راههاى شوسه به این شهرستان وارد شد و بلافاصله از ایستگاه جدید راهآهن گرگان بازدید سپس از وضع راههاى شوسه سؤالاتى کرد و براى رفع نقایص و ترمیم راهها دستوراتى صادر نمود. برابر همین خبر، سپهبد وفا فرمانده ارتش دوم نیز براى بازدید از واحدهاى لشکر وارد گرگان شد. دکتر بابک استاندار مازندران هم به گرگان رفت و وضع پارکشهر و قصر همایونى و فلکههاى شهر و سالن سرپوشیده گرگان و آماده کردن نقاط مورد بازدید شاه را بررسى کرد و دستور داد شهر گرگان از هر جهت براى ورود شاه و فرح آماده شود. همچنین سرتیپ راسخ رئیس شهربانیهاى استان و تیمسار جبارى فرمانده ژاندارمرى شمال نیز براى تهیه مقدمات این سفر وارد گرگان شدهاند.[13]
تمدید پست دبیرکل سنتو
عباسعلى خلعتبرى دبیرکل سنتو، براى مدت سه سال دیگر در پست فعلى خود ابقا شد. به گزارش رویتر، شوراى وزیران پیمان مرکزى (سنتو)، عباسعلى خلعتبرى 52 ساله را مجدداً به دبیرکلى برگزید. دوره کنونى دبیرکلى وى در دى امسال به پایان مىرسد.[14]
اعلامیه مشترک وزراى امور خارجه سنتو
در همین حال، مذاکرات دو روزه وزراى امور خارجه کشورهاى عضو سازمان پیمان مرکزى در واشنگتن به پایان رسید و اعلامیه مشترکى منتشر شد. در این اعلامیه کشورهاى عضو خواستار پایان یافتن اغتشاشات در قبرس شدند. کشورهاى عضو همچنین از زد و خوردها و جنگهاى یونانیان و ترکهاى قبرس عمیقاً ابراز نگرانى کردهاند و آن را براى صلح و امنیت آن منطقه زیانبخش دانستند. این اعلامیه مىافزاید که سنتو سهم عمدهاى در جلوگیرى از تجاوز در خاورمیانه داشته است و از ارائه پیشرفت طرحهاى اقتصادى ابراز خرسندى شده است. از جمله این طرحها، پروژه ارتباطى مایکروویو و فرکانس بلند است که ترکیه و ایران و پاکستان را به یکدیگر متصل مىکند.
شوراى وزیران سنتو از تصمیم امریکا براى دادن کمک و وامهاى طویلالمدت براى اجراى سیستم راهآهن میان ترکیه و ایران استقبال کرده است. همچنین پیشنهادهایى در زمینه همکاریهاى نظامى بیشتر جهت تقویت قوه دفاعى سنتو داده شده است ولى روى موضوع ایجاد فرماندهى مشترک با شرکت امریکا تصمیمى گرفته نشد و قرار شد در این باره مطالعات بیشترى به عمل آید. در اعلامیه مشترک سنتو از کاهش نسبى بحرانهاى جهانى و بهبود مناسبات شرق و غرب با خرسندى استقبال شده است ولى تأکید مىکند که شوراى وزیران سنتو معتقدند که خطرات جدى بر ضد جهان آزاد هنوز هم باقى است. سنتو از خدمات صمیمانه دکتر خلعتبرى دبیرکل ایرانى سازمان سپاسگزارى کرده محل جلسه آینده شوراى وزیران سنتو در بهار سال آینده را تهران تعیین نموده است.
به گزارش روزنامه کیهان، وزیران امور خارجه عضو سنتو همچنین با جانسون رئیس جمهور امریکا دیدار کردند.
جانسون همچنین پیامهاى خصوصى براى شاه ایران، رئیس جمهور پاکستان و نخستوزیران ترکیه و انگلیس فرستاد. در جلسه شوراى وزیران امور خارجه سنتو که به ریاست دینراسک وزیر امور خارجه امریکا تشکیل، ذوالفقار على بوتو، عباس آرام، جمال ارکین و باتلر، وزراى امور خارجه پاکستان، ایران، ترکیه و انگلستان حضور داشتند. امریکا با وجود آنکه عضو سنتو نیست، در فعالیتهاى آن شرکت دارد و کمکهاى مالى زیادى به این سازمان داده است.[15]
نفرت مردم خوزستان از ادعاهای روزنامه عربی
به دنبال انتشار مطالب تحریکآمیز در مطبوعات کویت و واکنشهایى که محافل رسمى ایران بویژه نمایندگان مجلسین نسبت به آنها ابراز داشتند، در شهرهاى اهواز، آبادان، خرمشهر، شوشتر، رامهرمز، بهبهان، بندر شاهپور و مسجد سلیمان موجى از نفرت و انزجار علیه یاوهسراییهاى روزنامههاى مزدور عربى به وجود آمد و مردم در تظاهرات وطنپرستانهاى، احساسات مقدس خود را نسبت به مقدسات ملى و میهنى خود ابراز داشتند.
روزنامه مهر ایران در ادامه گزارش خود مىنویسد: نمایندگان طبقات مختلف مردم شهرستانهاى خوزستان با اجتماع در محل استاندارى [در] اهواز، مراتب انزجار و نفرت بىحد و حصر مردم خوزستان را از طریق استاندارى و مقامات مهم دولتى در این استان به مرکز اطلاع دادهاند و خواستار قطع رابطه دولت با دشمنان وطن و یاوهسرایان مزدور و عمال آنها شدند.[16]
انتقاد از برنامه کمکهاى خارجى آمریکا
برنامه کمکهاى خارجى ایالات متحده امریکا با انتقاد شدید در آن کشور روبهرو شد. به گزارش خبرگزارى یونایتدپرس از واشنگتن و به نقل از مارک ام.جونز، رئیس شوراى اقتصاد ملى، کمکهاى خارجى امریکا برنامهاى افراطى است و باید لایحه 3 میلیارد و 400 میلیون دلارى کمکهاى خارجى امریکا که توسط پرزیدنت جانسون تسلیم کنگره شده رد شود زیرا برنامه کمکهاى خارجى عامل اصلى تورم در جهان شده این تورم روزبهروز در حال توسعه است. در این حال، رابرت برى، عضو حزب جمهوریخواه در کنگره امریکا ضمن رد اتهامات جونز گفت: برنامه کمکهاى خارجى امریکا برخلاف ادعا و انتقاد عدهاى از منتقدین سبب توسعه دوستى بین امریکا و متفقین خود در خارج شده است. وى افزود: انتقاد از برنامهاى که سبب تقویت بنیه اقتصادى بسیارى از کشورهاى کم رشد شده غیر منصفانه است. سوابق نشان مىدهد که کمکهاى امریکا به یونان و ترکیه پس از جنگ دوم جهانى مهمترین عامل تقویت این دو کشور در برابر فشار کمونیزم بوده است به نحوى که اکنون هر دو کشور با وضع اقتصادى مطلوبترى اداره مىشوند. به علاوه کمکهاى ما به کشورهایى که در جوار مرزهاى شوروى و بلوک کمونیست واقع شدهاند، مانند ایران، پاکستان، هند، فرمز [تایلند]، کره جنوبى و ویتنام جنوبى سبب شده است که مردم این مناطق آزادى و تمامیت ارضى خود را در برابر فشارها و تجاوزات کمونیزم حفظ کنند.[17]
پیام مدیرعامل شرکت ملی نفت
منوچهر اقبال رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت ملى نفت ایران در پیامى به مناسبت سالروز تأسیس این شرکت، بدون اشاره به نهضت ملى شدن صنعت نفت و رهبرانش، دکتر مصدق و آیتالله کاشانى، از مجاهدتها و فداکاریهاى کارکنان شرکت ملى نفت ایران در مواجهه با مشکلات عظیم سالهاى اولیه ابراز شادمانى کرد.
در پیام وى آمده است که من در این مدت نسبتاً کوتاه که با شما همکارى دارم به خوبى مشاهده نمودهام آن روح وظیفهشناسى و شور و شوق و احساسات شاهدوستى و میهنپرستى شما که در آغاز تأسیس شرکت به هیجان آمده بود در تمام این دوره سیزده ساله هرگز به خاموشى و سستى نگراییده پیوسته در بهبود و حفظ منافع و ترقى شرکت از جان و دل کوشا بودهاید.[18]
نظرات صاحبنظران فرهنگى درباره واگذارى امور فرهنگ به مردم
روزنامه اطلاعات موضوع واگذارى امور فرهنگ به مردم را با صاحبنظران فرهنگى در میان گذاشت. به نوشته این روزنامه، احمدزاده، رئیس دبیرستان دارالفنون معتقد است که در صورت اجراى این کار، مردم باید از برخى توقعات چشم بپوشند. زیرا برخى اعضاى انجمن خانه و مدرسه گاهى توقعاتى دارند که منافع اجتماعى و جمع در آن دیده نمىشود. مشایخى رئیس اداره کل تربیت معلم نیز این طرح را زمانى مفید مىداند که مردم آمادگى لازم براى برعهده گرفتن امور فرهنگى را در خود ایجاد کرده باشند.
به گفته سناتور صدیق اعلم، صاحبنظر فرهنگى کشور که شش بار عهدهدار پست وزارت فرهنگ بوده است، چون مردم به فرزندان خود علاقه دارند، پس به فرهنگ هم علاقهمندند و در این راه حاضر به فداکارى هستند.
او معتقد است با این کار هم از فساد جلوگیرى مىشود و هم کارها سرعت مىیابد. وى افزود: من 37 سال پیش که رئیس تعلیمات بودم، چنین طرحى را تهیه کردم که توسط تدین، به تصویب مجلس رسید و به موجب آن، وزارت فرهنگ مأمور شد که شوراى فرهنگ را تشکیل بدهد و آییننامههاى مربوط به آن را به تصویب برساند. من در سال 1339 آییننامهاى براى این کار تهیه کردم که به تصویب شوراى عالى فرهنگ هم رسید و مقرر گردید که در شهرستانها شوراى فرهنگ تشکیل شود. به گفته وى، این آییننامه به تصویب هیئت دولت هم رسیده است و اصولاً واگذارى فرهنگ به مردم قانون است و باید اجرا شود.[19]
پانوشتها:
[1]ـ صحیفه امام، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1378، ص 321.
[2]ـ ظهیرىنژاد، مهناز، مناسبات امام خمینى با حرکتها و مبارزان اسلامى، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1382، ص 112.
[3]ـ صفحاتى از تاریخ معاصر ایران، اسناد نهضت آزادى ایران، ج 3، تهران، نهضت آزادى ایران، 1361، ص 252.
[4]ـ خلیل ملکى به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 218.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 13: جلوه محراب شهید آیتالله سیدمحمدقاضی طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 135.
[6]ـ همان، ص 134 و 133.
[7]ـ روزنامه اراده آذربایجان، ش 551، 12/2/43، ص 1.
[8]ـ روزنامه کیهان، ش 6226، 10/2/43، ص 4 و 1.
[9]ـ روزنامه مهر ایران، 2075، 10/2/43، ص 5.
[10]ـ روزنامه کیهان، 6226، 10/2/43، ص 4.
[11]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2075، 10/2/43، ص 5.
[12]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11373، 9/2/43، ص 1.
[13]ـ همان، ش 11374، 10/2/43، ص 10.
[14]ـ روزنامه کیهان، ش 6225، 9/2/43، ص 12.
[15]ـ همان، ش 6226، 10/2/43، ص 13 و 16.
[16]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2075، 10/2/43، ص 4 و 1.
[17]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 34، 10/2/43، ص 6 و 5.
[18]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 835، 15/2/43، ص 4 و 1.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11373، 9/2/43، ص 1.
