جمعه 15 آبان 1343 / 1 رجب 1384 / 6 نوامبر 1964
7 بازدید
بازتاب تبعید آیت‌الله خمینی در رسانه‌های منطقه
تبعید آیت‌الله خمینی از ایران بازتاب‌هایی در مطبوعات منطقه خاورمیانه داشت. روزنامه الثوره چاپ دمشق امروز با درج مطلبی زیر عنوان «دولت ایران یکی از رجال مخالفین را از ایران تبعید می‌نماید» نوشت: خبرنگار روزنامه فرانسوی از تهران خبر می‌دهد که آیت‌الله خمینی، یکی از پیشوایان بزرگ مذهبی در ایران و از مخالفین سرسخت دولت از کشور ایران تبعید شده است. به نوشته الثوره آقای خمینی که در خرداد 1342 بازداشت شده بود چند ماه پس از توقیف آزاد گردید. بازداشت نامبرده زد و خوردهای خونین در شهرهای مهم ایران بر پا کرد. بر پایه همین گزارش، همین که خبر تبعید نامبرده اعلام گردید، یک عده از دکان‌داران، دکان‌های خود را تعطیل کردند؛ اما از طرف دولت تدابیر شدیدی اتخاذ گردید و نیروی کمکی از ارتش در پایتخت متمرکز شده است و حوادثی که قابل ذکر باشد رخ نداد. هنوز معلوم نیست که آیت‌الله خمینی به کجا تبعید شده است. یک عده اطلاع می‌دهند که نامبرده به ترکیه رفته و دیگری می‌گوید که وی به عراق مسافرت کرده است.[1]
امروز روزنامه La press چاپ تونس نیز خبر کوتاهی راجع به تبعید آیت‌الله خمینی از ایران درج کرد.
لاپرس از تیتر «آیت‌الله خمینی از ایران تبعید شد» استفاده کرد و نوشت: آیت‌الله خمینی، یکی از برجسته‌ترین رهبران مذهبی ایران و یکی از بزرگ‌ترین مخالفان حکومت از ایران تبعید شد. ایشان پس از دستگیری در ماه ژوئن سال 1963 چند ماهی بود که آزاد شده بودند. دستگیری ایشان شورش‌های خونینی را در شهرهای بزرگ ایران موجب شده بود. این روزنامه می‌افزاید: با اطلاع از تبعید ایشان، اکثر بازاریان شهر تهران، مغازه‌های خود را بستند. رژیم شاه نیز اقدامات امنیتی شدیدی را بر شهر حاکم ساخت و نیروهای انتظامی وارد شهر شدند ولی در عین حال هیچگونه حادثه‌ای رخ نداد. مردم از محل اقامت آیت‌الله خبر نداشتند.[2]
رادیوهای فارسی زبان مخالف رژیم ایران نیز تبعید آیت‌الله خمینی را محکوم کردند. رادیوی صدای ملی ایران گفت: تبعید آیت‌الله خمینی و تسلیم اجباری ایشان به مقامات نظامی ترکیه، ننگ عظیمی است که فقط می‌توان از گردانندگان رژیم کثیف کودتا انتظار داشت. به گفته این رادیو، این عمل شرم‌آور را نمی‌توان تبرئه کرد. سران رژیم کودتا باید مسئولیت این اقدام افتضاح‌آمیز را به عهده بگیرند. این عمل از دو لحاظ ننگ است و شرم‌آور است. یکی اهانت به یکی از مراجع تقلید که مسئولیت عامه دارد و تبعید اجباری ایشان از ایران بدون اثبات جرم. دیگر تسلیم آیت‌الله یعنی تسلیم یک ایرانی محترم به پلیس ترکیه و باز گذاشتن دست این پلیس که اعمال و رفتار روحانی هم‌وطن ما را تحت‌نظر قرار دهد. در واقع آیت‌الله خمینی را از زندان ایران به زندان کشور غیر یعنی ترکیه منتقل کردند و سران رژیم کودتا که به ملاحظه افکار عمومی و ترس از اعتراضات همگانی نمی‌توانستند بار دیگر آیت‌الله خمینی را زندانی سازند، معظم‌له را به پلیس ترکیه سپردند که تحت‌نظر قرار دهد. این رادیو سپس افزود: کدام خیانت و عمل ننگین از این بالاتر است. این اقدام کثیف در عرف بین‌المللی کم سابقه است زیرا در مناسبات بین دولت‌ها قراردادهایی در مورد استرداد مجرمین یا مبادله مجرمین هست اما اینکه یک روحانی مرجع تقلید را از کشور خارج کنند و پلیس کشور دیگری را بر وی بگمارند، خلاف تمام موازین و از هر حیث برخلاف آیین انسانیت و جوانمردی است. به خصوص که آیت‌الله خمینی جز اینکه از سیاست خائنانه و ضد ملی دولت وقت انتقاد کند، مرتکب گناهی نشده است. سران رژیم کودتا اگر حس میهن‌دوستی در خود می‌یافتند، حاضر نمی‌شدند که حتی یک ایرانی مجرم و جنایتکار را هم تسلیم پلیس یک کشور بیگانه کنند تا چه رسد به یک روحانی بزرگ هم‌وطن ما که کمترین گناهی مرتکب نشده است.[3]
انتقاد از تبعید مرجع شیعه در کرمانشاه
امروز مجلس روضه‌خوانی در مدرسه آیت‌الله بروجردی در کرمانشاه برگزار شد و بین دو نماز، یکی از طلاب به نام جلال آل‌طاهر شعار زنده باد آیت‌الله خمینی، سرنگون باد مخالفین اسلام، نابود باد مجلسین قلابی سر داد. بعد از خاتمه نماز، طلبه دیگری به نام جزایری بیان داشت که من نمی‌گویم مثل مردم قم و تهران و سایر شهرستان‌ها تعطیل کنید ولی باید با ایمان بود و به جامعه روحانیت احترام گذارد. چنانچه بقال هم با ایمان باشد، روحانی است. او در پایان اظهاراتش نسبت به موضوع تبعید آقای خمینی از طرف جامعه روحانیون کرمانشاه اظهار تأسف نمود. به گزارش شهربانی کرمانشاه، سپس شیخ حشمت فصاحت به منبر رفت و اظهار داشت: ما نمی‌دانیم آقای خمینی عزیز ما را به کجا برده‌اند ولی می‌دانیم او را از زن و بچه‌اش جدا کرده‌اند و جامعه روحانیت در قم از این موضوع عزادار است. ما می‌گوییم ... سینما آزاد است، فاحشه آزاد است، مذاهب مختلف آزادند، خارجیان آزادند. روحانیت نیز باید آزاد باشد. دین رسمی مملکت ما اسلام است و حضرت آیت‌الله خمینی نیز که مرجع روحانیت می‌باشد هدف و نظرش اجرای دستورات قرآنی بوده و هرکس غیر از دستورات قرآن رفتار نماید، بایستی مورد تنفر مردم مسلمان باشد. بنابراین می‌پرسیم آقای خمینی چه کرده؟ آیا هدفی غیر از قرآن داشته است. آیت‌الله خمینی به دولت اعلام کرد که دستورات و عمل باید مطابق قرآن باشد و چنانچه غیر از آن باشد طرفداری ندارد. در پایان شیخ حشمت جهت سلامت آقای خمینی صلوات فرستاد. این گزارش در پایان به نکته‌ای اشاره کرده می‌نویسد: موضوع قابل توجه این است که در هنگام ایراد مطالب تحریک‌آمیز شیخ جلال آل‌طاهر و همچنین سیدجزایری، عده زیادی از مردم حتی چند نفر از بانوان به حال اعتراض از مسجد خارج شدند و معترضین حتی فیوز برق را هم برداشتند که سخنان تحریک‌آمیز او خاتمه یابد، ولی سیدجزایری بدون بلندگو به گفتار خود ادامه داد. در پایان یکی از طلبه‌ها اشعاری قرائت کرد و مجلس پایان یافت.[4]
گفت‌وگوی سیاسیون درباره تبعید آیت‌الله خمینی
صبح امروز در جلسه منزل دکتر رضا صحت، عده‌ای در حدود ده نفر از جمله فخرالدین وفا رئیس دفتر مجلس سنا، دکتر سلام‌الله جاوید‌حکیمی عضو وزارت دارایی، دکتر توسلی عضو وزارت بهداری و دکتر عابدین مسئول بهداری فرودگاه مهرآباد راجع به تبعید آیت‌الله خمینی گفتگو به عمل آمد و فخرالدین وفا گفت: خمینی را به قونیه، یکی از شهرهای ترکیه که اهالی آن سنی‌هایی متعصب می‌باشند، تبعید کرده‌اند. او افزود: خمینی نسنجیده دست به اقداماتی زد و در واقع نمی‌بایست در مورد لایحه معافیت مستشاران نظامی امریکا، بدون مطالعه بالای منبر صحبت و انتقاد نماید، چه آنکه لایحه مزبور، متخذ از یک قرارداد بین‌المللی است و در اکثر کشورها به تصویب رسیده است. این مصونیت برای یک عده معین و یک زمان معین می‌باشد و خمینی و عده‌ای که مثل او فکر می‌کنند، در این زمینه اشتباه کرده‌اند. مثل اینکه مهندس ناصر بهبودی از مجلس به پدرش تلفنی گفته بود این لایحه تصویب نمی‌شود و بهتر است آن را پس بگیرند. در این مجلس، دکتر توسلی گفت: به همین جهت سلیمان بهبودی، پدر ناصر بهبودی را از دربار برکنار کردند. بنابر گزارش ساواک، دکتر رضا صحت گفت: به طور کلی اظهارات خمینی عاقلانه نبود. در کشور عراق نسبت به علمای شیعه بدرفتاری می‌شود و در حال حاضر آیت‌الله حکیم تحت‌نظر قرار گرفته، زیرا دولت عراق تصمیم گرفته قدرت روحانیت را در عراق منکوب نماید. وی افزود: در عراق وضع عادی نیست. مردم شیعه، اکراد، قسمتی از عشایر و بعضی از بعثی‌ها با عبدالسلام عارف مخالف هستند و در وضع موجود سی هزار سرباز مصری در عراق متمرکز می‌باشند. دکتر عابدین هم اظهار داشت: در حالی که در مصر و عراق علیه شیعه اقداماتی می‌شود، کشورهای مزبور ضمن انتقاد از اقدامات دولت، از خمینی طرفداری می‌نمایند.[5]
افتتاح چند طرح عمرانی توسط نخست‌وزیر
حسنعلی منصور نخست‌وزیر، برای افتتاح چند طرح راهی شیراز شد و کلنگ احداث یک باب دبیرستان، راه تازه شیراز ـ بوشهر و کارخانه سیمان فارس را به زمین زد. نخست‌وزیر و همراهانش سپس با افتتاح چند پروژه عمرانی با هواپیما به یاسوج رفتند و از آنجا رهسپار گچساران شدند تا چند پروژه دیگر را نیز در این منطقه بگشایند. منصور پس از گشودن چند طرح عمرانی خطاب به حاضران گفت: خوشبختانه در مملکت ما هیچگونه حس حقارتی نسبت به تاریخ کهنسال و نسبت به مسائل خارجی و داخلی وجود ندارد. کشورهایی هستند که پس از جنگ بین‌المللی دوم استقلال پیدا کردند و از قید اسارت و استعمار رهایی یافتند. بسیاری از اینگونه کشورها گاهی برای مشغول کردن ملت خود و زمانی برای صرف وقت و اینکه چگونه و از چه راهی زندگی ملل خود را قرین رفاه و آسایش نمایند، به موارد مختلف و مسائل گوناگون متشبث می‌شوند. نخست‌وزیر افزود: دیگر صحبت از عشیره و طایفه به میان نمی‌آید. ما دیگر اجازه نمی‌دهیم و نمی‌توانیم راه ترقی و سیر تکامل را برای برآوردن توقعات این و آن و یا برای اشتباهات کسان مختلف حتی دقیقه‌ای متوقف کنیم. اگر زمانی راه برای خدمت و راه برای کار و کوشش باز نبود، امروز این حصارها فرو ریخته و این پرده‌ها گسیخته است. منصور مدعی شد که اگر فرزندان طوایف و عشیره‌های مختلف که امروز همگی ملت واحد ایران را تشکیل داده‌اند بر اثر نبودن تمرکز امور مملکتی و بر اثر نداشتن مواهب تمدن امروزی جهان دسترسی به کارخانه‌ها و دسترسی به مزارع جدید و دستیابی به وسایل کشاورزی نداشتند، امروز می‌توانند از این وسایل و امکانات استفاده کنند. وی افزود: راه حقیقت و راه صداقت و راه خدمتگزاری گشوده شده است. آنچه لازم است وجود یک برنامه مترقی است به دست افرادی مؤمن و معتقد و خدمتگزارانی صدیق و لایق.[6]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج 4، تهران، عروج، ۱۳۹۳، ص 504.
[2]. همان، ص 502.
[3]. همان،ص 496.
[4]. امام در آیینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 2، تهران، م‌وس‌س‌ه ت‌ن‌ظی‌م و ن‌ش‌ر آث‌ار امام خمینی، ۱۳۸۳، ص 307 و 308.
[5]. اح‌ی‌ائ‌ی، زی‌ن‌ب، مستشاران ام‌ری‌ک‌ای‌ی در ایران ب‌ه‌روای‌ت اسناد، تهران، م‌رک‌ز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۲، ص 205.
[6]. روزنامه پست تهران، ش 3327، 16/8/1343، ص 6 و 7 و 8.
