چهارشنبه 9مرداد 1342/ 10 ربیعالاول 1383/ ژوئیه 1963
5 بازدید
± تشریح دلایل مخالفت روحانیت در اعلامیة آیتالله مرعشی نجفی
آیتالله مرعشی نجفی امروز به مناسبت دستگیری آیتالله خمینی و دیگر روحانیون، اعلامیهای منتشر کرد و به تشریح دلایل مخالفت روحانیت و مهاجرت آیات عظام به تهران برای مسلمانان جهان پرداخت. وی با ابراز شگفتی از رفتار حکومت، تهدید آیات عظام و علمای مهاجر را از عوامل تشدید تنفر عمومی نسبت به دولت برشمرد و تصریح کرد: «روحانیت تا انحلال امور نامشروع و استخلاص حضرت آیتالله خمینی و آیات دیگر و سایر طبقات از رجال و دانشمندان و تجار و کسبه و محصلین، استقامت خواهد ورزید و با هیچگونه ارعاب و تهدیدی از مقاصد شرعی خود دست نخواهد برداشت». آیتالله مرعشی با انتقاد از دستگاه جبار خطاب به مردم گفت: «ملت شرافتمند و با شهامت ایران! بدانید که دستگاه جبار برای رسیدن به مقاصد شوم خود از هیچگونه ظلم و ستم و تعدی و تجاوز دریغ نمینمایند و به خواستههای مشروع ما جواب مثبت نمیدهند و گمان میکنند با زور سرنیزه میتوان بر مردم حکومت کرد». وی در ادامه به سانسور شدید اشاره کرد: «جراید و روزنامهها شدیداً سانسور و بسیاری از نامهها و تلگرافات به طور تحقیق نمیرسد. با این وصف، ادعا نیز میکنند قلوب بیست میلیون افراد مملکت با آنهاست. خوب است از یکایک مردم استفسار شود که قلوب شماها با کی است؟ ادعا نمودن آسان است. خود مردم انزجار خود را عملاً نشان دادند». در پایان این اعلامیه بر هرگونه مساعدت مادی و معنوی به بازماندگان شهدای وقایع اخیر یا خانوادة زندانیان تأکید شده است.[1]
± ادامة مبارزة روحانیون بازگشته از تهران
گزارش امروز اطلاعات داخلی ساواک حاکی است بازگشت روحانیون به شهرستانها نه تنها سبب گسست مبارزات آنها نشده، بلکه روحیة آنها را تقویت کرده، به طوری که معتقدند با این کار، فشار نسبت به جامعة روحانیت کاهش یافته است. در این گزارش از قول آیتالله بهبهانی آمده: «آیات عظام شریعتمداری و میلانی گفتهاند اگر لازم شود، شخصاً کفن بپوشیم و از منزل خارج شویم و مردم را به مبارزه و جهاد دعوت کنیم، خواهیم ایستاد ولو اینکه همان درب منزل، به دست مأمورین دولت کشته شویم». گفته میشود به جز آیتالله خوانساری، اتحاد روحانیون دارای کوچکترین خللی نیست. قرار است روحانیون پایتخت به روشهای مطمئن، علمای شهرستانها را نیز از روند مبارزات آگاه سازند.[2]
± لغو تبعید آیتالله خمینی
مقدم، رئیس اداره کل سوم ساواک امروز از طرف پاکروان به ساواک سنندج اطلاع داد که هنوز زمان اجرای تصمیم به تبعید آیتالله خمینی فرا نرسیده است.[3] با این پاسخ، به نظر میرسد فکر تبعید آیتالله خمینی فعلاً منتفی شده است.
± احتمال شکایت آیتالله میلانی به سازمان ملل
اطلاعیة ساواک پیرامون اقدام آیتالله میلانی و بازاریان حاکی از تهیة طومارهایی است که در آن بر اصول قانون اساسی دربارة مصونیت شخصیت نخست مملکتی و شخصیت طراز اول مذهبی تأکید شده است. از این دیدگاه، بازداشت آیتالله خمینی خلاف قانون اساسی میباشد. قرار است هر یک از این طومارها را هزار نفر امضا کنند. گفته میشود آیتالله میلانی با این طومارها میخواهد به سازمان ملل شکایت کند.[4]
± اطلاع ساواک از جلسات روزانة اعضای جبهة ملی با آیتالله میلانی
ساواک امروز اطلاع یافت که همهروزه تعدادی از اعضای جبهة ملی با آیتالله میلانی ملاقات میکنند و دستورات لازم از طریق آیتالله میلانی به رابط جبهة ملی داده میشود. حاجیبابایی، قاسم لباسچی، محمد بابایی، اصولی و چند نفر دیگر از جمله ملاقات کنندگان پیش از ظهر میباشند. این افراد علاوه بر ارتباط با خانواده و دوستان زندانیان، با سران جبهة ملی در زندان نیز تماس برقرار میکنند.[5]
± نصب عکس آیتالله خمینی در خیابان بوذرجمهری
اداره کل سوم سازمان اطلاعات و امنیت، امروز در نامهای به ریاست ساواک تهران اطلاع داد بنا بر گزارش مأمور ویژه، در مغازة ابتدای خیابان بوذرجمهری غربی، عکس بزرگی از آیتالله خمینی نصب شده است. در این نامه از ساواک تهران درخواست شد مشخصات کامل صاحب مغازه، تهیه و ارسال شود.[6]
± اعلامیة نهضت آزادی با تأکید بر ادامة مبارزه از سوی مردم
امروز اعلامیهای از سوی نهضت آزادی ایران منتشر شد. در این اعلامیه با یادآوری فشار بر مردم و روحانیون، خفقان مطبوعات و زندانی کردن رجال آمده است: «مردم زندان میروند و شکنجه میشوند ولی دست از مبارزه بر نخواهند داشت».[7]
± تفهیم اتهام جمعی از اعضای نهضت آزادی
ظهر امروز دکتر یدالله سحابی و مهندس بازرگان را برای تفهیم اتهام به دادگاهی در پادگان عشرتآباد بردند. قبل از این دو، آقایان شیبانی، علیبابایی، حکیمی، جعفری و عدالتمنش را هم به دادگاه برده بودند. در این دادگاه که با حضور سرتیپ حسین زمانی، سرهنگ مهدی احترامی و سرهنگ مهدی رحیمی تشکیل شد، اتهام بازرگان و دیگران، اقدام علیه امنیت ملی عنوان شد. بعد از تفهیم اتهام، به آنان ده روز فرصت دادند تا از میان فهرست افسران شاغل و بازنشسته، هر کسی را که میخواهند به وکالت انتخاب کنند. مهندس عزتالله سحابی و آیتالله طالقانی نیز امروز به دادگاه فراخوانده شدند. مهندس سحابی، سرهنگ رستمآبادی را به وکالت برگزید، اما آیتالله طالقانی به علت کسالت از حضور در دادگاه اجتناب کرد.[8] حوالی عصر، سرهنگ ناصر مقدم، مدیرکل سازمان امنیت از زندان بازدید کرد و به تکتک سلولها سر زد. به تعبیر مهندس مهدی بازرگان: «برخورد البته خیلی مؤدب و مطبوع بود و بعد از سلام و تعارف، اول کلام ایشان این بود که من آمدهام بدبینیها را از بین ببرم و نارضایتی را. صحبت از ملاقات به عمل آمد و آقای حیات داودی گفت: فقط من استثنا هستم». بازرگان نتیجة ملاقات با مقدم را چنین یادآوری میکند: «در مورد انتقال رفقای نهضتی مورد محاکمه به اینجا و مخصوصاً دربارة مهندس سحابی، خود را علاقهمند نشان داد و همچنین در مورد نصب پرده در اتاق و بالا آوردن تیغة فاصل، وعدة رسیدگی داد و بعد از یک ربع ساعتی، خداحافظی کرد».[9] شب هنگام دکتر سحابی برای تقاضای بازنشستگی خود با قرآن استخاره نمود که این آیة سورة شعرا آمد «قوم فرعون الا یتقون».[10]
± استقبال دکتر بازرگان از فشارها و سختی مبارزه
بازرگان امروز در دفتر یادداشت روزانهاش از طبیعی بودن فشارها و بازداشتها در روند مبارزه و انقلاب نوشت: «از این قبیل زندانها و محرومیتها و بلکه قربانیها و کشتارها هزار هزار پیش آمده است و در دنیا سابقه ندارد که بدون رنج و محرومیت و فداکاریهایی صد برابر آنچه ما تازه وارد آن شدهایم، خلاصی و نجات فراهم شده باشد». از دید او: «جریان این چند سال کاملاً رضایتبخش است و روز به روز بیداری و آمادگی ملت شدت و وسعت پیدا میکند».[11] بازرگان دادگاهی شدن در شرایط فعلی را نه تنها خالی از فایده نمیداند بلکه مفید و مؤثر در رستاخیز و آزادی ملت ایران ارزیابی میکند. اما او نگرانیاش را از شرایط مالی و معنوی خانواده، به ویژه پس از خود کتمان نمیکند. هرچند: «جای نگرانی چندانی هم نیست یعنی علاوه بر آنکه اوضاع مملکت ما هیچ وقت ثابت و بادوام نبوده، ممکن است دیر یا زود ورق برگردد [...] به نظر میآید حداکثر و شدت محکومیت سه سال حبس باشد [...] که قسمتی از آن گذشته است».[12] مطابق قانون، مجازات اقدام علیه امنیت ملی، شش ماه تا سه سال حبس است.
± درخواست آیتالله طالقانی برای ملاقات با رئیس ساواک
بهزادی، رئیس شعبة بازپرسی دادستانی ارتش طی نامهای به ریاست ساواک، اعلام کرد آیتالله طالقانی تقاضا کرده است تا با رئیس سازمان اطلاعات و امنیت ملاقات کند.[13]
± دعوت جبهة ملی از هواداران به گردهمایی انتخاباتی
سازمان دانشجویان جبهة ملی اعلام کرد در نظر دارد به منظور اطلاع از صحت ادعای دولت پیرامون آزادی انتخابات مجلس، میتینگی در تاریخ 15 شهریور در میدان بهارستان برگزار نماید. این سازمان ضمن پخش اعلامیة میتینگ، اقداماتی جهت کسب مجوز از وزارت کشور و شهربانی کل انجام داده است. گفته میشود بازاریان، جمعی از روحانیون و آیتالله میلانی از مشهد، پشتیبانی خود را از این اقدام دانشجویان اعلام نمودند.[14]
± آمادگی فرمانداریها برای ثبتنام انتخابات
بنا به خبرها از نقاط مختلف کشور، فرمانداریها آمادگی خود را برای شروع ثبتنام اعلام کردهاند. فرمانداریهای مسجدسلیمان، بابل، نور، تبریز[15] و شیراز با تشکیل جلسات هماهنگی و انتشار اعلامیههایی، محلهای ثبتنام و تاریخ شروع و خاتمة آن را به اطلاع عموم رساندهاند.[16]
± اجتماع انتخاباتی کارگران در تهران، تبریز و اصفهان
عصر امروز سومین جلسة اجتماع واحد کارگران استان مرکز با حضور نمایندگان 41 سندیکا و اتحادیة کارگری استان تهران و شماری از کارگران تشکیل شد. در این جلسه، سندیکاهای کارگری تصمیم خود را برای شرکت در انتخابات اعلام کردند.[17] همچنین امروز کارگران شهرهای اصفهان[18] و تبریز نیز با اجتماع خود، حمایتشان را از برگزاری انتخابات اعلام کردند.[19]
± تحلیل رادیو صدای آزاد از تجمعات کارگری کشور
رادیو صدای آزاد ایران امروز در تحلیل خبری خود گفت: «تجمعات کارگری سراسر کشور در اعتراض به انتخابات صورت میگیرد و این در حالی است که دولت این تظاهرات را به شکلی وارونه و در حمایت از انتخابات معرفی میکند».[20] امروز رادیو پیک ایران نیز در تحلیل مشابه، اجتماعات کارگری اخیر را علیه شاه و دولت دانست و گفت: «برای اثبات این مدعا کافی است به زندگی فلاکت بار مردم مناطق مختلف کشور نگاهی کنیم». گوینده در ادامه با اشاره به مصاحبة چند روز پیش استاندار خوزستان دربارة بیکاری کارگران نفت جنوب و کشته شدن کارگران مهاجر ایرانی در کویت، پرسید: «چه کسی باور میکند چنین کارگرانی مدافع حکومتی باشند که عامل فقر آنهاست»؟[21]
± نیاز ایران به کمکهای خارجی برای پیشبرد اصلاحات ارضی
رادیو کلن در برنامة خبری امروز خود به انتخابات ایران پرداخت و از تفاوتهای آن با انتخابات دورههای قبلی گزارش داد. همچنین روزنامة هفتگی رایم شیمرکول این شهر دربارة اصلاحات ارضی و تغییرات آن مقالهای چاپ کرد. از دید نویسندة مقاله، دولت ایران برای پیشبرد سیاستهای اصلاحات ارضی، به کمکهای مالی و فنی خارجی بسیار امیدوار است و از سوی دیگر بر انعقاد قرارداد با کشورهای بازار مشترک چشم دارد.[22]
± دیدار رئیس دانشگاه تهران با شاه
صبح امروز جهانشاه صالح، رئیس دانشگاه تهران با شاه دیدار کرد و گزارش کاملی از وضعیت دانشگاه را به اطلاع شاه رساند.[23]
± ماده واحدهای دربارة دانشجویان مخل نظم
هیئت وزیران در جلسة امروز خود به پیشنهاد وزیر فرهنگ، ماده واحدهای را دربارة دانشجویان مخل نظم تصویب نمود. بر پایة این مصوبه، رؤسای دانشگاهها، دانشکدههای مستقل و مؤسسات تعلیمات عالی کشور، میتوانند در صورت روبرو شدن با دانشجویانی که خلاف مقررات رفتار میکنند، دانشجویان خاطی را اخراج و به ادارة نظام وظیفة عمومی معرفی نمایند.[24] همچنین در جلسة عصر هیئت دولت، اساسنامة سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، معافیت سازمان مرکزی تعاونی روستایی از پرداخت مالیات و حقالثبت و حق تمبر تصویب گردید. سپس گزارش پارسا، استاندار اصفهان و گزارشهایی پیرامون آبادانی سواحل خلیجفارس بررسی شد و تصمیمات لازم گرفته شد.[25] رادیو صدای آزاد ایران امروز گفت: «تغییرات وزارت فرهنگ (در قوانین آموزشی ناظر به شرایط اخراج دانشجویان) توطئهای ضد ملی است. زمامداران با جلوگیری از تحصیلات عالی جوانان، از مبارزات روشنفکران میکاهند و مانع از پیشرفت کشور میشوند. این همان چیزی است که شاه و اطرافیان او طلب میکنند».[26]
± کمک وزارت اقتصاد به پروژة لولهکشی زاهدان
هیئت وزیران در جلسة امروز خود به پیشنهاد وزارت اقتصاد موافقت نمود، لوازم لولهکشی شهرستان زاهدان در گمرک بندرعباس از حق انبارداری معاف گردد. سازمان برنامه نیز موظف شد در سه ماه آینده، این لوازم را از گمرک ترخیص نماید. این اقدام، کمکی است به اجرای پروژة لولهکشی شهرستان زاهدان.[27]
± بررسی کمکهای مالی ایالات متحده در دفتر نخستوزیری
صبح امروز جلسهای به منظور بررسی کمکهای مالی ایالات متحده و فعالیتهای اقتصادی میان دو کشور در دفتر نخستوزیر تشکیل گردید. در این جلسه بهنیا وزیر دارایی، اصفیا مدیرعامل سازمان برنامه، جولیوس هومز سفیرکبیر آمریکا و رابرت میسی رئیس هیئت کمکهای اقتصادی آمریکا در ایران شرکت داشتند.[28]
± ممنوعیت مطبوعات عراق از انتشار مطالب علیه ایران
فریدنی از بغداد به وزارت خارجه اطلاع داد صبح امروز، وزیر امور خارجة عراق با روزنامهنگاران دیدار کرد و از آنان خواست با توجه به تغییر روابط سیاسی ایران و عراق، از انتشار مطالبی که سبب گلة سفارت کبرای عراق و دولت شاهنشاهی ایران شود، بپرهیزند. فریدنی در تلگراف به وزارت خارجه از قول قاسم محمد فخری، مدیر روزنامة الاقتصاد العراق گفت: «وزیر به صورت غیررسمی از انتصاب عبدالحسن زلزله، کفیل بانک مرکزی به سمت سفیرکبیری عراق در ایران نام برد. قرار است زلزله به زودی به صورتی رسمی برای این سمت معرفی گردد».[29]
± عموی پادشاه افغانستان مهمان دولت ایران
شاه ولیخان، عموی پادشاه افغانستان بعدازظهر امروز در راه بازگشت از پاریس وارد تهران شد و مورد استقبال آرام، وزیر امور خارجه، سفیر و اعضای سفارت افغانستان قرار گرفت. نخستوزیر نیز عصر امروز با شاه ولیخان در هتل هیلتون دیدار کرد.[30] شاه ولیخان شامگاه امشب در مجلس ضیافتی، با شاه ایران نیز دیدار کرد. در این جشن که به مناسبت حضور عموی شاه افغانستان برگزار گردید، نخستوزیر، تنی چند از اعضای سفارت و شخصیتهای لشگری و کشوری حضور داشتند.[31]
± احضار سفیر ایران در ایتالیا به تهران
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: «ارسنجانی، سفیرکبیر ایران در ایتالیا به منظور ارائة گزارش از حوزة مأموریت خود به ایران فراخوانده شده است».[32] گفته میشود که وی قصد دارد به عنوان کاندیدای نمایندگی در انتخابات مجلس شرکت کند.[33]
± جلسة عمومی گفتوگوهای ایران و عراق
صبح امروز جلسة عمومی گفتوگوهای ایران و عراق با شرکت الوطاری وزیر نفت عراق، بهنیا وزیر دارایی ایران و اعضای هیئتهای نمایندگی دو کشور تشکیل گردید. در این نشست، گزارشها و نظرات دو کمیتة فرعی بررسی شد.[34]
± استوارنامة سفیر ایران در سوریه
فریدون دیبا، سفیرکبیر ایران در سوریه امروز استوارنامة خود را به صلاح بیکار، نخستوزیر و وزیر امور خارجة این کشور تقدیم نمود.[35]
± تخفیف گمرکی بازار مشترک اروپا برای صادرات سه محصول ایرانی
شورای وزیران بازار مشترک اروپا، امضای موافقتنامة بازرگانی با ایران را تصویب کرد. به موجب این توافقنامه، شش کشور عضو بازار مشترک برای صادرات فرش، خشکبار و خاویار ایران به کشورهای اروپایی، تخفیف گمرکی قائل خواهند شد. گفتنی است این توافقنامه در سپتامبر آینده (شهریور) امضا خواهد شد.[36] خبرگزاری آسوشیتدپرس از بروکسل نیز امروز این خبر را تأیید کرد.[37]
± بازدید وزیر دادگستری از دادسرای شمیران
صبح امروز باهری، وزیر دادگستری از دادسرای شمیران بازدید نمود و به دفاتر و پروندههای دادسرا و دادگاههای این شهرستان رسیدگی نمود.[38]
± جلسة فوقالعادة شورای مرکزی دانشگاههای ایران
صبح امروز خانلری جلسة فوقالعادة شورای مرکزی دانشگاههای ایران را تشکیل داد. در این نشست، اساسنامة سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی بررسی و تصویب شد. این سازمان جانشین دانشسرای عالی است که به تازگی منحل گشت.[39] گفتنی است این سازمان دارای بخشهای تربیت آموزگار، تربیت مدیر دبستان، تربیت دبیر، مرکز تحقیقات تربیتی و راهنمای تألیف کتابهای درسی است. معلمانی که با کسب اجازه از وزارت فرهنگ برای گذراندن دورة تحصیلات تکمیلی در این مؤسسه پذیرفته شوند، در مدت تحصیل، تمامی حقوق خود را نیز دریافت میکنند.[40]
پینوشتها:
[1]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 138 و 140.
[2]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 556.
[3]ـ همان، ص 559.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتالله سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376،ص 267.
[5]ـ همان، ص 266.
[6]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 560.
[7]ـ نجاتی، غلامرضا، شصت سال خدمت و مقاومت (خاطرات مهندس بازرگان)، ج 2، تهران، رسا، 1375، ص 10.
[8]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 59 و 60.
[9]ـ نجاتی، غلامرضا، همان، ص 9 و 10.
[10]ـ بازرگان، مهدی، همان، ص 59 و 60.
[11]ـ یوسفی اشکوری، حسن، در تکاپوی آزادی، ج 1، تهران، قلم، 1376، ص 363.
[12]ـ بازرگان، مهدی، همان، ص 523 و 525.
[13]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتالله سید محمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382، ص 422.
[14]ـ نجاتی، غلامرضا، تاریخ سیاسی بیست و پنج سالة ایران، ج 1، تهران، رسا، 1371،ص 330.
[15]ـ روزنامة کیهان، ش 6006، 9/5/1342، ص 11.
[16]ـ همان.
[17]ـ همان، ش 6007، 10/5/1342، ص 1 و 9.
[18]ـ همان، ش 6006، 9/5/1342، ص 7.
[19]ـ همان، ش 6007، 10/5/1342، ص 7.
[20]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 106، 10/5/1342، ص 16.
[21]ـ همان، ص 9 و 5.
[22]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 18 و 20.
[23]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 16.
[24]ـ اسنادی از جنبش دانشجویان در ایران 1322_ 1357، ج 4، تهران، مرکز اسناد ریاست جمهوری، 1381، ص 437 و 438.
[25]ـ روزنامة پست تهران، ش 2958، 10/5/1342، ص 1.
[26]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 105، 9/5/1342، ص 20.
[27]ـ مجلة تهران اکونومیست، ش ویژهنامه، 1/1/1343، ص 22 86 و 87.
[28]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 16.
[29]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک،ج 3: زندان، همان، ص 561.
[30]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1888، 10/5/1342، ص 8.
[31]ـ روزنامة پست تهران، ش 2958، 10/5/1342، ص 8.
[32]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11154، 9/5/1342، ص 16.
[33]ـ روزنامة اتحاد ملی، ش 765، 8/5/1342، ص 2.
[34]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 12.
[35]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1888، 10/5/1342، ص 4.
[36]ـ روزنامة کیهان، ش 6006، 9/5/1342، ص 9.
[37]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 106، 10/5/1342، ص 3.
[38]ـ روزنامة کیهان، ش 6006، 9/5/1342، ص 11.
[39]ـ همان.
[40]ـ همان، ش 6007، 10/5/1342، ص 12.
