جمعه 10 خرداد 1342/ 7 محرم 1383/ 31 می1963
5 بازدید
± اعلامیة آیتالله خمینی
شهربانی قم در تلگرافی به شهربانی کل کشور یادآور شد که: «آیتالله خمینی اعلامیهای به عنوان گویندگان و وعاظ نوشته و تذکر داده است که روی منبر مردم را بیدار [کنند] و حرفهای خود را بزنند و از مأمورین ترس نداشته باشند». شهربانی در پایان افزوده است که: «وی به وعاظ قم نیز این موضوع را دستور داده است.[1] اعلامیة آیتالله خمینی که خطاب به وعاظ و گویندگان دینی و هیئات مذهبی است، در بازار و سایر نقاط شهر تهران پخش شده، موجب تحریک و تهییج وعاظ گشته است».[2]
± اقدامات آیتالله شریعتمداری علیه نهضت روحانیون
مأمور ساواک قم پس از دیدار با شیخ رضا زنجانی (پیشکار آیتالله شریعتمداری) گزارشی را از گفتوگوهایش با وی تهیه کرد که حاوی دیدگاههای آیتالله شریعتمداری دربارة اوضاع اخیر قم است. وی در گزارش خود اظهارات زنجانی را در سه مورد زیر گنجانده که از سوی آیتالله شریعتمداری مطرح شده است: «1ـ تشریففرمایی تیمسار [حسن پاکروان] به قم به بعد از تاسوعا و عاشورا موکول شود تا زمینة مناسب فراهم و گزارش شود. زیرا فعلاً خمینی خود را قوی میداند و باید وضعی به وجود آید که خود را تنها احساس کند. در صورت تمایل و ضرورت، فعلاً یک نفر دیگر اعزام شود که با سه نفر آقایان شریعتمداری، گلپایگانی، خمینی ملاقات و اوامر تیمسار را ابلاغ نماید. 2ـ شریعتمداری، آقایان حاجآقا باقر قمی و شهیدی و حاج سیدعلیاصغر [خوئی] و [سیدمحمدصادق] لواسانی را به قم دعوت و به آنها گفته است ما با اعلیحضرت همایونی اختلافی نداریم. فقط با دولت اختلافی داریم که ممکن است حل شود و شما نیز این مطلب را در مجالس بگویید و تقاضا نموده که گفتار آنها را ساواک مرکز کنترل نماید که آیا مأموریت را انجام میدهند یا خیر. 3ـ خمینی روز گذشته اعلامیة مجددی چاپ و منتشر کرده و به وعاظ اعلام کرده مطالب خود را بگویید و نترسید و اگر سکوت کنند، دشمنی به اسلام کردهاند. ولی شریعتمداری اعلامیهای نداده است. فقط اظهار کرده در صورت لزوم و اجبار، ممکن است در ایام تاسوعا و عاشورا مطالبی علیه روزنامة کیهان بگوید».[3]
± درگیری مأموران کلانتری مشهد با مردم
عدة زیادی از مردم مشهد در حوالی ساعت 8:30 امشب در جلوی در ورودی مسجد گوهرشاد جمع شده، مشغول خواندن متن نامة آیتالله میلانی خطاب به آیتالله خمینی بودند که روی دیوار مسجد نصب شده بود. حدود یک ربع بعد، مأموران گشتی کلانتری 4 مشهد متوجه موضوع شده، سرپاسبان 3 غلامعلی شباهنگ علیزاده و سرپاسبان 3 علی حامد غفاریان که مأمور انتظامات بودند، به سمت آنها رفته تا جمعیتی را که هر لحظه بر تعدادشان افزوده میشد، متفرق کنند. لیکن با اعتراض مردم روبهرو شدند که در این حیصوبیص شخصی به نام محمد حسنی که شغل کبابی دارد، ناسزاگویان، با کارد بزرگی که در دست داشت، به داخل جمعیت پرید و ضربهای را از ناحیه قلب به سرپاسبان 3 شباهنگ علیزاده وارد ساخت. مأمور دیگر کلانتری که متوجه مضروب شدن همکارش شد، بلافاصله اقدام به دستگیر کردن ضارب نمود که او نیز از بالای سر تا زیر گوش مورد حمله قرار گرفته، به شدت زخم برداشت. با وجود این، موفق به دستگیری او شده، به کلانتری انتقال داد. در سوی دیگر، مأموری که مورد ضربه قرار گرفته بود، به وسیلة آمبولانس به بیمارستان منتقل گردید که در میانة راه به علت ضربة شدید و جاری شدن خون زیاد از بدن، جان سپرد.
محمد حسینی (ضارب) هم در بازجویی اولیه که بهوسیلة فرساد (دادستان مشهد) و حیدریان (بازپرس شعبة 4 دادسرای مشهد) انجام شد، اظهار نمود که در این جریان، هیچ کس محرک من نبوده، علت این عملش را نارحتیهای درونی خود ذکر کرده است.[4]
± اعلامیة آیتالله میلانی و قمی دربارة قتل یک پاسبان در مشهد
به دنبال کشته شدن مأمور کلانتری مشهد، آیات عظام سید محمدهادی میلانی و سید حسن قمی با صدور اعلامیهای چنان واقعهای را موجب تأثر جامعة روحانیت دانستند. آنان در اعلامیههای جداگانه حادثة قتل مأمور کلانتری را تقبیح کردند. آیتالله سید محمدهادی میلانی در اعلامیة خود ضمن آنکه ادای فرایض دین و واجبات را جزو وظایف اصلی مسلمانان و پیروان قرآن ذکر کرده، یادآور شده است که: «باید از انقلاب و اذیت و آزار اجتناب کنند». وی در بخشی از این اعلامیه نوشته است: «واقعة فجیعة شب هشتم محرم که به وسیلة بعضی افرادی که به طور قطع از وظایف دینی و تکالیف مذهبی اطلاع نداشتهاند، در حریم آستان مقدس رضوی روی داده، موجب کمال تأثر و تألم و آشفتگی تمام مسلمین، بالاخص جامعة روحانیت گردید. این حادثه ... خلاف احترامات آستان مقدس و منافع و مصالح عموم مسلمین هم میباشد».
آیتالله قمی هم در اعلامیهای جداگانه افزون بر آنکه عموم مسلمین و جمیع طبقات را دعوت به حفظ نظم و آرامش نموده، آنچه را که در جلوی مسجد گوهرشاد روی داده و منجر به کشته و زخمی شدن مأموران کلانتری مشهد شده، یک حادثة غمانگیز دانسته که جامعة روحانیون را با نهایت تأثر و تأسف مواجه ساخته است. او دربارة قاتل گفت که: «چنین فردی از ما نیست و جامعة روحانیت از این عمل منزجر و متنفر میباشد».[5]
± سخنرانی حجتالاسلام فلسفی
در جلسة امشب سخنرانی حجتالاسلام محمدتقی فلسفی که از اول ماه محرم در مسجد آذربایجانیهای مقیم تهران آغاز شده، نزدیک به ده هزار نفر از طبقات مختلف جامعه حضور داشتند. موضوع سخنرانی وی در این چند شب، آزادی در اسلام و قانون اساسی است. سخنان وی که مأمور ویژة ساواک گزارش مفصلی از آن تهیه کرده، با این جملات آغاز شد: «مملکت ما در اثر دو جملة سکوت و سکون [و] ملت ما در اثر این دو راضی بوده و در امن و آرامش به سر میبرند. ولی زمان را میبینیم که در اثر عدم توازن عدل و داوری در مملکت، این سکوت و سکون مختل میشود و نارضایتیها در اثر فشار دیکتاتوری و زور و قلدری به مردم، ایجاد نفرت و انزجار به وجود آورده. اگر بر اثر فشار دیکتاتوری و خفقان بر مردم، تعادل جامعه به هم بخورد، هر چند این قلدری و دیکتاتوری قوی باشد، مردم سکوت و سکون را به هم زده، به صورت هرجومرج و ناراحتی و نارضایتی ظاهر میشود. آنگاه بساط هرجومرج به میان میآید».
وی ادامه داد: «وای به حال ملت و مملکتی که عدل و قانون در آن اجرا نشود و تعادل آن به هم بخورد. یقیناً تعادل مملکت به هم خواهد خورد. آنگاه در اثر فشار دیکتاتوری، مردم رو به هرجومرج میبرند. دیگر طولی نخواهد کشید که بر اثر توازن به هم خورده، راه نیستی را باید طی کرد». سخنران مسجد آذربایجانیها در این هنگام از دولت و مسئولان دولتی پرسید: «به چه مجوز قانونی عدهای کماندو به نام دهقان برخلاف عدل و داد و برخلاف قوانین انسانی در روز شهادت امام جعفر صادق(ع) به مدرسة فیضیة قم روانه نمودید تا صحنة کشتوکشتار و جنایات وحشیانه را به وجود بیاورند و با زنده باد گفتن، چنان وضعی به وجود بیاورند که طلاب بیپناه و شاگردان مکتب رئیس شیعه و مذهب ما را بزنند و بکشند و بعد مدعی شوند دهقانان بودند. دهقانان، سر تراشیدة آنها را ندارند. آنها بوی ادکلن نمیدهند. آنها همان گارد مسلح بودند که دولت به قم فرستاده بود. وای به حال دولت که بدون تعمق و عقل و درایت اقدام به چنین اعمال و جنایات موحش نمود».
حجتالاسلام فلسفی با یادآوری واقعة هجوم به مدرسة فیضیه در دوم فروردین امسال، به تشریح موضوع پرداخت و عامل بیشتر این جریانات را متوجه دولت ساخت: «دولت کنونی در اثر نادانی و جهل، صحنة ننگینی بر تاریخ جنایات این کشور گذاشت. واقعة کربلا پس از چهارده قرن هنوز برجا بوده، هر سال عظیمتر و باشکوهتر از طرف مردم ترتیب داده میشود و به مسببین و زمامداران و دیکتاتورهای زمان نفرین میفرستند. تاریخ جنایت قم را نیز صدها سال دیگر در روز شهادت امام جعفر صادق(ع) مردم به یاد میآورند و مجالس ختم و سوگواری جهت آنان برپا مینمایند. دولت کنونی ندانست چه بکند. او اشتباه بزرگی را مرتکب شده، به هیچ وجه لکة ننگ از دامان تاریخ پاک نخواهد شد. من به نام ملت و رهبری این جمعیت اعلام میدارم که اگر تعادل مملکت به هم بخورد، رسوایی چنان به بار بیاورد که هر آن بساط هرجومرج به راه بیفتد. مردم از وضع دولت حاضر به ستوه آمدهاند و اعمال آن را خلاف انسانیت میدانند. مردم از یک افسر و پاسبان شهر انتظار دارند که جان و ناموسشان در اثر وجود آنها در امان باشد. اگر این افراد که مورد ستایش مردماند، دولت بخواهد از آنان سوءاستفاده نماید، این افراد به جان و مال و ناموس و شرف آنها وارد میشوند. در این موقع است که خشم و طغیان مردم برانگیخته میشود. بیدار باشید! ما جز سعادت مملکت و مردم چیز دیگری نمیخواهیم. ما برای اجرای مساوات و قانون و برقراری عدل در بین جامعه، از هیچ چیزی بیم و هراس نداریم. من حاضرم در این راه کشته شوم تا بساط دیکتاتوری و زور و قلدری در این مملکت سایه نیندازد».[6]
± قدردانی آیتالله خمینی از حجتالاسلام فلسفی
امروز آیتالله خمینی با ارسال نامهای به حجتالاسلام فلسفی و قدردانی از سخنرانیهای مؤثرش، از وی خواست که مردم را برای واریز کردن کمکهای نقدی خود به منظور بازسازی مدرسة فیضیة قم در شعب بانک صادرات ترغیب و تشویق کند.[7] متن نامة ایشان به شرح زیر است: «حضرت حجتالاسلام آقای فلسفی دامت افاضاته. لازم است از بیانات حساس جنابعالی در این وقت اختناق عجیب تشکر کنم. امروز روزی است که حضرات مبلغین محترم و خطبای معظم، دین خود را به دین اثبات فرمایند. امروز روزی است که باید رضایت خداوند غفور را جلب نمایند یا خدای ناخواسته به سخط (خشم و غضب) ذات مقدسش مبتلا شوند. امروز روزی است که نظر مبارک امام زمان ـ صلواتالله علیه ـ به حضرات مبلغین اسلام دوخته شده است و ملاحظه میفرمایند که آقایان به چه نحو خدمت خود را به شرع مقدس ابراز و دین خود را ادا مینمایند. از قرار مسموع، اغلب گویندگان محترم با ما همآواز هستند؛ امید است خداوند تعالی آن شواذی (سختیها و ناسازگاریها) که از حبس، از زجر، از خوف بیم دارند، بیدار فرماید. متمنی است مراتب احترام و سلام مرا به مبلغین ابلاغ فرمایید. ضمناً چون برای تجدید ساختمان مدرسة فیضیه که قبلاً با جنابعالی نیز صحبتی شده بود، حسابی در بانک صادرات شعبة قم باز شده است و بناست که از روز تاسوعا و عاشورا نیز بانک سپرده را قبول کند. اگر صلاح دیدید، تذکری به مسلمین بدهید».[8]
± افتتاح حساب برای بازسازی مدرسة فیضیه
با همکاری مسئولان بانک صادرات ایران و به خواهش عدهای از بازاریان تهران، حسابی در شعب آن بانک، به منظور واریزی کمکهای نقدی برای بازسازی مدرسة فیضیة قم تخصیص یافت.[9] این موضوع از سوی مراجع تقلید و روحانیون و وعاظ به روشهای مختلف به مردم اعلام شد[10] تا مردم در تعمیر و مرمت مدرسة علوم دینی فیضیه مشارکت داشته باشند.
± سخنرانی حجتالاسلام هاشمینژاد
در مسجد مروی هیئت یزدیها، بازارسرای ملاعلی و هیئت حسینی تهران مراسم عزاداری برپا داشتند که بعد از آن، در ساعت هشت و نیم شب حجتالاسلام سیدعبدالکریم هاشمینژاد بالای منبر رفت و به تحلیل و تشریح برنامههای به اصطلاح «اصلاحات شاه» نشست. او در این سخنرانی موضوعاتی مانند تساوی حقوق زنان و مردان، وجود سانسور و کشتار طلاب مدرسة فیضیه را بررسی کرد. این در حالی است که ساواک به وی و ناظمزاد (بانی مجلس و رئیس صنف خیاط) تذکر داده بود که دربارة موضوعات و امور غیر مذهبی، کسی در این مسجد سخنرانی نکند. هاشمینژاد در بخشی از سخنانش در مسجد مروی گفت: «ما امنیت نداریم. نسبت به کار یهودیها و بهاییها رسیدگی میشود ولی راجع به مدرسة فیضیة قم رسیدگی نمیکنند. مأمورین دولت عدهای از طلاب را کشته و مضروب کردهاند ولی دستگاه دادگستری میگوید ما آنها را نمیشناسیم. درست است؛ زیرا مأمور خودشان هستند. چرا دولت نمیرود تا دولت دیگر که به درد مردم برسد، جای او را بگیرد. دستگاه ظالم یزید هم زیاد خودمختاری کرد ولی یک روز سرنگون شد. چرا تیشه به ریشة اسلام میزنید؟ چرا مجلة مذهبی قم (نشریة مکتب اسلام) را سانسور و تعطیل نمودهاید. ما روحانیون از هیچ چیز نمیترسیم و حاضریم در این راه جان خود را فدا کنیم».[11]
± دستگیری حجتالاسلام باهنر در همدان
به دعوت روحانیون همدانی، حجتالاسلام محمدجواد باهنر که از چندی پیش به همدان رفته بود، در مدرسة زنگنه به سخنرانی ایستاد و به شدت از مسئولان دولتی انتقاد کرد. اما مدت زیادی از سخنانش نگذشته بود که مأموران امنیتی همدان در محل حاضر شدند و او را بازداشت کردند. به دنبال آن، یکی از روحانیون محلی به نام احمد حسینی همدانی به ایراد سخن پرداخت و از مردم برای آزادی باهنر یاری خواست. مردم نیز بعد از اتمام سخنرانی، ابتدا به طرف شهربانی و از آنجا به سمت فرمانداری همدان رفتند و موجبات آزادی وی را از بازداشت فراهم کردند.[12]
± کمیسیون امنیت اجتماعی تبریز
هنگام عصر یکی از مأموران ساواک تبریز به نام «نوراللهی» به منزل حجتالاسلام قاضی مراجعه کرده، به وی پیغام داد که: «در استانداری منتظر شما هستند». قاضی نیز به همراه روحانی دیگری به نام بکایی که چند دقیقة قبل به منزل او رفته بود، در استانداری حضور یافت. آن دو به محض ورود به استانداری دریافتند که کمیسیون امنیت اجتماعی شهر با حضور اکثر مسئولان ادارههای انتظامی و دولتی به همراه چند تن از سرشناسان و بازاریان تبریز تشکیل جلسه داده است. موضوع جلسة ایشان هم رسیدگی به وضع حاجمیرزا حسن ناصرزاده از روحانیون و وعاظ مشهور تبریز بود که گویا بالای منبر گفته بود: «مأمورین ساواک بیناموس هستند» و «امسال در روز عاشورا قیام خواهیم کرد». در این جلسه سرتیپ مهرداد (رئیس ساواک آذربایجان) تصمیمگیری برای مقابله با سخنان وی را بسته به نظر روحانیون حاضر در جلسه اعلام کرد که در پاسخ به خواستة او، روحانیون هم ساکت ماندند. تا اینکه پس از سهبار تکرار، بکایی جواب داد: «خواستة آقایان در اعلامیههای حضرات آقایان مراجع تقلید منعکس شده است». با این اظهارنظر او، مهرداد گفت: «آن اعلامیهها از آقایان مراجع نیست. آنها را تودهایها درست کردهاند». بکایی با تکذیب موضوع گفت: «نوار سخنرانیهای حضرات مراجع را من در خانه دارم، آنها صریحاً اعلام کردهاند هر اعلامیهای که در پایین آن اسم ما باشد، از آنِ ماست». این گفتوشنود در جلسة کمیسیون امنیت با سؤالی از سوی مهرداد خطاب به حجتالاسلام بکایی ادامه یافت: «شما به چه مجوزی به تبریز آمدهاید؟» که در پاسخ شنید: «آذربایجان جزء لاینفک ایران است، برای آمدن به اینجا نیازی به گذرنامه نیست و برای من هم قرار منع تعقیب صادر شده است». صحبتهای آن دو طولانی شد و سرانجام با میانجیگری سرتیپ طباطبایی (فرمانده ژاندارمری آذربایجان شرقی) که از ابتدای گفتوگوهایشان با اشاره از بکایی میخواست کوتاه بیاید، تغییر موضوع داد. به هر روی، دستیابی به حجتالاسلام ناصرزاده و حاضر نمودن وی در آن جلسه، خواستة نهایی مسئولان امنیتی و دولتی بود که با تلاشهای زیادی بالاخره او را حاضر کردند. اما ناصرزاده از پذیرش توهینی که به گفتة مهرداد نسبت به مأموران ساواک بالای منبر کرده، طفره رفت و جلسه هم پایان یافت.[13]
± اعلامیة آیتالله خمینی در تهران
اعلامیة آیتالله خمینی در تهران بازتاب فوقالعادهای پیدا کرده است. بازارچة نایبالسلطنه و مسجد واقع در آنجا از جملة این نقاط میباشد که با استقبال قابل توجهی از سوی مردم روبهرو شد. به طوری که امشب علاوه بر بازارچه، گاراژی که چسبیده به آن است، مملو از جمعیت شده بود. در این ازدحام جمعیت، اعلامیة آیتالله خمینی که تقیه نکنید و حقایق را بگویید، توسط حجتالاسلام علیاکبر ساسانیخواه (مهدوی خراسانی) بالای منبر خوانده شد و ضمن تشریح موارد و موضوعات اعلامیة مزبور، از آرم و کتابهای صهیونیستی سخن به میان آورد.[14]
± سخنرانی آیتالله دستغیب
آیتالله سید عبدالحسین دستغیب در حالی که نزدیک به پانزده هزار نفر از طبقات مختلف مردم در مسجد جمعه حضور داشتند، بالای منبر رفت و دربارة کلیمیها و بهاییها و حمایت دولت از آنان سخنرانی کرد. او در اینباره مردم را به قیام بر ضد دولت فراخواند. مأمور ساواک با گزارش این سخنرانی، به فراخوانی عمومی از سوی روحانیون هم اشاره کرد که طبق آن، مردم را برای حضور در مسجد نو (روبهروی شاهچراغ که مجاور محلة کلیمیها و بهاییها قرار دارد) در شبهای تاسوعا و عاشورا دعوت کردند. این مأمور در ادامه یادآور شده است که: «از طرف جبهة ملی و نهضت آزادی به مردم تلقین میشود هدف ملیون که ایجاد شکاف و بدبینی بین دولت و مردم بوده، عملی شده و بر مردم است که برای بهرهبرداری از اوضاع فعلی، رشد خود را نشان دهند».[15]
± سخنرانی حجتالاسلام خامنهای
از سوم ماه محرم/ 6 خرداد جاری، حجتالاسلام سیدعلی خامنهای همه شب در بیرجند بالای منبر رفته، سخنرانی کرده است. وی امشب نیز در مسجد بیرجند به سخنرانی پرداخت و در حضور جمعیت زیادی، قضایای مدرسة فیضیة قم را با هیجان، تشریح و تحلیل کرد.[16]
±سخنرانی آیتالله قمی
امشب در حدود ساعت 8 آیتالله سید حسن قمی در منزل خود، در حالی که تعداد زیادی جمع شده بودند، اعلام کرد به دیگران هم خبر دهند که قصد دارد در سه روز آینده مطالب مهمی را دربارة موضوعات روز بیان کند. در ادامه هم یادآور شد که: «اقوام گذشته تا جایی از نعمتهای الهی متنعم بودند که کفران نعمت نمیکردند و به خدا کفر نمیورزیدند ولی وقتی از سر کِبر، احکام الهی را زیرپا گذاشتند، خداوند آنها را به خاک مذلت نشاند. مثل دولت جابر ایران گذشته که به دلیل مخالفت با دین، ذلیل شد».[17]
±سخنرانی حجتالاسلام محلاتی
حجتالاسلام فضلالله محلاتی سخنرانیاش را در مجلس سوگواری تاسوعای حسینی در منزل خود، با اشاره به آیاتی از قرآن مجید، به موضوع مقابله با دشمنان خدا پرداخت. گزارش ساواک از این جلسه حاکی است که وی با ذکر این جمله که: «دشمن خدا را چه داخلی و چه خارجی باید دفع کرد»، مردم حاضر در جلسه سخنرانی را برانگیخت.[18]
± بازدید افسران عالیرتبة ایران از تأسیسات نظامی لندن
دولت انگلستان اعلام کرد که 36 تن از افسران عالیرتبة ارتشهای ایران، پاکستان و ترکیه روز 14 خرداد از آن کشور دیدن خواهند کرد. دیدار این عده از افسران کشورهای عضو سازمان پیمان مرکزی (سنتو) از انگلستان که 21 روز به طول خواهد انجامید، به دعوت سر دمونت باتن (رئیس ستاد کل ارتش بریتانیا) صورت میگیرد. افسران عالیرتبة سه کشور خاورمیانه، در این سفر از سازمانها و تأسیسات نظامی انگلستان دیدن و مسئلة کمکهای دولت بریتانیا برای اجرای برنامههای آموزشی ـ نظامی پیمان سنتو را بررسی میکنند.[19]
± تیمور بختیار در بغداد
سرکنسولگری دولت شاهنشاهی ایران در کربلا گزارش داد که سپهبد تیمور بختیار وارد بغداد شد.[20] او در فرودگاه مورد استقبال مقامات دولت عراق و نمایندگان سیاسی دولت ایران در آن کشور قرار گرفت و در هتل ویژهای استقرار یافت تا بعداً به سمت کربلا و نجف اشرف راهی شود.[21]
± سرمایهگذاری هند در صنایع پتروشمی ایران
دولت هند موافقت کرد که هیئتی را برای شرکت در کارهای تولیدی و سرمایهگذاری در بخش صنایع پتروشیمی به تهران اعزام دارد.[22]
± آمار دانشجویان ایرانی
نشریة تهران مصور در شمارة امروز، از زبان یک مقام مطلع اعلام کرد که 34 هزار و 185 دانشجوی ایرانی در دانشگاههای داخلی و خارجی مشغول تحصیل هستند. از این دانشجویان، 21 هزار و 441 نفرشان در داخل و بقیه هم در دانشگاههای خارجی درس میخوانند.[23]
± 600 متخصص خارجی در صنعت نفت ایران
هماکنون بیش از 600 متخصص خارجی در صنعت نفت ایران مشغولند که مدت قرارداد عدة زیادی از آنان در شرف اتمام است. اما براساس موافقتی که در اسفند ماه سال گذشته بین شرکت ملی نفت و نمایندگان شرکتهای نفتی به عمل آمد، قرار شد به محض پایان یافتن مدت قرارداد خدمت متخصصان خارجی، مهندسین و متخصصین ایرانی به جای آنها به کار گرفته شوند که گفته شده این اقدام از سال بعد اجرایی خواهد شد.[24]
± انتخابات مجلس شورای ملی و سنا
بر خلاف اعلام نظر محمدرضا پهلوی مبنی بر اینکه انتخابات مجلسین (شورای ملی و سنا) در آیندة نزدیک برگزار خواهد شد، ناظران سیاسی پیشبینی میکنند که شروع این مهم حداقل زودتر از دو ماه آینده عملی نخواهد گردید و افتتاح مجلسین پیش از مهر ماه سال جاری امکانپذیر نخواهد بود. در این میان حقوق نمایندگان و مخارج جاری مجلسین که در بودجة سال جاری منظور نشده، از دیگر مسائل مهمی است که نباید از نظر دور داشت. چه؛ اگر مجلسین گشایش یابند، برای شش ماهة دوم سال باید بیش از پنجاه میلیون ریال برای آنها هزینه کرد.[25]
±سفر وزیر کشور به سه استان غربی
سیدمهدی پیراسته (وزیر کشور) برای انجام سفری ده روزه، تهران را به سمت استانهای آذربایجان شرقی، غربی و کردستان ترک کرد. زاهدی (رئیس کل بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی) و خطیبی (مدیرعامل جمعیت شیر و خورشید سرخ همدان) در این سفر همراه وی هستند.[26] گفته شده که آنها بعد از اتمام سفر، از طریق شهرستانهای شمالی (شهسوار، چالوس نوشهر، آمل و بابل) به پایتخت بازخواهندگشت. هدف از این اقدام وزیر کشور، بازدید از امور عمرانی در استانهای یادشده، عنوان شده است، اما برخی بر این باورند که این مسافرت یک گردش انتخاباتی بوده، وزیر کشور در نظر دارد در این بازدیدها دربارة کاندیداهای نمایندگی هر یک از استانها و شهرستانها شخصاً مطالعاتی را به عمل آورد.[27]
± اطلاعیه فرمانده نیروهای عملیاتی جنوب
بهرام آریانا در اطلاعیهای با مخاطب قرار دادن عشایر جنوب که به دلیل راهنمایی آنان، سربازان و افسران خود را نثار میکنند، خطاب به آنها اعلام کرد: «در میان هر خانودهای خواه تسلیمشده، خواه تسلیمنشده، اگر بیمار و یا زخمی اعم از مرد، زن و بچه وجود داشته باشد، فوراً به نزدیکترین ستون نظامی بفرستید تا درمان شده، نزد شما بازگشت کنند». وی در ادامه آورده است که: «اگر در بین این زخمیها و بیماران کسانی هم مستحق کیفر باشند، تا هنگامی که تحت درمان هستند، از هر تعرضی مصون و محفوظ بوده پس از بهبود و مراجعت به نزد شما، به سراغش خواهیم آمد. نترسید و نگذارید مرد، زن و بچة بیمار و زخمی به سبب نداشتن دارو و وسیلة درمان از بین بروند. شما ایرانی هستید. ما شما را دوست داریم و شما را به راه حقیقت هدایت خواهیم کرد».[28]
± تلگراف رئیسجمهور عراق به شاه
عبدالسلام عارف (رئیسجمهور عراق) با ارسال تلگرافی به تهران، آغاز سال جدید هجری قمری را به محمدرضا پهلوی تبریک گفت.[29]
پینوشتها:
[1]. سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص387؛ امام در آئینه اسناد (سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی)، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، 1383، ص97.
[2]. سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد به روایت اسناد ساواک، ج1، همان، ص385
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص339؛ سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد ساواک، ج1، همان، ص386.
[4]. روزنامه کیهان، شماره5957، 14خرداد1342، ص 1 و 11؛ روزنامه اطلاعات، شماره 11106، 14 خرداد1342، ص12
[5]. روزنامه کیهان، شماره 5959، 15 خرداد 1342، ص 1 و 11؛ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص107
[6]. یاران امام به روایت اسنادساواک، ج9 (حجتالاسلام محمدتقی فلسفی)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 202 تا 204
[7]. کرباسچی، غلامرضا، هفت هزار روز تاریخ ایران و انقلاب اسلامی، جلد اول، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی، تهران، 1371، ص147
[8]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج9 (حجتالاسلام محمدتقی فلسفی)، همان، ص215.
[9]. کرباسچی، غلامرضا، همان، ص148؛ معادیخواه، عبدالمجید، جام شکسته، خاطرات حجتالاسلام عبدالمجید معادیخواه، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1382، ص 321و322
[10]. کرباسچی، غلامرضا، همان، ص147
[11]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج5 (شهیدسیدعبدالکریم هاشمینژاد)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، مقدمه/دوازده تا چهارده، ص4.
[12]. روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص121؛ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج15(محمدجواد باهنر)، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 14 تا 15.
[13]. خاطرات 15 خرداد، تبریز، قسمت دوم، بهکوشش علی باقری، تهران، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی (حوزه هنری)، 1347 تا 1378، ص 33 تا 36.
[14]. خاطرات 15 خرداد، دفتر نهم، همان، 213 تا 215.
[15]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، نفس مطمئنه شهید آیتالله سید عبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص103.
[16]. مرجعیت حضرت آیتالله العظمی خامنهای از دیدگاه فقها و بزرگان، تهیه و تنظیم جمعی از روحانیون و فضلای حوزه علمیه قم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1373، ص45.
[17]. جلالی، غلامرضا، مشهد دربامداد نهضت امام خمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1378، ص167.
[18]. خاطرات 15 خرداد، ج2(جلیل عرفانمنش)، همان، ص257
[19]. روزنامه خراسان، شماره 4024، 1 خرداد 1342، ص1
[20]. سپهبد تیمور بختیار به روایت اسناد ساواک (اولین رئیس ساواک) ،ج1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص183.
[21]. پژمان، عیسی، اسرار قتل و زندگانی سپهبد تیمور بختیار(خاطرات سرهنگ عیسی پژمان داماد اشرف پهلوی)، بهکوشش حسین استرکی، تهران، تمتی، 1395، ص 93 تا 109.
[22]. مجله امید ایران، شماره 462، 10 خرداد 1342، ص5.
[23]. مجله تهران مصور، شماره 1030، 10 خرداد 1342، ص4.
[24]. همان.
[25]. همان.
[26]. روزنامه خراسان، شماره 4024، 10 خرداد 1342، ص1.
[27]. روزنامه اراده آذربایجان، شماره 500، 11 خرداد 1342، ص7.
[28]. آریانا، بهرام، همان، ص240.
[29]. مجله سپیدوسیاه، شماره 508، 10 خرداد 1342، ص45.
