یکشنبه 20 مرداد 1342 / 21 ربیعالاول 1383 /11 اوت 1963
4 بازدید
± نگرانی ساواک از تأثیر اعلامیه آیتالله میلانی بر مردم جنوب تهران
به گزارش اداره دوم ساواک، توزیع اعلامیة اخیر آیتالله میلانی همچنان در جنوب تهران ادامه دارد. در این اعلامیه «شدیداً به حکومت فردپرستی حمله شده است و مسئول حوادث اخیر و کشتار 15 خرداد و حادثة قم را شخص شاهنشاه دانستهاند». در ادامة اطلاعیه تأکید شده به پیروی از اجداد طاهرینم از مشهد به تهران آمدهام تا احکام مقدس اسلام را تحکیم کرده و با دشمنان آن مبارزه نمایم. در گزارش آمده توزیع اعلامیة فوق بر مردم اثر محسوس داشته و حمایت از آیتالله میلانی به شدت ادامه دارد.[1]
± شایعه دیدار شاه با آیتالله خمینی در گزارش ساواک
مأمور ویژه ساواک در گزارش خود به شایعه دیدار شاه با آیتالله خمینی اشاره میکند، پیش از آزادی آیتالله خمینی، شاه در توقیفگاه با وی دیدار و پس از شنیدن سخنان آیتالله خمینی اظهار کرده «چرا این مطالب را به من اطلاع ندادهاند و مطالب تحریف شده است». همچنین شایع است پاکروان هنگام ارائه گزارش، اظهارات آیتالله خمینی را تحریف میکرده است. مأمور ویژه میافزاید دربارة شایعات بالا چنین اظهار نظر میشود «که از دو صورت خارج نیست. یا واقعاً اظهارات [آیتالله] خمینی تحریف شده است و یا برای حفظ ظاهر چنین چیزی عنوان شده است».[2]
± مردم ملایر آمادة حرکت به تهران
به گزارش سازمان اطلاعات و امنیت کشور، سیدمحسن ملایری در نامهای به آیتالله میلانی خبر داد هشتهزار تن از مردم ملایر به همراه طوماری با دههزار امضا آمادة حرکت به سمت تهران میباشند. در گزارش آمده آیتالله میلانی، ملایری را برای تصمیمگیری آزاد گذاشته است. همچنین گفته میشود یکشنبه تظاهراتی موضعی برگزار میشود که اعضای جبهة ملی و نهضت آزادی نیز در آن شرکت خواهند کرد.[3]
± مذاکرات آیات عظام میلانی و شریعتمداری دربارة تحریم انتخابات
مأمور ویژة ساواک در گزارش خود گفت آیتالله شریعتمداری همچنان معتقد است انتخابات باید تحریم شود اما آیتالله میلانی با وی موافق نیست. از این رو «تشدد افکار بین آقایان روحانیون حکمفرماست». گفته میشود روحانیون برای این شهر پنج کاندیدا در نظر گرفتهاند اما به دنبال «سیاست استتار» مایل نیستند تا روز اخذ رأی اسامی را اعلام نمایند. مأمور ویژه به نقل از یکی از مطلعین تبریزی میگوید «اهالی تبریز وضع عجیبی در قبال انتخابات در پیش گرفتهاند و فعالیتهای زیرزمینی خیلی قوی در جریان است. روز جشن مشروطیت حتی یک نفر حاضر به زدن پرچم و چراغانی بازار نشد ولی بلافاصله در روز تولد حضرت رسول (ص) چراغانی و پرچم زدند. همة تحریکات در بازار است و تبریز حالت آرامش قبل از طوفان را دارد». گفته میشود از میان کاندیداهای تبریزی، هشترودی از وکلای سابق و محمدحسین موسوی مورد احترام عموم هستند و شانس موفقیت دارند.[4]
± حکم آیتالله مرعشی نجفی درباره انتخابات
آیتالله مرعشی نجفی، در پاسخ به جمعی از اصناف اعلام کرد با توجه به فقدان آزادی چه در قلم و چه در بیان، محدودیت در اقدامات دینی، کارشکنیها، حکومت سرنیزه، مقاصد شوم حکومت مانند شرکت بانوان در انتخابات و سایر مسائلی که تصریح شده «معاونت و شرکت در انتخابات به هر نحو و عنوانی [که] باشد جایز نیست».[5]
± پنجمین جلسة محاکمة متهمان واقعه 15 خرداد
صبح و بعدازظهر امروز، چهارمین و پنجمین جلسة دادرسی متهمین واقعه 15 خرداد برگزار گردید. در جلسة صبح، کفایت مذاکرات در بارة نقص پرونده و صلاحیت دادگاه با استناد به ماده 79 قانون مجازات عمومی و قانون تشکیل سازمان امنیت مصوب 1335 اعلام شد. سپس منشی متن کیفرخواست را قرائت نمود. در کیفرخواست ادعا شده، طیب حاج رضایی متهم ردیف 1، مبلغ یک میلیون ریال از متهم ردیف 2 به نام حاج اسمعیل رضایی بارفروش میدان دریافت نموده و بین متهمین ردیفهای 12 تا 17 به اسامی امیر کریمخانی، حسن صالحینیا، فضلالله ایزدی سلحشور، غلامرضا قائنی معروف به رضا گچکار، حاج محمد مظلومی معروف به حاج سردار، عبدالله صادق تهرانی معروف به عبدالعلی نقاش تقسیم کرده است. متهمین ردیفهای 3 تا 11 نیز به معیت عده دیگری از افراد میدانهای بارفروشی تشکیل دستهای را دادهاند که از میدان حرکت کرده در مسیر خود از انجام هر گونه عمل تخریبی و آشوبگرانه خودداری ننموده و تا مقابل بازار رسیده و پس از برخورد به مأمورین انتظامی ناچار به تفرقه شدهاند. در سایر بندهای کیفرخواست «انطباق جرم با قانون»، «تاریخ وقوع جرم»، و «محل وقوع جرم» توضیح داده شده است.[6] در جلسة بعدازظهر، احمد بهارمست و شایانفر، وکلای طیب حاجرضایی بار دیگر به نقص پرونده و عدم صلاحیت دادگاه اشاره کردند. شایانفر تأکید کرد «در قانون مدنی، اقرار فقط اخباریست به ضرر اقرارکننده، بنابراین در پروندة حاضر نباید به اقرار متهمان توجه شود». در ادامه، قوامی وکیل شش تن از متهمان و الهیاری وکیل عباس شیرزاد نیز در دفاع از موکلان خود سخن گفتند.[7]
± نامة همسر طیب حاجرضایی به شاه
همسر طیب حاجرضایی طی نامهای به شاه از او درخواست کرد طیب را مورد عفو قرار دهد. همسر طیب کپی چند قطعه عکس و سوابق متهم را که نشان از خدمت به کشور و شاه بود، ارسال کرد. در این نامه تأکید شده «طیبی که آن همه خدمتگزاری کرده و در واقعة نهم اسفند و قیام 28 مرداد، جان بر کف در راه شاهنشاه جانبازی نموده و در سرورها و شادمانیهای مربوط به اعلیحضرت همایون و در جشن مولود شاهنشاه ولیعهد عظمی طاق نصرتها بسته، جشنها گرفته، همه جا جانباز شاه معرفی شده مسلماً خیانتکار نیست و نخواهد بود».[8]
± درخواست یکی از زندانیان نهضت آزادی از مراجع ذی ربط
عباس سمیعی از زندانیان زندان قصر در نامهای به سازمان اطلاعات و امنیت کشور، دادستان ارتش و دادستان تهران، تقاضا کرد هر چه سریعتر به وضعیت وی رسیدگی شود. سمیعی در نامهاش مینویسد: «اگر هزار سال زحمت کشیده شود، میلیونها از خزانة مملکت مصرف گردد، فریاد و فغان تبلیغات جهانگیر شود تا عدالت اجتماعی برقرار نشود و استحکام نپذیرد، رنج و خرج و فریاد بیهوده و به باد است».[9]
± ملاقات سفیر ایران در ایتالیا با شاه
عصر امروز شاه، ارسنجانی سفیر کبیر ایران در ایتالیا را پذیرفت. شبهنگام نیز وی با نخستوزیر دیدار نمود.[10]
± حضور نخستوزیر در محل اردوی مسابقات قهرمانی کشور
شامگاه امروز، نخستوزیر به دعوت رئیس سازمان تربیت بدنی در محل اردوی پسران حضور یافت و با شرکتکنندگان مسابقات قهرمانی کشور شام خورد. در این مراسم، خانلری وزیر فرهنگ، تعدادی از شخصیتهای مملکتی و ارتشی، رؤسای فدراسیونهای کشور و مدیران باشگاهها نیز شرکت داشتند.[11]
± دیدار نخستوزیر با فرماندار چهارمحال و بختیاری
نخستوزیر در دیدار با صوراسرافیل فرماندار کل چهارمحال و بختیاری، دستور ساخت چند پل برای عبور ایلات و احشام از روی کارون را صادر کرد. همچنین نخستوزیر در دیدار با وحیدی مدیر عامل بنگاه آبیاری پیرامون حفر کانال آذر سیستان، احداث کانال برای اتصال رودهای دز و کرخه و شبکة آبیاری گلپایگان گفتگو کرد. گفتنی است سازمان برنامه چندی پیش، اعتبار لازم جهت اتصال رودهای دز و کرخه را تأمین نموده است.[12]
± گزارش فرمانداری قم
فرمانداری شهرستان قم طی نامهای به وزارت کشور اطلاع داد در این شهرستان مردم هنوز برای دریافت کارتهای الکترال مراجعات زیادی نداشتهاند زیرا از یک سو فکر میکنند فرصت هنوز باقی است و مهمتر آن که «تبلیغات عوامفریبی عوامل و ایادی کهنهپرستان» نیز در سستی مردم بیتأثیر نبوده است. همچنین به کدخدایان دستور داده شد مردم روستاها را به دریافت سریع کارتهای الکترال و ثبتنام تشویق نمایند. در پایان این نامه درخواست شده با توجه به شایعة تحریم انتخابات از سوی روحانیون، از انتشار اعلامیههای ایشان جلوگیری به عمل آید.[13]
± پیشنهاد حزب زحمتکشان به دستههای سیاسی
مأمور ویژه، به ادارة کل سوم اطلاع داد چندی پیش حزب زحمتکشان به تمامی دستههای سیاسی و افراد، پیشنهاد داده علیه نادرستی انتخابات با یکدیگر ائتلاف نمایند.[14]
± گردهمایی انتخاباتی بانوان و اصناف
بعدازظهر امروز، گردهمایی انتخاباتی بانوان در دبیرستان رضاشاه کبیر با حضور نفیسی شهردار، و برخی از مسئولین تشکلهای زنان از جمله سعیدی، ایران شیخ، فولادوند، یاسری و ... برگزار شد. نمایندگان اصناف نیز به دعوت هیأت رئیسة شورای عالی اصناف در باغ فردوس شمیران تجمع کردند. در این نشست اعلام شد فعالیتهای انتخاباتی صنفهای گوناگون نیز از روز 21 مرداد آغاز خواهد شد. در این گردهمایی، نفیسی شهردار تهران پیرامون وظایف اصناف و انتخابات سخن گفت.[15]
± اخبار فعالیتهای انتخاباتی
خبرها از گردهماییهای انتخاباتی حاکی است، کمیتة اجتماع واحد کارگران استان مرکز،[16] و نمایندگان کارگری کارخانههای اصفهان[17] همبستگی خود را با سایر تشکلهای کارگری اعلام کردند. در اجتماع میدان شهرداری آستارا نیز، سخنرانان پیرامون طرحهای ششگانة شاه و دستاوردهای آن سخن گفتند. در پایان گرهمایی، قطعنامهای در حمایت از انتخابات و برگزیدن نمایندگان معتقد به منشور آزادی ملت ایران، قرائت شد.[18]
نمایندگان اقشار گوناگون شهرستان خرمشهر و شادگان در نامهای به نخستوزیر و وزیر کشور، محسن موقر را به عنوان کاندیدای نمایندگی این شهر در انتخابات مجلس شورای ملی اعلام کردند.[19] چنین تجمعاتی در شهرهای الیگودرز،[20] اصفهان،[21] بروجرد و کرمان نیز گزارش شده است.[22] در گردهمایی مردم کرمان، یکی از نمایندگان دهقانان این شهر گفت «ما خواستار مجازات شدید متهمان حادثة 15 خرداد هستیم».[23]
± شرط حزب مترقی برای ارائه فهرست انتخاباتی
گفته میشود حسنعلی منصور، دبیر کل حزب مترقی اعلام کرده است «مادام که اطمینان نداشته باشد طبقات کارگر به کاندیداهای گروه مترقی رأی خواهند داد از اعلام لیست نامزدهای انتخاباتی گروه مترقی خودداری خواهد کرد».[24] گویندة رادیو صدای ملی ایران نیز در گزارش امروز گفت، کانون مترقی، وظایف «احزاب قلابی ملیّون و مردم» را در دو انتخابات گذشته انجام خواهد داد. هدف اصلی این کانون «تحکیم پایههای سرمایههای امپریالیستی در ایران» بوده است. این رادیو افزود این کانون از طرف شاه به عنوان دفتر اقتصادی شخص شاه شناخته شده و فرمان آن صادر گردیده است. «کاندید شدن افرادی از طرف این سازمان یعنی دفتر اقتصادی مخصوص شاه، کاندیدای انتخاباتی میدهد و این با ابتداییترین اصول مشروطیت مغایرت دارد و فرمایشی بودن انتخابات را ثابت میکند».[25]
± آمار نامزدی زنان و مردان در انتخابات
خبرها حاکی از آن است که تا کنون حدود 1700 تن از زنان و مردان در سراسر کشور، کاندیداتوری خود را اعلام کردهاند و پیشبینی میشود این رقم به 2500 تن برسد.[26]
± افزایش واردات از انگلستان
به گزارش اتاق بازرگانی انگلستان، در ششماهة نخست امسال واردات این کشور از ایران معادل 2/180 میلیون لیره (به تقریب برابر با 2/482 میلیون تومان) بوده است. این رقم نسبت به زمان مشابه سال گذشته، 3/27 میلیون تومان افزایش داشته است. از این مقدار، بیش از 293 میلیون و 160 هزار تومان آن سهم واردات نفتی و بقیه سهم کالاهایی نظیر پنبة خام، پوست و منسوجاتی مانند قالی و قالیچه بوده است. همچنین صادرات بریتانیا به ایران شامل آهن، فولاد، آلات و ادوات وسائل نقلیه، در همین زمان برابر با 307 میلیون و 545 هزار تومان بوده است.[27]
± سدسازی میان ایران و شوروی
رادیو مسکو در برنامة امشب خود به اهمیت و فواید قرارداد سدسازی منعقد شده میان ایران و کشورش پرداخت. گوینده افزایش سطح زیر کشت مزارع ایران، بهرهمندی از دانش مهندسان شوروی، اعطای وام طویلالمدت به ایران و از همه مهمتر، پیشرفت اقتصاد ایران و تحکیم مبانی دوستی دو کشور را از جمله مزایای این قرارداد برشمرد.[28]
± مشاوره متخصصان آمریکایی به دانشگاه تهران
گفته میشود قرار است امور تعلیماتی دانشگاه تهران از این پس با مشورت یکی از متخصصان آمریکایی در وزارت فرهنگ برنامهریزی شود.[29]
±ملاقات فرح پهلوی با دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا
ظهر امروز فرح پهلوی با چهل تن از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا در کاخ سعدآباد دیدار و گفتگو کرد.[30]
± نمایشگاه نقاشان مدرن ایران در تلآویو
به تازگی نمایشگاه نقاشی مدرن ایرانی در تالار ملی نقاشان و مجسمهسازان اسرائیل در تلآویو گشایش یافت. در این مراسم که عدهای از اعضای انجمن شهر، منتقدین هنری، نقاشان و پیکرسازان، رؤسای مؤسسات ادبی و هنری حضور داشتند اشترن رئیس انجمن نقاشان و مجسمهسازان اسرائیل و هانیبال الخاص، مسئول هدایت نمایشگاه به اسرائیل سخنرانی کردند. گفته میشود با استقبال بازدیدکنندگان، ممکن است زمان برگزاری نمایشگاه از یک ماه به شش ماه افزایش یابد.[31]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 289 و 290.
[2]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 57.
[3]ـ همان، ج 3، ص 459.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، همان، ص 287 و 288.
[5]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 146.
[6]ـ روزنامه پست تهران، ش 2963، 20/4/1342، ص 1 و 7 و 8.
[7]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 1.
[8]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 167 و 168.
[9]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 111 و 112.
[10]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 16.
[11]ـ همان.
[12]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1895، 21/5/1342، ص 8.
[13]ـ بایگانی اسناد دفتر ادبیات انقلاب اسلامی.
[14]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 3: علی امینی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 94 و 95.
[15]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 1.
[16]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1895، 21/5/1342، ص 1.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6014، 20/5/1342، ص 7.
[18]ـ همان، ش 6015، 21/5/1342، ص 9.
[19]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1894، 20/5/1342، ص 1 و 4.
[20]ـ روزنامه کیهان، ش 6014، 20/5/1342، ص 7 و 8.
[21]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 15.
[22]ـ روزنامه خراسان، ش 4079، 21/5/1342، ص 1 و 8.
[23]ـ روزنامه بورس ایران، ش 487، 21/5/1342، ص 4.
[24]ـ مجله آسیای جوان، ش 676، 20/5/1342، ص 2 و 3.
[25]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 112، 21/5/1342، ص 16 و 18.
[26]ـ مجله آسیای جوان، ش 676، 205/1342، ص 3.
[27]ـ روزنامه بورس ایران، ش 486، 20/5/1342، ص 1 و 4.
[28]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 112، 21/5/1342، ص 7 و 9.
[29]ـ مجله آسیای جوان، ش 676، 20/5/1342، ص 2.
[30]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11162، 20/5/1342، ص 16.
[31]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1894، 20/5/1342، ص 7.
