سه‌شنبه 26 خرداد 1343 / 5 صفر 1384 / 16 ژوئن 1964
6 بازدید
دستگیرى سه فعال غیرنظامى قیام 15 خرداد
اداره دادرسى ارتش در نامه‌اى به رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور، خواستار دستگیرى سه تن از فعالان غیرنظامى حادثه 15 خرداد سال گذشته شد.
در این نامه به امضاى سرهنگ سرفراز آمده است: سه نفر غیرنظامیان (حاج على برقى، محل کار بنگاه معاملاتى در خیابان شوش؛ حاج على توسلى، محل کار در میدان میوه و غله؛ حسن ترابى، نماینده کارگران در میدان میوه) که از فعالین 15 خرداد 1342 بوده و تاکنون با اقداماتى که به عمل آمده در این بازپرسى حاضر نگردیده‌اند، به وسیله مأمورین ویژه نسبت به پیدایش و هدایت آنان به شعبه 3 بازپرسى امر مؤکدى صادر فرمایند.[1]
دیدار بازاریان تهران با حجت‌الاسلام باهنر
در پى آزادى حجت‌الاسلام محمدجواد باهنر از زندان، امروز گروهى از بازاریان تهران به دیدار وى رفتند. باهنر در این دیدار که در منزلش واقع در حوالى میدان فوزیه، صورت گرفت درباره وضعیت زندان گفت: بعد از یک روز بازداشت، رئیس شهربانى به ملاقات من آمد و خیلى ملایم با من صحبت نمود. وى افزود: برخلاف آنچه شایع است، در زندان ما را اذیت نکردند. فقط از لحاظ غذا در مضیقه بودیم و انتظار روزهاى جمعه و شنبه را مى‌کشیدیم که از خارج برایمان غذا و میوه بیاورند. وى به بازاریان سفارش کرد، وقتى هر کدام از ما دستگیر مى‌شویم، به نفع ما تظاهرات نکنند. چون براى ما ایجاد دردسر مى‌شود و مبناى تشکیل پرونده مى‌گردد. باهنر به حاضران گفت که تصمیم دارد فردا به قم برود. او وقتى با این پرسش روبه‌رو شد اکنون که مردم براى ملاقات شما خواهند آمد، به چه منظور به قم مى‌روید؟پاسخ داد: براى خاطر آقاى خمینى من این همه زجر کشیدم. به قم مى‌روم تا تکلیف خود را معین کنم.
گزارش ساواک از این جلسه حاکى است بازاریان شناخته شده دراین جلسه عبارت بودند از: سیدمحمود حسینى، عبدالله پارسا (بازار سلطانى، روبه‌روى مسجد جامع)، حسین معتمد (جنب سراى رشتی‌ها)، رضا (شاگرد مصدقى).[2]
نقد فلسفه مادی غرب
حجت‌الاسلام شیخ محمدتقى فلسفى بعدازظهر امروز در مجلس ترحیم مرحوم آیت‌الله حاج سیداحمد روحانى قمى که در مسجد ارک تهران برگزار شده بود به انتقاد از فلسفه مادى دنیاى غرب پرداخت و گفت: امروز جهان غرب امریکا و اروپا در جهل و بدبختى و بیچارگى دارند به سر مى‌برند و کم‌کم دارند متوجه مذهب و روحانیت مى‌شوند. به گزارش ساواک، وى در این مجلس افزود: صاحبان قدرت و رؤساى جمهور، وزرا و وکلا و سران لشکرى و کشورى همه در مقابل معابد و کشیش‌هاى مذهبى خودشان سر به زانو مى‌زنند و طلب مغفرت مى‌کنند. گزارشگر ساواک مدعى است که فلسفى گفته؛ مذهب، امنیت و استقلال و ناموس را حفظ مى‌کند. علم و تربیت نمى‌تواند استقلال و حیثیت و آبروى مردم را حفظ کند.
وى مى‌افزاید: حافظین دین اسلام و مذهب جعفرى در درجه اول حضرت پیغمبر و آن وقت ائمه دین و در غیبت کبراى حضرت ولیعصر، علماى دین از قبیل مرحوم آیت‌الله اصفهانى و آیت‌الله بروجردى و این آقایان امروزى مى‌باشند. این مملکت، مملکت حسین بن على «ع» و مملکت امام صادق «ع» است. تا حال هم که استقلال و امنیت حفظ شده است، براى امام صادق و حسین بن على و این عمامه به‌سرها بوده است. وى در پایان از مردم خواست تا قدر علماى دین خود را بدانند زیرا دنیاى غرب روزبه‌روز متوجه دین اسلام مى‌شود.[3]
نامه اعتراضی جلال آل احمد خطاب به ساواک
جلال آل احمد امروز عصر در نامه‌اى به ساواک، از تأخیر در صدور اجازه خروج وى از کشور به قصد شرکت در سمینار بین‌المللى نویسندگان در دانشگاه هاروارد امریکا گلایه کرد و خواستار تسریع در این امر شد. به نوشته آل احمد، ساواک وى را از ایادى محمد درخشش، وزیر اسبق فرهنگ قلمداد مى‌کند و به همین دلیل از خروج وى از کشور ممانعت به عمل آورده است.[4]
انعکاس سفر شاه به امریکا در مطبوعات
سفر شاه به امریکا همچنان در روزنامه‌هاى داخلى مورد توجه قرار دارد. روزنامه پست تهران، نطق شاه در دانشگاه کالیفرنیا را «شاهکارى سیاسى» توصیف کرد و نوشت: «مطالب عمیقى که شاهنشاه ایراد فرمودند، چنان دقیق و آمیخته با ژرف‌بینى بود که متفکران نامى را به اندیشه [واداشت] و ستایش‌هاى آنان را برانگیخت». این روزنامه، شاه را قهرمان صلح نامید که سیماى درخشانى از ایمان به صلح و آشتى را عرضه داشته و تابش آن جهان‌گیر شده است. نویسنده، پیشنهاد شاه براى استحکام بخشیدن هرچه بیشتر به بنیان سازمان ملل متحد را خردمندانه خوانده آن را نشانه نبوغ ذاتى شاه مى‌داند.
این روزنامه مدعى شد: بزرگان جهان، چه شخصیت‌هاى سیاسى و چه مقامات علمى و فرهنگى، همه هم‌آواز از تأثیرات شگرف افکار شاهانه [!] که آنها را در خود گرفته بود، سخن گفتند و همه با هم آینده‌اى تابناک براى ملت ما که از رهبرى چنین پیشواى فداکار و روشن‌بینى برخوردار است، پیش‌بینى کردند و با اعتقادى راسخ، تحولات اجتماعى سرزمین ما را از نتایج شجاعت ذاتى شاهنشاه شناختند و از اعجاب و تحسین، خوددارى نتوانستند.[5]
دفتر حزب ایران نوین در کرمانشاه
حسنعلى منصور نخست‌وزیر، صبح امروز براى گشایش شعبه حزب ایران نوین در کرمانشاه، وارد این شهر شد. وى در فرودگاه، هدف انقلاب شاه و ملت را رفاه حال طبقه زحمتکش این مردم عنوان کرد و مدعى شد که مردم ایران باید با رفاه و آسایش و با آزادى کامل زندگى بکنند.
وى سپس در اجتماع مردم این شهر روز 28 مرداد را روز تاریخى و تغییردهنده سرنوشت ملت ایران خواند و تأکید کرد که دیگر نباید طبقه محروم مملکت از نعمات واقعى زندگى محروم بمانند و آن راه و روش کهنه و فرسوده سیاست گذشته باید براى همیشه و براى ابد از بین برود و سیاست ایران به رهبرى شاه در آینده به دست مردان وزنانى سپرده شود که بتوانند این نیات واقعى را در راه خدمتگزارى و صداقت و ایمان به مرحله عمل و اجرا گذارند. نخست‌وزیر، نارضایتى شاه از وضع موجود على‌رغم آنچه که وى آن را پیشرفت و تحولات بزرگ مى‌شمرد، ناشى از سرمایه‌گذارى دانست که به نفع طبقه زحمتکش ایران یعنى کشاورز و دهقان، مصرف نمى‌شد. در نتیجه، توزیع عادلانه ثروت به وجود نمى‌آمد و غنى را غنى‌تر و فقیر را فقیرتر مى‌کرد. منصور روال کار آتى کشور را اجراى وسیع برنامه‌هاى توسعه اقتصادى و اجتماعى در مملکت و اجراى صحیح اصلاحات ارضى، استفاده کامل از زمین خدادادى و استفاده کافى از نیروى ماشین اعلام و تصریح کرد که این کار تنها با از خودگذشتگى تمام طبقات میسر خواهد شد. وى اطمینان داد که دولتش زندگی مردم را تأمین کند و پول مملکت را براى مردم به مصرف برساند و سال آینده را سال رونق و پربرکتى پیش‌بینى کرد.
منصور سپس به وضعیت خارجى ایران اشاره کرد و گفت: در گذشته از نفوذ اجنبى و سیاست خارجى دیگر کشورها نگرانى داشتیم ولى امروز با توانایى و رهبرى شاهنشاه و حمایت ملت ایران [اجازه] هیچگونه جسارتى را به هیچ خارجى و به هیچ قدرتى نمى‌دهیم. وى گفت: من و دولت من مانند شما دهقانان و کارگران روزى هجده ساعت کار دائم مى‌کنیم و بدانید این براى خیر و صواب ملت ایران و رضایت پروردگار و خشنودى شاهنشاه ایران است. منصور آنگاه درباره حزب ایران نوین سخن گفت و آن را حزبى برپایه‌هاى صحیح صداقت و ایمان و وفادارى و کاردانى و متکى بر دوش تواناى ملت زحمتکش ایران عنوان کرد و افزود: دولت با نهایت شدت و قدرت، حقوق اجتماع را حفظ خواهد کرد و مأمورین دولت در تمام نقاط مملکت، باید خادم ملت باشند و امیدوارم که تمام مأمورین دولت در آینده بدانند که یک راه در این مملکت هست و آن هم خدمتگزارى است[6] و اگر قصورى از طرف مأمورین سرزد، از طرف دولت من قابل گذشت نیست.[7]
مطالبات وزارت دارایی از دولت
در پى خوددارى برخى سازمان‌ها و بنگاه‌هاى دولتى از پرداخت مالیات‌هایشان به دولت، وزارت دارایى تصمیم به برداشت مطالبات خود از طریق خزانه‌دارى کل گرفته است.
گفته شده است که اقداماتى نظیر توقیف اموال یا اشخاص که درباره پرونده‌هاى دیگر عملى مى‌شود درباره مؤدیان دولتى عملى نیست. به دنبال بروز چنین اشکالى، کمیسیونى در وزارت دارایى تشکیل گردید و مقرر کرد وزارت دارایى براى وصول طلب دولت از طریق خزانه‌دارى کل اقدام کند. بدین‌ترتیب، اگر سازمان‌هاى مذکور سپرده‌اى در خزانه‌دارى کل دارند، طلب وزارت دارایى از این وجوه کسر شود و در غیر این صورت، پس از وصول هر یک از درخواست‌هاى سازمان‌هاى مذکور، خزانه‌دارى کل سند درخواست را صادر کرده و پس از کسر قسمتى از آن بابت طلب مالیاتى، بقیه را در اختیار سازمان‌هاى مذکور قرار دهد.[8]
آزادی واردات گندم
وزارت اقتصاد اعلام کرد که صادرات و واردات گندم، سود بازرگانى و حقوق گمرکى ندارد. این وزارت‌خانه تصریح کرده است که واردات گندم آزاد است و هیچگونه حقوق و عوارضى از واردات آن دریافت نمى‌شود. گفته شده است که در حال حاضر قیمت گندم طبق نرخ لندن تنى 20 لیره و در خلیج سن‌لویى امریکا 24 لیره مى‌باشد.[9]
نطق پیش از دستور
در جلسه امروز مجلس شوراى ملى، دکتر شفیع امین در نطق پیش از دستور با اشاره به مسافرت چند هفته‌اى خود به اروپا و شرکت در کنگره جراحى بین‌المللى در وین گفت: من در این کنگره سعى کردم شرکت‌کنندگان سایر ملل را به پیشرفت‌هاى مملکت خودمان آشنا کنم. به خصوص در مورد سپاه دانش و سپاه بهداشت و اجراى دیگر مواد ششگانه انقلاب سفید. وى افزود: هنگامى که من آزادى زنان ایران را به اطلاع آنان رسانیدم، بسیار مؤثر واقع شد زیرا آنان از پیشرفت‌هاى مهم مملکت ما بى‌اطلاع بودند.
ناطق سپس در مورد هدایت دانشجویان ایرانى مقیم خارج و وظیفه سرپرستی‌ها و سفارتخانه‌هاى ایرانى در کشورهاى بیگانه گفت: اگر دانشجویان ما در خارج خوب هدایت نشوند، خطرناک است و این کار یک نفر، دونفر نیست. یک سازمان بزرگ باید براى این کار باشد. این نماینده مجلس افزود: باید به جوانان تفهیم کرد که شاه مملکت به همه مردم توجه دارد و آنها را باید امیدوار کنند که به خانه خود برگردند و در کشور خود کار کنند و به آنان بگویند که در کشور براى شما کار هست و شما فرزندان گرامى ایران هستید.[10]
جاسوسی سفارت شوروى از نمایندگان
گفته مى‌شود که سفارت شوروى در تهران متهم به جاسوسى از نمایندگان مجلس شوراى ملى درباره امور داخلى ایران است. گزارش سرى اطلاعات داخلى ساواک حاکى است که طبق دعوت قبلى سفارت شوروى، موقعى که یکى از نمایندگان مجلس شوراى ملى وارد سفارتخانه مى‌شود، ابتدا دبیر دوم سفارت از او سئوال مى‌کند آیا مرتبه اول است که به سفارت شوروى مى‌آیید؟ تاکنون چند مرتبه وکیل شده‌اید. منزل شما در تهران است یا شمیران. آیا از طرف دول خارجى از شما دعوتى به عمل آمده است یا نه؟ مسافرت والاحضرت اشرف پهلوى به مسکو چه عکس‌العملى در ایران داشته است. شنیده‌ایم نمایندگان زن را به لندن دعوت کرده‌اند. این گزارش مى‌افزاید، دبیر اول سفارت سپس سؤالاتى درباره مسائل داخلى مجلس مطرح کرده است از جمله اینکه آیا فراکسیون کارگران وابسته به حزب ایران نوین است. و اگر هست، رئیس فراکسیون کیست؟ چند روز قبل در روزنامه کیهان خوانده شد که در مجلس سنا جنجالى بوده و از دولت اکیداً خواسته شده که نماینده دولت حتماً باید در جلسات مجلس شرکت داشته باشد. آیا لایحه معاهده ایران و شوروى به مجلس آمده است یا خیر؟[11]
در گزارش ساواک به نام و مشخصات نماینده مجلس شوراى ملى و علت دعوت از وى براى حضور در سفارت شوروى و نیز پاسخ‌هاى احتمالی نماینده مجلس اشاره‌اى نشده است.
مانور نظامى شهباز 10
نیروهاى نظامى سنتو، «مانور شهباز 10» را از امروز در ترکیه آغاز کردند. به گزارش خبرگزاری‌ها، ستاد مشترک طرح‌هاى نظامى سازمان پیمان مرکزى براى آزمایش قدرت دفاع هوایى ایران، ترکیه و پاکستان، دست به مانورى پنج روزه زده است.
در این مانور که 200 هواپیما و 10 هزار افسر و کادر نظامى شرکت دارند، هواپیماهاى بمب‌افکن و شکارى درصدد نفوذ به شبکه سپر دفاعى ایران، ترکیه و پاکستان خواهند بود. گفته مى‌شود که این مانور، قسمتى از تمرین‌هاى منظم دفاعى است که به منظور آزمایش قدرت دفاع هوایى و نیروهاى زمینى در کشورهاى منطقه پیمان سنتو از سوى سازمان پیمان مرکزى، رهبرى مى‌شود.[12]
پانوشتها:
[1]ـ روح‌بخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1381، ص 303.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، شهید راه دانش و فرهنگ دکتر محمدجواد باهنر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 3 و 52.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، زبان گویاى اسلام حجه‌الاسلام والمسلمین محمدتقى فلسفى، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1378، ص 5 و 254.
[4]ـ جلال آل احمد به روایت اسناد ساواک، ایران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1388، ص 45.
[5]ـ روزنامه پست تهران، ش 3211، 26/3/43، ص 1.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11414، 27/3/43، ص 13 و 1.
[7]ـ همان، ص 16.
[8]ـ روزنامه کیهان، ش 6265، 26/3/43، ص 1.
[9]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11413، 26/3/443، ص 1.
[10]ـ روزنامه پست تهران، ش 3211، 26/3/43، ص 1.
[11]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 8، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1382، ص 84.
[12]ـ روزنامه پست تهران، ش 3211، 26/3/43، ص 8.
