یکشنبه 24 شهریور 1342 / 26 ربیعالثانی 1383 / 15 سپتامبر 1963
5 بازدید
± تحریم انتخابات از سوی جامعة روحانیت تهران
جامعة روحانیت تهران نیز با استناد به «دستخط تحریم از ناحیة حضرات مراجع تقلید» انتخابات را غیرقانونی اعلام کرد و تصریح نمود «مصوبات چنین مجلسی از نظر ملت ایران، بیاعتبار [بوده] و کوچکترین ارزشی نخواهد داشت». جامعة روحانیت تهران تأکید کرده است حکومت «در سایة سرنیزه و ایجاد خفقان» دست به اقداماتی زده که «همهچیز مملکت را در معرض خطر جدی قرار داده» است.[1]
± مخالفت لشکر خراسان با ورود آیات عظام قمی و میلانی به مشهد
سپهبد کمال، رئیس اداره دوم لشکر 6 خراسان به ریاست سازمان اطلاعات و امنیت کشور پیشنهاد داد از ورود آیات عظام قمی و میلانی به مشهد خودداری نمایند یا از برگزاری مراسم استقبال از آیتالله میلانی جلوگیری شود. سپهبد کمال میافزاید «در وضع حاضر، مردم مشهد و استان خراسان در کمال امنیت و آسایش زندگی میکنند و هیچگونه نیازی به وجود قمی و میلانی ندارند». از دید سپهبد کمال، دلسردی و بدبینی «شاهپرستان و دولتخواهان» به روشهای دولت؛ ضعیف به حساب آوردن دولت؛ متشکل شدن افرادی که پس از حوادث 15 خرداد از هم پاشیده شدهاند؛ ایجاد اشکال در امر انتخابات؛ و متشنج شدن مجدد خراسان پس از تلاشهای نیروهای امنیتی در برقراری آرامش منطقه نتایج سفر آیات عظام میلانی و قمی به مشهد خواهد بود. [2]
± اعلامیه شورای مسلمانان متحد
شورای مسلمانان متحد، اعلامیهای در حمایت از قیام آیات عظام و اساتید آزادیخواه دانشگاه منتشر کرد. در اعلامیه شورای مسلمانان متحد آمده است «حکومت دیکتاتوری، اجازة آدمکشی و فاحشگی میدهد ولی اجازة نماز به مرجع تقلید نمیدهد. قشون یزید در روز عاشورا به سیدالشهدا اجازة نماز داد ولی قشون دیکتاتورِ قرن آزادی، به حضرت آیتالله میلانی و مردم مسلمان اجازة نماز» نمیدهد. نویسندگان در ادامه تأکید کردهاند «در این مملکت به غلامانی نظیر شعبان جعفری، عباس مسعودی و اسدالله علم و ... آزادی کامل میدهند اما مرجع تقلید، حضرت آیتالله خمینی، آیتالله طالقانی، مهندس مهدی بازرگان استاد محترم دانشگاه و سایر استادان آزادیخواه دانشگاه» اکنون در بند و اسارت به سر میبرند. حکومت دیکتاتوری مردم را تنها به جرم «علاقه و پیروی از مراجع» شکنجه و اعدام میکند. این حکومت از «اجتماع علما و مسلمانها» میترسد از این رو حکومت نظامی را برقرار کرده است اما در نهایت بیشرمی، ادعای آزادی میکند. اکنون ملت ایران تصمیم گرفته با پیروی از مراجع بزرگ روحانی، حکومت دیکتاتوری را سرنگون کند.[3]
± ادامه جلسات دادگاه تجدید نظر متهمان 15 خرداد
صبح و بعدازظهر امروز سومین جلسة دادگاه تجدید نظر پروندة متهمان حوادث 15 خرداد تشکیل گردید. در جلسات امروز، دادستان به ایرادات وکلای مدافع در جلسات پیشین پاسخ داد. از جملة این ایرادات، عدم صلاحیت دادگاه فوق برای رسیدگی به جرایم سیاسی بود.[4]
± درخواست اعلام نظر درخصوص عفو طیب حاجرضایی
رئیس ادارة یکم فرمانداری نظامی تهران و حومه، در نامه به فرماندار نظامی تهران، با ارسال تلگراف حسن بهبودگر به نمایندگی از جمعیت قیام ملی 28 مرداد و انجمنهای جنوب شهر تهران و رونوشت تقاضای خانم رضایی درخواست کرد در صورت حتمی بودن محکومیت طیب حاجرضایی، دربارة تقاضای عفو وی اعلام نظر شود.[5]
± محاصره خانة نخستوزیر پیشین
بنا به اطلاع مهندس مهدی بازرگان، اصناف تهران از مردم خواستهاند فردا عصر در مسجد شاه برای استماع پیام علما، تجمع نمایند. وی همچنین اطلاع داد از حدود دو بعدازظهر خانة امینی محاصره شده و ارتباط وی با بیرون مختل گشته است.[6] عباس رادنیا نیز از شایعه دستگیری «امینی، الموتی و عدة زیادی از دانشجویان» خبر میدهد.[7]
± ظهور خط سیاسی رادیکال در کنگرة اروپایی نیروهای جبهة ملی
دومین کنگرة نیروهای جبهة ملی در اروپا در ماینز آغاز به کار کرد. خطابة کوتاه غلامعلی رحیمی کنگره را افتتاح نمود. گفته میشود آنچه در این کنگره اهمیت دارد «ظهور خط سیاسی رادیکالی» است که در دستور کار شورای عالی جبهه قرار گرفته است. یکی از اعضای شورای عالی نیز در سخنانش، شاه را متهم کرد که «به تلاش ملت ایران برای اعمال حاکمیت ملی خود خیانت کرده» و شاه، «شخصاً مسئول قتلعام هزاران نفر از مردم و رهبران سیاسی است».[8]
± روزنامه مهر ایران خواهان محاکمة نخستوزیر پیشین
تراب سلطانپور در روزنامة مهر ایران مقالة مفصلی علیه دکتر امینی و دولت او منتشر کرد. سلطانپور در بخشی از مقالة خود نوشت «عجبا کسی که خود نقشة لغو امتیاز تمام جراید را داشت اکنون از خفقان عمومی و سانسور مطبوعات صحبت میکند». وی میافزاید «کسی که خود از انجام هر نوع خلاف فروگذار نکرده و اجازة هیچ تظاهر و میتینگ و اجتماعات را به مردم نداده و زندانها را پر از مخالفین خود نموده و حتی در رادیو اعلام کرد هزارها نفر را به بندرعباس تبعید خواهد کرد، اکنون صحبت از عدم آزادی و از بین رفتن اصول انسانی و آزادیهای فردی و اجتماعی میکند». سلطانپور تأکید میکند چنانچه امینی به پای میز محاکمه کشیده شود سرنوشتی همانند «عدنان مندرس» در انتظار او خواهد بود.[9]
± نظر آیتالله کمرهای درباره حق زنان برای وکالت در مجلس
آیتالله کمرهای در مصاحبه با خبرنگار مجلة آسیای جوان، حق شرکت بانوان در انتخابات را مجاز دانست. وی گفت «انتخاب وکیل مجلس شورا در حقیقت، خود تصرف و اجرای سلطه در احوال و اموال شخصی و مشترک است.[...] مجلس وظیفه دارد نسبت به همة افراد در همة احوال و اموال مختص و مشترک، طبق مقررات دینی و قانون اساسی مصلحتبینی کند. بنابراین انتخاب وکیل در ماهیت خود، بیشتر جنبة حقوقی و سیاسی دارد. حقیقت آن، اجرا و تدبیر و تسلط هر فردیست در حال و مال خود و هر فردی باید در آن صاحب نظر باشد و زنان هم این حق را به فطرت و وجدان و قوانین کلی اسلامی دارند». وی در پایان افزود «قانون الناس مسلطون علی اموالهم که در بعضی تفسیرات علی انفسهم دارد، و اسلام هم این حق فطری و وجدانی را در عموم بشر تقویت کرده است و به زنان در احوال و اموال خود، استقلال داده است». گفتنی است آیتالله کمرهای، در اواخر خرداد سال 1340 به عنوان نمایندة ایران در کنفرانس عالی خلع سلاح وین شرکت کرد و با سخنانش در این اجلاس به هفتمین شخصیت صلحطلب جهان تبدیل شد.[10]
± گزارش رویتر از برگزاری قریبالوقوع انتخابات در ایران
خبرگزاری رویتر امشب از برگزاری قریبالوقوع انتخابات ایران خبر داد. رویتر افزود برای نخستین بار از کارتهایی استفاده میشود که امکان هرگونه فساد و تقلب را منتفی خواهد کرد.[11]
± آخرین جلسة هماهنگی انتخاباتی
بعدازظهر امروز پانصد تن از نمایندگان منتخب انجمن نظارت مرکزی و نمایندگان فرمانداری تهران آخرین جلسة هماهنگی خود را تشکیل دادند. در این نشست دربارة نحوة اخذ رأی و مشکلات احتمالی در جریان رأیگیری تبادل نظر شد.[12]
± نشست انتخاباتی جامعة مهندسان کشور
شریفامامی و ریاضی در نشست انتخاباتی جامعة مهندسان کشور که در اتاق صنایع و معادن تشکیل شد، سخنرانی کردند. در ابتدای جلسه، اسکندانی مدیر کل بنگاه برق از کاندیداها درخواست کرد هیأت نظارتی بر عملکرد مهندسان تشکیل و سازماندهی شود. وی گفت بر خلاف قانون نظام پزشکی که مانع از کار اطبای خارجی در کشور میشود، در بخش مهندسی، «هر کس از خارج بیاید و اسمش مهندس باشد، او را بر مهندس ایرانی ترجیح میدهیم». وی افزود این امر سبب شده عدهای از مهندسان ایرانی، کارهای خود را در سالهای اخیر راکد بگذارند.[13]
± نشست انتخاباتی شورای عالی اصناف
بعدازظهر امروز تنی چند از کاندیداهای نمایندگی مجلسین در نشست انتخاباتی شورای عالی اصناف حضور یافتند. کوشانفر رئیس شورای اصناف، قبادیان دبیر شورای عالی، عباس مسعودی مدیر روزنامة اطلاعات، حسنعلی منصور و باقر عاملی از جملة سخنرانان این نشست بودند.[14]
± اجتماع مردم شیراز در حمایت از منشور انقلاب سفید
گزارشها از شیراز حاکی است، 55 هزار تن از مردم این شهر با در دست داشتن پرچمهای سهرنگ در میدان شهرداری تجمع کردند و با تصویب قطعنامهای حمایت خود را از منشور انقلاب سفید و تصمیمات کنگرة آزادزنان و آزادمردان در انتخابات مجلسین اعلام نمودند.[15]
± جشن انجمن دوشیزگان و بانوان
حدود سه هزار تن از اعضای انجمن دوشیزگان و بانوان، و خوانندگان مجلة اطلاعات بانوان، عصر امروز در دومین شب جشن این انجمن شرکت کردند. ضیا اشرفنصر سرپرست دبیرخانة انجمن، دکتر فرخرو پارسا رئیس دبیرستان رضاشاه کبیر و کاندیدای نمایندگی مجلس شورا و ایرج مستعان سردبیر اطلاعات بانوان و مؤسس انجمن دوشیزگان و بانوان در این مجلس سخنرانی کردند.[16]
± مانور گارد شاهنشاهی در جادة تهران ـ ساوه
بامداد امروز، تیپ گارد شاهنشاهی با حضور شاه در حوالی ایستگاه پرندک و ارتفاعات رباط کریم در جادة تهران ـ ساوه مانور دادند. در این مراسم، غلامرضا پهلوی، ارتشبد حجازی رئیس ستاد بزرگ ارتشتاران، امرا و افسران ارتش شاهنشاهی، دانشجویان دانشگاه ستاد و افسران دانشجوی دانشگاه نظامی نیز حضور داشتند.[17]
± دو نشست نخستوزیر
نخستوزیر صبح امروز با لام لوپرین، سفیرکبیر جدید ویتنام در ایران دیدار کرد. در نشست دیگری علم، نمایندگان مجلس ملی فرانسه و اعضای کمیسیون روابط خارجی آن مجلس را به حضور پذیرفت.[18]
± شرکت وزیر خارجه در جلسات مجمع عمومی سازمان ملل
یونایتدپرس از نیویورک گزارش میدهد عباس آرام وزیر امور خارجه برای شرکت در جلسات مجمع عمومی سازمان ملل متحد وارد این شهر شد. مهدی وکیل نمایندة دائمی ایران در سازمان ملل و علیرضا هروی سرکنسول ایران در نیویورک از آرام و هیأت همراه استقبال کردند.[19]
± نامه وزیر خارجه به سفارت شوروی در تهران
آرام وزیر امور خارجه در نامهای که به سفارت شوروی در تهران فرستاد تأکید کرد ایران با این یادداشت به شوروی اطمینان میدهد به هیچ کشور خارجی اجازه نمیدهد پایگاه موشکی در خاک کشور برپا کند.[20]
± معرفی رئیس ادارة اصلاح امور اجتماعی
صبح امروز سیدمهدی پیراسته وزیر کشور با حضور در بنگاه عمران، ناصر عامری را در سمت رئیس ادارة اصلاح امور اجتماعی و عمران روستایی به حضار معرفی کرد.[21]
± عملیات تکمیل طرح احداث پالایشگاه تهران
شرکت آمریکایی فلور، عملیات تکمیل طرح احداث پالایشگاه تهران را آغاز کرد. قرار است طرح تکمیلی در میانههای اسفند سال جاری تقدیم دولت ایران گردد. هزینة ایجاد و راهاندازی این پالایشگاه، بالغ بر 135 میلیون دلار برآورد شده است.[22]
± انتقاد روزنامة کیهان از نتایج مذاکرة شرکتهای نفتی
روزنامة کیهان در تحلیلهای خود دربارة کمپانیهای نفتی و اوپک نوشت، این کمپانیها چنان رفتار میکنند «گویی اوپک، مهمانی در ضیافت کوکتل آنهاست و نمیخواهند به طور رسمی با او روبهرو گردند». نویسندة مقاله با اشاره به بیانیة هفتة پیش کمپانی «شلاینترنشنال» با عنوان «مسألة قیمتگذاری نفت بینالمللی» ادامه داد کمپانی مذکور، به صراحت دربارة قیمتها و بهرة مالکانه سخن نگفته است.[23]
± ورود وزیر اقتصاد به بلگراد
عالیخانی وزیر اقتصاد به دعوت اتاق بازرگانی یوگسلاوی وارد بلگراد شد.[24] قرار است وزیر اقتصاد از نمایشگاه بینالمللی زاگرب و چند مؤسسة صنعتی این کشور نیز بازدید نماید.[25] همچنین وزیر اقتصاد در بازدید از نمایشگاه بینالمللی برنو به خبرنگاران گفت شرکت ایران در این نمایشگاه از همکاریهای نزدیک بازرگانی دو کشور خبر میدهد.[26]
± توزیع اسناد مالکیت زمینهای کشاورزی در ساوه و رضائیه
سپهبد ریاحی وزیر کشاورزی، سالور معاون وزارتخانه و سرپرست سازمان اصلاحات ارضی کشور، در میان استقبال مردم ساوه وارد این شهر شدند و اسناد مالکیت 5750 خانوار روستایی را توزیع کردند.[27] تیمسار دیلمی، استاندار آذربایجان غربی نیز به نمایندگی از سوی وزیر کشاورزی، اسناد مالکیت 13.736 خانوادة روستایی رضائیه را به آنان تحویل داد.[28]
± سخنان نخستوزیر
نخستوزیر طی مراسمی، ساختمان دبستان اتابکی را در خیابان قزوین افتتاح کرد. علم در مراسم گشایش گفت «دولت من به هیچوجه خیال ندارد که مخالفین را بگیرد و به بندرعباس ببرد و در آنجا در دریا غرق کند»![29]
± ضیافت شام سفیر جدید عراق در تهران
عبدالحسین زلزله سفیرکبیر جدید عراق، امشب در محل سفارت، ضیافت شامی به افتخار مشایخ فریدونی سفیرکبیر جدید ایران در عراق برگزار کرد. در ضیافت امشب، تنی چند از وزرا، معاونین و مقامات وزارت امور خارجه، سفرای کشورهای عربی و اسلامی، و نمایندگان سیاسی مقیم دربار شاهنشاهی نیز حضور داشتند.[30]
پینوشتها:
[1]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 4، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 96.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 361.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 115.
[4]ـ روزنامه کیهان، ش 6044، 24/6/1342، ص 1 و 12.
[5]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 171.
[6]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 98 و 99.
[7]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 175.
[8]ـ متین، افشین، کنفدراسیون تاریخ جنبش دانشجویان ایرانی خارج از کشور 1357ـ1332، ترجمه ارسطوآذری، تهران، شیرازه، 1378، ص 174 و 177.
[9]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1923، 24/6/1342، ص 1 و 5.
[10]ـ مجله آسیای جوان، ش 681، 24/6/1342، ص 5.
[11]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1924، 25/6/1342، ص 5.
[12]ـ روزنامه کیهان، ش 6045، 25/6/1342، ص 1 و 11.
[13]ـ همان، ص 1 و 9.
[14]ـ همان، ص 1 و 11.
[15]ـ روزنامه پست تهران، ش 2993، 24/6/1342، ص 4.
[16]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11193، 25/6/1342، ص 1.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6044، 24/6/1342، ص 12.
[18]ـ همان.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11193، 25/6/1342، ص 16.
[20]ـ فصلنامة تاریخ معاصر ایران، ش 6، تابستان 1377، ص 206.
[21]ـ روزنامه پست تهران، ش 2993، 24/6/1342، ص 1 و 8.
[22]ـ همان، ص 8.
[23]ـ روزنامه کیهان، ش 6044، 24/6/1342، ص 1 و 9.
[24]ـ همان، ص 9.
[25]ـ روزنامه پست تهران، ش 2993، 24/6/1342، ص 8.
[26]ـ روزنامه کیهان، ش 6044، 24/6/1342، ص 9.
[27]ـ همان، ش 6045، 25/6/1342، ص 10 و 12.
[28]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11193، 25/6/1342، ص 15.
[29]ـ روزنامه کیهان، ش 6044، 24/6/1342، ص 1 و 11.
[30]ـ همان، ش 6045، 25/6/1342، ص 12.
