چهارشنبه 28 اسفند 1342 / 3 ذیقعده 1383 / 18 مارس 1964
4 بازدید
ارزیابی ساواک از سوابق حجت‌الاسلام باهنر
گزارشگر ساواک پس از خاتمة بازجویی از حجت‌الاسلام محمدجواد باهنر دربارة وی چنین اظهار نظر کرده است: «گرچه نامبرده شخصی است که تقریباً 15 سال به تحصیل علوم دینی مشغول بوده و فعلاً دانشجوی سال اول دانشگاه است، در استدلال مطالب علمی و معلومات اجتماعی قدرتی نداشته و اطلاعات علمی‌اش به پایه مدارک تحصیلی که در دست دارد نمی‌رسد؛ زیرا برابر صفحه 8 بازجویی وقتی از نامبرده سئوال شد شما که در منبر بیانات خود را با تغییر حکومت مادی شروع کرده‌اید تعریف این نوع حکومت را بیان نمایید نتوانست جوابی به این سئوال ساده بدهد و این نوع حکومت را تعریف کند. همچنین برابر مطالب مندرج در صفحه یکم پیوست متن بازجویی که متهم اظهار نموده بود آمار مندرج را در مجله انگلیسی خوانده‌ام از نامبرده چند کلمه انگلیسی سئوال شد و نتوانست جواب صحیحی بدهد و به نامبرده تذکر داده شد که حتی اطلاعات ابتدایی صحبت کردن به زبان انگلیسی را ندارید چطور مجله انگلیسی مطالعه کردید، سکوت اختیار نمود. متهم حتی از صحبت کردن به زبان عربی نیز عاجز بوده و نتوانست جواب پرسش یک جمله عربی را صحیح به زبان بیاورد و وقتی از او سئوال شد که چرا راجع به امور سیاسی که در صلاحیت شما نیست مداخله و بیاناتی ایراد می‌کنید اظهار نمود دین از سیاست جدا نیست. لکن در جواب این سئوال که یک آیه از قرآن را که چنین دستوری داده است قرائت نمایید برابر صفحه 5 بازجویی نتوانست قرائت نماید و پس از آنکه نقاط ضعف علمی او را آشکار ساختم، شروع به صحبت با او کردم که شما در حدود دو هزار نفر را تبلیغ می‌نمایید یا باید اطلاعات علمی داشته باشید و یا در بیانات خود دقت داشته باشی که نه آن بدبختان را تحریک کنی و نه به اساس و مصالح مملکت لطمه وارد آوری، شرمنده شد. متهم حافظه‌ای قوی نداشت و قیافه ساده ودهاتی او دلیل بر این است که هوش زیادی نداشته باشد. از نظر مادی ضعیف و زود تحت‌تأثیر بیانات صحیح قرار می‌گیرد. بیش از هر چیز علاقه و تعصب شدید او به آقای خمینی مورد توجه است و نامبرده می‌خواست چنین تظاهر نماید که یگانه محرک او علایق دینی و مذهبی بوده است. البته باید بعرض رسانید که محرک نامبرده در این اظهارات فقط این عامل نبوده و عوامل زیر نیز اثر داشته است: 1ـ دریافت وجوه شرعی: چنانکه مستحضرید اخیراً عده‌ای یا بنا به اغراض سیاسی و یا بر مبنای تعصب خشک و پوسیده مذهبی وجوهی بسیار کلان به نام وجوه شرعی به روحانیون و خانواده آنان که به جرم تحریک مردم علیه مقامات دولتی دستگیر می‌شوند، پرداخت می‌نمایند که در بعضی موارد این وجوه به میزان قابل توجهی بوده است و می‌تواند عامل مؤثری برای چنین افراد باشد که در گذشته نیز وضع نسبتاً مرفهی نداشته‌اند. اخیراً مشاهده شده است وقتی چنین افرادی دستگیر و سپس از زندان مرخص می‌شوند به وسیله پاره‌ای ایادی تقویت می‌شوند و تبلیغات دامنه‌داری را در بین جامعه روحانیت برای آن شخص می‌کنند که در نتیجه هم مجالس دعوت برای او زیاد می‌شود و هم در میان سایر افراد هم‌قطار خود فخر و مباهاتی از نظر اعلمیت که یگانه آرزوی هر آخوند حریص است پیدا می‌نماید. ضمناً باید توجه داشت که مماشات با چنین افرادی از طرف مقامات مسئول جز آبدیده کردن آنان در مقابل چنین حوادث و تحریک به ادامه دادن رویه گذشت خود با وجهی شدیدتر اثر دیگری ندارد».[1]
هفتمین دادگاه تجدیدنظر سران نهضت آزادی
در هفتمین دادگاه تجدیدنظر محاکمه سران جمعیت نهضت آزادی ایران، سرهنگ خلعتبری وکیل دیگر دکتر سحابی گفت: «این که ریاست دادگاه به موکل محترم، جناب آقای دکتر سحابی متعرض شوند، باید عرض کنم فردا مصادف با 29 اسفند و روز تاریخی تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت است. موکل من که با شخصیتی علمی در راه ملی شدن صنعت نفت، همراه با همکاران نهضتی خود فداکاری‌ها نموده‌اند، از اینکه قهرمانان ملی شدن صنعت نفت را در زندان می‌بیند متأثر می‌شود. دربارة صلاحیت دادگاه محترم [باید عرض کنم] دادرسان دادگاه گلچین شده‌اند و دادگاه تجدیدنظر را قانونی می‌شناسم و ایراد به صلاحیت از نظر شکل و شخصی ندارم، زیرا این دادگاه مرجع رسیدگی به قرارهای خلاف قانون و از اثر انداختن آنها می‌تواند باشد. ولی حق تجدیدنظر ماهوی ندارد؛ زیرا محکمه بدوی به عمل نیامده است و برخلاف ماده 138 دادرسی ارتش عمل شده است و پرونده امر تعقیب ندارد». خلعتبری در ایراد دیگری به دادگاه تجدیدنظر بیان داشت: «رئیس دادگاه قبلی پس از رسیدگی به صلاحیت و نقص پرونده، مطلبی در مجرمیت تمام موکلین بیان کردند. در قانون تصریح شده است که اگر ایراد در قاضی مشخص باشد، در همان تاریخ ایراد می‌شود و اگر شخص متضرر بعداً متوجه شد می‌تواند مطرح کند». در پایان وی از دادگاه این تقاضاها را کرد: 1ـ ابطال کلیة مراحل پرونده با توجه به ماده 138؛ 2ـ ارجاع دعوی به دادگاه عادی ذی‌صلاحیت؛ 3ـ صدور قرار تکمیل تحقیقات؛ 4ـ دعوت از هیئت منصفه.[2]
انتخاب هیئت رئیسه شورای عالی حزب مردم
شورای عالی حزب مردم و فراکسیون پارلمانی آن با حضور آقای یحیی عدل دبیرکل حزب و عده‌ای از اعضای آن تشکیل جلسه داد. در این جلسه که 4 ساعت به طول انجامید اعضای کمیته اجرایی و همچنین اعضای هیئت رئیسه شورای عالی حزب مردم انتخاب شدند و برای صدور احکام لازم یحیی عدل به دبیرکلی حزب مردم معرفی شد. اعضای کمیته اجرایی حزب مردم که انتخاب شدند عبارتند از: یحیی عدل به سمت دبیرکل؛ هلاکو رامبد، ناصر قلی فرهادپور، دکتر ابراهیم مدرسی، عبدالکریم عمویی، مهندس عبدالعلی دهستانی، دکتر محمد دفتری، مهندس عبدالله والا، دکتر محمدحسین موسوی، دکترمهندس ناصر بهبودی و محسن موقر به سمت اعضای هیئت رئیسه شورای عالی حزب مردم، سناتور علامه وحیدی به سمت رئیس شورای عالی و دکتر ناصر صالحی و مهندس فیروز فروهر به عنوان نواب رئیس.[3]
بازدید شاه از کارخانه ایران ناسیونال
بعدازظهر امروز شاه و فرح پهلوی در مراسم افتتاح کارخانه اتوبوس‌سازی ایران خودرو شرکت کردند. در این مراسم عده‌ای از وزرا، نمایندگان مجلسین، امرای ارتش، شهربانی، ژاندارمری، سفرای کبار کشورهای خارجی، نمایندگان کارخانجات بزرگ آلمان و جمعی از شخصیت‌های سیاسی و اقتصادی کشور حضور داشتند. احمد خیامی، رئیس هیئت مدیره کارخانجات صنعتی ایران ناسیونال، ضمن عرض خیرمقدم به حاضرین گفت: «هیئت‌های کارشناسی در امور اقتصادی کشورهای افغانستان و عراق زیبایی و مرغوبیت اتوبوس‌های ساخت ایران ناسیونال را مشاهده و اظهار علاقه‌مندی به خرید آن کردند تا احتیاجات کشورهای خود را از ایران تأمین نمایند».[4]
تصویب لایحه بودجه 1343 در مجلس سنا
جلسه علنی مجلس سنا با حضور حسنعلی منصور و وزیران هیئت دولت تشکیل شد. ابتدا نخست‌وزیر به جایگاه خطابه رفت و به علت کمی وقت و نزدیکی پایان سال تقاضای فوریت کرد که به تصویب رسید و لایحه بودجه در جلسه فوق‌العاده عصر مطرح شد و پس از شور به تصویب مجلس سنا رسید و به مجلس شورای ملی ارسال شد.[5]
جلسه هیئت دولت
هیئت دولت در کاخ نخست‌وزیری تشکیل جلسه داد. در این جلسه دکتر عالیخانی وزیر اقتصاد از تشکیل کنفرانس ژنو که دربارة توسعه و تجارت در روز سوم فروردین در ژنو تشکیل می‌شود گزارشی به اطلاع هیئت دولت رساند و حضور ایشان در راس هیئت نمایندگی ایران در کنفرانس مذکور به تصویب رسید. سپس کارهای جاری مربوط به پایان سال که در دستور جلسه هیئت دولت قرار داشت مورد بررسی قرار گرفت.[6]
پایان کار کنفرانس اکافه
آخرین جلسه کنفرانس اکافه با تصویب قطعنامه تهران به کار خود پایان داد. دراین جلسه هیئت نمایندگی ایران قطعنامه‌ای دربارة مبارزه علیه بی‌سوادی تقدیم جلسه نمود. این قطعنامه که با همکاری کشورهای افغانستان، کامبوج، هندوستان و لائوس تهیه شده بود به اتفاق آرا به تصویب رسید. تصویب این قطعنامه برای هیئت نمایندگی ایران که در طی جلسات گذشته دربارة سپاه دانش و مبارزه با بی‌سوادی توضیحات کامل و کافی داده بود یک موفقیت محسوب می‌شد. در پایان آقای او نیون دبیرکل اجرایی اکافه از موفقیت‌هایی که در این کنفرانس به دست آمده است اظهار خرسندی نمود و یادآور شد که تشکیل این اجتماع برای همه ما ارزنده و گرانبها بود و توانستیم در محیطی مملو از صلح و دوستی مشکلات خود را بیان کنیم و امیدواریم در کنفرانس ژنو راه حل این مشکلات را، کشورهای توسعه یافته بپذیرند.[7]
منطقه رزمایش مشترک نظامی ایران و امریکا
مانور نظامی مشترک ایران و امریکا که طرح آن از یک سال پیش در نظر بوده است مطابق با برنامه‌های پیمان مرکزی (سنتو) انجام می‌شود. منطقه اصلی عملیات زمینی و هوایی در نزدیکی دزفول خواهد بود. فرماندهی عملیات با یک فرمانده عالی‌رتبه ایرانی است و معاونت تیمسار ایرانی را ژنرال اکهارت امریکایی به عهده دارد. دولت اتحاد جماهیر شوروی از برگزاری این مانور اظهار نارضایتی کرده و هدف این مانور مشترک را مراکز آزمایش موشک شوروی در منطقه دریای آرال دانسته و از سکوت دولت ایران در این باره گله‌مند است.[8]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، محمدجواد باهنر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 44 و 50.
[2]ـ ترکمان، محمد، یادنامه یدالله سحابی، بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان، تهران، قلم، 1383، ص 188 و 191.
[3]ـ حزب مردم ایران به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 305.
[4]ـ روزنامه کیهان، ش 6199، 8/1/1343، ص 9.
[5]ـ روزنامه پست تهران، ش 3143، 28/12/1342، ص 1 و 2.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11346، 29/12/1342، ص 1 و 41.
[7]ـ همان، ش 11345، 28/12/1342، ص 28.
[8]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 292، 29/12/1342، ص 2 و 3.
