دوشنبه 7 اردیبهشت 1343 / 14 ذیحجه 1383 / 27 آوریل 1964
8 بازدید
سه اجازه‌نامه آیت‌الله خمینی
امروز آیت‌الله خمینى سه اجازه‌نامه در امور حسبیه و شرعیه براى آقایان حاج شیخ حیدرعلى اثنى‌عشرى اژه‌اى، حاج میرزا محمود آقا شتربانى تبریزى و حاج سیدعلى محمد وزیرى صادر کرد.[1]
اقدامات ساواک در سالگرد 15 خرداد
در آستانه ماه محرم و تقارن آن با سالگرد حادثه 15 خرداد 1342، تحلیل‌گران ساواک به بررسى اوضاع کشور و عرضه پیشنهادها و راهکارهایى به منظور پیش‌گیرى از حوادث احتمالى پرداختند. و همچنین طرحى با درجه «خیلى محرمانه» امروز براى مبادى ذى‌ربط در ساواک از جمله دفتر ویژه ارسال شد که طى آن پیشنهاد شده است حضرات آیات خمینى و قمى به بهانه‌اى از جمله سفر به عتبات، از قم و مشهد خارج گردند. در این طرح نسخه‌هایى نیز براى شهرهاى شیراز، تبریز، اصفهان و تهران نوشته شده که براساس آنها شمارى از روحانیان متنفذ و سرشناس این شهرها تحت کنترل و نظارت قرار گیرند و اگر در زندان قرار دارند، بازداشت آنان تا پایان دهه اول محرم ادامه یابد. در این طرح نیز اعمال قدرت و شدت عمل کامل در قبال مخالفین و وعاظ تأکید شده است.[2]
کمیسیون امنیت گیلان و تهران
کمیسیون امنیت گیلان، با حضور على‌آبادى استاندار، سرهنگ شیخ‌الاسلامى رئیس ساواک گیلان، سرهنگ امین‌زاده فرمانده هنگ ژاندارمرى گیلان، سرهنگ صفار رئیس شهربانى گیلان و سرهنگ دادپناه فرمانده پادگان به منظور بررسى اوضاع عمومى استان به مناسبت نزدیکى ایام عزادارى ماه محرم تشکیل شد. در این جلسه راهکارهایى براى پیش‌گیرى از وقوع حوادث احتمالى و کنترل اوضاع عمومى استان اتخاذ شد و صورت‌جلسه آن براى اطلاع و کسب تکلیف به ساواک مرکز منعکس گردید.[3] از سوى دیگر و همزمان با برخى استان‌هاى دیگر، کمیسیون امنیت تهران نیز با حضور نمایندگان شهربانى کل کشور و ساواک در مورد چگونگى برگزارى مراسم عزادارى ماه‌هاى محرم و صفر تشکیل شد و در این جلسه با بررسى اوضاع شهر تهران، تدابیرى براى کنترل مجالس سوگوارى، وعاظ و روحانیون اتخاذ شد و موارد براى تصویب به سازمان اطلاعات و امنیت کشور گزارش شد.[4]
دستور دستگیرى آیت‌الله خادمى
مقدم قائم‌مقام ساواک، امروز در دستور به ساواک اصفهان نوشت: به فرموده دستور فرمایید حسین خادمى که گرداننده اصلى [ناآرامی‌هاى اصفهان] مى‌باشد دستگیر و به تهران اعزام و خلاصه سوابق وى به انضمام صورت جلسه بازرسى منزل و بدنى وى نیز ارسال گردد.[5]
پرونده آیت‌الله قاضى طباطبایى در ساواک
ساواک در گزارشى از وضعیت پرونده آیت‌الله محمدعلى قاضى طباطبایى که هم‌اکنون با قرار قانونى در زندان قزل‌قلعه در بازداشت به سر مى‌برد، خواستار تبدیل قرار بازداشت وى به اقامت اجبارى در تهران شد.
در این گزارش آمده است که «چون جز مراجعت بدون اجازه به تبریز مبادرت به اقدام دیگرى ننموده است، در صورت تصویب ترتیبى داده شود که قرار نامبرده تبدیل [شود] و تا پایان ماه‌هاى محرم و صفر در تهران اقامت نموده بعداً با کسب اجازه مجدد به سوى تبریز عزیمت نماید».[6]
کمیته هماهنگى مطبوعات
حسنعلى منصور نخست‌وزیر، دستور تشکیل کمیته هماهنگى مطبوعاتى به نفع دولت را صادر کرد.
اطلاعیه ساواک در این زمینه حاکى است: آقاى حسنعلى منصور به دکتر هدایتى وزیر مشاور مأموریت داده است براى هماهنگ ساختن تبلیغات مطبوعاتى به نفع دولت فعلى و حزب ایران نوین، کمیته‌اى به نام کمیته طرح و برنامه‌هاى مطبوعاتى تشکیل و شروع به کار نماید.[7]
گزارش دیگر ساواک نیز حاکى است «در بعضى از مجامع پایتخت به خصوص محافل مطبوعاتى شایع است که مسئولین حزب ایران نوین درصددند اقداماتى به عمل آورند تا به مرور بعضى از مشاغل حساس ادارات و وزارتخانه‌هاى دولتى به اعضاى وابسته به حزب ایران نوین که حداقل سابقه هفت ماه عضویت در حزب مذکور را دارند، واگذار گردد».[8]
اقدامات دکتر اقبال
ساواک گزارشى از تحرکات تازه دکتر منوچهر اقبال، مدیرعامل شرکت ملى نفت ایران در احیاى فعالیت‌هاى حزب ملیون تهیه و ارائه کرد. بنابراین گزارش؛ وى «مرتباً با دوستان خود که در حزب ملیون بوده‌اند ارتباط دارد و به ترتیب آنها را در محل شرکت نفت و یا منزل خود مى‌پذیرد و از آنها درخواست مى‌کند ارتباط خود را با او حفظ کنند، مشکلاتى دارند به او اطلاع دهند که درصدد رفع آن برآید. دکتر الموتى، نماینده مجلس شوراى ملى و کیهان یغمایى، رئیس فراکسیون مستقل پارلمانى، فعالیت پارلمانى دوستان دکتر اقبال را رهبرى مى‌کنند و دکتر الموتى مأمور آن است با مدیران جراید نیز تماس گرفته بین آنها و دکتر اقبال روابط صمیمانه‌اى برقرار کند و این برنامه را هم انجام داده است». براساس این گزارش، در داخل حزب ایران نوین، دکتر معتمد وزیرى رئیس کمیسیون استخدام مجلس شوراى ملى با دکتر اقبال روابط صمیمانه دارد و با او در ارتباط مى‌باشد. در داخل کابینه نیز دکتر آموزگار وزیر بهدارى، از دوستان دکتر اقبال است و با او ارتباط دارد. عباس شاهنده مدیر روزنامه فرمان، منوچهر قیایى فرماندار تهران، کاظم مسعودى مدیر روزنامه آژنگ نیز مرتباً با دکتر اقبال در ارتباط مى‌باشند و افراد و دستجات مختلف را به ملاقات او مى‌برند و با او آشنا مى‌سازند.
گزارش ساواک مى‌افزاید: دکتر اقبال فقط به دوستان خود توصیه مى‌کند اجازه فعالیت سیاسى به دکتر على امینى و درخشش ندهند براى اینکه این افراد عناصر خطرناکى مى‌باشند که تشنجات سیاسى سال‌هاى اخیر به وسیله آنها دامن زده شده است و با مأمورین اداره اطلاعات امریکا همکارى دارند. دکتر اقبال اظهار داشته من همیشه تابع دستورات و نظریات شاهنشاه هستم و هرچه دستور دهند، اجرا مى‌کنم و با دولت فعلى از این نظر که بسیارى از دوستان را براى همکارى با خود دعوت کرده، نظر موافق دارم. براساس این گزارش دکتر اقبال شخصاً خود را کاندیداى [پست] نخست‌وزیرى نمى‌داند و از شغل فعلى خود بسیار راضى است ولى دوستان و طرفدارانش على‌رغم نظر دکتر امینى و دوستانش که براى نخست‌وزیرى مجدد دکتر امینى تبلیغ مى‌کنند، کاندیدا بودن نخست‌وزیرى دکتر اقبال را در همه‌جا عنوان کرده‌اند تا از این راه عکس‌العملى در مقابل فعالیت دکتر امینى نشان داده باشند.[9]
برکناری مقامات غیر حزبی
مجله صبح امروز نوشت: خیلى از کسانى که شاغل مقاماتى بوده [اما] در حزب ایران نوین نیستند، احتمال مى‌دهند که بزودى از شغل خود برکنار شوند به همین جهت در حال انتظار به سر برده هر روز منتظرند که یکى از اعضاى حزب جانشین آنها شود.[10]
ایجاد فرماندهی مشترک نظامی در پیمان سنتو
در آستانه گشایش جلسات شوراى وزیران پیمان سنتو در واشنگتن، خبرگزارى آسوشیتدپرس به نقل از منابع مطلع نوشت که پیشنهاد کمیته نظامى سنتو که منجر به تشکیل فرماندهى واحد و مشترک نظامى براى پنج دولت عضو خواهد شد، براى تصویب به شوراى وزیران پیمان سنتو تسلیم شده است. براساس این گزارش، شاه ایران در گذشته حاضر شده بود که فرماندهى کل نیروهاى پیمان سنتو را به عهده گیرد. ایران و پاکستان ضمناً براى جلب حمایت امریکا هنگام حمله خارجى با انتصاب یکى از افسران عالى‌رتبه امریکا به فرماندهى نیروهاى مشترک سنتو موافقت کرده بودند. اما هنوز در مورد شخصى که فرماندهى نیروهاى این پیمان را به عهده بگیرد، تصمیمى اتخاذ نشده است. گزارش آسوشیتدپرس حاکى است پیمان سنتو در سال جارى خط ارتباطى و مخابراتى به طول 3 هزار مایل را تکمیل مى‌کند. این طرح نخستین ارتباط رادیو و تلفن و سرویس تله تایپ بین آنکارا، تهران و کراچى خواهد بود. هزینه آن توسط امریکا و سه دولت آسیایى عضو پیمان تأمین شده است. دولت امریکا در ماه گذشته موافقت کرد که به منظور تکمیل راه‌آهن بین ایران و ترکیه که ایران را با دنیاى غرب مربوط و متصل خواهد ساخت، 18 میلیون دلار کمک بلاعوض بدهد.[11]
بازگشت بانوان نماینده از انگلستان
فرخ‌رو پارسا نماینده مجلس شوراى ملى که همراه سه نفر از بانوان نماینده مجلس شورا به دعوت دولت انگلستان براى بازدید به این کشور رفته بود، به تهران مراجعت کرد. به نوشته روزنامه اطلاعات، وى در بازگشت با ارزنده و مفید خواندن این سفر گفت: زنان انگلستان از هیئت بانوان ایرانى به گرمى استقبال کردند و چیزى که برایشان تعجب‌آور بود اینکه چطور پس از شش ماه که به ما حق شرکت در انتخابات داده شده است، توانستیم به مجلس نماینده بفرستیم.[12]
سفر اشرف پهلوی به مراکش
اشرف پهلوى خواهر دوقلوى شاه ایران به اتفاق همسرش مهدى بوشهرى راهى مراکش شد. به گزارش خبرگزارى آسوشیتدپرس، اشرف که جنبش آزادى زنان ایران را رهبرى مى‌کند، ضمن بازدید رسمى از مراکش، میهمان پرنسس عایشه خواهر سلطان مراکش خواهد بود. وى قرار است از تونس نیز دیدن کند. وى در آنجا میهمان همسر رئیس جمهورى است.[13]
پاسخ مردم خوزستان به ادعاهای روزنامه‌های عربی
روزنامه اطلاعات خبر داد، اعضاى شوراى انقلاب کشور استعمار شده عربستان (خوزستان) در تلگرامى، اعلام کردند که گوشت و پوست آنان ایرانى است.
روزنامه اخبار الکویت در چند روز اخیر خبر از تشکیل شوراى انقلاب کشور استعمار شده عربستان داد و نوشت که آنان پرچم انقلاب را برافراشته ده نفر نیز به عضویت شوراى انقلاب تعیین شده‌اند و ملت «عربستان» مى‌خواهند تحت قیادت آنها خود را از یوغ استعمار ایران آزاد کنند. اطلاعات مى‌نویسد: به کورى چشم دشمنان ایران، مقارن وصول این ورق‌پاره مزدور، تلگرامى نیز به امضاى اشخاص نامبرده در روزنامه کویتى به تهران رسید که مراتب نفرت و انزجار خود را از این ترهات و موهومات اعلام داشته تأکید کرده‌اند گوشت و خون ما از ایران است و پرچمى جز پرچم سه رنگ ایران نمى‌شناسیم.[14]
چند تن از سناتورهاى مجلس سنا نیز امروز در نطق پیش از دستور خود به موضوع مطبوعات کویتى پرداختند و آن را محکوم کردند. روزنامه‌هاى امروز تهران نیز در مقالات و گزارش‌هایى ضمن محکومیت اقدام مطبوعات کویتى، به ارائه اسنادى از ارتباط تاریخى خوزستان با ایران پرداختند. در این حال مجله صبح امروز نوشت: حملات شدید رادیو و مطبوعات ایران و انعکاس این مطالب در مجلسین موجب گردید تا حدودى از این تحریکات کاسته شود ولى به هر صورت از قاهره پول‌هایى به بعضى ممالک عربى فرستاده مى‌شود و زمامداران این ممالک که به دوستى با ایران علاقه فراوان دارند مشغول کشف ریشه این تحریکات و چگونگى ارسال پول آن هستند.[15]
سخنرانی وزیر دارایى
امیرعباس هویدا وزیر دارایى عصر امروز در سخنانى که در سالن کنفرانس حزب ایران نوین ایراد کرد، دولت را تاجر خوبى ندانست و با اشاره به برنامه‌هاى دولت براى توسعه اقتصادى کشور و گام‌هاى مؤثرى که در گذشته نزدیک و آینده در وصول به این هدف از طرف دولت برداشته خواهد شد، درباره آزادى ورود قند و شکر گفت: دولت شدیداً علاقه‌مند است که از طرف مردم و صاحبان سرمایه و تجار و شرکت‌ها در کار قند و شکر سرمایه‌گذارى شود و این کالاهاى کثیرالمصرف مورد احتیاج روزانه عامه مردم که روز به روز مصرف آن در سراسر کشور زیاد مى‌شود، در درجه اول در داخله کشور [تولید شده] سپس کسرى آن از خارج وارد و به قیمت نازلى در دسترس عامه گذارده شود.
وى افزایش میزان مصرف قند و شکر در کشور بویژه در دهات را علاقه مردم به شیرینى توصیف کرد و گفت: میزان مصرف در دهات کشور که 75 درصد مردم ایران ساکن آن هستند به طور عجیبى بالا مى‌رود. دولت با اتخاذ این تصمیم قاطع مى‌تواند حساب‌هاى بهتر و روشن‌ترى براى آتیه بکند.
وى افزود: ما امیدواریم با رشد اجتماعى و ثبات سیاسى که مملکت دارد مردم بیشتر به فکر تشریک مساعى اجتماعى و ایجاد تشکیلات باشند و در این راه و امور اقتصادى تشریک مساعى بکنند تا سرعت سیر توسعه اقتصادى بیشتر شود. هویدا درباره برنامه‌هاى آتى وزارت دارایى گفت: کار مردم را به مردم مى‌سپاریم و دولت نیز باید براى مردم کار کند. دولت هیچ‌وقت تاجر خوبى نیست. ما با اتخاذ سیاست سپردن کار مردم به مردم امیدواریم که هم مردم پیش بروند و هم دولت بتواند به کارهاى اساسى‌ترى برسد. وزیر دارایى در پاسخ به سؤال تاجرى که پرسید با توجه به بى‌ثباتى در تصمیمات اقتصادى دولت‌ها تاکنون، چه اطمینانى هست که فردا قیمت قند و شکر ترقى نکند گفت: بنده اطمینان مى‌دهم که تصمیمات این دولت روزمره و براى امروز و فردا نیست. دولت منظور نهایى‌اش توسعه اقتصادى مملکت است بنابراین اتخاذ تصمیمات خلق‌الساعه با سیاست ثبات دولت مغایر است.[16]
مصاحبه وزیر اقتصاد درباره تشکیل بورس
علینقى عالیخانى وزیر اقتصاد، در مصاحبه‌اى درباره تشکیل بورس سهام گفت: تشکیل بورس، بسیارى از مشکلاتى را که فعلاً در مورد کارخانه‌ها با آن مواجه هستیم و همچنین مشکل استفاده از سرمایه‌هاى کوچک را حل خواهد کرد. وى افزود: اکنون وقتى کارخانه‌هایى از لحاظ مالى دچار اشکال مى‌شود، فوراً براى وام گرفتن به دولت مراجعه مى‌کند ولى در صورتى که بورس تأسیس شود، صاحبان کارخانه‌ها و مؤسسات مختلف تولیدى ناچار خواهند بود براى رفع مشکل مالى خود به بورس مراجعه نمایند و با انتشار سهام تازه منابع جدیدى براى توسعه کارخانه تهیه نمایند.
عالیخانى تأکید کرد: علاوه بر این، نحوه استقبال بورس از سهام جدید حاکى از سلامت و یا عدم سلامت واحد اقتصادى مزبور خواهد بود و این امر خود در بهبود وضع اداره کارخانه‌ها نیز تأثیر قابل توجه خواهد داشت.
وزیر اقتصاد گفت: بورس یک مشکل دیگر را هم حل خواهد کرد و آن تأسیس واحدهاى بزرگ اقتصادى با سرمایه‌هاى عظیم است. براى تأمین سرمایه جهت واحدهاى بزرگ مى‌بایست از سرمایه‌هاى پس‌انداز شده مردم استفاده کرد و این سرمایه‌ها را جز از راه بورس نمى‌توان به‌دست آورد. به گفته وى، مطالعات مربوط به تهیه قانون بورس از یک سال پیش آغاز شد و دو نفر کارشناس بلژیکى و دو نفر کارشناس ایرانى که در رشته بورس فعالیت داشتند، با همکارى گروهى از کارشناسان بانکى ـ قضایى و اقتصادى و بازرگانى ایران طى جلسات طولانى و متعددى که مرتباً در وزارت اقتصاد تشکیل مى‌شد، طرح قانونى آن را تهیه کردند.[17]
کاهش نرخ بهره بانکی
مجله صبح امروز به نقل از محافل مطلع نوشته است که بزودى نرخ بهره بانک‌ها تنزل خواهد کرد و برابر نرخ بهره سایر ممالک خواهد شد تا مردم بتوانند بر میزان سرمایه‌گذارى بیفزایند.[18]
اعتراض دانشجویان پزشکی به قانون سپاه بهداشت
در حالى که امروز قانون سپاه بهداشت از طرف مجلس سنا به تصویب رسید،[19] دانشجویان دانشکده پزشکى دانشگاه تهران نسبت به بخش‌هایى از این قانون اعتراض کرده آن را تبعیض‌آمیز دانستند. به نوشته روزنامه کیهان، این دانشجویان معتقدند در بند سوم لایحه بهداشت ذکر شده که از ادامه تحصیل فارغ‌التحصیلان گروه پزشکى مادام که خدمت سپاه بهداشت را نگذرانده‌اند جلوگیرى خواهد شد. بنابراین بعد از یک دوره رکود ممکن است آن امکان قبلى براى ما به وجود نیاید که رشته تخصصى خود را بگذرانیم به علاوه این لایحه تبعیض میان دانشجویانى است که در ایران تحصیل مى‌کنند با دانشجویانى که در خارج از کشورند. این دانشجویان تقاضا دارند دیدن دوره تخصصى بلافاصله پس از پایان تحصیلات دانشکده پزشکى براى افرادى که تمایل داشته باشند رشته تخصصى را بگذرانند، آزاد باشد تا پس از گذراندن دوره تخصصى با قدرت بیشترى در سپاه بهداشت انجام وظیفه نمایند.[20]
پانوشتها:
[1]ـ صحیفه امام، ج 1، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1378، ص 320 و 318.
[2]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1380، ص 6 و 271.
[3]ـ همان، ص 5 و 281.
[4]ـ همان، ص 9 و 286.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیت‌الله سیدحسین خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 81.
[6]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 13: جلوه محراب شهید آیت‌الله سیدمحمدقاضی طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 6 و 125.
[7]ـ حزب ایران نوین به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1385 ـ 1380، ص 375.
[8]ـ همان، ص 376.
[9]ـ رجال عصر پهلوى به روایت اسناد ساواک، على امینى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 9 و 138.
[10]ـ مجله صبح امروز، ش 111، 7/2/43، ص 3.
[11]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 33، 9/2/43، ص 9 و 7.
[12]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11372، 8/2/43، ص 13.
[13]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 32، 8/2/43، ص 11.
[14]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11371، 7/2/43، ص 13.
[15]ـ مجله صبح امروز، ش 111، 7/2/43، ص 3.
[16]ـ روزنامه بورس، ش 660، 8/2/43، ص 4 و 1.
[17]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11371، 7/2/43، ص 1.
[18]ـ مجله صبح امروز، ش 111، 7/2/43، ص 3.
[19]ـ گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهى پهلوى، ج 2، نشریه کتابخانه پهلوى، بى‌جا، بى‌تا، ص 1739.
[20]ـ روزنامه کیهان، 6223، 7/2/43، ص 8.
