یکشنبه 18 فروردین 1342 / 12 ذیقعده 1382 / 7 آوریل 1963
7 بازدید
± تلاش دادگستری برای بازداشت آیتالله خمینی
دادگستری در پی بازداشت آیتالله خمینی است؛ بدینمنظور، رئیس کارگزینی وزارت دادگستری امروز به قم رفت و در هتل بهار با مهدی هادوی، دیدار کرد. هادوی به نقل از وی میگوید که هماکنون مذاکراتی در جریان است تا دربارة بازداشت آیتالله خمینی به اتهام نشر اکاذیب، تصمیمگیری به عمل آید.[1]
چند روز پیش، سرهنگ حسین پرتو، رئیس شهربانی قم در نامهای به آیتالله خمینی، صحت و سقم اعلامیة ایشان مبنی بر تحریم عید نوروز را استعلام کرد. او چون جوابی نگرفت، در ذیل گزارش خود نوشت: «نظر به اهمیت موضوع، یک اعلامیه و رونوشت نامة صادره به عنوان آقای خمینی، جهت تعقیب صادرکنندة اعلامیه از نظر نشر اکاذیب و تضعیف عمومی، به پیوست ارسال میگردد».[2]
±مذاکرة آیتالله شریعتمداری با رئیس شهربانی قم
سرهنگ پرتو، رئیس شهربانی قم، امروز با آیتالله شریعتمداری دیدار و گفتوگو کرد. بنا به گزارش ساواک قم، شریعتمداری در این مذاکره قول میدهد که «در آینده هیچگونه فعالیت و تحریکاتی علیه دولت و لوایح ششگانه ننموده و اعلامیهای هم به چاپ نرساند. ضمناً خمینی را هم راضی نماید که به همین نحو عمل نموده و دست از مبارزات و تحریکات خود بردارد».[3] در گزارش ساواک مشخص نشده که سرهنگ پرتو چگونه این مذاکرات را مدیریت کرده تا چنین قولی از آیتالله شریعتمداری گرفته است.
± ملاقات تعدادی از بازاریان تهران با آیتالله خمینی
صبح امروز تعدادی از بازاریان تهران به قم رفتند و با آیتالله خمینی ملاقات کردند. به گزارش ساواک قم، اسامی این بازاریان بدینشرح ذکر شده است: «1ـ چیتساز، بوذرجمهری، سرای مینا 2ـ جواهری، بوذرجمهری، سرای حافظ 3ـ کاشانچی، گلوبندک 4ـ ابراهیمی، سرای حاج ملاعلی».[4]
± انتقال آیتالله طالقانی از زندان قزلقلعه به زندان قصر
امروز دستور انتقال آیتالله طالقانی به زندان شهربانی کل کشور (قصر) صادر شد. ساواک در نامهای به ادارة دادرسی ارتش، دستور داد که نامبرده از زندان قزلقلعه به زندان قصر منتقل شود. این نامه را سرلشکر پاکروان، از طرف رئیس ساواک امضا کرده ولی گیرندة این نامه، «ریاست ادارة دادرسی» و فرستنده آن نیز دادستانی ارتش عنوان شده است.[5]
± اعلامیة نهضت آزادی ایران
نهضت آزادی ایران امروز با صدور اعلامیهای، بر خواست کلیة طبقات ملی مبنی بر «آزادی» تأکید کرد و نوشت: «خواست ملت ایران یک کلمه است که از روحانی عالیقدر و کاسب سرگذر، از دانشجو و کارگر و دهقان، همه در آن شریکاند؛ آن هم آزادی است. ملت ایران میگوید یک فرد حق ندارد به هر طریقی که دلخواه اوست و با اعمال هرگونه زور و قدرت، بر یک ملت حکومت کند. این سخن فارسی است و قابل فهم. این سخن عبری نیست که برای فهم آن احتیاج به استخدام مستشار و مشیر و مشاور از کشور اسرائیل باشد. متوجه میشوید یا نه... ؟ ما آزادی میخواهیم. ما میگوییم شخص شاه حق ندارد قانون وضع کند، دولت بیاورد، دولت ببرد و هر کاری از کوچک و بزرگ با نظر و ارادة او انجام گیرد و در عین حال، معصوم، غیرمسئول و دارای مقام مقدس و حتی لایزال باشد. این را میگویند ارتجاع، میگویند استبداد... میگویند دیکتاتوری».[6] اعلامیة امروز نهضت آزادی در حالی منتشر شد که سران این گروه همچنان در زندان به سر میبرند.
± اعلامیة نمایندة مذهبی ایران در اروپا
روزنامههای کیهان و اطلاعات در شمارة امروز خود اعلامیهای منتشر کردند که به نوشتة آنها از سوی دکتر سیدمهدی روحانی، نمایندة مذهبی ایران در اروپا صادر شده است. روحانی در این اعلامیه به حمایت از اقدامات حکومت پرداخته و ضمن انتقاد از مخالفت روحانیون و مراجع با این اقدامات، از آنها خواست که «آلت دست مغرضین و مفسدهجویان قرار نگیرند».[7] روحانی با اشارة ضمنی به انقلاب سفید، وضع فعلی ایران را در آستانة تحول بیسابقهای دانست که با وجود نفع کثیری از مردم، زیان گروهی اقلیت را به همراه داشته و همین امر موجب تصادم افکار و یا تردید گروهی از رجال و مقامات شده است. او خود را موظف دانسته که روحانیون و همقطاران خود را آگاه ساخته و با برداشتن مهر سکوت از لب، آنها را از لغزش و اشتباه برحذر دارد.[8] در این اعلامیه تأکید شده که دوام و بقا و پیشرفت مذهب شیعه در طول تاریخ ایران، در گرو حکمرانی سلاطین بوده و آنها بودهاند که با تأسیس مدارس دینی و مساجد، علما و روحانیون را در ترویج مکتب اسلام یاری رساندهاند. روحانی ضمن یادآوری افول فرهنگ دینی در برخی از مراکز سابق اسلامی نظیر بخارا و تمام ماوراءالنهر، نوشت: «بقای وضع فعلی و حفظ سنن و شعائر دینی در پرتو فداکاری و تدبیر و جانبازی و کوششهای مؤثر شخص اعلیحضرت همایونی و علمای اعلام و مقامات روحانی کشور بوده است». در ادامة این اعلامیة مفصل، پس از یادآوری نقش روحانیت در انقلاب مشروطه آمده است: «آیا بر کسی روش عاقلانة مرحوم آیتالله العظمی حائری، مؤسس حوزه علمیه قم در برابر شاه فقید پوشیده است؟ آیا تجلیلاتی را که آیتالله العظمی بروجردی از اعلیحضرت میکردند، ما فراموش کردهایم؟» روحانی با این مقدمة طولانی نتیجه گرفته که روحانیون و مراجعی که به مخالفت با حکومت برخاستهاند، یا از نتایج زیانبخش عمل خود بیخبرند و یا اینکه دانسته، آلت دست مغرضین و مفسدهجویان شدهاند. او از مقامات دولتی نیز خواست تا مردم را به جرم پایبندی به اعتقادات و پیروی از روحانیونی که آنها را «محرک» خوانده، مورد تعقیب قرار ندهند. او همچنین به علما پیشنهاد کرد از میان خود، هیئتی ممتاز انتخاب کنند و منویات خود را با شاه درمیان بگذارند.[9]
± مصاحبة مطبوعاتی وزیر مشاور
جهانگیر تفضلی، وزیر مشاور و سرپرست ادارة انتشارات و رادیو، امروز در مصاحبهای مطبوعاتی دربارة مقررات جدید صادرات و واردات پاسخ داد. او بر لزوم ثبات در رویة تصمیمگیری و قوانین اقتصادی در کشور تأکید کرد و گفت: «مقررات اقتصادی باید مثل مقررات قانون اساسی باشد. آن را محترم بشمارند و دولت مقررات اقتصادی را ثابت نگه دارد». تفضلی معتقد است در صورت تغییرات پیدرپی در این قوانین، بازرگانان و کسبة بازار دچار سردرگمی شده و نخواهند توانست برنامهریزی ثابتی در رویة فعالیت اقتصادی خود طراحی کنند. وزیر مشاور در پاسخ به سؤالی مبنی بر وضعیت بازار و رونق کسب و کار گفت: «وضع بازار به عقیدة من خیلی درخشان نیست، اما نسبت به سال گذشته خیلی بهتر شده است». تفضلی دربارة شایعة تجدید نظر در لغو اعتبار برخی نشریات گفت: «به هیچوجه تجدید نظر نمیشود مگر اینکه مجدداً تقاضای امتیاز کنند».[10]
± دو جلسة امروز وزیر اقتصاد
اتاق بازرگانی تهران امروز میزبان علینقی عالیخانی، وزیر اقتصاد بود. گروهی از تجار و واردکنندگان برخی کالاها نیز در این جلسه حضور داشتند. مقررات جدید صادرات و واردات کالاها، صدای اعتراض برخی از اصناف را درآورده است. بنا به گزارش نشریات، عالیخانی امروز به مذاکره با نمایندگان برخی از این اصناف نشست و در مورد مقررات واردات لوازم یدکی، لاستیک خودرو و روغن موتورهای صنعتی توضیحاتی داد.[11] نمایندگان این گروه از واردکنندگان کالا معترض بودند که افزایش سود بازرگانی واردات این اجناس، منجر به افزایش قیمت و یا رکود در بازار فروش آنها خواهد شد. عالیخانی علت اعتراض آنها را جویا شد و گفت کمیسیونهایی برای رسیدگی به اعتراضات آنها تشکیل خواهد داد.[12]
عالیخانی امروز جلسة دیگری با اعضای هیئت مدیرة سندیکای صنایع فلزی داشت. او از حمایت دولت از صنایع فلزی ایران سخن گفت و موافقت کرد که مهندس عدالتپور، مدیرکل صنعتی وزارت اقتصاد، هر ماهه در جلسة هیئت مدیرة مزبور حضور یافته و به مشکلات آنها رسیدگی کند.[13]
±تشکیل کمیسیون مبادلات ارضی در وزارت اقتصاد
ظهر امروز در وزارت اقتصاد، کمیسیون مبادلات مرزی تشکیل شد تا به بحث و بررسی دربارة ساز و کار واردات و صادرات کالاهای تجاری بپردازد.[14] در این کمیسیون، چند تن از معاونان وزارت اقتصاد، فرمانداران کل بنادر، مدیرکل گمرک و رئیس اداره کل مقررات گمرکی حضور داشتند.[15]
±تغییرات در نمودار تشکیلاتی دولت
طرح سازمان جدید وزارت کشور به زودی برای تصویب، تقدیم هیئت دولت خواهد شد. مطابق این طرح، اداره کل نظام وظیفه که تاکنون تحت نظر وزارت جنگ اداره میشد، از این پس به وزارت کشور منتقل شده و به صورت یکی از ادارات کل این وزارتخانه درخواهد آمد. همچنین سازمان عمران و آبادی دهات که پیش از این زیر مجموعة وزارت کشاورزی بود، به وزارت کشور منتقل خواهد شد.[16]
±بازدید وزیر فرهنگ از مرکز سپاه دانش تبریز
دکتر پرویز ناتل خانلری، وزیر فرهنگ، صبح امروز از مرکز سپاه دانش تبریز بازدید کرد. این مرکز در محل ستاد لشکر 2 قرار دارد و گروهی از دانشجویان سپاه دانش به منظور کسب آمادگیهای لازم برای انجام مأموریتهای آتی خود، در این مرکز آموزش میبینند.[17]
±نصب یک فرستندة تلویزیونی در استان فارس
شاه دستور داده است یک فرستندة تلویزیونی در استان فارس نصب شود. به نوشتة روزنامه اطلاعات، فرستندة مذکور قادر است تا شعاع 45 کیلومتری اطراف خود را تحت پوشش قرار دهد. مسئولیت نصب و ادارة این فرستنده، از سوی دولت به فردی به نام اکرام منافزاده واگذار شده است.[18]
±معرفی امیرالحاج ایران به پادشاه عربستان
محمدرضا پهلوی در نامهای که امروز خطاب به ملک سعود نوشت، امانالله اردلان را با سمت امیرالحاج و سفیرکبیر فوقالعادة ایران در امور حج، به پادشاه عربستان معرفی کرد. در بخشی از این نامه آمده است: «جناب امانالله اردلان مأموریت دارند که در مراقبت احوال عموم حجاج ایرانی و معاضدت مأموریت مربوطه، کمال اهتمام را برای راحت و آسایش حجاج ایرانی به عمل آورده و گزارش این مأموریت را به اطلاع ما برسانند».[19]
± تحریم کالاهای اسرائیلی
اتحادیة عرب مصمم است خرید کالاهای اسرائیلی را تحریم کند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، امروز هیئتی از سوی این اتحادیه برای بازدید از بحرین، قطر، دوبی، ابوظبی و شارجه عازم خلیجفارس شده تا برای تحریم خرید کالاهای اسرائیلی فعالیت کند.[20]
± قرارداد ترانزیتی کالا بین ایران و شوروی
روزنامة اطلاعات در گزارشی که امروز از مذاکرات ترانزیت کالا بین نمایندگان ایران و شوروی منتشر نمود، از تصویب قراردادی خبر داد که براساس آن، دو کشور میتوانند کالاهای بازرگانی خود را از طریق راههای ارتباطی یکدیگر به مقصد برسانند. با امضای این قرارداد، هر دو کشور با پرداخت هزینة حمل و نقل ارزان و استفاده از وسایل نقلیة مناسب، هزینههای صادرات و فروش کالا را کاهش داده و سود بازرگانی خود را افزایش خواهند داد.[21]
±گزارش خبرگزاری فرانسه از انقلاب سفید
خبرگزاری فرانسه امروز در گزارشی که از اصلاحات ارضی و انقلاب سفید در ایران منتشر کرد، مدعی شد «فئودالها بارها سعی کرده بودند علمای مذهبی را برای مبارزه با اصلاحات ارضی به خود ملحق سازند، اما روحانیون با ملاحظة افکار عمومی مردم، بویژه دهقانان و کارگران، جانب احتیاط را نگه میداشتند”. این خبرگزاری در ادامه، دربارة علت مخالفت روحانیون و علما با انقلاب سفید ادعا کرده «دادن حق شرکت در انتخابات به زنان و اجاره دادن زمینهای وقفی به کشاورزانی که در آن زمینها کار میکنند و رنج میبرند، باعث شد که عدهای از ملاها که از منافع زمینهای وقفی، عواید سرشاری داشتند، آشکارا به مخالفت و مبارزه با دولت و شش اصل انقلاب ملی شاه و مردم ایران برخیزند».
خبرگزاری فرانسه در این گزارش، دربارة کاهش فعالیت جبهة ملی هم مینویسد: «جبهة ملی که تا قبل از تصویب شش اصل انقلابی شاه، نفوذ قابل ملاحظهای در دانشگاه تهران و بازار داشت، به واسطة اختلافهای داخلی رهبران آن خیلی ضعیف شده و تقریباً اثر وجودی در میان مردم ندارد و از وقتی که روابط ایران و شوروی بهبود یافته، دیگر اعضای فعال جبهة ملی که اکثریت آنها در دانشگاه و خارج از عناصر چپ بودهاند، فعالیت نمایانی نمیکنند». نویسندة این گزارش مدعی شده است: «اکنون دو هفته است که دهقانان و کارگران و دانشجویان و روشنفکران ایران، یعنی اکثریت مردم ایران، کسانی را که با اصلاحات ارضی و الغای رژیم ارباب و رعیتی مخالفت میکنند، خائن به ملت مینامند».[22]
پینوشتها:
[1]. باقری، علی، خاطرات 15 خرداد، دفتر پنجم، تهران، دفترادبیات انقلاب اسلامی حوزه هنری، ۱۳۷۴، ص 319 و 318
[2]. همان، ص 32.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 87.
[4]. همان.
[5]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیتالله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 362.
[6]. یادبود بیستمین سالگرد نهضت آزادی، تهران، نهضت آزادی ایران، ۱۳۶۱، ص 33.
[7]. روزنامه کیهان، ش 5913، 18/1/42، ص 11 و 1.
[8]. روزنامه اطلاعات، ش 11061، 18/1/42، ص 6.
[9]. روزنامه کیهان، ش 5913، 18/1/42، ص 11 و 1.
[10]. روزنامه مهر ایران، ش 1792، 19/1/42، ص 1.
[11]. روزنامه اطلاعات، ش 11062، 19/1/42، ص 13 و 1.
[12]. روزنامه کیهان، ش 5914، 19/1/42، ص 9.
[13]. روزنامه اطلاعات، ش 11062، 19/1/42، ص 15.
[14]. روزنامه خراسان، ش 3980، 19/1/42، ص 1.
[15]. روزنامه مهر ایران، ش 1796، 19/1/42، ص 8.
[16]. مجله خوشه، ش 5، 18/1/42، ص 3.
[17]. روزنامه اطلاعات، ش 11062، 19/1/42، ص 16.
[18]. همان، ش 11061، 18/1/42، ص 1.
[19]. اردلان، اماناﷲ، خاطرات حاج عزالممالک اردلان: زندگی در دوران شش پادشاه، تهیه و تنظیم: باقر عاقلی، تهران، نامک، ۱۳۹۳،ص 386 و 385.
[20]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 12، 19/1/42، ص 3.
[21]. روزنامه اطلاعات، ش 11061، 18/1/42، ص 16.
[22]. روزنامه مهر ایران، ش 1796، 19/1/42، ص 8.
