چهارشنبه 19 دی 1341 12 شعبان 1382 9 ژانویه 1963
11 بازدید
□ گشایش کنگره شرکتهای تعاونی روستایی
امروز (19 دی ماه) سالروز تصویب قانون اصلاحات ارضی است. به همین مناسبت کنگرة شرکتهای تعاونی روستایی امروز آغاز به کار کرد. در این کنگره نزدیک به 3500 نفر از نمایندگان روستائیان و دهقانان حضور دارند. این عده که بیشترشان طبق قانون اصلاحات ارضی صاحب زمین شدهاند، از چند روز پیش از مناطق مختلف کشور به تهران آمدهاند و قرار است تا روز شنبه هفته آینده (23 دی ماه جاری) که کنگره به کار خود پایان میدهد در تهران حضور داشته باشند و در جلسات کنگره شرکت کنند. نمایندگان از ساعت 7 صبح امروز در سالن ورزشی محمدرضا شاه پهلوی (محل تشکیل کنگره) اجتماع کردند. علاوه بر آنان، اعضای هیئت دولت، سفیران برخی از کشورها در تهران، استانداران، فرمانداران کل، روزنامهنگاران و اصحاب جرائد، رؤسای ادارههای کشاورزی، مأموران اصلاحات ارضی و مروجین و نمایندگان کارگران و اصناف هم بنا به دعوت دولت در این کنگره حاضراند و از نزدیک شاهد برگزاری کنگره هستند. برای کشاورزان استانهای مختلف کارتهایی به رنگ زرد و صورتی، آبی و سبز صادر شده است که از هر کدام از درهای ورودی، افراد معینی وارد سالن میشوند و بر جایگاه خود که به رنگ معینی است قرار میگیرند.[i]
در ساعت 11 صبح با آمدن محمدرضا پهلوی به صحن سالن، کنگره رسماً آغاز به کار کرد. اعضای هیئت رئیسه را 7 نفر از منتخبان نمایندگان حاضر در جلسه تشکیل میدهد و ریاست آن با یک کشاورز مسن مازندرانی است. در ابتدای مراسم، حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) پشت میز خطابه قرار گرفت و در سخنرانی کوتاه دربارة برپایی این کنگره گزارشی داد: «این کنگره در جلسات مقدماتی خود قطعنامهای تصویب کرده، که در آن از حضور اعلیحضرت همایونی استدعا شده است رژیم ارباب و رعیتی در تمام ایران الغاء شود». او این قطعنامه را به رئیس سنی جلسه تقدیم کرد.[ii] آنگاه وی در بخش دیگری از سخنانش، کنگره شرکتهای تعاونی روستایی را نخستین مجلس شورای ملی واقعی ایرانیان خواند و با اشاره به تشریفاتی که برای افتتاح آن به عمل آمده است به اهمیت این کنگره در تاریخ تحولات سیاسی و اجتماعی امروز ایران پرداخت.[iii]
پس از سخنان ارسنجانی به درخواست رئیس سنی هیئت رئیسه، ریاست افتخاری کنگره را محمدرضا پهلوی به عهده گرفت و در جایگاه مخصوص ریاست قرار گرفت. او با ایراد سخنرانی رسماً کنگره را افتتاح کرد؛ شاه در آغاز سخنان خود گفت: «قریب به 22 سال است که از سلطنت من میگذرد. اغلب شما در این مدت شاهد و ناظر وقایع این مملکت بودهاید و میدانید که تمام این مدت روزهای خوش و با سعادتی نبود. مملکت ما دچار گرفتاریهای گوناگون بود. مدت زمانی جنگ و بعد از جنگ دچار اشکالات فراوانی بودیم». وی کنگره امروز را جمعیتی دانست که در آن نمایندگان حقیقی اکثریت مردم ایران برای پیریزی شالودة همکاری خود شرکت دارند. محمدرضا پهلوی با این آرزو که از زمان طفولیت و تحصیل خود همواره به فکر بهبود زندگی مردم بوده است از بهبود وضع دهقانان سخن گفت و تلویحاً اشاره نمود که خاصیت رعیت را از بین برده، به جای آن دهقان را پدید آورده است. در ادامه هم افزود: «علت این کار نخست صحیح بودن برنامه و قانون، دوم قبولی اکثریت قاطع ملت ایران با وجود تمام دسایس و کارشکنیها و سوم اینکه مسلماً تمام افرادی که مأمور اجرای این کار بودند با جان و دل و یا از روی انجام وظیفه به وظیفه خود پرداختهاند».
محمدرضا پهلوی در ادامه سخنان خود به وقایع آذربایجان و جنگ جهانی دوم اشاره کرد. آنگاه تاریخچه مختصری از برنامه اصلاحات ارضی بیان نمود. انتخابات دورة بیستم مجلس شورای ملی و تجدید آن، اصلاح قانون انتخابات و فرمان 6 مادهای که پس از انحلال مجلسین صادر کرد از دیگر مواردی است که وی در این بخش از سخنانش به آنها پرداخت و اجرای آنها را زمینهای برای آماده ساختن ملت برای پیشرفت و ترقّی دانست. او وظیفه خود دانست که به نام رئیس قوای سهگانه مملکتی و بر اساس اصل 26 و 27 متمم قانون اساسی به آراء ملت رجوع و از فرد فرد مردم ایران در هر جا که هستند تقاضا کند که برای تصویب ملی این اصلاحات شرکت کنند و به آن رأی مثبت بدهند و شایستگی خود را در مقابل جامعه مترقی جهانی و نسلهای آینده در تاریخ ایران به مرحله ثبوت برسانند.
شاه در بخش پایانی سخنانش شش اصلی را که پیش از این اجرای چند اصل از آن آغاز شده بود، مطرح ساخت و افزود: «اصولی که من به عنوان پادشاه مملکت و رئیس قوای سهگانه به آراء عمومی میگذارم و بدون واسطه، مستقیماً، رأی مثبت ملت ایران را در استقرار آن تقاضا میکنم به شرح زیر است: 1ـ الغای نظام ارباب و رعیتی با تصویب اصلاحات ارضی ایران بر اساس لایحه اصلاحی قانون اصلاحات ارضی مصوب 19 دی ماه 1340 و ملحقات آن؛ 2ـ تصویب لایحة قانونی ملی کردن جنگلها در سراسر کشور؛ 3ـ تصویب لایحه قانونی فروش سهام کارخانجات دولتی به عنوان پشتوانه اصلاحات ارضی؛ 4ـ تصویب لایحه قانونی سهیم کردن کارگران در منافع کارگاههای تولیدی و صنعتی؛ 5ـ لایحه اصلاحی قانون انتخابات؛ 6ـ لایحه ایجاد سپاه دانش به منظور تسهیل اجرای قانون تعلیمات عمومی و اجباری».[iv]
پس از سخنان شاه، ارسنجانی ضمن کسب اجازه اعلام کرد که نمایندگان روستاییان ایران در بازگشت به دهکدههای خود، آراء مثبت کشاورزان را اخذ و اعلام کنند.
جلسه در ساعت 12:30، پس از یک ربع تنفس بار دیگر رسمیت یافت. ریاست جلسه را ارسنجانی خود به عهده گرفت و از نخستوزیر خواهش کرد به جایگاه مخصوص سخنرانی برود و سخنان خود را بیان کند. علم در سخنان کوتاهی، ضمن تبریک چنین روزی و تمجید از سخنان شاه، از پیشرفت ایرانیان سخن گفت و در پایان هم افزود: «اکنون موقع آن رسیده است که قاطبة ملت ایران تصمیم قاطع خود را در ساختن ایرانی آباد و آزاد و سربلند ابراز دارند و بر آنچه در راه سعادت او انجام گرفته است با ابراز رأی مثبت خود صحه بگذارد. جلسه صبح کنگره در این موقع به پایان رسید.
در ساعت 5 بعدازظهر کنگره ادامه یافت و دومین جلسه آن برپا شد. در این جلسه هم علاوه بر نمایندگان شرکتهای تعاونی، اعضای شورای عالی اصناف، نمایندگان کارگران، رئیس اتاق بازرگانی تهران و عدهای از بازرگانان حضور یافتند. همچنین وزیر کشور، شهردار تهران، مهدی کوشانفر (رئیس شورای عالی اصناف) و آذرفر (رئیس صنف کامیونداران)، هر کدام به ترتیب به سخنرانی پرداختند و درباره کنگرهای که برپاست سخنانی بیان کردند. مدیران عامل شرکتهای تعاونی مراغه، اراک، قزوین و اردبیل هم که به عنوان نمایندگان دهقانان آن مناطق در کنگره شرکت دارند، هر کدام جداگانه پشت تریبون قرار گرفتند و از وضعیت شرکتهای تعاونی روستایی در مناطق خود گزارشی دادند. آنگاه حاضران در جلسه بهپا خاستند و متن قطعنامة اعضای کنگره قرائت شد. در ادامه جلسه ارسنجانی بار دیگر به سخنرانی پرداخت و توضیحاتی داد درباره اصول ششگانهای که محمدرضا پهلوی در جلسه صبح امروز مطرح کرده بود. او در این باره گفت: «اساسیترین قسمت اصول ششگانهای که شاهنشاه مطرح فرمودند انتخابات است. سابقاً مالک شما را پای صندوق میبرد و با رأی خود شما بر ضد شما اقدام میکرد. هدف مشروطیت در تمام جهان لغو امتیازات طبقاتی بوده است ولی در ایران پس از مشروطیت «دولهها و سلطنهها» بار دیگر صندلیهای پارلمان را گرفتند». وی در پایان از نمایندگان دهقانان خواست: «روزی که دولت مراجعه به آراء عمومی میکند باید همه شما از جان و دل در آن شرکت کنید و با ورقه سفید رأی مثبت بدهید و همه را برای این کار بسیج کنید و حتی اگر کسانی از شما بستری هستند، باید در رأی دادن شرکت کنند. جلسه بعدازظهر در ساعت 20 پایان یافت.[v]
□ مصاحبه تلویزیونی وزیر کشاورزی
حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) به مناسب برپایی کنگره شرکتهای تعاونی روستایی که امروز جلسه نخست آن تشکیل شد در مصاحبهای تلویزیونی شرکت کرد و درباره برگزاری این کنگره سخن گفت. او شرکتکنندگان در کنگره را بیش از 4800 نفر اعلام کرد که از اعضای هیئت مدیره و مدیران عامل و اعضای اتحادیه شرکتهای تعاونی روستایی حاضر در تهران فراهم آمدهاند. ارسنجانی در این مصاحبه اظهار کرد که «به نظر من این گروه، نمایندگان واقعی مردم ایران هستند. زیرا دهقانان و روستاییان اموال و پول و سرمایة خود را در اختیار ایشان گذاشتهاند». مسئله انضباط کنگره، موضوع دیگری است که وی بدان اشاره کرد و گفت که اخطار رئیس جلسه که یک کشاورز 93 ساله است به وزرا اولین تحولی است که در جامعه ما به وجود آمده است. وزیر کشاورزی در این هنگام از اتحاد و یگانگی جامعه ایرانی سخن گفت. سپس کنگره را به منزلة اولین «آزمایش دهقانان» و «اجتماعی برای اعلام استقلال و شخصیت دهقان» دانست و در پاسخ به این سؤال که آیا این کنگره در سالهای آینده هم تشکیل خواهد شد یا نه؟ گفت: «احتیاجی به دعوت ما نیست؛ [دهقانان] خودشان کنگره را تشکیل خواهند داد». او در ادامه این مصاحبه اعلام کرد که جلسات کنگره 5 روزه خواهد بود» و دو روز این جلسات هم صرف بازدید از قریه خوزنین و مزارع نمونه کرج و اجتماع در یکی از مساجد شهر خواهد شد. ارسنجانی در پایان رأی دادن به 6 مادهای که شاه در کنگره امروز اعلام کرد، از وظایف ملی هر ایرانی دانست.[vi]
□ جلسه فوقالعاده هیئت دولت
هیئت وزیران عصر امروز در یک جلسه فوقالعاده شرکت کردند و برای تکمیل قانون انتخابات پارلمانی و تأمین صحت و آزادی انتخابات و حسن اجرای آن، موارد زیر را به تصویب رساندند. به گفته اسدالله علم (نخستوزیر) این مواد که دو روز دیگر منتشر میشود و به اطلاع مردم خواهد رسید عبارت است: «1ـ برای اینکه هویت رأیدهندگان معلوم شود و اینکه آیا واجد شرایط رأی دادن هستند، باید هر رأی دهنده در دفاتری که قبلاً وزارت کشور تهیه کرده و در بخش و شهرستان گذاشته است نام خود را ثبت کنند و کارت مخصوص انتخاب کننده را بگیرند؛ 2ـ باید تدابیری اتخاذ شود، از قبیل اضافه نمودن انجمنهای فرعی که انتخابات در تمام کشور در مدت یک روز انجام شود؛ 3ـ ترتیب نام و مدارکی که انتخابکننده باید ارائه دهد در آئیننامهای آمده که وزارت کشور تهیه و تصویب کرده است؛ 4ـ طبقات مندرج در مادة چهارده قانون و نظامنامه انتخابات مجلس شورای ملی از قرار ذیل خواهد بود:
علما، تجار، اصناف، زارعین، کارگران و دهقانان (کشاورزانی که مالک زمین خود هستند)».[vii]
نخستوزیر گفت: «که هیچگونه تغییری در تاریخ انتخابات مجلس شورای ملی نشده است و همانطور که قبلاً به اطلاع عموم رسیده این انتخابات در اسفند ماه برگزار خواهد شد». او از دستوری هم یاد کرد که وزارت کشور به استانداران ابلاغ کرده، تا مقدمات کار انتخابات را فراهم کنند. از جمله مواردی که در این دستور مورد توجه وزارت کشور قرار گرفته، تهیه و چاپ کارتهای دو رنگی است که یکی برای پاسخ مثبت و دیگری برای جواب منفی است. با اجرای این شیوه در رأیگیری بیسوادان هم خواهند توانست در انتخابات شرکت کنند و مستقیماً رأی خود را به صندوقها بیندازند.[viii] هرچند در همان هنگام رأیگیری معلوم خواهد شد که رأی افراد مثبت است یا منفی.
□ انشعاب کمیتههای مرکزی چند استان از جبهه ملی
روزنامه ملّیون در شمارة امروز خود از جدایی چند کمیته استانی از جبهه ملی خبر داد. به نوشتة این روزنامه کمیتة مرکزی اصفهان، کمیتة مرکزی آذربایجان و کمیتة مرکزی خراسان که هر سه از کمیتههای مهم و پر عضو جبهه ملی به شمار میروند، به دلیل انتخاب نشدن نمایندگانشان در انتخابات اخیر جبهه ملی، از آن جبهه رسماً جدا شده و انشعاب کردهاند. پیش از این دکتر نیرومند کاندیدای کمیته مرکزی اصفهان، دکتر غنیزاده نمایندة کمیته مرکزی آذربایجان و طاهر احمدزاده هم از سوی کمیته مرکزی خراسان در انتخابات شورای مرکزی جبهه ملی حاضر شده بودند که هر نفر از راهیابی بدان بازماندند، که در پی این واقعه کمیتههای یاد شده، انشعاب خود را از جبهه ملی اعلام کردند.
روزنامة ملّیون در ادامه گزارش خود از قطعنامهای هم سخن به میان آورده است که دانشجویان عضو جبهه ملی صادر کرده و رسماً به انتخابات جبهه ملی معترض شدهاند. آنان دکتر حبیبی، ابوالحسن بنیصدر و محمد پارسا را هم معرفی کرده و گفتهاند که یا این اشخاص به نمایندگی دانشجویان در شورای مرکزی جبهه ملی برگزیده شوند یا اینکه آنها همگی از عضویت در جبهه استعفا خواهند کرد. خبرها حاکی است که هدایتالله متین دفتری نیز از راهیابی به شورای مرکزی جبهه ملی بازمانده است. [ix]
□ انجمن ملی خانههای فرهنگ روستایی
به فرمان محمدرضا پهلوی سازمانی به نام «انجمن ملی خانههای فرهنگ روستایی» تشکیل شد.
ریاست این سازمان با رضا پهلوی (ولیعهد) است و هدف از تشکیل آن، ارتقاء آگاهیهای عمومی و اجتماعی و ایجاد امکان پرورش استعدادهای ورزشی، هنری و فنی روستانشینان بیان شده است. سازمان یاد شده با اتکا به شرکتهای تعاونی روستایی و شرکتهای سهامی زراعی اقدامات لازم را انجام خواهد داد.[x]
پینوشتها:
[i]. میرزا صفی، عبدالله، انقلاب سفید شاهنشاهی، بیجا، بینا، بیتا، ص 27 و 28.
[ii]. روزنامه اعتراف، ش 337، 22 دی 1341، ص 1 و 4.
[iii]. روزنامه پست تهران، ش 2819، 19 دی 1341، ص 1و 3 و 4؛ مجله سپید و سیاه، ش 488، 21 دی 1341، ص 3 و 57.
[iv]. پهلوی، محمدرضا، مجموعه تألیفات، نطقها، پیامها، مصاحبهها و بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، ج 4، کتابخانه پهلوی، بیتا، ص3050.
[v]. روزنامه پست تهران، ش 2820، 20 دی 1341، ص 1 و 2.
[vi]. روزنامه کیهان، ش 5848، 20 دی 1341، ص 1 و 9و 11؛ روزنامه اطلاعات، ش 10996، 20 دی 1341، ص 1 و 15.
[vii]. حکیماللهی، نصرت الله، عصر پهلوی و تحولات آن، تهران، علمی، 1346، ص 238 و 239.
[viii]. روزنامه اطلاعات، ش 10996، 20 دی 1341، ص 1و 14.
[ix]. روزنامه ملیون، ش 792، 19 دی 1341، ص 1و 3.
[x]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 241، 20 دی 1341، ص 6.
