سهشنبه 13 مرداد 1343 / 25 ربیعالاول 1384 / 4 اوت 1964
4 بازدید
تبدیل قرار بازداشت آیتالله ربانی املشی
شعبه 1 بازپرسی اداره دادرسی ارتش، قرار بازداشت [محمدمهدی] ربانی املشی را به قرار التزام عدم خروج از حوزه قضایی تهران تبدیل کرد. رئیس این شعبه در نامهای به رئیس زندان قزلقلعه نوشت: قراربازداشت نامبرده به قرار التزام عدم خروج از حوزه قضایی تهران تبدیل گردیده است، علیهذا دستور فرمایید چنانچه به اتهام دیگری بازداشت نباشد او را از زندان آزاد نمایند.[1]
سخنان نخستوزیر درباره مشروطیت
عصر امروز به مناسبت پنجاهونهمین سال انقلاب مشروطیت، نخستوزیر و دبیرکل حزب ایران نوین در جمع اعضای این حزب درباره مشروطیت و انقلاب ششم بهمن سخن گفت. وی گفت: ایران در چند سال گذشته بالاخص راه ترقی را با سرعت پیمود ولی رهبر ما از این جهش اقتصادی و اجتماعی چندان راضی نبود. وی افزود: اگر توسعه اقتصادی وقتی بر عدالت اجتماعی، تعدیل و تقسیم عادلانه ثروت استوار و مستحکم نباشد، بنای اجتماع ما بنایی ناقص و کهنه و پوسیده است که نمیتواند با استواری و استحکام راه دراز و طولانی را بپیماید. منصور از ششم بهمن به عنوان انقلاب کبیر ایران یاد کرد که مکمل انقلاب مشروطیت ایران است. او سپس با اشاره به تشکیل حزب ایران نوین گفت: این حزب که اکثریت قاطع آن در مجلس شورای ملی پشتیبان انقلاب بودند، شاه را بر آن داشت تا برای اولین بار در تاریخ مشروطیت، لیدر اکثریت حزب ایران نوین در مجلس شورای ملی افتخار تشکیل دولت را به دست آورد. منصور مدعی شد: ما مدارج حصول به هدفهای عالی آزادی و دمکراسی را با عقل و منطق و علم و تدبیر و همچنین افکار بلند و احساسات آتشین ملت ایران به هم آمیختیم. این حزب و این دولت و این پاسداری انقلاب و این تکمیل مشروطیت چیزی نیست که بتواند دیگر جانشین داشته باشد. وی خاطرنشان ساخت: ملت باید بر سرنوشت خود حکومت کند و این ملت از راه حزب و از راه دولت حزبی به رهبری شاه خواهد توانست چنین تحولی را در مملکت به وجود آورد.[2]
علل وقوع مشروطه در روزنامه اتحاد ملی
روزنامه اتحاد ملی در آستانه چهاردهم مرداد، سالروز استقرار مشروطیت، در مطلبی به بررسی علل وقوع مشروطه پرداخت و نخستین علت آن را اطلاع مردم ایران از تشکیلات ممالک اروپاپی ذکر کرد. دومین علت، طول سلطنت پنجاه ساله ناصرالدینشاه که گاهی برای سرگرمی مردم قائل به وجود تشکیلات متعدد میشد و زمانی عنوان مجلس شورای دولتی را پیش میآورد و پس از چندی آنچه را که به وجود آورده و یا وعده داده بود، به بهانهای از بین میبرد و یکبار هم رجال و دولتیها را به دو دسته تقسیم کرد و ظاهراً مشاغل مملکت را به منظور بهبود آن، میان این دو دسته تقسیم نمود، و خود به عنوان استراحت از کار کنار کشید. ولی این دو دسته به گریبان هم افتادند و اغراض کوچک را به جای اصلاحات مهم و عمیق مملکتی دستاویز کوبیدن یکدیگر قرار دادند. حتی هر دو دسته، عواملی در حرمخانه سلطنتی داشتند و ناصرالدینشاه را علاقهمند به اغراض خود مینمودند. او هم در عین عدم مداخله، سلیقهاش بر مداخله و القاء فتنه بین سران این دو دسته بود و کوتاهی نمیکرد. سومین علت، راکد ماندن امور مملکت بود. با فرا رسیدن روز پیری ناصرالدینشاه و از بین رفتن رجال پرورده دست امیرکبیر، یکباره همه امور به حال وقفه سپس بحرانی درآمد. چهارمین علت، قیام و بیداری یک عده از روحانیون روشنفکر و خوشنام و بیباک بود که اینها مانند سایر روحانی نمایان در منافع عمال استبداد شرکت نداشتند. پنجمین علت، قیام آزادیخواهانه روشنفکران ایالات و ولایات ایران بود که با جراید و مطبوعات خارج از مملکت سر و کار داشتند. خبط بزرگ ناصرالدینشاه و فرزندان او این بود که رجال خوشفکر را به فرقه خاصی منتسب و معرفی میکردند تا مردم را از این اشخاص و افکارشان جدا کنند و ناجوانمردانه حربه مذهبی را درباره این اشخاص به کار میبردند و اول هم از سیدجمالالدین معروف سپس سیدجمالالدین واعظ شروع نمودند. ششمین علت، استحضار مردم ایران از وضع رقتبار ایرانیان مقیم ممالک مجاور (عراق، قفقاز، عثمانی و هند) بود.
هفتمین علت، وجود جراید آزادیخواه منطقه قفقاز میباشد که از طرف اهالی آذربایجان اداره میگردید که گروه بسیاری را به عنوان مجاهدین دور هم گرد آورده پس از مسلح شدن، آماده مهاجرت به طرف ایران و کمک به آزادیخواهان ایرانی شدند. هشتمین علت، که شاید بیش از نصف آن علل تأثیر داشت، توجه مأمورین خارجی مقیم تهران و ایران به درخواستهای حقه مردم بود که یکباره پی بردند اتهامات گوناگون دولت و دربار درباره قیام کنندگان به کلی بیاصل و حربه ناجوانمردانهای بیش نیست و دانستند همه جا ظلم و ستم، ستمدیدگانرا دور هم جمع کرده و عدالت میخواهند.
اتحاد ملی میافزاید: آزادیخواهان پیروز شدند ولی عمال استبداد، لباس عوض کردند و به سلک مشروطهطلبان درآمدند و در نتیجه پنجاه و چند سال عمر مملکت تلف شد و اگر در همان موقع، عدالت و تساوی به معنای واقعی اعمال شده بود امروزه ما به اندازه نیم قرن جلو بودیم ولی نظام پوسیده ارباب و رعیتی و نفوذ بقایای استبداد در ارکان مملکتی نمیگذاشت از انقلاب مشروطیت به خوبی به نفع اکثریت مردم بهرهبرداری شود.[3]
پنجاهمین سالگرد مشروطیت
روزنامه مهر ایران نیز به مناسبت فرا رسیدن پنجاهمین سالگرد مشروطیت به تحلیلی در این باره پرداخت و نوشت: 58 سال پیش که جور و ظلم، جایگزین قانون و عدالت بود و استبداد به جای دمکراسی حکومت میکرد، مردم این مرز و بوم در مرکز و شهرستانها بهپا خاستند تا حق و آزادی خود را به دست آورده و اجتماع را از یوغ بیدادگری و ستم اقلیت جابر نجات دهند. سالیان دراز بود که نالهها و فریادها برنخاسته در گلو خفه میشد و هر جنبش آزادیخواهانه در نطفه سرکوب میگردید و کسی جرئت نداشت از عدالت و حق و آزادی که حقوق مسلم افراد یک اجتماع است صحبت کند. ولی این نالهها و محرومیتهای شدید، افراد روشنفکر و آزادیخواه را در به دست آوردن حق مسلم خود مصممتر ساخته بود زیرا آنها میدانستند که تمدن و فرهنگ جهان، از چشمه جوشان دانش و معارف کشور آنها بارور شده و ملت ایران در طول قرنهای متمادی، الهامبخش آرزوی ملل جهان بوده و حالا باید زنجیرها را گسسته و آنچه را به جهان بزرگ و دیگران عرضه داشته به دست آورد. با یک چنین نظر و روحیهای، مردم فداکار و آزادیخواه کشور ما به پا خاستند و آزادی و مشروطیت به بهای جان و خون بسیاری از فرزندان رشید و جانباز مملکت به دست آمد و پایههای حکومت استبداد و قلدری و ستم فرو ریخت. به همین سبب، تاریخ کشور ما انقلاب مشروطیت را به عنوان یک رستاخیز اصیل و پیروزی ملی برای به دست آوردن حقوق و آزادیهای فردی و اجتماعی و پیدایش حکومت قانون و دمکراسی در صفحات خود ثبت و ضبط کرده است. نویسنده سپس به تجلیل از محمدرضا پهلوی پرداخته انقلاب سفید را ادامه مشروطیت قلمداد میکند و مینویسد: اکنون کشور ما در اثر رهبری مدبرانه شاه به راهی میرود که ترقی و پیشرفت آن باعث خشنودی دوستان و حسادت شدید دشمنان این مملکت شده است.[4]
ملاقات سفیر امریکا با نخستوزیر
ساعت 12:30 بعدازظهر امروز جولیوس هولمز سفیرکبیر امریکا در کاخ نخستوزیری با حسنعلی منصور نخستوزیر ملاقات کرد. این ملاقات که تا ساعت 13 بعدازظهر به طول انجامید اولین ملاقات سفیرکبیر امریکا با نخستوزیر پس از بازگشت از مسکو بود.[5]
دستور وزیر پست و تلگراف و تلفن
وزیر پست و تلگراف و تلفن مدعیشده است که در راه انقلاب شاه و ملت باید سریعتر قدم برداشت و از هیچ رادع و مانعی نهراسید و باید در برانداختن عوامل فساد با قاطعیت عمل کرد و در ریشهکن کردن هر گونه نادرستی تردید را کنار گذاشت. باید با هر بیترتیبی و اهمال در کار و بیتوجهی به وظیفه سنگین و خطیری که به عهده هر کس گذارده شده است به شدت مبارزه نمود وی افزود: هرکس با شما همگامی ندارد، بلادرنگ کنارش بگذارید. با اشخاصی که به نحوی از انحاء مانع پیشرفت کار هستند مدارا نکنید و قبل از آنکه آنها بخواهند چوب لای چرختان بگذارند، آنها را بکوبید و بر جای خود بنشانید.
شفیعی مدعی شد: ما دروغ به کسی نمیگوییم و سستی و رخوت هم در کارمان راه نمیدهیم. هر قدمی که به نفع مردم و مملکت برمیدارید، آن را با کمال خلوص نیت و از روی حقیقت و راستی از راه مطبوعات و رادیو به اطلاع مردم برسانید. تمام دستگاههای مملکتی به امر شاهنشاه آماده خدمت به مردماند. به شما اختیار و استقلال در کار میدهیم و مسئولیت میخواهیم. کاغذبازی را کنار بگذارید. در کارهایتان تحرک بیشتری به وجود آورید. وی در ادامه به مدیران این وزارتخانه دستور داد: سیستمِ به عرض برسد را کنار بگذارید و به مکاتبههای طولانی که عرصه را به مردم و مراجعین تنگ کرده است خاتمه دهید و با مذاکرات حضوری و تلفنی، مسائل و مشکلات را حل کنید. هر قدر ممکن باشد، کارهای مردم با سرعت و دقت و سهولت انجام شود. باید تصمیم بگیرید و هر جا به مانع برخوردید شخصاً مانع را از پیش پای شما برمیدارم.[6]
کنفرانس سه جانبه در مطبوعات امریکا
وارن یونا مفسر مسائل آسیایی روزنامه واشنگتن پست مینویسد: همکاری اقتصادی سه کشور منطقهای پیمان سنتو و به خصوص طرحهایی که در کنفرانس اخیر سران کشور ایران، پاکستان و ترکیه تنظیم گردید بسیار امیدبخش است. این برنامه عبارت است از: تأمین آزادی بیشتر بازرگانی، تشکیل اتاق بازرگانی مشترک، اجرای پروژههای اقتصادی مشترک، تقلیل هزینههای پستی، اصلاح و توسعه ارتباطات هوایی، همکاری منطقهای در کشتیرانی، اصلاح شاهراهها، توسعه جهانگردی منطقهای، همکاری در کمکهای منطقهای. مفسر این روزنامه خاطرنشان ساخته است که پارهای از پروژههای فوقالذکر هماکنون با کمک امریکا در دست اجرا بوده و در حال پیشرفت است مانند احداث شاهراهها و راهآهن که نزدیک به اتمام است. منطقه سنتو با کمک امریکا توسط راهآهن به اروپا مربوط شده است و همچنین دارای یک شبکه مخابراتی موج کوتاه شده است که در عین حال به ارتباطات هوایی بین سه کشور کمک فراوان میکند. همچنین به اصلاح و توسعه بنادر کشورهای منطقه به خصوص در ترکیه توجه شده است که فواید آن عاید سه کشور خواهد شد. نویسنده افزوده است: سنتو در این اواخر به همکاری اقتصادی منطقهای توجه فراوان نشان داده و برای این امر بمانند دفاع مشترک، اهمیت قائل شده است. این توجه به همکاری اقتصادی در کنفرانس شورای وزیران پیمان که در آوریل گذشته در واشنگتن تشکیل گردید کاملاً محسوس بود.
مفسر واشنگتن پست اضافه میکند که قبل از تشکیل کنفرانس استانبول، نگرانیهایی پدید آمده بود که مبادا مشکلات موجود بین کشورهای عضو سنتو و سایر کشورها مانند اختلافات هند و پاکستان، سازمان پیمان مرکزی را از هدفهای اصلی خود باز دارد، ولی خوشبختانه چنین امری روی نداد و شاه ایران و روسای جمهور پاکستان و ترکیه تصمیم گرفتند که به امور مثبت بپردازند.[7]
حمایت مالیاتی از صنایع
در طرح جدید مالیاتی، از صنایع به طرق مختلف حمایت میشود. به نوشته اطلاعات، وزارت دارایی معتقد است از هر صنعتی نباید حمایت مالیاتی به عمل آید، چون شرکتهای صنعتی همیشه یک واحد صنعتی خالص نیستند، بنابراین باید حمایت مالیاتی از امور صنعتی انجام گیرد و ممکن است در واحد صنعتی، همه رشتههای آن احتیاج به حمایت نداشته باشد؛ لذا حمایت مالیاتی نیز باید با توجه به سیاست صنعتی دولت از رشتهها و واحدهای مشخص انجام گیرد تا رشد مداوم اقتصادی کشو را تسریع کند.[8]
پینوشتها:
[1]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج۲۱، شرح مبارزات حضرت آیهالله محمدمهدی ربانی املشی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۰، ص 29.
[2]. روزنامه اطلاعات، ش 11453، 14/5/1343، ص 15
[3]. روزنامه اتحاد ملی، ش 815، 13/5/1343، ص 1 و 4
[4]. روزنامه مهر ایران، ش 2139، 13/5/1343، ص 5 و 1.
[5]. روزنامه کیهان، ش 6304، 13/5/1343، ص 16.
[6]. روزنامه پست تهران، ش 3253، 19/5/1343، ص 5
[7]. همان، ش 3249، 13/5/1343، ص 1 و 7.
[8]. روزنامه اطلاعات، ش 11452، 13/5/1343، ص 8.
