یکشنبه 9 فروردین 1343 / 14 ذىقعده 1383 / 29 مارس 1964
1 بازدید
ساواک در پی عوامل چاپ و انتشار اعلامیه حوزه علمیه قم
ساواک امروز دستور شناسایى و تعقیب عاملین چاپ و پخشکنندگان اعلامیهاى را صادر کرد که به مناسبت وقایع سال گذشته در مدرسه فیضیه قم رخ داده بود. در این گزارش آمده است که «اخیراً به مناسبت سپرى شدن یک سال از حادثه مدرسه فیضیه، اعلامیهاى به نام حوزه علمیه قم به طور غیرمحسوس چاپ و مخفیانه در پارهاى از نقاط تهران منتشر شده است. در این اعلامیه ضمن انتقاد از روش دولت گفته شده که مأمورین دولتى یکسال قبل در روز وفات [شهادت] امام جعفر صادق «ع» با کارد و چاقو و سلاحهاى دیگر با شعارهاى ضددینى به طلاب حوزه علمیه قم که ذخایر آینده اسلام و مسلمین هستند حمله و روى سربازان خونخوار مغول را سفید کردند. در پایان اعلامیه مزبور به اصطلاح اعلام خطر گردیده که اسلام در خطر است و اموال و اعراض مسلمین در مخاطره یهود و نفوذ روزافزون دولت اسرائیل قرار گرفتهاند و کشور ما در خطر سقوط است.[1] در گزارش ساواک تصریح شده است که براى شناسایى و تعقیب عاملین چاپ و پخشکنندگان اعلامیه، اقدام گردیده است.[2]
اسکناس با عکس آیتالله خمینى
منابع اطلاعاتى ساواک امروز خبر از انتشار اسکناس با عکس آیتالله خمینى دادند که در برخى از آنها ضمن تبریک عید نوروز، این بیت بر آن نقش بسته بود:
نیست یک ذره بجز مهر تو اندر دل ما / گویى آمیخته با حب تو آب در گل ما[3]
نامه آیتالله میلانى به آیتالله قاضى طباطبایى
توزیع متن نامه آیتالله سید محمدهادی میلانى به آیتالله سید محمدعلى قاضى طباطبایى در تبریز، گزارش ساواک آذربایجان به اداره کل سوم در ساواک مرکزى است. بنا بر این گزارش، متن نامه حاوى مواردى مربوط به محدودیتهاى ایجاد شده براى آیتالله میلانى است که از تهران به تبریز رسیده و میان افراد بازارى پخش شده است.[4]
اختلاف نظر شاه و نخستوزیر
گزارشهایى از پخش شایعاتى درباره اختلافنظر میان شاه و نخستوزیر تازه منصوبش در محافل سیاسى دهان به دهان مىشود که مأموران ساواک آنها را گزارش مىکنند. در یکى از این گزارشها آمده است: بعضى از مطلعین به امور سیاسى اظهار مىدارند چون آقاى حسنعلى منصور براثر فشار دیپلماسى امریکا به نخستوزیرى منصوب گردیده و اعلى حضرت همایون شاهنشاه نسبت به ایشان خوشبین نیستند، لذا بر اثر توصیه معظمله، احزاب مردم و ملیون، فعالیتهاى سیاسى خود را تجدید نموده تا در مقابل دولت و حزب ایران نوین، بتوانند اقداماتى نموده و در صورت لزوم کارشکنیهایى بنمایند.[5]
مقام سفارت شوروى در رصد ساواک
مأمور ساواک به انعکاس اظهارات خصوصى دمیترى آلکس بویچ ریژوف دبیر سوم سفارت شوروى در تهران پرداخته است. به گفته وى دولت شوروى خیلى تمایل دارد که شاه مسافرتى به شوروى بنماید ولیکن جریان مسافرت شاه به امریکا که قرار است در خرداد انجام شود به هیچوجه جزو برنامه وى نبوده این توهم را به وجود آورده که ممکن است شاه به شوروى سفر نکند. در گزارش اطلاعات داخلى ساواک آمده است که ریژوف درباره دولت منصور هم مىگوید: دولت اتحاد جماهیر شوروى به این امر راضى است که روابط دولتین ایران و شوروى مانند رابطه زمان حکومت قبلى (حکومت آقاى علم) باقى بماند.[6]
زندانیان سیاسى در کنار زندانیان عادى
شمارى از زندانیان سیاسى همراه با سایر زندانیان عادى در زندان شماره 4 قصر نگهدارى مىشوند. به نوشته مهندس مهدى بازرگان، «فعلاً 31 نفر زندانى سیاسى در زندان شماره 4 قصر هستیم که به اتفاق سى، چهل نفر زندانیان عادى زندگى مىکنیم. [از این]31 نفر ما، نه نفر دانشجویان جبهه ملى هستند که فعلاً در [حال] محاکمه در دادگاه شماره 3 دادرسى ارتش (به ریاست سرهنگ احمد بهرون) مىباشند. 8 نفر نهضتیهاى محکوم شده 10 سال تا 4 سال هستیم. 3 نفر آقایان رادنیا و بستهنگار و مفیدى در دادگاه اول هر کدام 3 سال گرفتهاند. عدهاى هم پانزده خردادى مثل آقایان: طاهرى و وکیلى، و عدهاى جبهه ملى مثل آقایان: گودرزى، اسکویى، قالیچهچیان، 2 نفر آقایان جمعیت سوسیالیستهاى ایران (صفا و عاقلىزاده). از این عده، 20 نفرى روزه خواهند گرفت. محل اقامت ما در سه اتاق تقریبا 5×7 مترى رو به جنوب است. رئیس زندان شماره 4، آقاى سروان اردلان».[7]
ملاقات وزیر امور خارجه با امیر کویت
عباسعلى آرام وزیرامور خارجه صبح امروز در کویت، پیام محمدرضا پهلوى را تسلیم شیخ عبدالله سالمالصباح امیر کویت کرد. اگرچه در منابع به جزئیات این پیام اشارهاى نشده است اما در خبرهاى یکسانى که روزنامهها از جریان دیدار وزیر امور خارجه ایران از کویت منتشر کردهاند، آمده است که آرام، پس از دیدار با امیر کویت به دیدار شیخ صباح سالمالصباح وزیر امور خارجه کویت رفت و با وى به مذاکره پرداخت سپس از تأسیسات نفتى در بندر الاحمدى بازدید کرد. بر پایه همین گزارش، وابسته مطبوعاتى ایران در کویت خبر داده است که مطبوعات کویتى به مناسبت سفر وزیر امور خارجه ایران به کشورشان، مقالههایى درباره مناسبات دوستانه دو کشور انتشار دادهاند.[8]
دیپلماسى جدید امریکا در خاورمیانه
روزنامه اطلاعات امروز در مقالهاى با عنوان «دیپلماسى جدید امریکا در خاورمیانه» به تحلیل دعوت همزمان واشنگتن از لوى اشکول نخستوزیر اسرائیل و ملک حسین پادشاه اردن به امریکا پرداخته مىنویسد: از مدتى قبل، خاورمیانه دیگر براى دیپلماسى امریکا تشویش خاطر و نگرانى زیادى ایجاد نمىکند. مع ذلک ایالات متحده به عنوان یک قدرت جهانى نمىتواند مدت زیادى به هیچیک از نقاط دنیا بىعلاقه بماند. به نوشته این روزنامه، دعوت از اشکول و ملک حسین به نظر امریکاییها، نوعى بىطرفى امریکا در اختلاف بین اعراب و اسرائیل قلمداد شده است و ملک حسین مدتهاست مىکوشد تا با گلایه از کاهش 30 درصدى کمکهاى امریکا به اردن، سران کاخ سفید را از اشتباه کمک به ناصر و رژیمهاى بعثى سوریه و عراق آگاه سازد. نویسنده، دعوت نخستوزیر اسرائیل به امریکا را با انتخابات آینده این کشور مرتبط مىداند و معتقد است که هیچیک از نامزدهاى انتخاباتى [در امریکا] بدون آنکه وضع موجود بین اسرائیل و اعراب را حفظ کنند، نمىتوانند به پیروزى خود در انتخابات امیدوار باشند.
در پایان این مقاله تأکید شده است که دولت امریکا با دعوت لوى اشکول به واشنگتن، ظاهراً خواسته است به اعراب نشان بدهد که فکر نابود کردن اسرائیل، تصور باطلى است.[9]
پیام تسلیت شاه خطاب به رئیسجمهور امریکا
شاه امروز در پیام تسلیتى به رئیسجمهور امریکا، وقوع حادثه زلزله در ایالت آلاسکا را تسلیت گفت.[10]
مصاحبه وزیر دارایى
امیرعباس هویدا وزیر دارایى، امروز در جمع خبرنگاران حضور یافت و به سؤالات آنان پاسخ داد. وى در این مصاحبه به موضوعات لغو انحصار قند و شکر، مبارزه اقتصادى با قاچاق چاى، تقلیل قیمت چاى به نفع مصرفکننده و حمایت از صنایع چاى داخلى و بىنیازى تدریجى کشور از چاى خارجى پرداخت. بنا به ادعاى هویدا لغو انحصار قند و شکر، مقدمه اجراى برنامههاى وسیع اقتصادى دیگرى است که باید در جهت واگذارى کار مردم به مردم و عدم دخالت دولت در کارهاى ایشان انجام گیرد. وظیفه دولت، ارشاد و هدایت تجارت است. به گفته وزیر دارایى، براى اینکه کار انتقال تجارت قند و شکر از دست دولت به مردم درست انجام گیرد، علاوه بر اینکه دولت پیوسته اعمال نظارت خواهد کرد، در دوران انتقال تا مدتى رأساً اقداماتى به منظور جلوگیرى از افزایش قیمتها و براى تأمین مایحتاج مردم انجام خواهد داد. هویدا سپس به تغییر مقررات مربوط به خرید چاى از دیگر کشورها پرداخت و یادآور شد که تنها در سال 1341، حدود شش هزار تن چاى به طور قانونى وارد کشور شده و به همین میزان نیز چاى به صورت قاچاق وارد شده است که علاوه بر زیان 450 میلیون ریالى به خزانه دولت، از میزان فروش چاى داخلى نیز کاسته است. وى افزود با کاهش قیمت فروش چاى داخلى از طرف دولت و قیمت تمام شده چاى خارجى وارداتى، مسلماً چاى به بهایى ارزانتر در دسترس مصرفکننده قرارخواهد گرفت.
هویدا در پایان این گفتگوى خبرى ادعایى را مطرح کرد که با استقبال رسانهها روبهرو شد و آن اینکه، «من معتقدم وزارت دارایى نباید هدف خود را فقط درآمد قرار دهد. درآمد دارایى باید به جاى درآمد مملکت باشد. اگر من از درآمد چاى چشم پوشیدم، در عوض درآمد کشور افزایش خواهد یافت و قاچاق از بین خواهد رفت. به این ترتیب بالمآفرمزل منابع درآمد جدیدى براى دارایى به وجود خواهد آمد».[11]
تهیه بودجه سالانه کشور در سازمان برنامه
روزنامه بورس نوشت: بودجه کل مملکتى از این پس از نظر سازمانى تابع نخستوزیرى و مستقلاً از طرف نخستوزیر تهیه و تنظیم خواهد گردید و سازمان برنامه در کار تنظیم و اجراى بودجه نظارت خواهد داشت.
به نوشته این روزنامه، مجیدى با سمت معاون مدیرعامل سازمان برنامه به عنوان مسئول اداره بودجه مملکتى تعیین شده است، و کار تهیه بودجه از وزارت دارایى منتزع و جزو وظایف اداره بودجه مملکتى قرار خواهد گرفت و مسئولیت اجراى آن نیز با سازمان برنامه خواهد بود.[12]
مقررات جدید بازرگانى خارجى
برخى روزنامههاى امروز به تحلیل مقررات جدید بازرگانى خارجى پرداختند که دیروز توسط احمد ضیایى، معاون بازرگانى وزارت اقتصاد اعلام شد.
روزنامه اطلاعات این اقدام را بىسر و صداترین مقررات تلقى کرد زیرا تغییرات آن (نسبت به سالهاى 42 ـ 1341) بسیار کم است. به نوشته این روزنامه، قبلاً گفتگو بر سر این بود که ممکن است وزارت اقتصاد، سیاست حمایت از صنایع را که به دو شکل مختلف در برخى موارد از طریق ممنوعیت واردات و در برخى موارد دیگر با سود بازرگانى زیاد است، مبدل به یک نوع کند و از این پس حمایت از طریق سود بازرگانى انجام و عملى گردد؛ اما این کار به خاطر حفظ ثبات مقررات انجام نگرفت و رویه موجود حفظ شد.[13]
روزنامه بورس هم نوشت: امسال براى اولینبار در تاریخ اقتصاد ایران، کلیه عوارض و حقوق گمرکى کالاهاى صادراتى ایران در مقررات بازرگانى حذف شده است و این امر به خوبى ثابت مىکند که سیاست توسعه صادرات، پیروزى بزرگى بهدست آورده است. به اعتقاد این روزنامه، حذف عوارض گمرکى و سود بازرگانى کالاهاى صادراتى، تا حد زیادى موجب توسعه صادرات ایران خواهد گردید و تجار صادرکننده را به انجام فعالیتهاى بیشتر ترغیب خواهد کرد.
روزنامه بورس پیشبینى کرده است که با این سیاست اقتصادى، میزان صادرات ایران ظرف یکى، دو سال آینده به حدود 200 میلیون دلار در سال یعنى دو برابر میزان کنونى برسد.[14]
بانکهای مختلط در اختیار مدیران ایرانی
روزنامه کیهان به نقل یک مقام مطلع در بانک مرکزى ایران نوشت که تاکنون چند بانک مختلط کشور نسبت به تفویض ریاست افراد خارجى به کارشناسان بانکى کشور موافقت کردهاند. به گفته وى در سال گذشته مقدمات انتقال تصدى ریاست بانکهاى مختلط کشور از افراد خارجى به کارشناسان بانکى ایران از طرف بانک مرکزى فراهم شده بود و این بانک سعى دارد این پیشنهاد در سال جارى عملى گردد.[15]
کمپانیهای نفتی علیه کشورهای صاحب نفت
به گفته وزیر نفت عراق، سیاست قیمت نفت توسط کمپانیها، وسیلهاى براى اعمال فشار به کشورهاى نفتخیز شده است. به گزارش خبرگزارى فرانسه از بغداد، عبدالعزیز الوتارى به خبرنگاران گفت: ما موقعیت خود را حفظ مىکنیم و در راه احقاق حقوق نفتى خود خواهیم کوشید. وى با متهم کردن کمپانیها به اینکه قیمت نفت را وسیلهاى براى اعمال فشار به کشورهاى نفتخیز قرار دادهاند، تأکید کرد: کشورهاى تولیدکننده نفت که قربانى سیاست هستند باید تمام مسئولیت خود را براى مقابله با این وضع احساس کنند چون این امر با منافع تودههاى مردم این کشورها بستگى نزدیک دارد.[16]
پانوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 393.
[2]ـ مدرسه فیضیه به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1380، ص 132.
[3]ـ فیض، مصطفی، توصیف خاکیان از آفتاب، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 92.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد، ج 13:جلوه محراب شهید سیدمحمدعلى قاضى طباطبایى، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1378، ص 109.
[5]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4، همان، ص 394.
[6]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، روابط ایران و شوروى، ج 8، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1381، ص 81.
[7]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهاى روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 299.
[8]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2054، 10/1/43، ص 4 و 1.
[9]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11348، 9/1/1343، ص 6 و 5.
[10]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2054، 10/1/43، ص 8.
[11]ـ مجله تهران اکونومیست، ش 528، 15/1/43، ص 6.
[12]ـ روزنامه بورس، ش 640، 9/1/43، ص 1.
[13]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11348، 9/1/43، ص 8.
[14]ـ روزنامه بورس، ش 640، 9/1/43، ص 4 و 1.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6200، 9/1/43، ص 9.
[16]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11348، 9/1/43، ص 16 و 13.
