سه‌شنبه 19 آبان 1343 / 5 رجب 1384 / 10 نوامبر 1964
7 بازدید
نامه و حکم آیت‌الله خمینی به فرزندش
آیت‌الله خمینی یک نامه و یک حکم از آنکارای ترکیه برای فرزندشان سیدمصطفی فرستادند. در نامه، خبر از انتقال قریب‌الوقوعشان به بورسا دادند و یکبار دیگر تاکید کردند که «آنچه از طرف خداوند تعالی مقدر شده است جمیل است. خداوند توفیق خدمت به همه ما عنایت فرماید».
در این نامه تصریح شده که «به من در تهران گفتند، اگر خانواده را بخواهید می‌فرستیم، لکن صلاح نیست. اینجا به ایشان بد خواهد گذشت، من هم از ناراحتی ایشان ناراحت خواهم شد».[1]
متن نامه آیت‌الله خمینی به فرزندشان، سیدمصطفی بدین‌شرح است: «نور چشمی، بحمداللّه تعالی با سلامت قبل‌از‌ظهر روز حرکت از قم وارد آنکارا شدم و له الشکر حالم خوب است، شماها نگران نباشید. آنچه از طرف خداوند تعالی مقدر شده است جمیل است. خداوند توفیق خدمت به همه ما عنایت فرماید. لازم است در موضوع مادر و خواهرها و احمد و بستگان به شما تأکید کنم، رضای خداوند و رضای من در حُسن سلوک با آنهاست. مادر خیلی احتیاج به خدمت دارد، باید از هر حیثِ مادی و معنوی رضایت او را به دست آورید، نگذارید نگرانی پیدا کند، راحتی او را فراهم کنید.
بناست ما را به بورسا که علی المذکور یک شهر مذهبی است، ببرند. اگر ممکن شد از آنجا هم اطلاع می‌دهم. شما از سلامت خودتان مرا مطلع کنید. اگر ممکن شد کتاب‌های درسی فقه مرا یعنی مکاسب و حواشی را به وسیله سفارت ایران بفرستید. کاغذ هم لابد به وسیله سفارت باید بنویسید. تتمه پول زغال آقای طباطبایی را بدهید. شهریه را اگر ممکن شد بگیرید بدهید. از خوراکی خشکبار از قبیل گز و پسته بفرستید مانع ندارد. باز هم تکرار می‌کنم که حالم خوب است و محتاج استراحت بوده و هستم. جزئی وجهی به دخترها می‌دادم، از وجه خمین و تتمه را از سهم سادات بدهید. شهریه مادر را بدهید. احمد را راضی نگه دارید، شهریه‌اش را بدهید. به من در تهران گفتند اگر خانواده را بخواهید می‌فرستیم، لکن صلاح نیست. اینجا به ایشان بد خواهد گذشت، من هم از ناراحتی ایشان ناراحت خواهم شد. لباس لازم نیست بفرستید، مگر عبا. در خاتمه سلامت همه را طالب هستم. به همه دوستان و اصحاب سلام می‌رسانم و از همه امید عفو دارم. قهراً در وضع تخفیف داده می‌شود. از خداوند متعال، حسن عاقبت و عافیت برای خودم و شماها خواستارم». در انتهای نامه آمده است: «به گماشتگان سلام برسانید. به حضرتین اخوین محترمین [سیدمرتضی پسندیده و سید نورالدین هندی] لدی الملاقات سلام مخصوص برسانید».
ایشان یادآور می‌شوند که «کتاب‌های وسیله و حاشیه را هم بفرستید. شاید آنها را به وسیله پست هم برای سفارت ایران در آنکارا بفرستید، برسد. لکن بهتر آن است که به سازمان [اطلاعات و امنیت کشورـ ساواک] رجوع شود و با اطلاع آنها باشد».
اما در حکمی که آیت‌الله خمینی برای فرزند ارشدشان صادرکردند، ایشان را به وکالت در تمام امور مربوط به خود و وصایت از جانب خود منصوب فرمودند. در این حکم آمده است: «نور چشم محترم که مورد وثوق اینجانب است، وکیل است از طرف حقیر در کلیه امورم. آنچه از وجوه از قبیل سهمین مبارکین، مُطالب هستم به ایشان بدهند برای تأمین شهریه طلاب محترم؛ و وکیل هستند در اخذ و دستگردان سهمین مبارکین و هر نحو وجهی که باید به من برسد، و در اعطا به محالّ مقرر خود. و وصی اینجانب هستند. و وصیتنامه‌ام در یکی از دفاتر موجود است. قضای چندین سال صوم به عهده دارم احتیاطاً، و دو ـ سه سال هم نماز احتیاط کنند. کتب من از مصطفی است. اثاثیه خانه مطلقاً از مادر مصطفی است. به بقیه وصیتنامه‌ام عمل شود. مراد از «نور چشمی» که در صدر ورقه نوشته‌ام، فرزند بزرگم، آقا مصطفی خمینی ـ ایّده‌اللّه تعالی ـ است، « و أُوصِیهِ بِتَقوَی اللهِ و إِطَاعَهِ أَمرِهِ؛ و أَرجُو مِنهُ الدُّعَاء فِی الحَیوه و الوَفَاه».[2]
گزارش شهربانی خراسان از اوضاع مساجد استان
سرهنگ روشن‌افشار سرپرست شهربانی‌های خراسان به رئیس ساواک این استان خبر داد که آیت‌الله کفایی امروز جلسه درس خود را در مسجد گوهرشاد برقرار کرد ولی پیش‌نمازان مسجد همچنان از اقامه نماز جماعت خودداری می‌کنند. وی همچنین اطلاع داده است که از مراجعه افراد به منزل آیت‌الله میلانی جلوگیری می‌شود.[3]
توجیهات جدید نخست‌وزیر درباره کاپیتولاسیون
حسنعلی منصور نخست‌وزیر که امروز برای طرح لایحه‌ای به مجلس شورای ملی رفته بود یکبار دیگر به توجیه تصویب لایحه مصونیت مستشاران نظامی امریکا پرداخت و به رفع و رجوع سخنان قبلی خود پرداخت که موجب رنجش امریکایی‌ها شده بود. وی گفت: ما در سال 1330 به هیأت فنی همکاری‌های اقتصادی امریکا در ایران این امتیازات را داده‌ایم و مسئله تازه‌ای نیست. چون هیأتی بوده است که در ایران خدمت می‌کرده است و در موقعی که واقعاً ما نیازمند کمک‌های وسیع اقتصادی دولت امریکا بوده‌ایم، در آن موقع این هیأت‌ها در کلیه ممالک دیگر هم مشابه این عمل کرده‌اند و این هیأت‌ها در آنجا انجام وظیفه می‌کردند. در دولت وقت ایران، در زمان آقای دکتر مصدق هم این امتیاز و مصونیت‌های سیاسی به آنها داده شده بلکه خیلی کامل‌تر و آنها را در ردیف سفرا و وزرای مختار و در ردیف اعضاء سفارت امریکا گذاشته‌اند.
وی افزود: در سال 1330 بین رئیس دولت وقت و دولت ایالات متحده امریکای شمالی، همچنین در سال 1340 در هنگام دولت اسبق، بین دولت شاهنشاهی ایران برای تسهیلات و به وجود آوردن روابط اقتصادی و پیشرفت هیأت همکاری‌های اقتصادی امریکا، تصویب‌نامه قانونی گذشت که همین امتیازات سیاسی را به این هیأت به طور کامل داد. چون طرز کار عوض شده و اصل 4 به هیأت همکاری‌های فنی تبدیل شده بود، تصویب‌نامه قانونی گذشت که شامل تمام مصونیت‌های سیاسی به علاوه معافیت‌های مالیاتی و گمرکی بود و در تاریخ 4/7/43 در مجلس شورای ملی هم تصویب شد و به مجلس سنا فرستاده شد و هیچ نکته‌ای هم درباره این گفته نشد. در دولت گذشته هم روی نیازی که دولت ایران نسبت به هیأت مستشاران امریکا به عنوان کارشناس در ارتش ایران، آن هم روی احتیاجی که وسایل و تجهیزات ما تماماً از امریکا وارد شده است یا اعطا شده است و یا خریده شده است، دولت وقت تصویب نامه‌ای گذراند. موافقتنامه‌ای بین دولت ایران و سفارت امریکا امضا و مبادله کردند. یادداشتی مبادله کردند که آن هم مربوط می‌شد به تقدیم چنین لایحه‌ای به مجلس سنا که پس از تصویب مجلس سنا به مجلس شورای ملی تقدیم شد و از مجلس شورای ملی هم گذشت و امروز به دولت ابلاغ گردید. منصور مدعیانه افزود: بنده تصور می‌کنم، خاصه اینکه می‌دانم نمایندگان محترم ملت تا چه حد نسبت به نیروی دفاعی مملکت اهمیت و احترام دارند. چطور ممکن است با تمام سوابقی که در سایر کشورها دیده می‌شود و سوابقی که عیناً وسیع‌تر در خود ایران از 1330 تا به حال سه قرارداد، سه موافقتنامه، سه قانون امتیازات سیاسی گذشته است، خیلی کامل‌تر و خیلی وسیع‌تر، چطور شد نسبت به این موضوع تا این حد افکار عمومی را متاسفانه خواستند منحرف بکنند و افرادی بودند که نظری غیر از کارشکنی و اخلال در مملکت نداشتند. بنده هم چندین بار عرض کردم، البته باز هم در مجلس سنا گفته شد که رئیس و اعضای هیأت مستشاری نظامی امریکا در ایران که با تأیید دولت، انجام وظیفه می‌کنند، طبق قرارداد بین‌المللی وین از مزایای مربوط به کارمندان اداری و فنی به شرح مندرج در بند 2 ماده 37 قرارداد مزبور استفاده می‌نمایند، پس از ابلاغ قانون که لایحه آن منضم به دو فقره یادداشت وزارت امور خارجه ایران و سفارت کبرای امریکا در تهران که به مجلس تقدیم شده بود و در متن قانونی با توجه به مفاد آن به تصویب رسیده است، از طرف دولت عیناً عمل خواهد شد و بدیهی است همان طوری که در مجلس سنا اشاره شد، کارمندان غیرفنی که در هیأت مستشاری نظامی خدمت می‌کنند ولی جزء اعضای هیأت مورد تأیید دولت قرار نگیرند، نه خود و نه خانواده آنها مشمول قانون مصوبه نخواهند بود که آن هم عیناً در کنوانسیون وین و قرارداد وین مندرج است و نه دولت می‌تواند از قانون مصوب مجلس قدمی فراتر بگذارد و نه توجیه و یا توضیح دیگری می‌تواند کوچک‌ترین تغییری در امر قانونگذاری بدهد. وی بار دیگر تصریح کرد: این توضیحی هم که بنده دادم، هم تشکر بود و هم اشاره بود به مذاکرات مجلس سنا و مطالبی که صرفاً مربوط می‌شد به کارمندان غیرفنی و خانواده آنها که ایجاد توهم کرده بودند و بنده در مجلس عنوان کردم که کارمندان غیرفنی و خانواده آنها که جزء لیست اعضا و رئیس هیأت مستشاری نیستند، به هیچ وجه من الوجوه شامل آن مزایایی که قرارداد وین تعیین کرده و قانون تصریح دارد، نمی‌شود.[4]
واکنش حزب مردم به لوایح در حال بررسی مجلس شورای ملی
به نوشته روزنامه خراسان، اخیراً در حزب مردم تحرکاتی دیده می‌شود و از جمله آنکه در یکی از جلسات این حزب توصیه شده است نسبت به بعضی از لوایحی که در مجلس شورای ملی در جریان است نظریات حزب تشریح شود. گویا این کار وسیله یک یا دو تن از اعضای فراکسیون وابسته به حزب مردم در مجلس به انجام می‌رسد. بنا بر این خبر، محافل وابسته به حزب ایران نوین و دولت نیز معتقدند که باید انتقاداتی که جنبه اصولی دارد به دقت مورد بهره‌برداری قرارگیرد و از آن به نفع عامه استفاده شود و در هر صورت باید در یکی از جلسات آینده مجلس شاهد نطق‌های مهیجی باشیم.[5]
اختلاف در حزب ایران نوین درباره لایحه استخدام
موضوع لایحه استخدام که در دست بررسی است، امروز هم خبرساز شد و ساواک به نقل از فرخ‌رو پارسای و ویلهلم ابراهیمی، نمایندگان تهران و آشوریان و کلدانیان خبر داد که در حزب ایران نوین و فراکسیون پارلمانی آن، اکثریت کامل، مخالف لایحه استخدام جدید می‌باشند و آن را اصولاً به ضرر دولت می‌دانند ولی در داخل حزب دو نفر یکی رشتی، سخنگوی حزب و دیگری دکتر گودرزی که به عوامل مخصوص سیاست امریکا مشهور شده‌اند خواهان تصویب این لایحه می‌باشند و عقیده دارند باید در برابر فرهنگیان مخالف لایحه، شدت عمل نشان داده شود و لایحه استخدام به همین صورت تصویب گردد.
بر پایه این گزارش، در حزب ایران نوین همه افراد حزبی می‌گویند معلوم نیست به چه علت این دو نفر طرفدار سیاست امریکا، سماجت در تصویب این لایحه دارند و می‌خواهند آرامش فعلی کشور را با تصویب این لایحه مختل سازند.[6]
مخالفت مقامات فارس با تشکیل شعبه حزب ایران نوین در شیراز
دکتر منتظری مدیرکل فرهنگ استان تهران که به نمایندگی از سوی کمیسیون تشکیلات حزب ایران نوین برای افتتاح شعبه این حزب به شیراز رفته بود، خبر از مخالفت مقامات بلندپایه در استان فارس با تشکیل شعبه حزب ایران نوین در این استان می‌دهد. به گزارش منابع ساواک در شیراز، اسدالله علم و استاندار فارس و بسیاری از رؤسای ادارات با تشکیل شعبه حزب ایران نوین نظر موافق نداشتند و باطناً در کار تشکیل شعبه حزبی در آنجا کارشکنی می‌کردند. بنا به ادعای وی، مردم شیراز با وجود این کارشکنی‌ها از تشکیل شعبه حزب استقبال کردند و علت آن این بوده است که کارگردانان این حزب در شیراز عموماً از افراد خوشنام آن شهرستان به شمار می‌روند.[7]
اختصاص مبالغی برای امور عمرانی
نخست وزیر به استانداران و فرمانداران کل دستور داد در اجرای تصمیمات دولت دائر به سیاست عدم تمرکز امور دولت و اجرای برنامه‌های عمرانی مورد نیاز عموم زیر نظر استانداران و فرمانداران کل، مبلغ 5 میلیون ریال در اختیار استانداران و 3 میلیون ریال در اختیار فرمانداران کل قرار داده شود تا برای امور عمرانی طبق نظر و تشخیص استانداران و فرمانداران کل و دفاتر فنی با رعایت نیازمندی‌های واقعی مردم به مصرف برسد. مصرف این وجوه مرتباً تحت نظارت قرار خواهد گرفت و به تدریج اعتبارات بیشتر در اختیار گذارده خواهد شد تا اموری که احتیاج به تهیه و تنظیم برنامه‌های دقیق ندارد در محل انجام گردد و موجب کندی جریان کار فراهم نشود.[8]
واکنش فرهنگیان به لایحه استخدام و وعده‌های نخست‌وزیر
عصر امروز، نمایشی تازه از سوی فرهنگیان طرفدار حزب ایران نوین با حضور نخست‌وزیر در تالار فرهنگ تهران برپا شد و ضمن آن محمدسام معاون کل وزارت فرهنگ مدعی شد که فرهنگیان آگاهانه و با مطالعه کامل، عضویت حزب ایران نوین را پذیرفتند. سپس ناصرزاده رئیس اداره فرهنگ ناحیه یک تهران، قسمتی از خواسته‌های فرهنگیان و نارضایی آنان را از لایحه جدید استخدام بیان داشت. آنگاه نخست‌وزیر اظهار داشت: این جلسه برای حزب ایران نوین و برای بنده بسیار ارزنده است چون من خود را از طبقه روشنفکران و فرهنگیان دور نمی‌بینم. دولت نسبت به امر فرهنگ و رفورم واقعی در اساس برنامه، توجه لازم را مبذول داشته و در آینده نزدیکی تحولات اساسی و مهمی به وقوع خواهد پیوست.
وی افزود: قانون استخدام یا هر قانون دیگر بدون تردید با توجه به حقوق مشروع فرهنگیان و کارمندان دولت از مجلس خواهد گذشت. منصور تأکید کرد: ما نمی‌گذاریم حقوق حقه کسی ضایع شود زیرا اجرای قوانین برای طبقات خاصی جایز نیست. ما نمی‌توانیم غافل از تأمین حقوق حقه شماها باشیم و زندگی بهتری را برای شما آماده نکنیم. نه تنها لایحه استخدام، بلکه شماها باید از بیمه‌های اجتماعی و مسکن سالم و زندگی بهتر هم برخوردار شوید. اینها برنامه‌هایی است که به تدریج اجرا خواهد شد.[9]
درخواست انتقال محله بدنام تهران به خارج از شهر
مردم جنوب غرب تهران شب هنگام طی قطعنامه‌ای درخواست کردند که ظرف مدت شش ماه «قلعه» شهر نو به خارج از پایتخت منتقل شده به جای آن پارک وسیعی برای استفاده مردم این منطقه دایر شود. این قطعنامه در پایان جلسه‌ای که با حضور شهردار تهران و گروهی از معتمدین محلات مختلف و مردم پایتخت در باشگاه دخانیات تشکیل شد، صادر گردید و از وزارت کشور و شهردار تهران خواسته شد تا اجرای این امر را به عهده گیرند. در این جلسه که به دعوت کمیته انتقال قلعه تشکیل شده بود، وظیفه اخلاقی و شرعی مردم به کمک در راه انتقال شهرنو به خارج از شهر تذکر داده گفته شد که عبور و مرور دختران و پسران از اطراف آن سبب تباهی اخلاق نسل‌ها می‌شود و همین امر منجر به جنایات هولناکی می‌گردد.
دکتر ضیاءالدین شادمان، شهردار تهران نیز در سخنان کوتاهی خاطرنشان ساخت که وی از همه امکانات خود و شهرداری برای پیش‌برد قطعنامه صادره از طرف کمیته خواهد کوشید و مراتب را هر چه زودتر به اطلاع هیأت دولت خواهد رسانید. عباس روستا نماینده مجلس شورای ملی نیز که در جلسه حضور داشت وعده داد که مراتب را به اطلاع نمایندگان شهر تهران خواهد رسانید و کوشش خواهد شد که در این زمینه طرحی تنظیم و به مجلس تقدیم گردد.[10]
بازدید فرح از دانشکده هنرهای زیبا
عصر امروز، فرح پهلوی از کارگاه‌ها و قسمت‌های مختلف دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران دیدن کرد. او ضمن بازدیداز دانشکده هنرهای زیبا، اولین کلنگ ساختمان بنای جدیدی را که به آن دانشکده اضافه خواهد شد، بر زمین زد.[11] وی سپس به همراه محمدرضا پهلوی، باشگاه نوبنیاد بولینگ (سی.آر. سی) واقع در جاده قدیم شمیران را افتتاح کرد.[12]
تبریک نخست‌وزیر به ملک فیصل
نخست وزیر در تلگرامی، جلوس ملک فیصل را به تخت سلطنت عربستان سعودی تبریک گفت.
ملک فیصل، مقام نخست وزیری عربستان سعودی را نیز شخصاً عهده‌دار است.[13]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. صحیفه امام، ج 1، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1389، ص 429.
[2]. همان، ص 431.
[3]. حضرت آیت‌الله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 193.
[4]. روزنامه کیهان، ش 6389، 20/8/1343، ص 8 و 7.
[5]. روزنامه خراسان، ش 4445، 19/8/1343، ص 1 و 7.
[6]. حزب ایران نوین به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۵، ص 483.
[7]. همان، ص 484.
[8]. روزنامه کیهان، ش 6388، 19/8/1343، ص 11 و 121.
[9]. همان، ش 6389، 20/8/1343، ص 1.
[10]. همان، ص 1 و 12.
[11]. همان، ص 12.
[12]. روزنامه مهرایران، ش 2211، 20/8/1343، ص 1 و 4.
[13]. روزنامه کیهان، ش 6388، 19/8/1343، ص 12.
