شنبه 27 مهر 1342 / 30 جمادی‌الاول 1383 / 9 اکتبر 1963
6 بازدید
گزارش مأمور ساواک از مجلس روضه آیت‌الله میلانی
مأمور ساواک در گزارشی ضمن بازتاب دادن خبر برگزاری مجلس روضه‌ای که در منزل آیت‌الله میلانی برگزار شده بود، نوشت: از چند روز قبل افراد جبهه ملی و انجمن‌های مذهبی وابسته به آن مردم را به این مراسم دعوت کرده بودند و تلاش می‌کردند ترتیبی داده شود که این مجلس به عنوان مجلس ترحیم دو نفر مقتول حادثه مسجد فیل برگزار شود. این در حالی است که پیش از آن به آیت‌الله میلانی تذکر داده شده بود چنانچه افراد ماجراجو در مجلس روضه شرکت کنند و مردم را تحریک کنند از انعقاد آن جلوگیری خواهد شد. در جلسه دیروز طاهر احمدزاده، عضو کمیته جبهه ملی خراسان و سخنگوی کانون نشر حقایق اسلامی و حاج علی امیرپور و قدسی، اعضای فعال انجمن تبلیغات اسلامی و دیگر افراد وابسته به جبهه ملی به سخنرانی حجت‌الاسلام نوغانی اعتراض کرده گفتند او مردم را مقصر قلمداد می‌کند در حالی که مسبب تمام این جریانات دولت است.[1] سرهنگ افتخار سرپرست شهربانی‌های خراسان هم در گزارشی از این مجلس به استاندار، نوشت: در این مجلس آقایان سقازاده و شیخ رضا نوغانی منبر رفته پیرامون میزان عدل و عدالت و ظلم و ستم و نیز درباره تاریخچه زندگانی حضرت زهرا (س) و خلافت خلفا و ضربت وارده به حضرت زهرا (س) سخنرانی کردند. در این گزارش تعداد حاضران حدود پانصد نفر اعلام شده است.[2]
حرکت اجباری آیت‌الله مرعشی نجفی از تهران به قم
آیت‌الله سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی در جواب نامه فرزند آیت‌الله میلانی به ماجرای چگونگی حرکت اجباری‌اش از تهران به قم اشاره کرد و نوشت: «جریان سرگذشت ما آنکه سحر دوشنبه هفته گذشته ظالمین ریختند به منزل و با شدت و حدت حرکت دادند بدون آنکه مقصد معلوم باشد و بالاخره به قم آوردند و خدا می‌داند از سرعت چه کشیدم و از نگفتن اینکه به کجا می‌برند و بعد از حرکت دادن حقیر، بنده‌زاده وسطی سیدمحمدکاظم را این قدر زدند که بی‌هوش شده بود و فعلاً هر دو ـ سه روز یک بار التزام گرفته‌اند در تهران خودش را معرفی نماید. به هر حال جریان ما این است. دعا بفرمایید ولی خدا با اهل حق است نباید از رحمت الهی مأیوس شد».[3]
نصب اعلامیه بر دیوار مسجد گوهرشاد
سرلشکر مین‌باشیان از نصب اعلامیه مخالف دولت بر دیوار راهرو درِ جنوبی مسجد جامع گوهرشاد خبر داد. رئیس سازمان اطلاعات و امنیت خراسان درباره این خبر چنین نظر داده است، باید در اولین فرصت به آیت‌الله میلانی تفهیم کرد که چرا در خراسان که حتی‌المقدور با او از در تفاهم درآمده بودیم ابتدا به حمله و یاوه‌گویی کرده است؟ تلفناً نیز به آقا سیدمحمدعلی گفته‌ام که اگر چنین کاری تکرار شود به دست خودشان برای خودشان گرفتاری فراهم خواهند کرد.[4]
بهره‌برداری ساواک از حادثه مسجد فیل
دکتر جناب از ساواک مشهد با ارسال گزارشی به ساواک تهران با اشاره به اینکه هم‌اکنون اثرات حادثه مسجد فیل از اذهان بیرون رفته و لازم است از آن بهره‌برداری لازم صورت گیرد چند پیشنهاد داد و نوشت: «چون مصلحت آن است که به علما و روحانیون فشار بیشتری وارد گردیده و محدودیت زیادتری برای آنها حاصل شود و اینجانب نیز در گذشته از راه رفاقت با آقای میلانی و سایر طبقات روبه‌رو شده‌ام به منظور آنکه حداکثر بهره‌برداری از اتفاقاتی که پیش آمده به عمل آید پیشنهاد می‌نماید:
1- برای جلب نظر اهالی مشهد و متعصبین، اینجانب و رئیس شهربانی را از مشهد احضار نمایند تا چنین وانمود گردد که دولت علی‌رغم آنچه که مردم تصور می‌کنند با هر گونه خونریزی فوق‌العاده مخالف و مسئولان مربوطه را حتی در صورت بی‌گناهی نیز توبیخ و مجازات می‌کنند.
2- جانشین اینجانب، سیاست خشن‌تری اعمال دارد تا اگر روزی به فرض محال چنین سیاستی مورد پسند واقع نگردید بتوان از وجود بنده بیشتر بهره‌برداری نمود».[5]
گزارش ساواک از ارتباطات مفسر روزنامه اطلاعات
مأمور ساواک از ارتباط داریوش همایون با محمد درخشش خبر داد و نوشت: همایون، کارمند وزارت دارایی و مفسر سیاسی روزنامه اطلاعات با محمد درخشش در ارتباط است و در جلساتی که در منزل درخشش تشکیل می‌گردد حضور می‌یابد.[6]
استعفای اسدالله علم از نخست‌وزیری
به نوشته مجله سپید و سیاه، اسدالله علم نخست‌وزیر، استعفای خود را تقدیم محمدرضا پهلوی کرده است. احتمال می‌رود او دوباره مأمور تشکیل کابینه شود.[7]
مذاکرات سیاسی رئیس‌جمهور فرانسه با مقامات ایرانی
صبح امروز ژنرال دوگل و همسرش با هواپیما اصفهان را به سمت تهران ترک کردند. در تهران اسدالله علم، نخست‌وزیر و آرام وزیر امور خارجه با او دیدار و پیرامون مناسبات دو کشور و کمک‌های فرانسه به ایران مذاکراتی به عمل آوردند. دیگر برنامه دوگل و بانو، بازدید از انستیتو پاستور بود. آنان شب نیز در مهمانی شامی که از سوی نخست‌وزیر در کاخ وزارت امور خارجه ترتیب یافت، شرکت کردند.[8]
خبرگزاری فرانسه با اشاره به برنامه‌های امروز ژنرال دوگل در ایران به مذاکرات سیاسی او با مقامات ایرانی پرداخت و نوشت: مذاکرات سیاسی که ژنرال دوگل در تهران به عمل آورد، سایر کارهای او را تحت‌الشعاع قرار داد. ژنرال دوگل که نزدیک ظهر از اصفهان بازگشت، قبل از موقع ناهار، نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه ایران را به حضور پذیرفت. در این ملاقات «کوودومورویل» وزیر امور خارجه فرانسه و «اتین بورن دروزیه» نیز حضور داشتند. برخلاف آنچه که قبلاً گفته شده بود این گفت‌وگوها در حدود دو ساعت به طول انجامید و ضمن آن تبادل نظرهای عمیقی به عمل آمد. این گفت‌وگوها در زمینه موضوع مذاکراتی است که شاهنشاه و دوگل دو نفری به عمل آوردند. نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه ایران مشکلات خود را در میان گذاشته و مخصوصاً چگونگی روابط ایران را با همسایه‌های شرقی (افغانستان و پاکستان) برای فرانسوی‌ها تشریح کردند. همچنین روابط ایران با کشورهای غرب این مملکت (کشورهای عربی) مورد بحث قرار گرفت. ولی از روابط بین ایران و روسیه که در حال حاضر خوب است و بیشتر مربوط به سیاست کلی بین‌المللی است صحبتی به میان نیامد. ژنرال دوگل و شخصیت‌های فرانسوی نیز به نوبه خود سیاست اروپایی فرانسه را برای مخاطبان خود تشریح کردند. درباره نتایج حاصله از این گفت‌وگوها هیچ خبری منتشر نشده و در اعلامیه‌ای که احتمالاً منتشر می‌شود این امر روشن خواهد گردید. این خبرگزاری در ادامه افزود: «در این مذاکرات طرفین وارد جزئیات نوع اعتبارات فرانسه به ایران نشده‌اند. ولی ژنرال دوگل اظهار داشته است که دولت فرانسه آرزو دارد به دولت ایران در اجرای برنامه عمرانی خود کمک کند. این کمک جنبه دوجانبه خواهد داشت و مسئله تشکیل یک کنسرسیوم از طرف بانک بین‌المللی مطرح نخواهد شد. ولی ممکن است دولت‌های اروپایی دیگر به اتفاق دولت فرانسه به دولت ایران کمک کنند.
بر خلاف بعضی از شایعات، تصور نمی‌رود که دولت فرانسه به دولت ایران وام دهد. از موضوع مذاکره بین ژنرال دوگل و پادشاه ایران اطلاعی در دست نیست. ولی گفته می‌شود که این مذاکرات جنبه کلی داشته است.
در هر صورت امشب طرفین از مذاکرات خود راضی بودند و ژنرال دوگل در نطقی که در سفارت کبرای فرانسه ایراد کرد نسبت به پادشاه ایران احساسات گرم و صمیمانه‌ای ابراز کرد».[9]
تحلیل نتایج سفر رئیس‌جمهور فرانسه به ایران در مجله خواندنی‌ها
محمود طلوعی نیز در مجله خواندنی‌ها به تحلیل آثار و نتایج سفر ژنرال دوگل به ایران پرداخت و ضمن مثبت ارزیابی کردن آن نوشت: «سفر ژنرال دوگل به ایران در این موقع که رهبر نیرومند فرانسه با قدرت‌های بزرگ شرق و غرب درافتاده و راهی سوای امریکا و شوروی برای خود اختیار کرده است، ممکن است برای سیاست‌هایی که در جهت مخالف فرانسه قرار گرفته‌اند، خوشایند نباشد؛ ولی برای کشور ما دوستی فرانسه مغتنم و سفر دوگل فرصتی گرانبها است. علاوه بر روابط دیرین سیاسی و فرهنگی، ایران و فرانسه امروز هم وجوه تشابه فراوانی دارند و امکانات بسیاری برای همکاری و تشریک مساعی دو کشور به خصوص در زمینه‌های اقتصادی و فرهنگی وجود دارد. فرانسه، به خصوص با پیشرفت‌های بزرگ و معجزه‌آسای عصر دوگل برای کشور ما بهترین سرمشق به شمار می‌آید و ایران که به قول بعضی از نویسندگان ایرانی و خارجی، فرانسه آسیا بوده، امروز می‌تواند با پیروی از سرمشق فرانسه واقعاً مقامی نظیر فرانسه در اروپا در این قاره برای خود به‌دست آورد. تحولات ایران و فرانسه در سنوات اخیر کم و بیش مشابه یکدیگر بوده است، هر دو کشور از یک دوران هرج و مرج سیاسی به دوره ثبات و آرامش و تمرکز قدرت قدم نهاده‌اند، در هر دو کشور قدرت نامحدود پارلمان محدود شده و مراجعه به آرای عمومی در موارد مهم جای کشمکش‌های پارلمانی را گرفته است. اما آنچه بیشتر باید مورد توجه قرار گیرد و سرمشقی برای آینده تلقی شود، چگونگی پیشرفت اقتصادی فرانسه و موفقیت درخشان دوگل در تبدیل یک فرانسه ورشکسته به یک فرانسه قوی و ثروتمند است. البته موقعیت اقتصادی فرانسه و ایران و امکاناتی که این دو کشور برای مانور در برابر قدرت‌های بزرگ اقتصادی جهان دارند یکسان نیست و سیاست خارجی فرانسه نیز با سیاستی که ایران در مسیر تحولات اخیر بین‌المللی در پیش گرفته است هماهنگی زیادی ندارند. ولی دوگل و فرانسه برای ما چیزهای آموختنی فراوان دارند و توسعه همکاری دو کشور به نحوی که به روابط دوستانه ایران با کشورهای دیگر نیز لطمه‌ای وارد نیاورد، کاملاً امکان‌پذیر است».[10]
انتقاد از رئیس‌جمهور فرانسه به خاطر تمجید از شاه
رادیو پیک ایران، از حملة روزنامه اومانیته ارگان رسمی حزب کمونیست فرانسه به ژنرال دوگل به دلیل تعریف‌ها و تمجیدهایش از محمدرضا پهلوی خبر داد و افزود اومانیته با انتقاد از دوگل او را به دلیل تمجید از محمدرضا پهلوی زیر سؤال برده و گفته است دوگل از رژیمی تمجید کرده که باعث بدبختی و تباهی طبقات مختلف کشور ایران گردیده است.[11]
نماینده دائمی ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل
بنا به اطلاع وزارت امور خارجه، علی منصور به سمت سفیرکبیر و نماینده دائمی ایران در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد منصوب گردید. به نوشته روزنامه اطلاعات وی دو بار در سال‌های 1319 تا 1320 و 1329 نخست‌وزیر شد و مدتی سفیرکبیر ایران در رم بود و آخرین سمتش سفارت ایران در آنکارا بود. منصور تا دو هفته دیگر به ژنو، مرکز دفتر اروپایی سازمان ملل متحد، خواهد رفت.[12]
هیئت متعهدان قضایی در انتظار گزارش دولت به مجلس
به نوشته مجله خواندنی‌ها، هیئت متعهدان قضایی در انتظار گزارشی است که باید دولت درباره تصویب‌نامه‌های دوران فترت به مجلس بدهد. گفته می‌شود با تسلیم این گزارش به مجلس و تصویب آن، موجودیت این هیئت نیز جنبه قانونی به خود می‌گیرد و کلیه پرونده وزیران متهم از دیوان کیفر و دادسراها و دیوان عالی کشور در اختیار بازرسی کل کشور قرار می‌گیرد تا پس از تکمیل، به هیئت معتمدان قضایی تسلیم شود. این مجله در ادامه پیش‌بینی کرد محاکمات بزرگ دادگستری در زمستان سال جاری آغاز گردد.[13]
بررسی پروژه خطوط هوایی آنکارا - تهران -کراچی
به گزارش رادیو کراچی، امروز در لاهور در جلسه کشورهای عضو سنتو، پروژه خطوط هوایی آنکارا ـ تهران - کراچی بررسی شد و در آن پیشرفتی که درباره پروژه‌های ارتباطات، هواشناسی و تجهیزات رادار حاصل شده بررسی گردید. به گفته این رادیو، این خط هوایی احتمالاً تا اواسط سال 1965 شروع به‌کار خواهد کرد و با ایجاد آن، پرواز هواپیماها مصون‌تر از پیش، بین ترکیه، ایران و پاکستان انجام خواهد شد.[14]
دعوت سفارت شوروی از نمایندگان مجلسین
سفارت کبرای دولت شوروی از هیئت پارلمانی مرکب از نمایندگان دو مجلس دعوت به عمل آورد برای بازدید از شوروی به آن کشور سفر کنند. به نوشته هفته‌نامه اراده آذربایجان، به‌زودی هیئتی از نمایندگان مجلس سنا و شورای ملی عازم مسکو خواهند شد.[15]
وام فرانسه برای ساخت «سد سنگر» بر روی رودخانه گرگان
به نوشته هفته‌نامه ارادة آذربایجان، طبق مذاکراتی که بین هیئت‌های اعزامی فرانسه به ایران و مقامات دولتی صورت گرفته دولت مزبور موافقت کرده است که برای ساختن «سد سنگر» بر روی رودخانه گرگان اعتبار قابل توجهی در اختیار دولت ایران بگذارد. میزان این اعتبار و وام پرداختی با برآوردی که از طرف متخصصین فنی شده است بالغ بر 500 میلیون ریال است و به طور قطع با ساختن این سد بر روی رودخانه گرگان در حدود 60 میلیون متر از اراضی قابل کشت منطقه گرگان مورد استفاده کشاورزان قرار خواهد گرفت. بنا به پیش‌بینی مقامات فنی با ساختن این سد، دولت ایران قادر است ظرف ده سال آینده وام دریافتی را مستهلک سازد.[16]
اعطای قطعه نشان دولت فرانسه به دو سردبیر ایرانی
به پاس خدمات مطبوعاتی عباس مسعودی مدیر مؤسسه اطلاعات و احمد شهیدی سردبیر ژورنال دو تهران، در روابط ایران و فرانسه، از سوی دولت فرانسه یک قطعه نشان لژیون دونور از درجة کوماندور به مسعودی و یک قطعه نشان افیسیه «اتوال نوار» به شهیدی داده شد. این دو نشان برابر با نشان‌های تاج و همایون است.[17]
برگزاری انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی در 17 دی
به نوشته مجله خواندنی‌ها، تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی در زمستان سال جاری قطعیت یافته و انتخابات انجمن‌های ایالتی و ولایتی در دی و به احتمال قوی روز 17 دی (روز آزادی زنان) در یک روز انجام می‌شود. در سراسر ایران یازده انجمن ولایتی و سیزده انجمن ایالتی بوجود خواهد آمد و کلیه انجمن‌های ولایتی قانوناً تابع انجمن‌های ایالتی خواهند بود. طبق قانون، انجمن‌های ایالتی و ولایتی می‌توانند در هر امری از مسائل حوزه‌های انتخابیه، به استثنای قوانین مالیاتی دخالت و اظهار نظر کنند.[18]
پی‌نوشتها:
[1]- آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 401.
[2]- همان، ص 404.
[3]- همان، ص 403.
[4]- همان، ص 398.
[5]- یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 5: عبدالکریم هاشمی‌نژاد، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 85.
[6]- رجال عصر پهلوی، داریوش همایون به روایت اسناد ساواک، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 65.
[7]- مجله سپید و سیاه، ش 529، 3/8/1342، ص 2.
[8]- روزنامه اطلاعات، ش 11221، 27/7/1342، ص 13؛ گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران،کتابخانه پهلوی، بی‌تا، ص 1694.
[9]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 172، 29/7/1342، ص 4 و 5.
[10]- مجله خواندنی‌ها، ش 9، 27/7/1342، ص 3 و 4.
[11]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 171، 28/7/1342، ص 15 و 16.
[12]- روزنامه اطلاعات، ش 11221، 27/7/1342، ص 16.
[13]- مجله خواندنی‌ها، ش 9، 27/7/1342، ص 5.
[14]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 172، 29/7/1342، ص 8.
[15]- روزنامه اراده آذربایجان، ش 520، 27/7/1342، ص 4.
[16]- همان.
[17]- روزنامه کیهان، ش 6073، 27/7/1342، ص 12.
[18]- مجله خواندنی‌ها، ش 9، 27/7/1342، ص 5.
