شنبه 6 مهر 1342 / 9 جمادی‌الاول 1383 / 28 سپتامبر 1963
7 بازدید
انتشار اعلامیه فرماندار نظامی مشهد
سرتیپ جعفری فرماندار نظامی مشهد و حومه اعلامیه شماره 14 خود را دربارة اوضاع سیاسی – اجتماعی مشهد و حومه انتشار داد و ضمن آن از پدران و مادران خواست با کنترل فرزندان خود مانع فریب خوردن آنها توسط خراب‌کاران شوند.[1]
قصد آیت‌الله میلانی برای مسافرت به قم
به گزارش مأمور ساواک یکی از نزدیکان آیت‌الله میلانی به نقل از ایشان گفته که آیت‌الله میلانی اعلامیه شدیدی علیه هیئت حاکمه تنظیم نموده قصد دارد برای زیارت به قم برود و در صورت امکان آن اعلامیه را همان‌جا انتشار دهد یا در مراجعت به تهران اعلامیه را در تهران منتشر کند. این منبع در ادامه گزارش نوشته که آیت‌الله میلانی قصد دارد روز 14 مهر ماه، که روز گشایش مجلسین است، در اعتراض به این امر با جماعتی از مردم از تهران خارج شود.[2]
بیانیه هیئت اجراییه جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران
هیئت اجراییه جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران در اعتراض به اوضاع سیاسی – اجتماعی کشور و انتخابات مجلس اعلامیه‌ای منتشر کردند. در این اعلامیه به فضای نامناسب سیاسی، اجتماعی کشور، فرمایشی بودن انتخابات، سلب آزادی از مردم و اجتماعات، زندانی شدن بسیاری از مبارزان بویژه تعداد زیادی از اعضای نهضت آزادی، تظاهرات و نمایش‌های ساختگی رژیم و دیگر موضوعات روز اشاره شده است. اعضای هیئت درباره انتخابات نوشتند: «سرانجام هیاهوی «انتخابات آزاد» فرو نشست و از میان غوغایی که برخاسته بود موش نیمه جانی زاییده شد. در کار زاییدن این موش هیچ ملاحظه و پرده‌پوشی نیز به کار نرفت و تنها به سر و صدا و نمایش اکتفا گردید. مردم ایران شب خوابیدند و صبح که از خواب برخاستند ناگهان مشاهده کردند که کشورشان صاحب «نهضت آزادزنان و آزادمردان» شده است؛ و هنوز سه چهار روز بیشتر از تولد این کودک نورسیده نگذشته بود که نمایندگانش در اقصی نقاط مملکت «انتخاب» شدند و از تهران سر درآوردند و کنگره‌ای پرداختند و از مأموران مزدور و معذور دولت، شهردار تهران، رئیس شرکت بیمه، رئیس شرکت واحد اتوبوسرانی و دو سه نفر دیگر از همین قماش درخواست کردند که نامزدهای نمایندگی ملت را معین بفرمایند. و این مأموران نیز لیستی را که دستگاه حکومتی پس از مدت‌ها مطالعه تعیین کرده بودند به عنوان کاندیداهای کنگره معرفی کردند. و در گیر و دار همین «نهضت» چند روزه بود که سندیکاهای کارگری خلق‌الساعه از زمین و آسمان روییدن و باریدن گرفتند و نمایندگان آنها به تأیید رژیم حاکمه پرداختند و هیچ به روی خودشان نیاوردند که صرفنظر از موجود نبودن این سندیکاها، در عمل سندیکای کارگری، حتی مطابق قانون کار دستگاه حاکمه ایران، اصولاً یک سازمان صنفی است و نماینده سندیکا تنها حق دارد در مسائل صنفی از جانب کارگران صحبت کند و کارگران به هیچ وجه حق اظهار نظر سیاسی را از جانبشان به نماینده سندیکا نداده‌اند. و سرانجام در روز 26 شهریور 1342 تا آنجا که توانستند کارگران و کارمندان کارخانه‌ها و ادارات دولتی را به زور پای صندوق‌ها بردند و حتی در تهران دیده شده که در بعضی جاها جلو تاکسی‌ها را می‌گرفتند و رانندگان و مسافران را مجبور می‌کردند که رأی بدهند. با این همه در تهران بیش از بیست تا بیست‌و‌پنج هزار رأی گرفته نشد؛ و چون اعلام کردن چنین رقمی باعث آبروریزی بیشتر بود زحمت کشیدند و صفری بر آن افزودند و آن را دویست‌و‌پنجاه هزار اعلام کردند و اگر فرض کنیم که آن پانصد هزار نفری که به ادعای دستگاه حاکمه در تهران به رفراندوم کذایی رأی داده‌اند تمام مردان دارای حق انتخاب کردن را تشکیل می‌دادند (که چنین نیست) رقم قلابی دویست‌و‌پنجاه هزار رأی به معنای آن است که هفتاد‌و‌پنج درصد از کسانی که حق شرکت در انتخابات داشته‌اند از شرکت در این خیمه‌شب‌بازی رسوا خودداری کرده‌اند و تازه این مطابق ادعای خود دولت است و در واقع همان‌طور که گفتیم آرائی که به زور از مردم گرفته‌اند بیش از بیست‌و‌پنج هزار نبوده است. در اصفهان تعداد آراء تقریباً یک پنجاهم جمعیت بود و نماینده اول تبریز در آن شهر دویست هزار نفری مطابق گفته خود دستگاه حاکمه تنها دو هزار‌و‌سیصد رأی آورد. و در عوض زن شهردار تهران از بافق با هفده هزار رأی یعنی بیش از تعداد جمعیت وکیل شد. در موارد معدودی کاندیداهای محلی در انتخابات شرکت کردند، ولی آرای آنها به حساب نیامد. از جمله آرای نماینده واقعی مردم رشت از صندوق‌ها جمع کردند و سوزاندند و به میل خود برای کاندیداهای دولتی ارقامی نوشتند و محیطی که انتخابات در آن انجام گرفت بر همگان روشن است. جاده این انتخابات را با کشتار وحشیانه پانزدهم خرداد صاف کردند و در سراسر دورانی که مقدمات این خیمه‌شب‌بازی را فراهم می‌کردند بسیاری از مبارزان را در زندان‌ها نگه داشتند و حتی حق اجتماعات مذهبی را نیز از روحانیون سلب کردند و هم‌اکنون نیز گروهی از مبارزان و از جمله بسیاری از مبارزان جمعیت «نهضت آزادی ایران» را در زندان نگه داشتند و برای رهبرانشان پرونده‌سازی کرده‌اند و در تمامی این مدت در حالی که خود دستگاه حاکمه تظاهرات و نمایش‌های ساختگی به راه می‌انداخت امکان هیچ اجتماعی به مخالفان حکومت داده نشد. جریان روز دوشنبه 25 شهریور 1342 در تهران نمونه‌ای از آن است. صبح دوشنبه بازاریان بازار را به عنوان اعتراض به جریان انتخابات بستند و قصد داشتند که عصر آن روز در اجتماعی که قرار بود در مسجد شاه تشکیل شود شرکت کنند. (دعوت کننده اصلی این میتینگ روحانیون و اصناف تهران بودند و سپس «نهضت آزادی ایران» و جامعه سوسیالیست‌ها نیز مردم را به شرکت در آن دعوت کردند) همین که بازار بسته شد کماندوهای پلیس بر سر بازاریان ریختند و مضروبشان کردند و عده‌ای را توقیف کردند و دیگران را به زور سرنیزه مجبور کردند که دکان‌ها را باز کنند و سپس تا آخر شب مسجد شاه را در محاصره پلیس نگه داشتند و از اجتماع مردمی که برای شرکت در میتینگ آمده بودند جلوگیری کردند و به شکار مبارزان پرداختند و در تمام این مدت برای جلوگیری از بسته شدن مجدد بازار کماندوهای پلیس در بازار رژه می‌رفتند.
در تبریز موج اعتراض و اعتصاب در برابر فشار دستگاه حاکمه بالا گرفت و مردم پایدارانه مقاومت کردند ولی دستگاه حاکمه با وقاحت تمام، کسانی را با دو هزار رأی و کمتر «نماینده» این شهر مبارز معرفی کرد. در چنین محیطی بود که انتخابات انجام گرفت و مزدوران دستگاه حاکمه را به نام نماینده ملت از صندوق‌ها درآوردند. روشن است که همانگونه که ما و دیگر عناصر ملی و آزادی‌خواه در اعلامیه‌های خود درباره تحریم انتخابات گفته‌ایم مصوبات این مجلس فرمایشی از نظر ملت ایران به هیچ وجه الزام‌آور نخواهد بود و نیز روشن است که از هم‌اکنون مسئله مبارزه برای باطل کردن نتایج این انتخابات قلابی برای نیروهای ملی و دمکراتیک طرح شده است». آنان در ادامه ضمن بیان عقاید خود، از مبارزان خواستند جبهه واحدی در برابر رژیم ایجاد گردد و انجام چنین کاری را وظیفة اصلی مبارزان جنبش دمکراتیک ملی در این مرحله قلمداد کردند: «ما همچنان که در اعلامیه‌های پیشین خود گفته‌ایم، بر این عقیده‌ایم که در شرایط حاضر وظیفه مبارزان نهضت ملی این است که در راه ایجاد یک جبهه وسیع ضد دیکتاتوری، که حداکثر نیروهای ملی و دمکراتیک را در برگیرد، بکوشند. حقایق نشان می‌دهد که رژیم حاکمه ایران در حال حاضر آن خصلت رفورمیستی را که در زمان حکومت دکتر امینی داشت تا حدود بسیار زیادی از دست داده است. دستگاه حاکمه اکنون یک دستگاه وسیع دزدی است که می‌کوشد با به راه انداختن سر و صدا و نمایش، خود را در انظار جهانیان یک رژیم رفورمیست معرفی کند و از سوی دیگر با تظاهر به رفورمیست بودن و حتی «انقلابی» بودن، به همه مخالفان حکومت می‌پیوندد. همین خیمه‌شب‌بازیِ رسوای انتخابات، بسیاری از کسان را که کم بیش نظریه مشخص سیاسی نداشته‌اند با دستگاه حاکمه مخالف کرده است. آن کس که تا دیروز علاقه‌ای به مسائل سیاسی نداشت و نسبت به دستگاه حاکمه بی طرف بود، امروز که می‌بیند به زور او را پای صندوق رأی می‌کشند تا به اشخاصی که بدنام یا گمنامند رأی بدهد طبعاً در شمار مخالفان حکومت درمی‌آید و اینک اکثریت نزدیک به تمام توده‌های شهری با دستگاه حاکمه مخالف شده‌اند.
در چنین شرایطی اگر یک مرکز رهبری کننده آگاه و لایق به وجود آید و نظر و اعتماد مردم را به خود جلب کند بزرگ‌ترین قدم در راه برکنار کردن هیئت حاکمه کنونی برداشته شده است. زیرا نارضایتی مردم به تنهایی کافی نیست و موجب سقوط دستگاه حاکمه نتواند شد و تا زمانی که این نارضایی رهبری پیدا نکند هر چقدر هم که شدید باشد به جایی نخواهد رسید. هیچ نهضتی و هیچ انقلابی بدون داشتن رهبری پیروز نشده است و آنچه ما در حال حاضر به آن نیازمندیم یک رهبری کارآمد و آگاه برای نیروهای ملی و آزادی‌خواه است.
به همین لحاظ است که باید بکوشیم تا یک جبهه ضد دیکتاتوری وسیع به وجود آید؛ جبهه‌ای که بتواند حداکثر نیروهای ملی و آزادی‌خواه را در طول زمان و در صحنه مبارزه در برگیرد. جبهه‌ای که بتواند برای دهقانان، کارگران، پیشه‌وران، سرمایه‌داران ملی و روشنفکران مترقی جاذبه‌ای داشته باشد و آنان را به خود جلب کند. چنین جبهه‌ای می‌تواند نارضایی‌های پراکنده موجود را سازمان دهد و از آن نیرویی بسازد که قادر به برکنار کردن هیئت حاکمه کنونی و روی کار آوردن یک حکومت ملی و مترقی باشد. مبارزه در راه به وجود آوردن چنین جبهه‌ای وظیفه اصلی مبارزان جنبش دمکراتیک ملی در این مرحله است. موفق باد مبارزه نیروهای مترقی ملت ایران در راه استقرار حکومت ملی. هیئت اجرائیه جامعه سوسیالیست‌های نهضت ملی ایران».[3]
سخنرانی انتقادی حجت‌الاسلام واعظ طبسی
به دنبال تعویض رئیس سازمان اطلاعات و امنیت خراسان، حجت‌الاسلام عباس واعظ طبسی در سخنانی از اوضاع جاری کشور انتقاد کرد و با اشاره به رفتار ناپسند رژیم نسبت به مراجع گفت: «اشیاء در برابر نور سه قسم هستند کدر، شفاف و زیر شفاف. چنان‌که نور به اشیای کدر نفوذ نمی‌کند، دین و احکام الهی نیز در برخی از افراد کدر نفوذ نمی‌کند. علما مثل چیزهای شفاف هستند و هرگز از نور گریزان نیستند». او در ادامه به مسئله تقلبی بودن انتخابات و غیرقانونی بودن مجلسین اشاره کرد و از مردم خواست در دین خود ثبات قدم داشته باشند. او افزود: «باید با بی‌دینی مبارزه کرد و از غیرت دینی برخوردار بود. باید احکام قرآن و تعالیم اسلام را به میان جامعه کشاند، نباید این احکام متروک شوند و مورد غفلت قرار گیرند».[4]
تمایل مردم به نصب عکس آیت‌الله خمینی
محمود صدقی (رئیس سازمان اطلاعات و امنیت استان دهم، اصفهان) با ارسال گزارشی به مدیریت اداره کل سوم دربارة علاقة مردم به نصب عکس‌های آیت‌الله خمینی در مغازه‌ها و منازل نوشت: پیش از آزادی آیت‌الله خمینی از زندان از فروش و انتشار عکس‌های او در این استان جلوگیری به عمل می‌آمد ولی پس از آزادی وی تعدادی عکس‌های مختلف از او که اغلب در تهران چاپ و به اصفهان آورده شده در پشت ویترین‌های اکثر مغازه‌ها الصاق گردیده است. چون روش این ساواک درباره نصب و انتشار عکس‌های این شخص معلوم نیست. دربارة جمع‌آوری یا عدم جمع‌آوری عکس‌ها دستور لازم را صادر کنید.[5]
انتقال یکی از اعضای جبهه ملی به بند عمومی زندان
مهدی بازرگان در یادداشتهای امروز خود در زندان نوشت: شیخ‌الاسلامی دانشجوی دانشگاه ملی را که چهار ماه است در انفرادی بوده و یک ماه اول آن را در اتاق دربسته و بی‌نوری می‌زیسته به عمومی آوردند. جرم او این است که در 11 محرم در مسجد شاه برای مردم نطق کرده و اعلامیه احمد سوکارنو (رهبر استقلال اندونزی) را خوانده است و عضو جبهه ملی است و فعلاً کارش به دادگاه کشیده است.[6]
اصلاح قانون کار به نفع کارگران
هیئت وزیران در جلسه امروز خود قانون کار را مورد بررسی قرار داد و اصلاحاتی در هفت مورد به نفع کارگران به عمل آورد. از جمله این تغییرات، توسعه و فعالیت بیشتر سندیکاهای کارگری و کارفرمایی است که به سازمان‌های قانونی مذکور در آینده نزدیک اختیارات قانونی بیشتری مخصوصاً به نمایندگان کارگران و کارفرمایان داده خواهد شد. در جلسه امروز دولت همچنین تصویب‌نامه قانونی مربوط به احداث خطوط صنعتی از سوی راه‌آهن دولتی ایران مطرح و تصویب گردید و به دنبال آن لایحه قانونی استخدام کشوری، بحث و بررسی شد.[7]
دیدار سفیر جدید دولت عراق با شاه
صبح امروز، عبدالحسین زلزله سفیر تازه دولت جمهوری عراق در ایران در کاخ سفید (مجموعه سعدآباد) با محمدرضا پهلوی دیدار کرد و استوارنامه خود را تسلیم وی نمود.[8]
دلیل سفر نخست‌وزیر به اصفهان
اسدالله علم نخست‌وزیر، در ادامه سفر خود به اصفهان، صبح امروز با هلی‌کوپتر از دهات اصفهان بازدید کرد سپس عازم کوهرنگ شد و از آنجا به منطقه زردکوه بختیاری رفت. وی قرار است پیش‌ازظهر فردا اردوی کار اصفهان را افتتاح کرده به تهران بازگردد.[9] رادیو پیک ایران در برنامه عصرگاهی خود با اشاره به سفر اخیر اسدالله علم نخست‌وزیر، به اصفهان، دلیل این سفر را وجود بحران عمیق اقتصادی در آن شهرستان عنوان کرد و گفت: بحران عمیق اقتصادی که اکنون در کشور ما حکمفرماست اثرات سویی در این شهرستان که یکی از مراکز مهم صنایع نساجی و بافندگی کشور است برجای گذاشته و بدنبال سیاست‌های غلط اقتصادی دولت‌ها، که نخستین نتیجه آن تبدیل ایران به ویترین کالاهای بنجل خارجی است، عده زیادی از کارخانه‌های داخلی تعطیل می‌شوند یا از میزان تولید خود می‌کاهند. این رادیو در ادامه از انباشت بیش از دویست میلیون متر محصول تولید شده کارخانجات نساجی کشور در انبارها و نبود بازار فروش برای آنها خبر داد.[10]
گفت‌وگوی وزیران خارجه سازمان سنتو
وزیران امور خارجه عضو کشورهای سازمان پیمان مرکزی امروز در نیویورک حدود دو ساعت با یکدیگر گفت‌وگو کردند. در این گفت‌وگوها که در آن وزیران امور خارجه امریکا، انگلستان، ایران، ترکیه و پاکستان شرکت داشتند، پیرامون مسائل مهم جهانی بحث و تبادل نظر به عمل آمد. در این مذاکرات همچنین زمان و محل جلسه بعدی شورا فروردین سال آینده در واشنگتن تعیین شد.[11]
تهیه فیلم و مقالاتی درباره روابط ایران و فرانسه
ادوارد سابلیه روزنامه‌نگار و مفسر معروف فرانسه به همراه هیئتی از فیلم‌برداران فرانسوی امشب وارد تهران شد تا قبل از سفر ژنرال دوگل به ایران فیلم‌ها و مقالاتی درباره روابط ایران و فرانسه تهیه کند. وی تا 30 مهر در ایران اقامت خواهد داشت و در این مدت با مقامات و شخصیت‌های مختلف کشور ملاقات خواهد کرد.[12]
اخراج یک افسر و چند درجه‌دار از ژاندارمری
ستوان اردشیر سلطانی فرمانده سابق ژاندارمری بندر دیلم و پنج نفر از درجه‌داران زیردست وی که با قاچاقچیان تبانی کرده مرتکب انحرافات و اخاذی‌هایی شده بودند از خدمت در ژاندارمری اخراج شدند. اخراج این افسر و درجه‌داران به پیشنهاد ژاندارمری کل کشور و تصویب محمدرضا پهلوی صورت گرفته است.[13]
آگهی مزایده فروش تریاک‌های کشف شده
هفته‌نامه اراده آذربایجان نوشت، دولت در ظرف چند روز آینده آگهی مزایده فروش 40 تن تریاک‌های مکشوفه را که از دست قاچاقچیان به دست آورده منتشر خواهد کرد. بین مقامات وزارت بهداری و مؤسسات بهداشتی دولت امریکا و چند کشور اروپایی مذاکراتی برای فروش این تریاک‌های مکشوفه به عمل آمده و دولت‌های مزبور پیشنهادهایی به دولت ارائه داده‌اند.[14]
تلاش صندوق ضمانت صنعتی برای دریافت وام
صندوق ضمانت صنعتی برای دریافت وام از مؤسسات امریکایی وارد فعالیت شده است. این صندوق اخیراً با پرداخت مقدار زیادی وام صنعتی به مؤسسات تولیدی، کسبه و کارخانجات موافقت‌کرده که در قالب مشارکت صندوق با هفت بانک دولتی پرداخت خواهد شد.[15]
پی‌نوشتها:
[1]- جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 279.
[2]- آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 376.
[3]- اسنادی از جنبش دانشجویی در ایران، ج اول، دفتر ریاست جمهوری، 1380، ص 274 و270.
[4]- جلالی، غلامرضا، مشهد در بامداد نهضت امام خمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1378، ص 204.
[5]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4، دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات،1380، ص129.
[6]- بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 113.
[7]- گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، نشریه کتابخانه پهلوی،بی‌تا، ص 1686.
[8]- روزنامه مهر ایران، ش 1933، 7/7/1342، ص 8.
[9]- روزنامه بورس، ش 520، 7/7/1342، ص 1.
[10]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 153، 7/7/1342، ص 17 و 18.
[11]- روزنامه کیهان، ش 6055، 6/7/1342، ص 1 و 9.
[12]- روزنامه اطلاعات، ش 11204، 7/7/1342، ص 16.
[13]- همان، ش 11203، 6/7/1342، ص 13
[14]- روزنامه اراده آذربایجان، ش 517، 6/7/1342، ص 4.
[15]- روزنامه اطلاعات، ش 11203، 6/7/1342، ص 8.
