شنبه 15 تیر 1342/ 14 صفر 1383/ 6 ژوئیه 1963
5 بازدید
± نظرات آیات عظام مرعشی نجفی و نوری دربارة پرهیز از رویارویی روحانیت با شاه
امشب آیتاللّه مرعشی نجفی به دیدار آیتاللّه نوری رفت. به گزارش ساواک، در این دیدار آیتاللّه نوری گفت من از ابتدا چه در قسمت انجمنهای ایالتی و ولایتی و چه در قسمت اخیر، نظرم این بود که نباید تا این حد تندروی بکنیم که نتیجه این بشود؛ ما را در مقابل شاه قرار بدهند و روی همین علت و فکر، شخصاً تندروی نکردم و حتی سعی میکردم آقایان علما را وادار به اجرای همین رویه بکنم. ولی متأسفانه در اثر افکار تند غلط، عدهای دیگر نحوی عمل کردند که امروز درست روحانیت و اعلیحضرت را در دو صف مقابل قرار دادند. و اعلیحضرت اگر هم مایل باشند، یک قدم نرمش نشان بدهند و بخواهند گذشتی بکنند، امکان برای معظمله نیست. چون اگر یک کمی عقب برود، اینها خیال میکنند اعلیحضرت ترسیده و یک مرتبه هجوم میآورند و میخواهند تمام کارها را باطل کنند». آیتاللّه مرعشی نجفی ضمن تصدیق بیانات آیتاللّه نوری گفت: «من هم همین عقیده را دارم و بر فقها همین نصیحت را کردهام ولی متأسفانه گوش نکردند تا به این روز افتادیم». آیتاللّه نوری در ادامه افزود: «عدهای ناراضی تودهای، مالک، جبهة ملی که هر یک هدف جداگانه دارند، میخواهند روحانیت را آلت دست خود بکنند تا به هدف خود برسند و بعد، اول دستهای را که از بین خواهند برد، همان روحانیت است».[1]
± نظر آیتالله آملی راجع به مقام علمی آیتالله خمینی
آیتالله العظمی محمدتقی آملی در پاسخ به سؤال گروهی از مقلدان راجع به مقام علمی آیتالله خمینی گفت: «مقامات علمی و عملی حضرت آیتالله آقای خمینی مدظله العالی پوشیده نیست تا محتاج به بیان باشد. اینجانب ایشان را به عنوان یک نفر از طراز اول مجتهدین و مراجع تقلید میشناسم و میدانم جملة کثیری از شیعیان از ایشان تقلید میکنند».[2]
± ارجاع پروندة اعضای نهضت آزادی ایران به دادستانی ارتش
امروز پروندههای آیتاللّه طالقانی، عضو مؤسس نهضت آزادی، پرویز عدالتمنش، ابوالحسن طالقانی و کریم گودرزی به دادستانی ارتش ارجاع گردید. این افراد متهم به فعالیتهای مضره و خرید دینامیت و مواد منفجره جهت دست زدن به فعالیتهای تخریبی میباشند. ساواک در بازجوییهای انجام شده علیه مهندس مهدی بازرگان، مهندس عزتاللّه سحابی، آیتاللّه سیدمحمود طالقانی، محمدمهدی جعفری، ابوالفضل حکیمی و پرویز عدالتمنش، مدارکی به دست آورده که از لحاظ این سازمان [اتهامات] درجه 1 شناخته میشوند.[3] به گفتة عباس رادنیا در خاطرات روزانة دوران زندان، هنگامی که پرویز عدالتمنش را به دادگاه احضار کردند، بازرگان و سایرین از وی دربارة ماجرای کشف 15 تن دینامیت از منزل آیتالله طالقانی سؤال میکنند. عدالتمنش به آنان میگوید چنین خبری صحت ندارد. این پاسخ موجب تحیر آنان میشود و به عدالتمنش میگویند مأموران سازمان امنیت چنین ادعایی را مطرح کردهاند.[4]
± دستگیری 400 نفر در 15 خرداد
سرهنگ جهانگیر قانع، دادستان فرمانداری نظامی تهران، ظهر امروز اعلام کرد در جریان وقایع 15 خرداد، تاکنون حدود چهارصد تن دستگیر شدهاند. وی گفت کسانی که دستههای آشوبگر تشکیل دادند، هر کدام مبلغ مختصری دریافت کرده بودند. دادستان فرمانداری نظامی گفت سردسته این افراد، طیب حاجرضایی، در بازپرسی اقرار کرده مبلغ یک میلیون ریال از حاج اسماعیل رضایی بارفروش دریافت داشته و با آن هفت دسته را راهاندازی کرده است. بنا به گفتة این مقام فرمانداری نظامی، حاج اسماعیل رضایی، اعتراف کرده مبلغ دو میلیون ریال به او داده شده تا با تقسیم آن بین عوامل معین، ایجاد بلوا کند. قانع، حسن صالحی، حاج سردار، عبداللّه صادق تهرانی، امیر استادولی، رضا گچکار و ایزدی سلحشور سرکرده دستههای اخیر نامید و ادعا کرد هر یک از این سرکردگان، یکصد هزار ریال دریافت کرده بودند. دادستان فرمانداری نظامی تهران، هدف این افراد را غارت، آتش زدن، هتک حیثیت بانوان، حمله به مأموران نظامی، آدمکشی و از بین بردن وسایل نقلیة عمومی عنوان کرد.[5]
± واکنش مطبوعات به اظهارات دادستان فرمانداری نظامی تهران
اظهارات دادستان فرمانداری نظامی تهران دربارة پول گرفتن دستهجاتی که در روز 15 خرداد جهت بلوا و آشوب راه افتاده بودند، با انتقاد و تقبیح محافل مطبوعاتی و تعجب خبرنگاران خارجی روبرو شده است. محافل یاد شده میگویند این اظهارات نشانة ضعف سیستم استحفاظی و تأمینی پایتخت است که تنها با سیصد هزار تومان میتوان امنیت آن را متزلزل و نیروهای انتظامی را دچار پراکندگی کرد.[6] خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز با گزارش اظهارات دادستان تهران، تأکید کرد طیب حاجرضایی، مسئول شورش و بلوای اخیر است.[7] رادیو پیک ایران با گفتن اینکه سخنان دادستان تهران دربارة حادثه 15 خرداد، نقشة طرح شده از طرف شاه و دولت برای کوچک جلوه دادن آن حادثه است، تصریح کرد دولت میخواهد اقدام مردم در شهرهای گوناگون علیه شاه را توطئهای جلوه دهد که با پخش مقادیری پول صورت گرفته است. گویندة این رادیو با اشاره به خبر آسوشیتدپرس مبنی بر دستگیری حدود پنجاه تن از روحانیون که اکنون مشخص شده آنان با گروههای خرابکار ارتباطی نداشتهاند، انتشار این خبر را عقبنشینی شاه در برابر روحانیون ارزیابی کرده و میافزاید: «شاه با کنار گذاشتن روحانیون میخواهد روابط خود را با آنها محفوظ دارد».[8]
رادیو صدای ملی ایران نیز بخشی از برنامههای امروز خود را به بررسی گذشتة طیب حاجرضایی اختصاص داد. گویندة رادیو با گفتن اینکه طیب در گذشته از شخصیتهای کبیر میهن و از ستونهای بنام رژیم کودتا خوانده میشد و در جریانات 9 اسفند و حمله به منزل مصدق نقش داشت و در زمان تولد ولیعهد نیز چالهمیدان را قرق کرده و شیرینیخوران مفصلی به راه انداخت، افزود: «در تظاهرات خرداد هرچه شعار ارتجاعی داده شده، از جانب همین دسته افراد بوده است؛ یعنی کسانی که حکومت فعلی را روی کار آوردهاند و سپس سران رژیم با بهانه قرار دادن همان شعارها، دستور دادهاند تا مردم بیگناه را به گلوله بندند». گوینده آرزو کرد که: «طیب و نوچههای او در یک محکمة واقعاً آزاد و علنی محاکمه میشدند تا حقایق را به گوش مردم ایران و جهان میرساندند، گذشتة سیاسی خود را توضیح میدادند و میگفتند با کمک چه کسانی وارد سیاست شدهاند. [...] اگر این مطالب روشن شود، آنوقت حوادث 15 خرداد نیز بهتر روشن خواهد شد و مردم دستهایی را که از پشت پرده این حادثه را ساختهاند، بهتر خواهند شناخت».[9]
± پشتیبانی روحانیون نجفآباد از آیتاللّه خمینی
روحانیون نجفآباد طی نامهای به آیتاللّه العظمی آقای خمینی، مراتب همدردی خود را با وی اعلام کردند. نامه به واسطة ریاست فرمانداری نظامی تهران برای آیتاللّه خمینی ارسال شده است. نام روحانیونی چون حسینعلی منتظری، نصراله قضایی، نعمتاللّه صالحی نجفآبادی، ابراهیم امینی، محمدباقر تدین و ابراهیم توسلی در پای نامه دیده میشود.[10]
± روحانیون بلاد جویای سلامتی آیتاللّه خمینی
روحانیون بلاد با ارسال تلگراف به آیات عظام و علما، جویای سلامتی آیتاللّه خمینیاند.[11]
± تقدیر آیتاللّه مطهری از مبارزات نسل جدید روحانیون
آیتاللّه مرتضی مطهری طی یادداشتی در دفتر یادبود حجتالاسلام اهری، خاطر نشان کرد: «در دو سه سال اخیر که طبقة نسبتاً جوانتری زعامت روحانی را در دست گرفتهاند، واقعبینانهتر عمل کردهاند. تا آنجا که زندانی شدن در راه هدف مقدس خود را (بر خلاف سابق) افتخار میشمرند و در حال حاضر یکی از بزرگترین مراجع تقلید عصر، این مدال افتخار یعنی زندانی شدن در راه هدف مقدس مبارزه با استعمار را به سینة خود نصب کرده است».[12]
± بند 2 زندان قصر در اختیار مأمورین ساواک
خبرهای زندان قصر حاکی است مأموران سازمان امنیت امروز به زندان سر نزدند و در جواب اعتراض زندانیان از شرایط بد و محرومیتها علیه زندانیان، افسران مسئول اظهار میکنند کاری از دست ما ساخته نیست و طبق دستور سازمان امنیت مجبوریم با شما با خشونت کامل رفتار کنیم و اصولاً بند 2 زندان در اختیار مأمورین سازمان امنیت میباشد و ما موظف به اجرای دستورات آنها میباشیم.[13]
± درخواست آیتاللّه میلانی از روحانیون خراسان
فرزند آیتاللّه میلانی در نامهای به علما و روحانیون خراسان از آنان خواست نمازهای جماعت را برگزار کنند. این نامه با موافقت آیتاللّه میلانی ارسال شده است. به دنبال تعطیلی منبر روحانیون از سوی سازمان اطلاعات و امنیت، آنان در اعتراض به این عمل، برگزاری نماز جماعت را نیز متوقف کرده بودند.[14]
± نامة سرگشادة حزب زحمتکشان
حزب زحمتکشان امروز طی نامة سرگشادهای اعلام کرد: «این حزب با مطالعة فتوای شجاعانه و عمیق حضرت آیتاللّه خمینی با این مضمون که تقیه حرام است و اظهار حقایق، واجب ولو بلغ ما بلغ، تشخیص داد که شخص ایشان صلاحیت کامل مقام ریاست تامة شیعیان جهان را احراز کردهاند و تنها چنین اشخاصی با چنین روحیهای میتوانند عالم شیعه را از وضع اندوهبار فعلی رهایی بخشند». در این نامه، تصریح شده: «یکی از دردهای بزرگ جامعة فعلی ما، رواج وحشتناک دروغ است که به صورتهای متنوعی در طبقات مختلف رسوخ پیدا کرده است. دروغگویی بیشرمانه و ریاکاری و تملق در طبقة حاکمه، رودرواسی و ملاحظهکاری و تعارف بیمورد در طبقات پایینتر، از مظاهر این رذیلت هستند». در نامة حزب زحمتکشان خطاب به علما آمده است: «دولت جناب آقای علم با مشغول داشتن مقامات روحانی به مذاکرات و پیشنهادها و ملاقاتها، قصد دارد فرصت کافی به دست آورد و به طور غافلگیرانهای حضرت آیتاللّه خمینی را در محکمة سری محکوم نماید و سپس حضرات روحانیون را به وسیلة تلقینات غیر مستقیم وادار به تزلل و استغاثه و استدعای عفو بنماید تا اینکه یک درجه بخشودگی مجازات را وجهالمصالحة خونهای به ناحق ریخته شده و یا سر مطالبات قرار دهد. آنگاه در محیط رعب و سکوت و خفقانی که قهراً پس از چنین فاجعهای به وجود خواهد آمد، دست به انتخاباتی بزند که روی انتخابات جنابان آقایان دکتر اقبال و مهندس شریفامامی را سفید کند».[15] گفته میشود این نامه پس از آزادی آیتاللّه خمینی و سایر روحانیون انتشار یافت.[16]
± کمیسیون امنیت اجتماعی قم
صبح امروز کمیسیون امنیت اجتماعی در شهرستان قم برگزار گردید. هدف این کمیسیون، بررسی ناآرامیهای احتمالی شهرستان قم پس از بازگشت آیتاللّه خمینی به این شهرستان اعلام شده است. گفته میشود آیتاللّه خمینی از محل تحت نظر به منزل شخصی انتقال یافته و هر آینه ممکن است به قم برگردد.[17]
± نگرانی مردم تبریز
مدیرکل ساواک آذربایجان در نامة محرمانهای به رئیس ساواک اطلاع داد که تبریز و شهرهای تابعه، علیرغم آنکه در روزهای بحرانی ماه محرم فوقالعاده آرام بوده، لیکن کتمان نباید نمود که نگرانی عمومی از اوضاع فعلی در ناصیة اکثر مردم مشاهده میشود.[18]
± آیتاللّه کمالوند در مشهد
آیتاللّه روحاللّه کمالوند به مشهد رفته و به طوری که مأموران ساواک گزارش میدهند، ممکن است تا خاتمة انتخابات در مشهد بماند.[19]
± تحریک معلمان و دانشآموزان قم علیه دولت
سعید تهرانی، آموزگار دبستان ملی فیض و سید بهشتی (لیسانسیه معقول و منقول) آموزگار دبیرستان دین و دانش، بین معلمان و دانشآموزان شهرستان قم تحریکات شدیدی علیه هئیت حاکمه به عمل میآورند و از دید مقام امنیتی شهرستان، مسلم است که تحریکات نامبردگان در دانشآموزان علیه دستگاه دولتی، مؤثر و محسوس است.[20] منظور از سید بهشتی در گزارش امنیتی، آیتالله سیدمحمد حسینی بهشتی است.
± نگرانی ساواک از تظاهرات روز اربعین و سالگرد 28 مرداد
امروز نیز مانند روزهای دیگر، ساواک با گزارشهایی روبروست که از تصمیم روحانیون و دستهجات مذهبی و بازاریان برای برگزاری تظاهرات در روز اربعین و روز شهادت حضرت رسول اکرم(ص) خبر میدهند. هدف این تظاهرات حمایت از آیتاللّه خمینی است.[21] در حالی که نگرانی از برگزاری تظاهرات مردم در روز اربعین نزد مسئولین امنیتی هر روز بالا میگیرد، امروز اعلام شد دستهجات مختلف سیاسی خود را برای تظاهرات دامنهداری در روز 28 مرداد آماده میکنند.[22]
± جلسة سازمان جوانان جبهة ملی
در جلسة سازمان جوانان جبهة ملی، دربارة حوادث 15 خرداد و نقش آیتاللّه خمینی بحث و مذاکره شد. در این جلسه یکی از حاضران گفت: «خوشبختانه آقای خمینی رهبر ضد استعمار شده و با وجودی که دولت و سازمان امنیت برای خنثی کردن عمل آنها نهایت کوشش و تلاش را به کار بردهاند ولی هنوز موفق نشدهاند که جلوی مبارزة آنها را بگیرند».[23]
± بازتاب تحولات کشور در مطبوعات آمریکا
رایزین مطبوعاتی سفارت ایران در واشنگتن، در گزارشی از بازتاب تحولات ایران در مطبوعات ایالات متحده، تأکید کرد افکار عمومی مردم آمریکا، محرکان حوادث اخیر را نکوهش میکنند و برنامههای اصلاحی ایران را میستایند. این گزارش پارهای از مقاله منتشره در روزنامة چاتانوکا تایمز را این طور نقل میکند: «انسان تصور میکند بلوا و آشوب اخیر تهران از ناحیة عناصر مخرب سرخ است اما حقیقت آن است که این حادثه را عناصر کهنهپرستی برپا کردند که با اصلاحات مخالفند و نمیتوانند آزادی زنان را تحمل کنند». همین نکات در گزارش نشریه پیوتوپرس نیز تکرار شده است.[24] روزنامة ویرجینیا پیلوت مینویسد: «حوادث اخیر تهران بهترین نمودار دشواری اجرای برنامههای اصلاحی در منطقة خاورمیانه است». روزنامة آمریکایی کورسیکاناس هم نوشت: «در منطقة وسیع و متزلزل خاورمیانه، تنها ایران است که هر روز پیشرفت تازهای میکند». این روزنامه همچنین تأکید میکند: «در ایران امنیت کامل برقرار است و کشورهای بزرگ دنیا باید با سخاوتمندی به ایران کمک کنند».[25]
± تشدید سختگیری علیه دانشجویان ایرانی خارج از کشور
همزمان با بازتاب خارجی انتشار خبرهای سرکوبهای داخلی، عوامل رژیم، سختگیری علیه دانشجویان خارجی را بیشتر کردهاند. رادیو پیک ایران بخشی از تحلیلهای امروز خود را به موضوع تعهدنامة دانشجویان ایرانی در اتریش اختصاص داد و گفت اتابکی، سفیر ایران در اتریش، پس از کتک زدن دانشجویان به ابتکار جدیدی رسیده است. متن این تعهدنامه، دانشجو را ملزم میکند در دوران اقامتش، از هرگونه فعالیت سیاسی و مخالف دولت ایران و پیوستن به احزاب یا گروههای مخالف خودداری کند. وگرنه دولت مجاز است وی را به کشور بازگرداند. گوینده افزود تعهدنامة اخیر، برای پرده برداشتن از فعالیت پلیسی مأمور سازمان امنیتی در لباس سفیر و برملا کردن ماهیت پلیسی رژیم، کافی است. رادیو پیک با اشاره به ماجرای سرهنگ زیبایی قاتل، تأکید کرد دولت اتریش نباید به مأموران سازمان امنیت ایران اجازه دهد از قوانین آزاد آن کشور علیه دانشجویان ایرانی سوء استفاده کنند.[26]
± آزادی زندانیان سیاسی در مصر
جمال عبدالناصر، رئیسجمهور مصر در مصاحبه با روزنامة لوموند چاپ پاریس با پشتیبانی از پیشنهاد شوروی، اعلام کرد: «کشورهای جمهوری متحدة عرب با اعلام و تبدیل منطقة مدیترانه به منطقة بدون اتم، موافقاند». وی ضمن اظهار شگفتی از آغاز جنگ خونین علیه کردهای عراق، افزود: «در مصر تا آخر امسال حتی یک نفر به جرم عقاید سیاسی در زندان نخواهد ماند». این سخنان، پاسخی به ادعاهای شاه ایران تلقی میشود که چندی پیش گفته بود: «گویا در زندانهای مصر، پانزده هزار زندان سیاسی نگهداری میشوند».[27] اظهارات عبدالناصر در مصاحبه با خبرنگار لوموند مورد توجه محافل خبری لبنان قرار گرفت. روزنامة النهار در تفسیر این سخنان گفت: «عملی شدن ادعاهای عبدالناصر، بیش از اینکه بر سیاست داخلی مصر اثر بگذارد، بر سیاست خارجی این کشور تأثیرگذار خواهد بود». مفسر روزنامة النهار افزود: «اگر مصر زندانیان کومونیست را آزاد کند، دیگر دولت چین نمیتواند مدعی شود که شوروی از کشورهای مخالف کومونیست، حمایت مینماید. همچنین این اقدامات سبب بهبود روابط کومونیستهای عراق با عبدالناصر و تیرگی بیشتر مناسبات افراطیون بعث با مصر میگردد». روزنامة مستقل الصفا نیز با تجلیل از سخنان عبدالناصر نوشت: «چنین مینماید که در مصر دوباره رژیم دموکراتیک و پارلمانی استقرار مییابد».[28]
± پایان خلع سلاح عشایر فارس
فرمانده نیروهای جنوب اعلام کرد که خلع سلاح عشایر فارس پایان یافته و مجموعاً ده هزار قبضه اسلحه جمعآوری گردیده است.[29]
عملیات نظامی ارتش در جنوب کشور، با کشتن عبداللّه ضرغامپور و دستگیری یا تسلیم عدهای از سران اشرار و پراکنده شدن اطرافیان آنان با هدف درهم شکستن مقاومتهای ثابت و موضعی اشرار، ادامه دارد. در گزارش فرماندهی جنوب، تصریح شده فقط چند نفر از باقیماندة سران مانند ناصر طاهری، خداکرم ضرغامپور، غلامحسین سیاهپور و حبیب بهادر با تعداد قلیلی از تفنگچیان خود در کوهستانهای منطقه متواری شدهاند.[30] به نظر میرسد با تسلیم حبیب شهبازی و عوضعلی محمدی (مسقانی) و بهادر فرزند باباخان سرخی، در منطقة مزبور آرامش برقرار و مدتی است که خلع سلاح در آن حدود شروع شده. سایر اشراری که با سران سرخی همکاری مینمودند مانند گورکانیها، تسلیم و اسلحة خود را تحویل دادهاند.[31]
± جلسة امروز هیئت دولت
در جلسة بعدازظهر امروز هیئت دولت به ریاست علم، واگذاری بیمارستان سابق گمرک در اهواز به وزارت فرهنگ تصویب گردید.[32] هیئت وزیران با اصلاح یک قسمت از مادة اول قانون اصلاحات ارضی به مالکین اجازه داد که در مرحلة اول اجرای قانون اصلاحات ارضی، املاک مزروعی متعدد را که جمعاً از شصت هکتار تجاوز نکند، به عنوان یک ده در مالکیت داشته باشند و بقیه را برای فروش، به سازمان اصلاحات ارضی واگذار کنند.[33]
± دیدار سفیران فرانسه و هلند با نخستوزیر
رنو سیوان، سفیر فرانسه در تهران با نخستوزیر ملاقات کرد. در این دیدار موضوع کمکهای اقتصادی فرانسه به ایران که در سفر آتی ژنرال دوگل، رئیسجمهوری فرانسه به تهران مطرح خواهد شد، به بحث و بررسی گذاشته شد. بعدازظهر امروز سفیر هلند نیز با نخستوزیر دیدار کرد.[34]
± دستور شاه برای امضای قرارداد منع آزمایشهای اتمی
محمدرضا پهلوی طی تلگرافی به سفیران ایران در لندن، واشنگتن و مسکو دستور داد قرارداد منع آزمایشهای اتمی را که در روز هفدهم مرداد برای امضا آماده میشود، به نمایندگی از دولت شاهنشاهی ایران امضا کنند.[35]
± صدور کارتهای انتخاباتی
وزارت کشور طی تلگرافی به فرمانداریها اطلاع داد که طبق قانون انتخابات مجلسین مصوب 10/4/1342 هیئت وزیران، دفاتر ثبت اسامی رأیدهندگان و صدور کارتهای انتخاباتی به زودی در سراسر کشور دایر میگردد. وزارت کشور هماکنون مشغول تهیة کارتها و دفاتر و وسایل این کار میباشد.[36]
± گمانهزنیها دربارة انتخابات
تبادل نظر دربارة انتخابات، در روزنامهها و مطبوعات هر روز بیشتر میشود. برخی محافل پیشبینی میکنند شمار کسانی که برای اولینبار به نمایندگی مجلس سنا انتخاب و یا منصوب میشوند، از دورة قبل بیشتر است. این گروه شانس نمایندگانی که بین چهل تا پنجاه سال دارند را بیشتر از نمایندگان مسنتر میدانند. انتخاب چهار نخستوزیر اسبق که هماکنون در تهران اقامت دارند و شغلی هم ندارند، به نمایندگی مجلس سنا قطعی است. در دورة گذشته، خانلری، جوانترین سناتور و صدرالاشراف، مسنترین سناتور بود.[37] پیشبینی میشود پارلمان آینده، حکومتها را مجبور کند به رفورم عمیقی در دستگاههای اداری اقدام کنند.[38] روزنامة اراده آذربایجان، نخستین لیست کاندیداهای انتخابات دورة آینده را که متجاوز از پانصد تن میباشند، منتشر کرده است.[39] خواندنیها در شمارة امروز پیشبینی کرد با وجود اعطای حقوق سیاسی به بانوان و شرکت آنها در انتخابات آینده، زنان در این انتخابات نقش درجه دومی خواهند داشت.[40]
± بررسی قانون سهیمشدن کارگران در سود کارخانهها
رادیو پیک امروز در بررسی قانون سهیمشدن کارگران در سود ویژة کارخانهها گفت قانون مذکور، یکی از خواستهای کارگری است که شامل تمامی کارگران نمیشود و در عین حال، زمینههای اجرای آن نیز فراهم نیست. گوینده، مطالبات کارگران را تعیین حداقل دستمزد و تنظیم اشل متحرک دستمزدها دانست.[41]
± روابط سیاسی ایران با جامعة اروپایی انرژی اتمی
ایران که از مدتی پیش نمایندهای در بازار مشترک اروپا دارد، اخیراً با جامعة اروپایی انرژی اتمی نیز روابط سیاسی برقرار کرده است. خسرو هدایت، سفیر ایران در بلژیک و رئیس هیئت ایرانی در بازار مشترک، ریاست هیئت نمایندگی ایران در جامعة انرژی اتمی را بر عهده گرفته است.[42]
± موافقتنامة بازرگانی بین ایران و جامعة اقتصادی اروپا
به گزارش خبرگزاری آلمان، گفتوگوهای مربوط به امضای یک موافقتنامة بازرگانی بین ایران و جامعة اقتصادی اروپا (بازار مشترک) در شرف اتمام است. محافل مطلع از پیشرفت این مذاکرات خبر میدهند. به موجب این موافقتنامه، تعرفههای ویژهای برای کالاهای ایران از جمله انگور، زردآلو و خاویار تعیین میشود. تعرفة قالی دستبافت ایران نیز از 5 دلار به 5/4 دلار برای هر متر کاهش داده میشود.[43]
± رابطه دولت ایران با کارگران
لیندال، مستشار کارگری آمریکا در گزارشی به دولت آمریکا پیشنهاد کرد رفتار دولت ایران با کارگران خود را تغییر دهند. وی این تغییر را گامی در جهت ایجاد ثبات و امنیت منطقه اعلام کرد.[44]
± نخستوزیر کودتا در سوئیس
فضلالله زاهدی، نخستوزیر اسبق از گرمای تهران خسته شده و راه سوئیس را در پیش گرفته است. کسانی که در حین ورود به تهران او را دیده بودند، اظهار میکنند که در لحظة خروج، بسیار سرحالتر از روز ورود بوده است. وی طی مدت اقامت در تهران، در بهترین نقطة شمیران (حصارک) به سر برد. زاهدی زمستانها به نیس در جنوب فرانسه میرود و در سایر فصول شهر ژنو را به هر نقطة دیگر ترجیح میدهد.[45]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 429 و 431.
[2]ـ همان، ص 526.
[3]ـ همان، ص 423.
[4]ـ یزدی، ابراهیم، مقاومت در زندان، تهران، قلم، 1377، ص 101 و 104.
[5]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11132، 13/4/1342، ص 1.
[6]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 441 و 442.
[7]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 85، 16/4/1342، ص 8 و 9.
[8]ـ همان، ش 87، 18/4/1342، ص 19 و 20.
[9]ـ همان، ص 21 و 22.
[10]ـ دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، موسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، 1377، ص 151 و 152.
[11]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 98.
[12]ـ خاطرات 15 خرداد (ج2): تبریز، به کوشش علی باقری، تهران، سوره مهر، 1375، ص 178 و 179.
[13]ـ یزدی، ابراهیم، همان، ص 90 و 91.
[14]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 165.
[15]ـ بقایی کرمانی، مظفر، شناخت حقیقت در پیشگاه تاریخ، کرمان، پارم چاپ، 1358، ص 387 و 391.
[16]ـ آبادیان، حسین، زندگینامه سیاسی دکتر مظفر بقائی، تهران، موسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 1373، ص 268.
[17]ـ امام در آئینه اسناد: سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی، ج 1، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 119.
[18]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 420.
[19]ـ همان، ص 557.
[20]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 3: شهید آیتاللّه سیدمحمد حسینی بهشتی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 9.
[21]ـ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 278.
[22]ـ هفتهنامه اراده آذربایجان، ش 505، 15/4/1342، ص 8.
[23]ـ سیر مبارزات امام خمینی در آئینه اسناد به روایت ساواک، ج 12، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1386، ص 294.
[24]ـ روزنامه پست تهران، ش 2936، 15/4/1342، ص 1 و 8.
[25]ـ روزنامه کیهان، ش 5985، 15/4/1342، ص 11.
[26]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 85، 16/4/1342، ص 20 و 22.
[27]ـ همان، ص 19 و 20.
[28]ـ همان، ش 86، 17/4/1342، ص 2 و 3.
[29]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 319.
[30]ـ آریانا، بهرام، تاریخچه عملیات نظامی جنوب، تهران، چاپخانه ارتش، 1342، ص 273.
[31]ـ همان، ص 279.
[32]ـ روزنامه پست تهران، ش 2937، 16/4/1342، ص 1.
[33]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11134، 16/4/1342، ص 1.
[34]ـ روزنامه کیهان، ش 5986، 16/4/1342، ص 12.
[35]ـ روزنامه پست تهران، ش 2961، 15/4/1342، ص 8.
[36]ـ روزنامه کیهان، ش 5985، 15/4/1342، ص 1 و 11.
[37]ـ هفتهنامه دنیا، ش 751، 15/4/1342،ص 3.
[38]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11133، 15/4/1342، ص 1.
[39]ـ مجله خواندنیها، ش 83، 15/4/1342، ص 7.
[40]ـ همان، ص 48.
[41]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 85، 16/4/1342، ص 15 و 17.
[42]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11134، 16/4/1342، ص 16.
[43]ـ روزنامه کیهان، ش 5985، 15/4/1342، ص 9.
[44]ـ لاجوردی، حبیب، اتحادیههای کارگری و خودکامگی در ایران، مترجم: ضیاء صدقی، تهران، نشر نو، 1369، ص 405.
[45]ـ هفتهنامه دنیا، ش 751، 15/4/1342، ص 1 و 4.
