دوشنبه 14 مرداد 1342/15 ربیعالاول 1383/ 5 اوت 1963
5 بازدید
± ادامة ممانعت مأموران از ملاقات با آیتالله خمینی
امروز نیز مأموران انتظامی از ملاقات اشخاص با آیات عظام خمینی، محلاتی و قمی جلوگیری کردند.[1]
± آیتالله بهبهانی خواهان برگزاری انتخابات آزاد
آیتالله بهبهانی امروز در اعلامیهای با اشاره به شرایط خفقانآور این روزها گفت: «البته انتخاباتی که به وسیلة این دولت غیرقانونی و در زیر سایة سرنیزه انجام پذیرد، نتیجة آن معلوم است». وی تأکید کرد دولت پس از وقایع 15 خرداد به جای توجه به خواستههای ملت، عدهای را مأمور خرابکاری نمود تا مجوزی برای حکومت نظامی به دست آورد. در زمان مهاجرت علمای شهرستانی به تهران نیز به جای بهرهمندی عاقلانه از این فرصت، بر خلاف تمام موازین شرعی و قانونی ممالک آزاد جهان، با اخطار یا حتی در مواردی با همراهی نیروهای دولتی، علما را به شهرهایشان بازگرداند». در پایان این اعلامیه آیتالله بهبهانی تصریح کرد: «تا برآورده شدن تمام خواستههای قانونی ملت ایران در مقابل دستگاه فاسد استعماری و استبدادی، از پای نخواهد نشست».[2]
± تقبیح اطلاعیة ساواک در اعلامیة آیتالله مرعشی نجفی
آیتالله مرعشی نجفی در واکنش به اطلاعیة 12 مرداد سازمان اطلاعات و امنیت، اعلامیهای منتشر کرد. وی گفت: «این اعلامیه چون بدون امضاست، فاقد ارزش خبری و سیاسی است و بیشتر به نشر اکاذیب میماند و مطابق قانون مطبوعات، روزنامههایی که این اطلاعیه را منتشر ساختهاند، باید تحت تعقیب قرار گیرند». آیتالله مرعشی نجفی، با اشاره به این که در این اطلاعیه طرز تنظیم خبر و ادای احترام نسبت به حضرت آیتالله خمینی و آیتالله قمی و آیتالله محلاتی دامت برکاتهم رعایت وظیفة اخلاقی و دینی نشده، در انتقاد از تفاهم حاصلشده مینویسد: «مطلبی است بسیار مضحک و شرمآور زیرا امروز نه تنها در جوامع ملتهای متمدن بلکه سیاهان آدمخوار و وحشیهای آفریقا هم دیگر این نوع تحمیلات و قید و حدود را قبول نکرده، زیر بار نخواهند رفت». در این اعلامیه تأکید شده: «هر شخص به نسبت تشخیص و معرفت و قابلیت خود، در بهبود سعادت اجتماع گام برمیدارد و یک مرجع دینی، به هیچوجه نمیتواند با قراردادی مضحک و تفاهمی خود را از حق و وظیفهای که انجام آن مستقیماً به عادت دنیوی و اخروی مسلمین بستگی دارد، ممنوع کند. این محال است ... محال است ... محال؛ زیرا ملاک زندگی مردم مسلمان، کلکم راع و کلکم مسئول عن رعیته است، نه دستورات دیگران».
آیتالله مرعشی آنگاه به هدف نویسندگان اعلامیه اشاره میکند: «یک روح شیطانی خواسته علما را به مردم، افرادی بیارزش و زبون و سازشکار معرفی کند». در فراز دیگری از این اعلامیه آمده: «تأکید بر اسکان آیات عظام در منازل خصوصی، نشانی است از مکر حکومت که میخواهد نوعی آزادی تصنعی و فریبنده ایجاد نماید و مجاهدات علمای زندانی و مهاجر را بیاثر جلوه دهد». در پایان، آیتالله مرعشی نجفی اطلاعیة سازمان امنیت را اطلاعیة پوشالی خواند و آن را سراسر ساختگی و بیاساس دانست.[3]
± توزیع اعلامیههای آیتالله میلانی در مشهد
ساواک در گزارش داخلی خود خبر از توزیع اعلامیههای آیتالله میلانی در مشهد داد. این اعلامیهها با نام «اعلامیة شمارة 2 آیتالله میلانی» امروز توزیع شد. همچنین به نقل از محسن محسنیان و غلامرضا طوسی به دستور آیتالله میلانی تمام روحانیون صاحبفتوا از مردم میخواهند کارتهای الکترال را دریافت کرده و آن را به آدرس آیتالله میلانی در تهران ارسال نمایند تا به سازمانهای صلاحیتدار بینالمللی ارسال گردد. حتی اگر لازم شد، نام کاندیداها نیز در کارتها نوشته میشود. نویسندة گزارش از قول محسنیان مینویسد: «تاکنون کاندیدا شدن شریعتی و [شیخ محمود] حلبی حتمی است».[4]
± تجمع بازاریان در شمال تهران
بعدازظهر امروز عدهای از بازاریان و افراد جبهة ملی به هوای اینکه قرار است آیتالله خمینی به خانة آقای روغنی در قیطریه منتقل شود، به همراه چند تن از روحانیون در چهارراه اختیاریه اجتماع کردند. در ساعت 21 اکثر این افراد به دستور پلیس پراکنده شدند.[5]
± روایت مهندس بازرگان از بازجویی یکی از اعضای نهضت آزادی
ایرج سحابی که امروز به همراه خانوادههای زندانیان برای ملاقات به محل زندان رفته بود، به بازرگان گفت: «تنها یک روز بازجویی بدون شکنجه داشتهام که در آن نام اعضای نهضت آزادی را از من پرسیدند». سحابی در پاسخ بازجویان گفت: «غیر از پدر و برادرم، حسن نزیه و انتظاری را که همکاران اداریام هستند، میشناسم». مهندس بازرگان ضمن نقل این گفتوگو، تأکید کرد ایرج سحابی با سایر افراد نهضت که هماکنون در بند انفرادیاند، آشنایی کامل دارد.[6]
± چگونگی انعکاس محاکمة طیب حاجرضایی در روزنامهها از نگاه مهندس بازرگان
مهدی بازرگان دربارة چگونگی انعکاس محاکمة طیب حاجرضایی در روزنامهها نوشت: «فقط عکس آن را در روزنامهها درج کرده و هیچ شرحی ننوشتهاند. ظاهراً حملات و دفاع بهارمست [وکیل متهمین] شدید بوده و گفته است بر طبق مدارک و شواهد، تدارکات از سازمان امنیت و نخستوزیری گرفته شده است».[7]
± پرداخت خسارت صدمهدیدگان مالی 15 خرداد
صبح امروز به دستور نخستوزیر، خسارات تمام کسانی که در واقعة 15 خرداد دچار صدمة مالی شده بودند، پرداخت شد. حکومت مدعی شد به تصمیم دولت، اعتبار پرداخت خسارات فوق از محل پولهایی تأمین میگردد که از خارج برای ایجاد بلوا به عاملان آن پرداخت شده است. این پولها پس از تصرف، با حکم دادگاه به حساب دولت واریز خواهد شد.[8]
± پیام شاه در سالگرد مشروطه
شاه امروز به مناسبت جشن پنجاه و هشتمین سالگرد مشروطه، در پیامی رادیویی آرزو کرد: «این سال تازة مشروطیت طلیعة بیسابقهای در بنیاد دموکراسی و اصولاً حیات ملی ما باشد». وی در ادامه افزود: «شرایط فعلی جامعة ایران راه را برای استقرار یک رژیم دموکراسی فراهم کرده و اکنون وظیفة هر مرد و زن ایرانی است که نمایندگان حقیقی خود را به مجلس بفرستند».[9]
± جشن سالگرد مشروطه در تهران
بعدازظهر امروز به مناسبت جشن سالگرد مشروطیت، شورای عالی اصناف، شورای عالی شهر و جامعة لیسانسیهها جلسة مشترکی با حضور عباس مسعودی، مدیر روزنامة اطلاعات، نفیسی شهردار تهران، صدری فرماندار تهران، فرود، رشیدیان، باقرزاده لواسانی، فرهادپور، کامکار، اعضای شورای شهر، تنی چند از بانوان و مردم برگزار کردند. در این جلسه، عدهای پیرامون فداکاریهای ملت در دوران مشروطیت و دستاوردهای پس از آن به ویژه انقلاب سفید و برنامههای اصلاحات سخنرانی کردند.[10]
± اعلام تاریخ برگزاری انتخابات
نخستوزیر امروز با انتشار اعلامیهای، زمان برگزاری انتخابات مجلس شورای ملی و سنا را 26 شهریور اعلام کرد. در این اعلامیه تصریح شده انتخابات در یک روز و همزمان در سراسر کشور برگزار میگردد. گفتنی است هیئتهای ثبتنام تا پانزده روز پیش از اخذ رأی یعنی تا 11 شهریور کارتهای انتخاباتی را صادر خواهند کرد.[11]
± گفتوگوی رادیو پیک با عضو کمیتة مرکزی حزب توده
رادیو پیک ایران عصر امروز با ایرج اسکندری، عضو کمیتة مرکزی حزب توده، گفتوگو کرد. در این گفتوگو، اسکندری قرارداد منع آزمایشهای اتمی شوروی را از دو جهت، محتوای فعلی و اهمیت سیاسی آن مفید خواند و محتوای آن را در راه جلوگیری از جنگ و تخریب و تحقق صلح جهانی دانست. اما به زعم او، اهمیت سیاسی آن در نمایاندن کوششهای مستمر دولت شوروی در راه تحریم سلاح اتمی است و حزب توده نیز از آن حمایت مینماید. اسکندری در ادامة سیاستهای چین، کومونیست را عامل تضعیف وحدت و همبستگی احزاب کارگر جهان و تجزیة نیروی اردوگاه سوسیالیستی دانست و از جانب حزب آن را محکوم کرد. پرسش بعدی از اسکندری دربارة آزادی انتخابات در ایران و ادعای شاه بود. وی در پاسخ با اشاره به وجود حکومت نظامی، ممنوع بودن هرگونه اجتماع، عدم آزادی فعالیت برای احزاب سیاسی، سانسور جراید، بازداشت خودسرانة بسیاری از رهبران احزاب و خلاصه تسلط کامل مأمورین سازمان امنیت و شهربانی بر تمام جریان انتخابات را عوامل جدی دانست که آزادی انتخابات را به افسانهای بدل میکند. اسکندری در ادامه بر نیروی مردم تأکید کرد و گفت: «تجربة مبارزات ملتها نشان میدهد که مقاومت جمعی و متحد مردم، سرانجام مقتدرترین حکومتهای استبدادی را وادار به عقبنشینی کرده است... . تحریم انتخابات یا عدم شرکت در آن در این شرایط نادرست است و جز کمک به دستگاه دولتی، فایدهای نخواهد داشت... باید عملاً نیروها را روی هم ریخت و ارگانهایی به وجود آورد که مبارزة مشترک را منظم کرده و رهبری نمایند». وی گفت حزب توده در پی توافق با سایر نیروهای ملی، خواهان نامزد نمودن افرادی از جبهة ملی یا سایر سازمانهای آزادیخواه است که هماکنون در زندانها به سر میبرند.[12]
± مجازات در انتظار مأموران دولتی تبلیغ کننده به نفع نامزدها
گفته میشود هر کدام از مأموران دولتی که به نفع کاندیداها در امور انتخاباتی شرکت یا تبلیغ نماید، به شدت مجازات خواهد شد.[13]
± تجمعات کارگری در تهران و کرمانشاه
صبح امروز کارگران و گروههای مختلف مردم تهران در خیابان هاشمی اجتماع کردند. در این اجتماع، احمد ملکوتی به نمایندگی از حاضران، لوایح ششگانه را تأیید کرد. عباس رادفر گفت: «اهالی غرب جیحون همواره در کارهای اجتماعی پیشرو بودهاند و همانگونه که در جریان رفراندوم عمل کردند، اکنون دربارة کارتهای الکترال و انتخابات نیز عمل خواهند کرد».[14]
همچنین عصر امروز، کارگران و کشاورزان صحنة کرمانشاه در اجتماعی با سایر کارگران و کشاورزان کشور، اعلام همبستگی کردند. حسین روحتافی، رئیس هیئت مدیرة شرکت تعاونی روستایی بخش صحنه، در این اجتماع گفت: «حق شرکت در انتخابات برای مردمی که تا دو سال پیش برای سفرشان محتاج اجازة ارباب بودند، چون خوابی است».[15]
± اعلامیة مشترک مقامات نفتی ایران و عراق
بعدازظهر امروز، با انتشار اعلامیة مشترکی، مذاکرات نفتی ایران و عراق در تهران به پایان رسید. در اعلامیه آمده است: «دو کشور پیرامون بهرهبرداری از منطقة نفتخیز خانه و آبهای ساحلی و فلات قاره با یکدیگر به گفتوگو نشستند و به این نتیجه رسیدند که بهترین راه تأمین حداکثر منافع دو کشور، بهرهبرداری مشترک از مناطق نفتی خواهد بود».[16] همچنین توافق شد دو کشور در موارد فوقالعاده از کمکهای فنی یکدیگر بهرهمند شده و بتوانند بازرسیهای مثبت از عملیات بهرهبرداری دیگری به عمل آورند.[17] خبرگزاری آسوشیتدپرس در واکنشی، این مذاکرات را بدون نتایج قطعی زیاد ارزیابی کرد.[18] خبرگزاری آلمان نیز امروز گزارش داد تنها موضوعی که در این مذاکرات مورد بررسی قرار نگرفت، مسئلة حق کشتیرانی در شطالعرب بود.[19] رادیوهای لندن و اسرائیل نیز به مخابرة اعلامیة ایران و عراق و تحلیل آن پرداختند.[20]
± دیدار وزیر اقتصاد با رؤسای کارخانجات صنایع اصفهان
عالیخانی، وزیر اقتصاد، امروز برای رسیدگی به وضعیت صنایع وارد اصفهان شد و با رؤسای کارخانهها دیدار و گفتوگو کرد. این افراد پیش از سفر عالیخانی نیز در تهران دیدارهایی با مسئولان، پیرامون مشکلات فنی و اقتصادی شهرشان داشتهاند.[21] رادیو صدای آزاد ایران امروز گفت: «وضعیت اقتصادی در شهرستانها بسیار وخیم است. از اینرو وزیر اقتصاد به دستور شاه برای رسیدگی به امور، راهی برخی شهرستانهای کشور شده است».[22]
پینوشتها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 36.
[2]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 107 و 108.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، همان، ص 23 و 25.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 290 و 292.
[5]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، همان، ص 34 و 35.
[6]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 63.
[7]ـ همان
[8]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11158، 14/5/1342، ص 15.
[9]ـ همان، ص 1.
[10]ـ روزنامة کیهان، ش 6011، 15/5/1342، ص 1 و 11.
[11]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11158، 14/5/1342، ص 1.
[12]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 109، 15/5/1342، ص 22 و 29.
[13]ـ مجلة صبح امروز، ش 75، 14/5/1342، ص 4.
[14]ـ روزنامة کیهان، ش 6011، 15/5/1342، ص 9.
[15]ـ همان، ص 9 و 12.
[16]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11158، 14/5/1342، ص 1.
[17]ـ روزنامة کیهان، ش 6010، 14/5/1342، ص 1 و 11.
[18]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 109، 15/5/1342، ص 33 و 34.
[19]ـ همان، ص 35 و 36.
[20]ـ همان، ص 36 و 37.
[21]ـ روزنامة راه نجات، ش 621، 16/5/1342، ص 1 و 4.
[22]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 109، 15/5/1342، ص 21 و 22.
