یکشنبه 4 فروردین 1342 / 27 شوال 1382 / 24 مارس 1963
8 بازدید
± نظارت ساواک بر عملکرد روحانیون
سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) پس از حوادث اخیر، به شدت اقدامات روحانیون بویژه آیتالله خمینی را زیر نظر گرفته است. گزارشگران ساواک امروز از احتمال انتشار اعلامیهای از طرف آیتالله خمینی خبر دادند. در این گزارش آمده است: «طبق اطلاع واصله از قم، قرار است آیتالله خمینی ضمن انتشار اعلامیهای، از مخبرین خبرگزاریهای خارجی دعوت نماید که به قم رفته و از مدرسة فیضیه که در و پنجرة آن شکسته و طلابی که مجروح شدهاند، عکسبرداری و جریان را به مراکز خبرگزاریهای خود منعکس کنند».[1]
± محکومیت حادثة فیضیه از سوی روحانیان
تعدادی از روحانیون، امروز در تلگرافی به آیتالله گلپایگانی، حادثة مدرسة فیضیه را تسلیت گفته و نوشتند: «حوادث ناگوار چند روزة اخیر و تجاوز به حریم مقدس اسلام و روحانیت، موجب نگرانی و تأثر شدید شد. انا لله و انا الیه راجعون؛ جامعه روحانیت همدردی خود را اعلام و از خداوند عالم، حفظ اسلام و مسلمین را مسئلت دارند».[2]
± نامة آیتالله بهبهانی به آیات عظام در عراق
صبح امروز حجتالاسلام علی سعید تهرانی، در حالی که نامة آیتالله سیدمحمد بهبهانی به آیات عظام سیدمحسن حکیم، سیدابوالقاسم خویی و شاهرودی را به همراه داشت، عازم عراق شد. به گزارش ساواک، آیتالله بهبهانی در نامة خود به آیتالله حکیم نوشته است: «علاوه بر اقداماتی که [در اعتراض به سرکوب روحانیون ایران] در آنجا صورت خواهد داد، به عبدالسلام عارف، رئیسجمهور عراق که با وی رابطة نزدیکی دارد، پیغام بدهد که دولت ایران با روحانیون رفتار غیرانسانی و اهانتآمیزی در پیش گرفته و تمام این اعمال را به دستور بهاییها که ضدمذهب اسلام هستند، انجام میدهد».[3]
± تجمع عوامل دولت در حمایت از حکومت پهلوی در قم
ساعت 10 صبح امروز گروهی از مردم و کارکنان ادارات دولتی قم در حمایت از حکومت پهلوی در میدانآستانة این شهر تجمع کردند. ساواک، جمعیت این گروه را دوازده هزار نفر از طبقات مختلف از جمله کارکنان شهرداری، راهآهن، شرکت نفت، سندیکای حمل و نقل، سندیکای کشتارگاه و کشاورزان اعلام کرده است. به گزارش ساواک از این مراسم، ابتدا یکی از کارکنان ادارة فرهنگ قم، اشعاری در حمایت از شاه خواند. سپس مهندس حبیبی، رئیس ادارة کشاورزی این شهر قطعنامهای مبنی بر «فداکاری در راه اجرای منویات اصلاحطلبانة شاه» قرائت کرد. در پایان مراسم، حجتالاسلام تاج، یکی از روحانیون طرفدار حکومت، با اشاره به تشرف شاه به مکه و تعمیر بقاع متبرکه، وی را معتقد به مبانی دین اسلام خواند و برای سلامت وی دعا کرد. بنا به همین گزارش، در طول مدت زمان برگزاری این مراسم، اجتماعکنندگان به طور مرتب و مستمر با ذکر صلوات نسبت به شاه ابراز احساسات میکردند. ساواک در پایان این گزارش مینویسد: «میتینگ در ساعت 11 با آرامش کامل خاتمه پذیرفت. وضع عمومی شهر از هر جهت عادی است».[4]
سرلشکر حسن پاکروان، رئیس ساواک کل کشور، امروز در نامهای به ساواک و لشکر مشهد، با اشاره به راهپیمایی و تجمع دیروز و امروز در قم، به طرفداری از شاه و مصوبات انقلاب سفید نوشت که این تظاهرات به اطلاع شاه رسیده است. پاکروان در این نامه مدعی شد که: «شاه دستور داده است که این اقدامات به ساواک و لشکر مشهد منعکس شود که بدانند مردم شهر مقدس قم نسبت به این نوع اقدامات چه نظری داشته تا فرمانده لشکر و رئیس ساواک [این شهر] در جریان باشند و قاطبة اهالی مشهد را نیز با اقداماتی که خواهند کرد، مطلع و در جریان بگذارند».[5]
±جلسة نمایندة خودخواندة روحانیون با مقامات شهربانی و ساواک
امروز احمد طباطبایی، نمایندة خودخواندة روحانیون، در جلسهای با مقامات شهربانی و ساواک قم در مورد پایان مخالفتهای روحانیون و نیز خاتمة تجمعات حامیان حکومت، به توافق رسید. گزارش سرهنگ بدیعی از این جلسه به ساواک تهران، حاکی است: «ساعت 14:30 روز 4/1/42 آقای احمد طباطبایی در جلسهای که سرکار سرهنگ ستاد احترامی، آقای مولوی، فرماندار و رؤسای شهربانی و ساواک قم شرکت داشتند، اظهار نمودند که به طور کلی آقایان روحانیون طراز اول تعهد نمودهاند که دیگر به هیچوجه اعلامیهای منتشر نکنند و بنابراین آقایان [مقامات دولتی] هم موافقت نمایند تظاهرات و میتینگ هم که این چند روزه ادامه داشته، خاتمه داده شود. پس از مذاکرات و تبادل نظر، موافقت شد که فعلاً از تظاهرات و تشکیل میتینگ خودداری شود. ضمناً به آقای طباطبایی اعلام شد که اگر در آتیه، به هر نحوی، اعلامیه پخش شد، به طور قطع و یقین، عکسالعمل آن فوقالعاده شدید خواهد بود».[6]
±دیدار عضو جبهة ملی با دیپلمات آمریکایی
دکتر حسین مهدوی، از چهرههای سرشناس جبهه ملی، امروز در منزل خود با ویلیام گرین میلر از سفارت آمریکا، دیدار و دربارة اوضاع اقتصادی ایران، مشی مبارزات جبهة ملی، ترور شاه و کودتای نظامی گفتوگو کرد. او سرمایهگذاری خصوصی در ایران را 40 درصد کمتر از میزان پیشبینی شده برآورد کرد و گفت: «سرمایهگذاری احتمالاً همچنان در این سطح پایین، ادامه خواهد یافت». او راهحل شاه برای عبور از این بحران اقتصادی را کاهش بودجههای عمرانی برای حفظ قدرت نظامی برشمرد و پیشبینی کرد اگر کمک نظامی ایالات متحده کاهش یافته و یا قطع شود، ممکن است شاه، بابهایی را به سوی شوروی بگشاید. همانگونه که در گذشته نیز چنین کارهایی کرده است.
او دربارة ترور و قتل شاه گفت: «اقدام به قتل شاه از سوی جبهة ملی تاکنون صورت نگرفته است... موضوع قتل شاه بارها [در جلسات جبهة ملی] مورد بحث قرار گرفته و پیدا کردن یک قاتل، چندان دشواری نخواهد داشت ولی مشکل اصلی هنگامی پیش میآید که شاه از میدان به در رفته باشد. چراکه در این صورت، نظامیان امور کشور را به دست خواهند گرفت که ممکن است تیمور بختیار یا یکی مثل او باشد».
به عقیدة مهدوی، تنها کودتایی که میتواند مورد نظر جبهة ملی باشد، کودتای جبهة ملی است که در آن، شاه ناگزیر میشد از قدرت کنار رفته و کشور را ترک کند و یا اینکه به جای حکومت، سلطنت کند. مهدوی در این دیدار، خطاب به نمایندة سفارت آمریکا گفت: «من شکی ندارم که شما به طور عمده مسئول اصلاحات ارضی هستید و البته چنین پیشرفتهای اقتصادی که ما انجام دادهایم، به طور عمده مدیون شما بوده است. ولی در عین حال، شما یک نیروی نظامی و یک پلیس مخفی ساختهاید که رشد نهادهای دموکراتیک را سرکوب کرده است. شما به از میان بردن مالاریا کمک کردهاید ولی همچنین، سرکوبی نطفههای حکومت دموکراتیک را یاری کردید. شما هنوز از قدرتی که دارید برای پرورش نهادهای دموکراتیک استفاده نکردهاید».[7]
± سفر نخستوزیر به اهواز
صبح امروز اسدالله علم، نخستوزیر به همراه دکتر سیدمهدی پیراسته، وزیر کشور وارد اهواز شد[8] و بلافاصله از فرودگاه به دبیرستان دکتر کریم فاطمی رفت و با دانشجویان برگزیدة دانشگاه تهران که از چند روز قبل به منظور بازدید از فعالیتهای عمرانی در این منطقه به سر میبرند، دیدار کرد. در این مراسم، اسدالله علم، در سخنانی با اشاره به نقش دانشجویان در فعالیتهای عمرانی، در مورد وظیفة دولت در حفظ امنیت کشور گفت: «مردم در درجة اول، از دولتها امنیت میخواهند. دولت برای حفظ امنیت مردم در هر موردی که باشد، موظف است که در صورت لزوم شدت عمل به خرج دهد. [...] اگر ما از بینظمی، در هر گوشه و جایی که باشد، هرچند خیلی کوچک و بیاهمیت، جلوگیری نکنیم، منباب مثال در دانشگاه، آن وقت خود شما ملاحظه میکنید که با بینظمی نخواهید توانست درس بخوانید».[9] نخستوزیر سپس از کانال در دست اقدام بین رودخانههای کرخه و دز بازدید کرد. مسئولان سازمان عمران کرخه که احداث این کانال را بر عهده دارند، پس از توضیحاتی در مورد روند اجرای کار، به نخستوزیر گفتند که با اجرای این طرح، یکصد هزار نفر از مردم دشت میشان و اطراف، از بیآبی نجات یافته و ده هزار هکتار اراضی سمت راست رودهای کرخه و حمیدیه زیر کشت صیفیجات خواهد رفت.[10]
±دیدار اشرف پهلوی با اعضای جمعیتهای زنان اهواز
اشرف پهلوی که از دو روز پیش در خوزستان به سر میبرد، امروز با اعضای جمعیتهای زنان اهواز دیدار کرد.[11] در این جلسه که در ساعت 4:30 بعدازظهر برگزار شد، کمیتة شورای عالی جمعیتهای زنان خوزستان به منظور هماهنگی بین جمعیتهای مختلف زنان، تشکیل گردید.[12]
±پیشبینی وقوع انقلاب در ایران
به گزارش خبرگزاری پارس، رادیو صدای آزاد ایران در برنامه ساعت 18:30 امروز خود، وقوع یک انقلاب در ایران را پیشبینی کرد و گفت: «وضع ایران کنونی متزلزل است و فساد به حد اشباع رسیده و فعالیتهای عناصر ملی و میهنپرست به صورت خطرناکی در آمده است». این رادیو افزود: «احتمال میرود شورش فارس، مقدمة شورشهای دیگر برای برانداختن رژیم فعلی باشد».[13]
پینوشتها:
[1]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 2، فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 39.
[2]. اسناد انقلاب اسلامی، ج 3، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۴، ص 59.
[3]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 31 و 30.
[4]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 41.
[5]. همان، ص 42.
[6]. همان، ص 40.
[7]. اسناد لانه جاسوسی، ش 22، احزاب سیاسی ایران (3)، تهران، پیام آزادی، بیتا، ص 85 و 82.
[8]. روزنامه مهر ایران، ش 1790، 7/1/42، ص 1.
[9]. همان.
[10]. روزنامه کیهان، ش 5904، 6/1/42، ص 9.
[11]. همان، ش 5905، 7/1/42، ص 11.
[12]. مجله پهلوینامه، ش 4، 1/1342، ص 15.
[13]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 3، 6/1/42، ص 18.
