یکشنبه 23 دی 1341 16 شعبان 1382 13 ژانویه 1963
11 بازدید
□ احتمال تعطیلی کنگره شرکتهای تعاونی روستایی
جلسه کنگرة شرکتهای تعاونی روستایی ساعت 8:30 در سالن محمدرضا پهلوی آغاز به کار کرد. ریاست جلسه را در ابتدای آن مدانلو (کشاورز مازندرانی) به عهده گرفت. حاضران صورت جلسة روز گذشته را تصویب کردند. در ساعت 9 با ورود حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) به سالن رسماً جلسه امروز کنگره آغاز به کار کرد. ارسنجانی به همراه اعضای هیئت رئیسه در جایگاه مخصوص خود قرار گرفت. آنگاه یکی از نمایندگان شرکتهای تعاونی روستایی پشت تریبون قرار گرفت و دربارة فعالیت عدهای از روحانیون علیه کنگره به سخنرانی پرداخت. وی گفت: «وزیر کشاورزی قرار بود روز شنبه کشاورزان را به قم ببرد ولی در آنجا یکی از آخوندها قبل از آنکه شما [کشاورزان] برای زیارت حضرت [معصومه (س)] به قم بروید در نطق خود به دهقانان اهانت کرده و حتی گفته بود که کاسبان دکانهای خود را خواهند بست». این سخنران برخلاف آنچه دیروز در قم رخ داده بود ادامه داد که «مردم قم از کشاورزان استقبال شایستهای کردند». در این هنگام وزیر کشاورزی شروع به سخنرانی کرد و با اشاره به حضور اشخاص متفرقه در سالن که «قصد اخلال در کار کنگره را داشتند» از کسانی یاد کرد که در طی یک سال گذشته (از 19 دی 1340 که قانون اصلاحات ارضی به تصویب رسیده تا آغاز کنگره حاضر) برای اجرای این قانون فعالیت کردهاند.[i] ارسنجانی در حدود ساعت 12 ختم جلسه را اعلام کرد و گفت که «اگر جلسهای قرار شد تشکیل شود به آقایان که در پادگان سلطنتآباد استراحت میکنند اطلاع خواهیم داد که به کنگره بیایند». پس از اتمام سخنان وی نمایندگان کشاورزان به محل اقامت خود رفتند.[ii]دربارة اظهارات ارسنجانی در ساعات پایانی جلسه که به منزله تعطیلی جلسات کنگره است محافل سیاسی توضیح بیشتری ندادهاند، اما نشان دهندة وقایع درونی کنگره است که موجب شد وزیر کشاورزی که در رأس کنگره قرار دارد، به طور تلویحی آن را به تعطیلی بکشاند.[iii] روزنامه مرد مبارز ضمن اشاره به تعطیلی کنگره توسط ارسنجانی، احتمال داد که این اقدام به سبب اخلالگریها و توطئههای جمعی از مالکین است. به همین سبب ارسنجانی نیز تصمیم گرفته که از سمت خود استعفا کند.[iv]
□ دیدار نخستوزیر و وزیر کشاورزی با شاه
در ساعت 5 بعدازظهر، اسدالله علم (نخستوزیر) و حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی) که این روزها به سبب اجرای برنامه اصلاحات ارضی و تشکیل کنگره شرکتهای تعاونی روستایی فعالیت مضاعفی از خود نشان میدهد، به دیدار محمدرضا پهلوی رفتند. در این دیدار، که به مدت 2 ساعت طول کشید ارسنجانی از کنگره شرکتهای تعاونی روستایی گزارش کاملی داد. آن دو پس از پایان دیدارشان از کاخ سلطنتی به سمت کاخ نخستوزیری حرکت کردند تا در جلسه هیئت دولت شرکت کنند.[v]
□ تصویب موادی برای تأمین صحت و آزادی انتخابات
هیئت وزیران در جلسه امشب، برای تأمین صحت انتخابات و حسن اجرای آن مواد زیر را به تصویب رساندند: «1ـ برای این که هویت رأیدهندگان و شناسایی کامل آنان و اینکه واجد شرایط رأی دادن هستند معلوم شود، هر انتخابکننده دفترهایی که قبلاً وزارت کشور تهیه کرده و در دِه و بخش و شهرستان گذاشته شده است نام خود را ثبت میکنند و کارت مخصوص انتخابکننده میگیرند. 2ـ باید تدابیری اتخاذ گردد؛ از قبیل اضافه نمودن انجمنهای فرعی که انتخابات در تمام کشور در مدت یک روز انجام شود. 3ـ ترتیب ثبتنام و مدارکی که انتخابکننده باید به هنگام رأیگیری ارائه دهد در آئیننامهای که وزارت کشور تهیه [خواهد کرد] و به تصویب هیئت وزیران میرسد تعیین میشود. 4ـ طبقات مندرج در ماده 4 قانون و نظامنامه انتخابات مجلس شورای ملی از قرار ذیل خواهند بود: علما، تجار، اصناف، زارعین، کارگران، دهقانان (کشاورزانی که مالک زمین زراعتی هستند). ماده 5ـ تصویبنامه شماره 22606 مورخه 22/7/1340 هیئت وزیران لغو میشود».[vi]
□ تکذیب تغییر قانون اصلاحات ارضی
شایع شده بود که قانون اصلاحات ارضی تغییر خواهد یافت. دنبال این خبر، برخی از روزنامهنگاران چگونگی آن را از ارسنجانی سؤال کردند. او که پس از پایان کنگره به این سؤال خبرنگاران پاسخ میداد تغییر قانون اصلاحات ارضی را تکذیب کرد و افزود: «قانون اصلاحات ارضی به صورت تازهای در خواهد آمد [و] ممکن است از لحاظ پیشرفت قانون موادی به آن اضافه گردد».[vii]
وی در توضیح این مطلب به تغییر یافتن حدنصاب مالکیت اشاره کرد که در لایحة اصلاحی قانون مزبور یک ده شش دانگ پیشبینی شده است. به گفته وزیر کشاورزی این حدنصاب مناطق مختلف کشور برای هر مالک متفاوت است که تا دو روز دیگر هیئت دولت چگونگی آن را اعلام خواهد کرد.[viii]
□ بازتاب وقایع اخیر ایران در رسانههای خارجی
دردو سه روز گذشته برخی از خبرگزاریها، مطبوعات و رادیوهای داخلی و خارجی به موضوع مراجعه به آراء عمومی و همهپرسی که محمدرضا پهلوی اعلام کرده بود، پرداختند و دربارة تصویب مواد ششگانه گزارشهایی منتشر ساختند. روزنامة دنیا در مقالة بلند و بالایی ضمن آنکه از بحث محافل سیاسی و خبری در این باره خبر داد، بیشتر در مورد این موضوع بحث کرد که تا روز کنگره (19 همین ماه) هیچ کس از اصول شاه خبری نداشت و نمیدانست که این مواد چه موضوعاتی را شامل میشود. وی در ادامه به پنج اصل از مواد ششگانه اشاره نمود که در طول این یک سال اخیر، پیش از آنکه به تصویب ملت برسد، به مرحله اجرا درآمده بود و اکنون نیز در برخی از استانها در حال اجرا شدن است. نویسندة گزارش روزنامه دنیا با بیان این نکته که تصمیم مراجعه به آراء عمومی فقط به شاه اختصاص دارد از بیاطلاعی افراد، حتی رجال سیاسی انتقاد و آنان را به طبقه مرتجع جامعه تعبیر کرد. در ادامه هم یادآور شد که این وضعیت موجب به تعویق افتادن انتخابات دوره 21 مجلس شورای ملی خواهد شد. به گونهای که در صورت تأیید شدن این اصول، شاه دیگر با بروز هر مشکلی، هر موقع که بخواهد میتواند از آراء عمومی کمک بگیرد و دربارة انحلال یا عدم انحلال یکی از قوای قانونگذار کشور که تنها به عهده مجلس شورای ملی و مجلس مؤسسان است، به آراء عمومی مراجعه کند.[ix]
در این میان، روزنامه لوموند پاریس از جمله روزنامههای خارجی است که بخشی از صفحات شماره امروز خود را به اقدامات شاه ایران اختصاص داده، و در مقالهای آن را ستوده است.[x] اما آنچه بیشتر توجه عمومی را به خود جلب میکند تعبیر یونایتدپرس است که از واشنگتن خبر داد شاه ایران به منظور منکوب کردن مخالفان خود همان شیوه ژنرال دوگول (رئیس جمهور فرانسه) را به کار میبندد. این خبرگزاری با گزارش نظرِ دیپلماتهای مقیم واشنگتن مبنی بر اینکه بیشتر مردم از برنامه محمدرضا پهلوی پشتیبانی میکنند، پیشبینی کرد شاه با این اقدام «هرگونه مخالفتی را که ممکن است در پارلمان [...] به این برنامه صورت گیرد قبلاً از بین خواهد برد. از اینرو، در زمانی که مجلسین تعطیل است همهپرسی را به جلو انداخته است. احتمال دارد که انتخابات مجلس شورای ملی به سال بعد موکول شود». خبرگزاری یونایتدپرس در ادامه گزارش خود با یادآوری اقدام دوگول که چهار سال پیش با موفقیت همهپرسی را در فرانسه به اجرا گذارد و پارلمان کشورش را در مسائل مهم ندیده گرفت، برنامه اصلاحی محمدرضا پهلوی را هم مشابه آن دانست که در صورت پیروزی میتواند، از ورود افراد ثروتمند و مالکین به مجلس شورای ملی که مخالف برنامههای او هستند جلوگیری کند. به گفته همین خبرگزاری، دیپلماتهای آمریکایی از روش شاه ایران ابراز خوشوقتی میکنند.[xi]
□ دیدار چند تن از استانداران با محمدرضا پهلوی
تعدادی از استانداران که برای شرکت در کنگره شرکتهای تعاونی روستایی در تهران به سر میبرند پیش از ظهر به حضور محمدرضا پهلوی رفتند.[xii] عدهای از آنان هم با نخستوزیر دیدار کردند.[xiii] گفتنی است که پس از این دیدارها همه استانداران از تهران به محلهای مأموریت خود عزیمت کردند.[xiv]
□ سفر اکهارت به اصفهان
ساعت 9 صبح اکهارت (رئیس جدید مستشاری ارتش آمریکا در ایران) به اصفهان رفت و از سوی سرلشکر خزاعی و افسران عالیرتبه مرکز توپخانه مورد استقبال قرار گرفت. او از قسمتهای مختلف آن مرکز دیدن کرد.[xv]
□ دیدار شاه با سفیر آمریکا
رادیو صدای آزاد ایران در بخش فارسی خود که گویندة آن با لهجه روسی سخن میگفت از دیدار محمدرضا پهلوی با سفیر ایالات متحده آمریکا در ایران خبر داد که ضمن گفتوگوهایی دربارة خروج پاکستان از سازمان پیمان مرکزی (سنتو) سخن به میان آوردهاند؛ شاه ایران هم به سفیر آمریکا گفته است که «خروج پاکستان از پیمان مرکزی باعث گسسته شدن پیمان مذکور خواهد شد و بالنتیجه وضع رژیم کنونی در ایران متزلزل خواهد گردید». گویندة این برنامه در ادامه گزارش به نگرانی شاه اشاره نمود که در این صورت قوایی به دولت فشار خواهند آورد که دولت ایران هم از این پیمان خارج شود.[xvi]
□ اعتصاب دانشجویان تبریز
دانشکده ادبیات و دانشسرای عالی تبریز امروز شاهد اعتصاب دانشجویان خود بوده است. علت این اعتصاب، اعتراض دانشجویان به «لغو پیوستگی بعضی از دروس غیرضروری و همچنین استفاده از قانون کمک ماده» بیان شده که احتمال میرود چند روز ادامه پیدا کند.[xvii]
پینوشتها:
[i]. روزنامه پست تهران، ش 2822، 24 دی 1341، ص 2.
[ii]. همان، ش 2821، 23 دی 1341، ص 1 و 3.
[iii]. روزنامه ملیون، ش 795، 27 دی 1341، ص 4.
[iv]. روزنامه مرد مبارز، ش 695، 25 دی 1341، ص 4.
[v]. روزنامه اطلاعات، ش 10998، 24 دی 1341، ص 16.
[vi]. روزنامه پست تهران، ش 2822، 24 دی 1341،ص 1و4.
[vii]. روزنامه کیهان، ش 5849، 23 دی 1341،ص 12؛ روزنامه اطلاعات، ش 10997، 23 دی 1341، ص 16.
[viii]. روزنامه کیهان، ش 5849، 23 دی 1341، ص 12.
[ix]. روزنامه دنیا، ش 727، 23 دی 1341، ص 1و 3 و 4.
[x]. روزنامه فرمان، ویژه دهمین سال انقلاب سفید (بهمن 1351)، ص 59.
[xi]. روزنامه پیغام امروز، ش 847، 23 دی 1341، ص 1 و 4؛ روزنامه کیهان، ش 5849، 23 دی 1341، ص 1 و 11.
[xii]. روزنامه پیغام امروز، ش 847، 23 دی 1341، ص 8.
[xiii]. روزنامه کیهان، ش 5850، 24 دی 1341، ص 11.
[xiv]. روزنامه اطلاعات، ش 10998، 24 دی 1341، ص 1 و 13.
[xv]. روزنامه پست تهران، ش 2825، 27 دی 1341، ص 3.
[xvi]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 243، 24 دی 1341، ص 3 و 5.
[xvii]. نیکبخت، رحیم، جنبش دانشجویی تبریز به روایت اسناد و خاطرات، تهران، سوره مهر، 1381، ص 145.
