پنجشنبه 2 خرداد 1342/ 29 ذیحجه 1383/ 23 می1963
6 بازدید
± سخنان آیتالله قمی خطاب به مأموران دولتی
آیتالله سید حسن قمی در ضمن بحث تفسیر خود که در هر هفته یک شب در منزل شخصیاش برگزار میشود، با اشاره به دستگیریهای روزهای اخیر، خطاب به مأموران دولتی گفت: «حال زندانها را پر کنید! ظلم بر مظلومان نمایید! هر روز یکی را بگیرید که اعلامیه پخش کرده و او را در زندان بیندازید! آقا! اعلامیهای که پخش میشود اسم و امضا دارد. اگر شما عرضه دارید به صاحب امضا مراجعه کنید نه اینکه پخشکنندة اعلامیه را به زندان بیندازید».[1]
± مقابله ساواک با فعالیتهای روحانیون خراسان
ساواک مشهد در گزارش مفصلی ضمن تشریح اقدامات و فعالیتهای روحانیون خراسان، راهکارهای جلوگیری از تأثیر فعالیتهای آنان را در چند مورد جمعبندی کرد. ساواک در این گزارش به نظریات دیگر مسئولان خراسان هم توجه و خلاصهای از آنها را بازتاب داده است. اقدامات و راهکارهای مورد نظر رئیس ساواک مشهد به شرح زیر است: «1ـ در ملاقات صبح امروز، آیتالله میلانی وعده دادند تا زمانی که وی در مشهد مقیم است، نگذارد بینظمی از طلاب سر زند. 2ـ آقای میلانی تاکنون کوشیده است طلاب را به آرامش و حفظ نظم دعوت کند و اقدامات آقای قمی را خنثی مینماید. با برنامههای دولت نیز مخالف نیست. نسبت به مقام سلطنت دائماً رعایت نکات میکند. ولی آقای قمی از این لحاظ کاملاً معکوس عمل مینماید. 3ـ آیتالله کفایی و آقای استاندار و فرمانده لشکر و رئیس شهربانی و سایر مسئولین انتظامی معتقدند آیتالله قمی اولاً به منبر نرود و در خانة وی مجلس روضه برقرار نشود. ثانیاً از مشهد خارج گردد و در صورت عدم تمکین، توقیف و زندانی گردد. 4ـ نظر آقای استاندار این است که با اعمال زور و قدرت، در همین روزها آیتالله قمی و افراد مشکوک، توقیف و تبعید گردند و حتی در صورت اقتضا، فرمانداری نظامی اعلام شود. ایشان معتقدند که کسی اجازه ندارد کوچکترین انتقادی نسبت به دستگاههای دولتی به عمل آورد و از شدت علاقهای که به مقام سلطنت دارند، حاضر نیستند بشنوند کسی کوچکترین لحن کنایهآمیزی نسبت به این مقام به عمل بیاورد. 5ـ نظر بنده آن است که بتوان بدون اعمال شدت و با استفاده از عدم تبعید آیتالله میلانی و قمی و اتکا به همکاری آیتالله کفایی و در دست داشتن سران هیئتهای مذهبی، ایام سوگواری را به خوبی و آرامش سپری نموده، اگر کسی اهانتی به عمل بیاورد، بلافاصله توقیف گردد. 6ـ استفادة بیهوده از حکومت نظامی و اعمال شدت عمل شاید از وجهة کشور ما در جهان بکاهد و بهتر است از این حربه در آخرین مرحله استفاده گردد. 7ـ مراتب به عرض رسید تا با توجه به شرایط مرکز، نظر آن مقام را نسبت به توقیف و یا تبعید قمی و با اتخاذ سیاست مماشات نسبت به نامبرده اعلام شود».[2]
± تهدید آیتالله قمی از سوی ساواک خراسان
به تشخیص کمیسیونهای متعددی که در ساواک مشهد تشکیل جلسه دادهاند، آیتالله سید حسن قمی هستة اصلی ایجاد تشنج در آن شهر به شمار میرود. بنابراین ساواک مشهد تصمیم گرفت که از سوی یک صاحبمنصب نظامی به وی اخطار داده شود که از محدودة نفوذ خارج نشود و چنانچه نسبت به این اخطار مقاومت نشان داد، به اجبار تبعید گردد. ساواک مشهد در این باره احتمال داده است که آیتالله میلانی از وی حمایت ننماید. همچنین اعلام کرده است که آیتالله کفایی نیز با این تصمیم موافقت دارد.[3]
± فعالان علیه حکومت پهلوی در یزد
سرهنگ محسن خلیلی پشورینی (فرمانده نیروی مقاومت ملی و پادگان یزد و نائین) در گزارشی از چگونگی دستیابی به اعلامیة روحانیون یزد به افرادی اشاره کرد که در یزد بر ضد حکومت مرکزی فعالیت دارند. از جمله کسانی که وی در این گزارش نام برده، افراد زیرند: 1ـ حاجی صدوقی، داماد هوشنگ توفیق و پیشوای یزد که مردم را هماره از تردد به ساواک باز میدارد. 2ـ فرشاد که مدیریت یکی از دفاتر محضری شهر را بر عهده دارد. 3ـ حاجی وزیری که همه کارة دبیرستان جامعة تعلیمات اسلامی و کارگردان مسجد جامع یزد بوده، برای زلزلهزدگان قزوین هم مبلغی جمع کرده بود که بین آنها توزیع کند. اما این کار را نکرده، در صدد است در نجفآباد اصفهان دبستانی را احداث نماید. او مردم را نسبت به سازمان شیر و خورشید سرخ بدبین نموده است. 4ـ علومی، مدیر دانشکدة معقول و منقول یزد که مشمولین را از رفتن به خدمت سربازی باز میدارد. 5ـ کازرونی، پدر دکتر کازرونی که ناظم دانشکدة معقول و منقول است و از طلاب هواداری مینماید. فرمانده نیروی مقاومت ملی و پادگان یزد و نائین در پایان گزارش خود، پیشنهاد داده است که پول گردآوری شده توسط افراد یاد شده در بالا از دست آنان خارج شود و در اختیار جمعیت شیر و خورشید سرخ قرار بگیرد و اقدامات آنها به اطلاع عموم رسانده شود.[4]
± توصیههای آیتالله خمینی به روحانیون و مبلغان مذهبی
با قرار گرفتن در آستانة ماه محرم، اکثر طلاب و روحانیون آمادة اعزام به مناطق گوناگون کشور برای انجام تبلیغات میشوند. امروز حجتالاسلام سیدحسن طاهری خرمآبادی نزد آیتالله خمینی رفت و ضمن اظهار اعلام آمادگیاش برای سفر به کاشان برای تبلیغ، گفت که اگر توصیهای دارند بفرمایند. آیتالله خمینی در این دیدار افزون بر ابلاغ سلام به روحانیون و علمای کاشانی به وی یادآور شد که در مجالس سخنرانی هر اندازه که در توان دارد، علیه دولت افشاگری نماید اما با شاه کاری نداشته باشد.[5] علاوه بر این، آیتالله خمینی یکی از روحانیون به نام حجتالاسلام حجتی کرمانی را نزد خود فراخواند و از او خواست که نامهاش را به کاشان ببرد و آن را بر بالای منبر برای مردم بخواند. آیتالله خمینی در ادامة این سفارش به وی تصریح کرد که وقتی به کاشان رسید با تمام علمای آن شهر تماس بگیرد و برنامة کلی مبارزه علیه دولت را با آنان در میان بگذارد.[6] در پایان هم تأکید کرد تا هشتم محرم انتقادتان از دولت باشد و از تاسوعا و عاشورا به بعد هم هیچ انتقادی را از دربار فروگذار نکنید.[7]
± تحریم قند و شکر در دانشگاه اصفهان
یک بسته اعلامیه که در حدود دو هزار برگ بود، توسط حسین راضی (مسئول حزب مردم ایران) به دکتر علی شریعتمداری (دانشیار دانشگاه اصفهان) تحویل و در دانشگاه اصفهان توزیع گردید. این بسته حاوی جوابیة آیتالله شریعتمداری دربارة تحریم قند و شکر، منتخبی از خطبة امام حسین(ع) و تعدادی تراکت بود که از تهران برای توزیع در اصفهان فرستاده شده است.[8]
± سخنرانی آیتالله دستغیب
آیتالله سید عبدالحسین دستغیب امشب در مسجد جامع شیراز به سخنرانی پرداخت. او پس از ذکر خطبهای به زبان عربی، واجبات شرع اسلام را دو قسمت دانست: واجبات عینیه شامل اموری که شارع مقدس انجام آنها را برای هر فرد مکلفی واجب کرده است. دومی هم واجبات کفاییه که فقط مسلمین موظف بر انجام آنها هستند. آیتالله دستغیب با ذکر مثالهای متعددی، هر کدام از امور واجب عینی و کفایی را برای حاضران شرح داد. آنگاه به تشریح امر به معروف و نهی از منکر پرداخته، آن را واجبی کفایی و اقدام بر آن را بر هر کسی واجب دانست. وی در تفصیل این موضوع در قالب مثالهایی، چگونگی امر به معروف و نهی از منکر در جامعة اسلامی را تبیین نمود. در ادامه، حرمت موسیقی را پیش کشید و یادآور شد که موسیقی جزو مفاسد و در ضعف عصب و غیرت اثرگذار است. در همین موضوع خطاب به ملت مسلمان ایران گفت که برای احترام دو ماه عزای امام حسین(ع) و به خاطر خدا، این موسیقی علنی را موقوف کنید و مراکز فساد از جمله سینماها را ببندید. سپس خطاب به روزنامهنگاران و اهالی قلم تذکر داد که در روزنامههای خود، مفاسد این گونه امور را برای مردم یادآوری کنند. سخنران مسجد جامع شیراز در بخش دیگری از سخنانش به نفوذ یهودیان در کشور توجه نشان داد و تأکید کرد که علمای اعلام جمع شده، قیام کردهاند که نگذارند مملکت ما لگدمال یهود شود و سکوت را بر خود حرام دانستهاند. به جمیع مسلمین اعلام کردهاند که آنان را یاری کنند. بنابراین باید همة مسلمانان، امروز پشت سر مراجع تقلید، یکصدا با وحدت کلمه متحد شوند و پشت سر علما فداکاری کنند. وی به حضار یادآور شد که اگر در این امر مسامحه کنند، روزگارِ ذلتی نصیب آنها خواهد شد. در ادامه هم جریان رژی و جنبش تاریخی تنباکو را به یاد آورد که مردم ایران فتوای آیتالله میرزای شیرازی را با جان و دل پذیرفتند و موجب شکست شرکت انگلیسی شدند.[9]
± دیدار حجتالاسلام شیخ موحد با آیتالله دستغیب
امشب حجتالاسلام علی شیخموحد که به میانجیگری حجتالاسلام صدرالدین کلباسی، از بازداشتگاه ساواک اصفهان رهایی یافته است، به دیدار آیتالله سید عبدالحسین دستغیب رفت و دربارة وقایعی با او به گفتوشنود نشست. او در ضمن این دیدار، وساطت کلباسی را دال بر این دانست که وی با حکومت و ساواک همکاری میکند. از دیگر صحبتهای آنها، وصول نوار سخنرانی آیتالله خمینی و آیتالله دستغیب به شهر اصفهان، امکان حرکت به سمت شیراز از راه شوسه و بدون ایجاد مزاحمت از سوی مأموران دولت، اقدامات و سخنرانیهای آیتالله خمینی است که زمینه را فراهم کرده تا آیتالله دستغیب در منابر خود دربارة آنها سخن گوید.
شیخ موحد در ادامه به سخنی از آیتلله خمینی اشاره کرد که به ایشان گفته است امسال از دو لحاظ خوب و بد است؛ بد به سبب تجاوز حکومت به حریم اسلام و خوب بودن سال به این سبب که مردم نقش هیئت حاکمه را دریافته و نسبت به آنها بدبین شدهاند. در پایان هم ماجرای احضار شدنش به ساواک اصفهان را پیش کشید که به وی گفتهاند آیتلله خمینی این فعالیتها را برای مرجعیتش انجام میدهد. شیخ موحد در ادامة دیدارش با آیتالله دستغیب یادآور شد که ساعت 4 بعدازظهر بار دیگر باید به ساواک برود.[10]
±ملاقات آیتالله طالقانی با رئیس ساواک
بازپرس ویژة ادارة دادرسی ارتش، سرهنگ ستاد مقدم، در نامهای به رئیس زندان شهربانی کل کشور نوشت که آیتالله سید محمود طالقانی فرزند سید ابوالحسن علائی طالقانی روز شنبه (4 خرداد 1342) به همراه یک افسر برای ملاقات با تیمسار سرلشکر حسن پاکروان (رئیس ساواک) به سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) اعزام و پس از ملاقات زندان یاد شده، باز گردانده شود.[11]
± سخنان محمدرضا پهلوی در جمع کارگران شرکت واحد
ساعت 4 بعدازظهر امروز، محمدرضا پهلوی به محل تعمیرگاه جدیدالاحداث شماره 2 شرکت واحد اتوبوسرانی تهران، واقع در سهراه آذری رفت و از قسمتهای آن بازدید کرد. در این بازدید سیدمهدی پیراسته (وزیر کشور)، عطاءالله خسروانی (وزیر کار)، احمد نفیسی (شهردار تهران) و اعضای هیئت مدیرة شرکت واحد اتوبوسرانی هم حضور داشتند.[12]
سخنرانی محمدرضا پهلوی مهمترین برنامة بازدید او از تعمیرگاه شرکت واحد اتوبوسرانی بود که طبق برنامه، بعد از سخنگوی کارگران نوبت به او رسید. او ابتدا با اشاره به برخی از مشکلات شرکت واحد از جمله خانه و مسکن کارگران اعلام کرد که همین امروز دستوری صادر کردهام تا وسایل ساختمان منازل آنان آماده و اشکالات کار رفع گردد. سپس به اصل عدالت اجتماعی پرداخت که برای اجرای آن ابتدا باید مظالم اجتماعی را از بین برد. او در توضیح این مطلب، یکی از اصول ششگانه را هم پیش کشید که طبق آن کارگران در سود کارخانهها سهیم میشوند. آنگاه حادثة 15 بهمن 1327 را به یاد آورد و گفت: «چطور شد که در پانزدهم بهمن به جان من سوءقصد شد و نجات پیدا کردم؟ چطور شد که مملکت ایران در زمان سلطنت خود من لااقل سه مرتبه حقیقتاً به وسیلة یک معجزهای نجات پیدا کرد که امروز ما بتوانیم در اینجا برای آیندة درخشان این مملکت نقشه بکشیم و به خواست خداوند آن نقشهها را عملی کنیم. چرا؟» محمدرضاشاه در این هنگام بار دیگر ادعای رؤیت امام زمان در سنین کودکی را به یاد آورد و آن را نتیجة توجهات ائمة اطهار به خود دانست: « در سابق به شما گفته بودم که بچه بودم، شاید شش سال و نیم بیشتر از عمر من نمیگذشت و در امامزاده قاسم شمیران در یک کوچة تند شیبدار که در سرازیری با لـلة خودم حرکت میکردم، یک مرتبه به نظر من یک شخصی از سمت مقابل عبور میکرد و دور سر این شخص یک هالة نورانی به چشم میخورد و موقعی که تلاقی کردیم، من آن شخص را شناختم، کی بود؟ حضرت امام زمان. از لـلة خودم پرسیدم که این شخص را میشناسی؟ گفت: کی؟ گفتم: همین کسی که الان عبور کرد. گفت: من کسی را ندیدم. البته او ندیده بود ولی من دیده بودم. و این است که همیشه این حس در من بوده است که به ارادة خدا و در تحت توجه ائمة اطهار، من نسبت به این مملکت وظایفی دارم که باید انجام بدهم. این وظایفی که این طور توأم شده است با توجهات خداوندی که در آن سن یک چنین منظره در جلوی چشم من بود. جان من نجات پیدا کرد. مملکت ایران به وسیلة معجزه باقی و برقرار بود. برای این است که امروز بتوانیم این اقدامات اصلاحی را بکنیم و حقیقتاً انقلاب عمیق ملی به دست ایرانی انجام بگیرد که ملت و مملکت ایران در آتیه در زمرة ملل بزرگ و مترقی دنیا قرار گیرد».
وی با این مقدمه، سخنانش را به اصول ششگانه و رفراندوم کشاند و ادامه داد: «کاری که ما میکنیم، همان کاری است که هم در صدر اسلام و امروز در مترقیترین جوامع دنیا سعی میکنند به آن برسند و آن چیست؟ برقراری عدالت اجتماعی و مساوات. این لوایحی که پیشنهاد شد و به تصویب شما ملت ایران رسید، مقایسه بکنید با اوضاع ممالک دیگر؛ میبینید کشور شما را در شمار مترقیترین ملل دنیا قرار داده است و موقعی که کاملاً اجرا شد، خواهید دید که چه تفاوتی در زندگی عمومی خواهد بخشید. ولی باید بدانید من مطابق همان طوری که احساس میکنم وظیفهای که نسبت به شما دارم، آنی از پای نخواهم نشست و در این راه قدم برخواهم داشت. هر روز قویتر، هر روز محکمتر و هر روز مؤمنتر. این از لحاظ من و میدانم که شما نیز به نوبة خود همان طوری که در ششم بهمن نشان دادهاید، در همان راه با همان استحکام و با همان روحیه نه فقط تا خاتمة این اصلاحات بلکه تا موقعی که ایرانی زندگی میکند، به این کار ادامه خواهید داد».[13]
± سخنرانی مخالفان حکومت در ایام محرم
ثقهالاسلام رفیع و نورالدین شریعتمداری در خیابان صفیعلیشاه و قائممقام رفیع در کوچه برلن تهران طبق سالهای گذشته در نظر دارند مراسم عزاداری و روضهخوانی در دهة اول ماه محرم برپا دارند. به ادعای منابع ساواک چون هر سه نفر یاد شده از مالکین بزرگ بوده، از برنامههای ارضی دولت هم نارضایتی داشته، از وعاظ مخالف دولت، از جمله شیخ ابوالفضل محلاتی و حاج اشرف کاشی دعوت کردهاند که در این مراسم سخنرانی کنند.[14]
±ورود آیتالله بنیصدر به همدان
آیتالله سیدنصرالله بنیصدر به همدان وارد شد. بر پایة گزارشی که مأموران ساواک همدان تهیه کردهاند، واعظین، بازاریان و سایر طبقات مختلف شهر پیوسته به منزل وی رفتوآمد میکنند. گفتنی است که مأموران ویژة ساواک همدان، رفتار و اعمال آیتالله بنیصدر را زیر نظر دارند.[15]
± نگرانی حکومت از بازتاب سفر هنرپیشة ایتالیایی به ایران
کمیتة اِکو ( کمیته مبارزه با شایعات در ستاد بزرگ ارتشداران) در جلسهای که امروز تشکیل داد، موضوع سفر جینالولو بریجیدا (هنرپیشة مشهور ایتالیایی) به ایران را بررسی کرد و در صورتجلسة تنظیم شده، ضمن اشاره به اینکه وی به دعوت اشرف پهلوی به همراه همسرش به ایران آمده، افزود که جینالولو به تمام افراد خاندان سلطنتی ایران هدایایی خواهد داد و در مدت چهار روزی که در ایران خواهد ماند، محمدرضا شاه پهلوی به افتخار وی یک مجلس رقص بزرگی برپا خواهد کرد. این کمیته بر این باور است که مسافرت جینالولو بریجیدا به ایران، سوژة بسیار ارزندهای به دست مخالفین حکومت پهلوی خواهد داد، به گونهای که روحانیون از هماکنون چنین عناوین و موضوعاتی را دنبال میکنند تا افکار عمومی را نسبت به دستگاه پهلوی مشوش و بدبین سازند. بویژه در موقعیت کنونی که روحانیون قصد دارند در ایام عزاداری محرم، حملات تبلیغاتی خود را شروع کنند. به همین سبب کمیتة اکو در ادامة جلسة خود پیشنهاد کرد که برای خنثیسازی اقدامات و برنامههای روحانیون، به جراید توصیه شود بیش از این دربارة انتشار عکس و سایر اخبار مربوط به جینالولو بریجیدا خودداری ورزند.[16]
± درخواست نخستوزیر رژیم صهیونیستی از شاه
بنگوریون (نخستوزیر اسرائیل) در نامهای خطاب به محمدرضا پهلوی که توسط فرستادة ویژهاش به تهران آورده شد، گفت که موفقیت ژئوپلیتیک ایران و اسرائیل ایجاب میکند هر دو کشور بر همکاریهای خود در برابر دشمنان داخلی و خارجی بیفزایند. او در ادامه به نتایج اتحاد مصر و سوریه و عراق اشاره کرد و نوشت: «افزایش قدرت و پرستیژ ناصر، منافع حیاتی ایران و اسرائیل را به خطر خواهد انداخت». بنگوریون به شاه ایران تذکر داد که: «ناصر ممکن است به ماجراجوییهای تازهای در خلیج فارس و شیخ نشینهای ساحلی خلیج [فارس] به خصوص کویت و همچنین خوزستان دست بزند و امنیت کشتیرانی را در کانال سوئز و شطالعرب به خطر بیندازد و موانعی را در راه عبور آزاد محمولههای نفتی ایران و کویت به وجود آورد». نخستوزیر اسرائیل در بخش دیگری از نامهاش، موضع غیر مصمم دولت ایران را پیش کشید که در قبال اسرائیل، دولت مصر را به ادامة ماجراجوییهای خود تشویق میکند. او آنگاه یادآور شد که میتوان از طریق مخالفت جدی و فعال با ناصر، او را وادار کرد در داخل مرزهای کشور خود بماند و از توسعهطلبی و کسب قدرت و پرستیژ در دنیای عرب خودداری نماید.[17]
± هیئت بازرگانی ایران در اروپای شرقی
بامداد امروز یک هیئت بازرگانی به منظور عقد قراردادهای جدید با کشورهای مجارستان، لهستان و چکسلواکی راهی اروپا شد. ریاست این هیئت را محمدعلی مولوی (مدیرعامل شرکت معاملات خارجی) بر عهده دارد و تهرانی (مدیرکل بازرگانی خارجی وزارت اقتصاد)، علیاکبر محلوجی و علیاصغر پیرزاد (به ترتیب نائب رئیس و هیئت رئیسة اتاق تجارت تهران) و معمارزاده (نمایندة بانک مرکزی ایران) همراه او در این سفر هستند. سفر هیئت بازرگانی ایران به اروپا از ورشو آغاز شده، در مدت یک ماه، پس از تجدید نظر دربارة قراردادهای ایران و لهستان با نمایندگان بازرگانی کشورهای اروپای شرقی در موضوع افزایش سطح فروش بعضی از کالاهای صادراتی ایران نظیر خشکبار و سنگهای معدنی و خرید کاغذ و ماشینآلات به گفتوشنود و عقد قرارداد خواهند نشست.[18]
± وزیر اطلاعات افغانستان در تهران
در ساعت 8 بعدازظهر امروز سید قاسم رشتیا (وزیر اطلاعات دولت پادشاهی افغانستان) به اتفاق نوراحمد اعتمادی (معاون وزیر امور خارجة افغانستان) با هواپیما وارد تهران شدند و در فرودگاه مهرآباد، رسماً از سوی عباس آرام (وزیر امور خارجة ایران)، جهانگیر تفضلی (وزیر مشاور و سرپرست اداره کل انتشارات و رادیو) مورد استقبال قرار گرفتند. رشتیا در فرودگاه مهرآباد تهران، ضمن ابراز خوشوقتی از مسافرتش به ایران، از تلاشهای محمدرضا شاه پهلوی برای استقرار مجدد روابط افغانستان و پاکستان قدردانی نموده، ابراز امیدواری کرد که این مساعی، نتایج ثمربخش و مطلوبی داشته باشد.[19]
±دیدار وزیر خارجة پاکستان با نخستوزیر
ذوالفقارعلی بوتو (وزیر امور خارجة پاکستان) به همراه اختر حسین (سفیر کبیر پاکستان در ایران) در کاخ نخستوزیری به دیدار اسدالله علم، همتای ایرانیاش، رفت و به گفتوشنود نشست. او پس از این دیدار در مصاحبهای با خبرنگار رادیو ایران نسبت به نتایج کنفرانسی که از روز شنبه (4 خرداد ماه جاری) در تهران برپا میشود، ابراز امیداوری کرد و گفت: «یقین دارم کوشش شاه ایران در مورد رفع سوءتفاهمات موجود بین پاکستان و افغانستان نتیجه خواهد بخشید».[20]
± رشوهخواری در ایران به روایت مجله تایم
روزنامة پست تهران در شمارة امروز خود ترجمة مقالهای را با عنوان «در ایران دیگر مجالی برای فاسدین نیست» چاپ کرد که در شمارة اخیر مجلة تایم چاپ آمریکا منتشر شده است. در بخشی از این مقاله به ابراز نظرهای بدبینانة دیپلماتهای خارجی مقیم تهران اشاره شده است که در آن تأکید کردهاند «فشار و رشوه، حکم روغن موتوری را دارد که چرخ دندههای اقتصاد ایران را چرب میکند و باعث تحرک آنها و از بین بردن اصطکاک میشود». در ادامه به گونههای مختلف فشار و رشوه پرداخته شده، آنگاه اختیارات تام امیر اسدالله علم (نخستوزیر) را مورد اشاره قرار داده است که از پیش برای تعقیب عناصر فاسد از شاه گرفته، با سرعت عمل تمام به پیشرفتهایی دست یافته است. نویسندة مقاله در پایان هم از زبان ناظران اوضاع ایران مدعی شده است: «پادشاه ایران سرانجام توانسته است فساد و رشوهخواری را مهار کند».[21]
± شورای جشنهای 2500 ساله
با دعوت فروغی (معاون استانداری گیلان) اعضای شورای جشنهای 2500 ساله در دفتر کار او تشکیل جلسه دادند. فروغی در این جلسه از اعضا خواست که برای گسترش هدف عالی این شورا اقدامات جدیتری به عمل آید.[22]
± آییننامة انتخابات
وزیر کشور در مصاحبة کوتاهی با خبرنگار روزنامة ارادة آذربایجان اظهار داشت که آییننامة انتخابات را که در کمیسیونی مرکب از دادستان کل، مقامات وزارت کشور و قضات مورد بررسی و تصویب قرار گرفته، نظریات و پیشنهادهایی نیز در آن گنجانده شده، امروز به نخستوزیر ارائه کرده است. او در این باره افزود که هفتة آینده بررسی این آییننامه در هیئت دولت آغاز خواهد شد. پیراسته در ادامة این مصاحبه گفت که هفتة بعد در مصاحبهای مطبوعاتی اطلاعات زیادتری را دربارة آن و انتخابات مجلس شورای ملی در اختیار نمایندگان جراید قرار خواهد داد.[23]
± پرداخت بهای زمینهای مالکان
بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی از مالکانی که املاک آنها تقسیم شده و موعد پرداخت اقساط آن تا پایان اردیبهشت ماه گذشته بود، خواست که به شعبات آن بانک مراجعه، و بهای زمینهای خود را دریافت کنند. بر اساس این اعلام، مالکان میتوانند به دو روش بهای زمینهای خود را بگیرند: یا اسنادشان را به وسیلة وزارت کشاورزی به بانک اعتبارات کشاورزی و عمران روستایی بفرستند و از طریق آن وزارت پولشان را دریافت کنند؛ یا با در دست داشتن اسناد به «ادارة امور املاک تقسیم شده» که در بانک اعتبارات فعال است، مراجعه کنند و قسط بهای زمینهایشان را بگیرند. نمایندگان قانونی آنان هم میتوانند پیگیر این کار باشند.[24]
± اعتراض اوپک به شرکتهای نفتی
روزنامة اطلاعات از جلسة خاصی با نمایندگان عالیمقام کشورهای عضو اوپک خبر داد که در ژنو تشکیل و مقرر شد همة کشورهای عضو آن دوباره به روش معامله و کمپانیهای نفتی در مذاکرات، اعتراض کنند تا این کمپانیها در مذاکرات خود توجه بیشتری به خواستههای اوپک به خرج دهند. به دنبال این تصمیم، کلیة کشورهای عضو اوپک نامة اعتراضآمیزی به شرکتهای نفتی طرف قرارداد خود فرستادهاند. به نوشتة روزنامة اطلاعات، دولت ایران در نامهای به کنسرسیوم نفت با یادآوری اهمیت مذاکرات انجام شده و جدی بودن تقاضاهای ایران، اعلام داشت که روش ابهامآمیز کنسرسیوم نسبت به قطعنامههای اوپک موجب ناامیدی و تأسف کشورهای صادرکنندة نفت گردیده است. دولت ایران در ادامة این نامه به کنسرسیوم نفت اخطار کرده است روش خود را در آینده بر اساس روح تفاهم و واقعیت استوار سازد.[25]
± شورای عالی نفت
شورای عالی نفت به ریاست بهنیا، وزیر دارایی و با حضور اعضای مرکب از دادستان کل کشور، وزیر اقتصاد، مدیر عامل و مدیران شرکت ملی نفت، تشکیل جلسه داد و بودجة کل سال آیندة شرکت نفت را بررسی کرد. این سومین جلسة شوراست که در سه هفتة اخیر برای بررسی بودجة شرکت مزبور تشکیل میشود.[26] در جلسة امروز علاوه بر تصویب بودجة سال جاری شرکت ملی نفت، اعلام گردید رقم کل بودجة شرکت در حدود یازده میلیارد ریال است که شامل توسعة عملیات پخش مواد نفتی در داخل کشور و اکتشافات و حفاری نفت و سرمایهگذاری در شرکتهای مختلف نفتی و سایر فعالیتهای مربوط به آن شرکت میباشد.[27]
± تأسیسات جدید بندری در خارک
وزارت اقتصاد با ایجاد تأسیسات جدید بندری در سواحل جنوب شرقی جزیرة خارک (واقع در خلیج فارس) موافقت کرد. این بندر توسط شرکت نفت ایران ـ پانامریکن، موسوم به ایپاک ایجاد میشود و از آن برای صدور نفت به بازارهای جهانی به طور آسان استفاده خواهد شد. وزارت اقتصاد معتقد است که با این اقدام، چاههای نفت و درآمد کشور افزایش پیدا میکند.[28] گفتنی است که به تازگی ایپاک در نزدیکی خارک و در کف دریا به نفت رسیده است.[29]
پینوشتها:
[1]. جلالی، غلامرضا، مشهد در بامداد نهضت امام خمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1378، ص166.
[2]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 274 و 275.
[3]. همان، ص27.
[4]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، شهید آیتالله حاج شیخ محمد صدوقی، ج2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 6 و 7.
[5]. طاهری خرمآبادی، حسن، خاطرات آیتالله طاهری خرمآبادی، ج1، به کوشش محمدرضا احمدی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 199 و 200.
[6]. خاطرات 15 خرداد، به کوشش علی باقری، دفتر اول، تهران، حوزه هنری، 1374 ـ 1379، ص44.
[7]. همان، ص 43 و 44.
[8]. شریعتمداری، علی، سیاست و خردورزی، به کوشش علیمحمد گودرزی، تهران، رسا، 1378، ص128.
[9]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، نفس مطمئنه شهید آیتالله سید عبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 82 تا 98.
[10]. همان، ص81.
[11]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج29: آیتالله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص372.
[12]. روزنامه مهرایران، شماره 1836، 6 خرداد 1342، ص 1 و 5 و 7؛ روزنامه پست تهران، شماره 2903، 4 خرداد 1342، ص 1 و 7؛ روزنامه اطلاعات، شماره 11100، 4 خرداد 1342، ص15؛ روزنامه کیهان، شماره 5952، 4 خرداد 1342، ص 1 و 9.
[13]. روزنامه اطلاعات، شماره 11100، 4 خرداد 1342، ص 1 و 15.
[14]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج2، همان، ص271.
[15]. همان، ص278.
[16]. همان، ص277.
[17]. فلاحنژاد، علی، مناسبات ایران و اسرائیل در دوره پهلوی دوم، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 78 و 79؛ طلوعی، محمود، داستان انقلاب، تهران، علم، 1370، ص211.
[18]. روزنامه کیهان، شماره 5951، 2 خرداد 1342، ص 12 و 13؛ روزنامه اطلاعات، شماره 11099، 2 خرداد 1342، ص16؛ روزنامه پست تهران، شماره 2902، 2 خرداد 1342، ص8.
[19]. روزنامه اطلاعات، شماره 11099، 2 خرداد 1342، ص13؛ روزنامه پست تهران، شماره 2902، 2 خرداد 1342، ص 1 و 8؛ روزنامه کیهان، شماره 5951، 2 خرداد 1342، ص 1 و 11.
[20]. روزنامه ارادة آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص8.
[21]. روزنامه پست تهران، شماره 2902، 2 خرداد 1342، ص 1 و 7.
[22]. روزنامه طالب حق، شماره 353، 2 خرداد 1342، ص4.
[23]. روزنامه اراده آذربایجان، شماره 499، 4 خرداد 1342، ص1.
[24]. روزنامه خراسان، شماره 4018، 3 خرداد 1342،ص 7.
[25]. روزنامه اطلاعات، شماره 11099، 2 خرداد 1342، ص 13 و 19.
[26]. روزنامه پست تهران، شماره 2902، 2 خرداد 1342، ص12.
[27]. روزنامه کیهان، شماره 5953، 5 خرداد 1342، ص12.
[28]. همان، شماره 5951، 4 خرداد 1342، ص12.
[29]. روزنامه اطلاعات، شماره 11100، 4 خرداد 1342، ص8.
