شنبه 6 بهمن 1341 29 شعبان 1382 26 ژانویه 1963
10 بازدید
□ برگزاری رفراندوم لوایح ششگانه
شش مادهای که محمدرضا پهلوی شانزده روز پیش در مراسم گشایش کنگره شرکتهای تعاونی روستایی اعلام کرده و از همه ملت ایران خواسته بود که بدان رأی بدهند، امروز به معرض آراء عمومی یا به اصطلاح به رفراندوم گذاشته شد. در طی این مدت، همه ارکان دولتی و حکومتی، حتی سازمانها و دوایر وابسته به دولت، روزنامهها و جراید مختلف دولتی یا نزدیک به دولت، رادیو و تلویزیون، در تبلیغ آن لوایح از هیچ کوششی دریغ نکرده و از مشوقهای متعددی برای آوردن مردم به پای صندوقهای رأی استفاده کردهاند. این لوایح که در سراسر کشور، از ساعت 8 صبح تا 6 بعدازظهر (به مدت 10 ساعت تمام) به رأی عمومی گذاشته شدهاند، به شرح زیر است:
1ـ الغاء نظام ارباب و رعیتی با تصویب اصلاحات ارضی ایران بر اساس لایحه اصلاحی قانون اصلاحات ارضی مصوب نوزدهم دیماه 1340 و ملحقات آن.
2ـ تصویب لایحه قانونی ملی کردن جنگلها در سراسر کشور.
3ـ تصویب لایحه قانونی فروش سهام کارخانجات دولتی به عنوان پشتوانه اصلاحات ارضی.
4ـ تصویب لایحه قانونی سهیم کردن کارگران در منافع کارگاههای تولیدی و صنعتی.
5ـ لایحه اصلاحی قانون انتخابات.
6ـ لایحه ایجاد سپاه دانش به منظور تسهیل اجرای قانون تعلیمات عمومی و اجباری.[i]
زنان نخستین بار به حوزههای رأیگیری میروند و بر اساس اعلام دولت، آراء خود را به صندوقها میریزند.[ii]
□ توقف اعتراضات مخالفان رفراندوم
آنچه در این میان جلب توجه میکند، متوقف شدن اعتراضات مخالفان رفراندوم است. آنان که بیشتر افراد روحانی بودند و در این چند روز فعالیت مستمری داشتند، ناگهان دیشب فعالیت خود را متوقف کردند. این تصمیم بیشتر از آن روی است که بهانهای به دست دولت ندهند مبنی بر اینکه مردم به علت تظاهرات و درگیریها کمتر بیرون آمده و رأی کمتری دادهاند. درخور ذکر است که فعالیت معترضان در تهران، قم و چند شهر دیگر در مخالفت با رفراندوم شدت نسبتاً بیشتری داشت، به نظر میرسید این نوع مبارزه منفی (توقف اعتراضات) سازمانیافته است.[iii]
□ وضعیت رأیگیری در مناطق مختلف کشور
برخلاف تبلیغات گستردة دولت و بازتابهای همهجانبه اخبار رفراندوم در روزنامهها و رسانهها، غیر از وابستگان دولتی و افرادی که گروهگروه از دیگر شهرها و روستاهای اطراف آورده شده بودند، مردم تهران در رأیگیری شرکت نکردند. در تهران، در میدان ثریا چادرهای ششنفری به رنگ سفید برای حوزة انتخابات برپا کرده بودند، اما هیچ یک از مردم که در میدان بودند به طرف این چادرها نمیرفتند. چند کامیون وارد میدان شد و مردانی سیهچرده یا روستایی از آنها پیاده شدند. معلوم بود که همه روستایی هستند عدهای هم با پخش شیرینی دیگران را به داخل چادرها دعوت میکردند که بیایند رأی بدهند.[iv]
در چند شهر دیگر، از جمله قم، دولت گروههایی از روستاییان را با بیل و کلنگ به دست آورده و به آنان گفته بود که میخواهیم به شما کار بدهیم. آنان هم با بالا بردن بیل و کلنگشان شعارهایی تکرار میکردند.[v]
در تهران، قم و مشهد فشار و ارعاب دستگاه حاکم کاملاً بین مردم مشهود است. افراد به صورت پراکنده در رأیگیری شرکت میکنند. در قم میان پاسبانها و مردم درگیری رخ داده و فردی به نام «آقاابولی» به تنهایی چند پاسبان را حریف شده است. عدهای دست به تظاهرات زدهاند و در حالی که پیوسته جمعیتشان رو به افزایش بوده است شعار سر دادهاند: «ما تابع قرآنیم / رفراندوم نمیخواهیم».[vi] افزون بر این، در مشهد، استاندار خراسان، سیدجلالالدین تهرانی که خود چندان با لوایح ششگانه موافق نیست، ضمن حضور در حوزه انتخابیه و با دادن رأی کبود به آن مواد، اعلام کرد که مردم نیز میتوانند آراء مخالف خود را به صندوقها بریزند.
گزارشها از برخی شهر و روستاها، از جمله خمین، حاکی از آن است که یکی از کشاورزان آنجا، در پشتیبانی و اطاعت از اعلامیه تحریم آیتالله خمینی، کشاورزان دیگر را تشویق میکند که به لوایح رفراندوم رأی ندهند. وی عدهای را هم از شرکت در رفراندوم بازداشته گفته است که آقای خمینی دستور داده است کسی در رأیگیری شرکت نکند.[vii]
از چند شهر دور و نزدیک خبرهایی میرسد که حکایت از ناآرامیها دارد. شنیده شده، در مسجدسلیمان در مخالفت با رفراندوم، مردم به هیجان آمده و عدهای از اهالی به یکی از حوزههای رأیگیری حمله کرده، صندوق رأی را سوزاندهاند. از رشت هم خبر رسیده که یکی از روحانیون بر منبر، ضمن حمله شدید به رفراندوم، صریحاً اعلام کرده است: «طرح لوایح ششگانه از طرف بیگانگان به 6 ماده آبستن است که معلوم نیست فردا چه بزاید». نام این روحانی را منابع خبری فاش نکردهاند، اما گفته شده است که وی در همان مسجد دستگیر و سپس روانه زندان شده است.[viii]
□ رأیگیری با تهدید
پیش از ظهر رأیگیری آنچنانکه حکومت انتظار داشت با استقبال مواجه نشد. مشوقهای تبلیغاتی هم چندان که باید کارساز نبود. بنابراین در برخی از مناطق، مغازهداران مورد تهدید قرار گرفتند که اگر در رفراندوم شرکت نکنند و مهر انتخابات در شناسنامه ایشان رؤیت نشود بعداً مورد اذیت و آزار قرار خواهند گرفت. از اینرو گروهی به رغم میل باطنی خود به پای صندوقها رفتند و رأی دادند. دولت وسایل نقلیه در اختیار مردم قرار داده بود تا مردم به راحتی بتوانند در حوزهها حضور یابند و رأی بدهند. در ساعت 16 مأموران دولت برحسب دستور از مردم عابر کوچه و بازار، خیابان و مغازهداران جداً میخواستند که به حوزههای رأیگیری بروند و رأی بدهند.[ix]
□ گزارش روزنامههای اطلاعات و کیهان از حوزههای رأیگیری
در حالی که برخی از روزنامهها گزارشهای متعددی از شرکت انبوه مردم در رفراندوم تهیه و عصر امروز چاپ و منتشر کردند، روزنامه اطلاعات در شماره امروز نوشت که در سراسر نقاط کشور مردم دستهدسته در محلهای تعیین شده حضور مییابند و در رأیگیری شرکت میکنند. حتی از آبادان خبر داده شده است که پیش از ظهر ازدحام مردم در حوزههای رأیگیری به حدی بوده که تعرفهها تمام شده و مسئولان ذیربط مجبور شدهاند دوباره از اهواز برگه رأی بفرستند.[x] در برخی از مناطق تهران، از جمله در مناطق غربی، عدهای از کارگران چند کارخانه که از کار روزانه تعطیل شده بودند، به سمت صندوقها روانه شدند و در حالی که ابراز شادی میکردند رأی خود را به صندوقها ریختند.[xi] روزنامه کیهان برای تشویق مردم راه دیگری برگزید. این روزنامه ضمن آنکه شرکت مردم را در رفراندوم با شور و هیجان توصیف میکند، گزارش کرد که در گذرگاهها و میدانهای عمومی گروههایی از مردم اجتماعاتی تشکیل میدهند و ضمن سخنرانی دربارة لوایح ششگانه به شادمانی میپردازند و از دیگر دستههای مردم میخواهند که حتماً به این لوایح رأی مثبت بدهند.[xii] در چند حوزة شهر تهران برای زنان صندوقهای مخصوصی نصب شده است که شمارش آراء آنان جداگانه خواهد بود. البته در نتیجه آراء و شمارش کلی رأیدهندگان، تعداد آراء زنان به حساب نمیآید.[xiii] منابع خبری تعداد آراء زنان را تا ظهر در حدود 430 رأی برآورد کردهاند. در حالی که روزنامهها اکثر آراء ریخته شده به صندوقها را سفید دانستهاند، این بدان معناست که بیشتر مردم با لوایح اعلام شده موافقاند به طوری که یکی از حوزههای شلوغ رأیگیری (شمارة 4) در گوشه شمال شرقی میدان سپه، آنگونه که گزارش شده، 800 رأی موافق و فقط یک رأی کبود اخذ شده است.[xiv]
□ جلسه آیتالله خمینی با روحانیون و وعاظ
فردا اولین روز ماه رمضان است. عصر امروز آیتالله حاجآقا روحالله خمینی در قم با عدهای از علمای عظام و روحانیون جلسهای تشکیل دادند و درباره مسائل روز، بهویژه در مورد اقداماتی که میتوانند در این ماه انجام دهند یا وضعیت کنونی چه وظایفی برعهده روحانیون است، به گفتوگو پرداختند. ایشان با یادآوری این امر که هر سال با شروع ماه رمضان مسلمانان برای اقامة نماز جماعت و اطلاع از مسائل و احکام مختلف دینی همه شب به مساجد و تکایا روی میآورند و مراسم قرائت و تفسیر قرآن برپا میدارند، از روحانیون خواست که در اعتراض به اقدامات اخیر حکومت، از اقامة نماز جماعت و ایراد وعظ و خطابه بر منابر خودداری کنند.[xv] هدف از اتخاذ این رویه در ماهی که معمولاً مساجد مملو از روزهداران خواهد شد، یک نوع مبارزه منفی علیه خواستهها و اقدامات دولتی تلقی میشود؛ چه طبعاً مردم با دیدن تعطیلی منابر و اقامه نشدن نمازهای جماعت کنجکاو میشوند به جستوجوی علل آن میپردازند و قطعاً به اختلافاتی که میان روحانیون و حکومت موجود است پی میبرند. در نتیجه ضمن برخورداری از شعور اجتماعی و سیاسی بالا، از اهداف روحانیون نیز آگاهی پیدا میکنند.[xvi]
□ دستور نخستوزیر در ماه رمضان
با توجه به آغاز ماه مبارک رمضان، نخستوزیر (اسدالله علم) دستور زیر را خطاب به استانداریها، فرمانداریهای کل و فرمانداریهای مستقل کشور صادر و ابلاغ کرد: «در ایام رمضان به طور قطع عناصری خواهند خواست که از منابر سوءاستفاده بکنند. کوچکترین غفلت ممکن است باعث به هم خوردگی انتظامات بشود. خصوصاً در ایام قتل، این پیشامد ممکن است خیلی گران تمام شود. بنابراین آقایان استاندار و فرمانداران کل باید بیدار و هشیار باشند. به محض اینکه آثار کوچکترین ناراحتی پیدا شد فوری مسببین را دستگیر [کنند] و به تهران بفرستند. به وعاظ تذکر بدهید فقط باید به امور دینی بپردازند. به محض انحراف از این دستور با کمال شدت اقدام و متخلف را دستگیر نمایید. راه را باید طوری قبلاً هموار نمایید که در ایام قتل، دیگر ناراحتی وجود نداشته باشد. به قوای انتظامی نیز در این مورد دستورات کافی داده شده است. نخستوزیر».[xvii]
□ بازتاب رفراندوم در رسانههای خارجی
خبرگزاریها، مطبوعات و رادیوهای جهان با انعکاس اخبار، گزارشها و تفسیرهای مربوط به رأیگیری امروز در ایران، رفراندوم را مهم، پرهیجان و مؤثر در آینده مردم ایران تلقی نمودند. خبرگزاری رویتر رأی مردم را به لوایح ششگانه ضامن سعادت و بهبود زندگی 20 میلیون ایرانی دانست. یونایتدپرس وضعیت حضور مردم را در رفراندوم بیش از انتظار توصیف کرد و از زبان ناظران سیاسی نوشت که «شاهنشاه با پشتیبانی فوقالعاده از طرف ملت خود، رفرمهای عمیقتر و بزرگی در ایران به وجود خواهد آورد». خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز ضمن آنکه اشاره کرد در عرض چند ساعت اول رأیگیری هیچ نوع حادثهای در تهران پیش نیامد، موضوع رفراندوم را از زوایای جداگانه تحلیل نمود و در حالی که شرکت مردم را در رفراندوم با تعبیر استقبال خیرهکننده توصیف میکرد نوشت: «افراد حزب منحل شدة کمونیست توده اکنون دچار بلاتکلیفی شدهاند».
خبرگزاری فرانسه هم از همقطاران خود عقب نماند و وضعیت امروز تهران را «آرامش همراه با هیجان» گزارش نمود. در همین باره نخبگان سخن پراکنی انگلستان (بیبیسی) به بررسی مقالههای روزنامههای مهم آن کشور پرداخت و از زبان نویسنده یکی از روزنامهها گفت که «این بهترین تحولی است که تاکنون در ایران آغاز شده است».
روزنامه لیبرال گلاسکو هرالد عنوان نشریة دیگری است که امروز مورد توجه مفسر رادیو لندن قرار گرفت و دربارة مقالهای سخن گفت که این نشریه در حمایت از اصلاحات در حال انجام در ایران به چاپ رسانده است.
از دیگر روزنامههای خارجی که موضوع رفراندوم را در ایران مهم جلوه دادهاند، روزنامه نیویورک تایمز است که در مقالهای نوشت شاه ایران با «تنظیم و اجرای یک برنامه اصلاحی انقلابی به سرعت زندگی سیاسی و اقتصادی کشور خویش را تغییر میدهد».[xviii]
بازتاب اخبار مراجعه آراء عمومی، در رسانههای گروهی خارج از کشور طوری است که به نظر میرسد بخش قابل توجهی از برنامههای در حال اجرا در ایران با حمایت کشورهای خارجی صورت میپذیرد. از میان روزنامههایی که علناً به حمایت از برنامهها و اقدامات چند روزه اخیر شاه ایران پرداختهاند، رونامه مهم و پر تیراژ لندن با عنوان «دیلی تلگراف» است. این روزنامه در سرمقاله امروز خود نوشت: «مراجعه به آراء عمومی که روز شنبه در سراسر ایران صورت میگیرد ملت ایران را از دوران تهیدستی و فئودالیسم رهایی میدهد و در صف مقدم کشورهای اسلامی قرار خواهد داد... با اجرای این برنامة اصلاحی، شاهنشاه ایران بدون شک در صف بزرگ شاهان ایران، مقام شایستهای احراز خواهد کرد».
روزنامة گاردین چاپ منچستر هم از دیگر روزنامههای انگلیسی است که به حمایت از اقدامات محمدرضا پهلوی پرداخت.
روزنامههای آلمان از جمله «دیولت» مقالههای متعددی را به تحولات اخیر ایران اختصاص داد و به تشریح و حمایت از آنها پرداخت.
روزنامه ایونینگ استار در سرمقالهای اهمیت اصلاحات را «درهم شکستن اساس مالکیت و تقسیم اراضی بین 17 میلیون کشاورز ارزیابی کرد.
این روزنامه اجرای رفراندوم را در ایران موجب خوشوقتی فراوان ایران دانست که با «تمام مشکلات خود در سالهای پس از جنگ و در مقابل حملات و تهدیدهای کمونیستهای خارجی و داخلی» از خود دفاع کرد.
نویسنده روزنامة آمریکایی در بخش پایانی مقالهاش نوشت: «کمکهای نظامی و اقتصادی آمریکا به ایران قابل توجه بوده است. ولی برنامههای جامع شاهنشاه و قدرت معظمله در اجرای آنها بهترین نمونة اصلاحات از داخل به شمار میرود. بنابراین به مراتب از شعارهای مخالفان در خیابانهای ماساچوست جالبتر و قابل قبولتر است».[xix]
گذشته از کشورهای اروپایی و آمریکایی، «رأیالعالم» مهمترین روزنامه کویت، هم به صف حامیان اقدامات شاه ایران پیوست و به عنوان یکی از معتبرترین جراید جهان عرب با انتشار تصویری از محمدرضا پهلوی افزود که «شاه فئودالها را سخت میکوبد و اساس قدرت آنها را منهدم میسازد».[xx]
آنچه دراینباره شگفتانگیز به نظر میرسد، ستایش رادیو مسکو از برنامههای اصلاحی محمدرضا پهلوی است. به طوری که در ساعت 16 رادیو مسکو در ضمن اخبار، مخالفین اقدامات شاه ایران را عواملی غربی و ارتجاعی نامید و جالبتر آنکه با پرداختن به مقالة مجله هفتگی «نو» و یا «گرمینا» با عنوان، «اصلاحات ارضی ایران» اقدامات دولت را در این زمینه مهمترین ماده رفراندوم خواند که با مخالفت فئودالها و سران برخی از قبایل همراه شده است».[xxi]
□ تکذیب خبر پشتیبانی علما و روحانیون کربلا از شاه
به دنبال پخش خبری در رادیو اهواز مبنی بر اینکه علما و روحانیون کربلا در حمایت از لوایح ششگانه در دبیرستان ایرانیان آن شهر اجتماع و با ایراد سخنرانی از اقدامات شاه ایران طرفداری کردهاند، امروز روزنامه «المستقل» چاپ بغداد اعلامیهای را منتشر ساخت که جمع زیادی از عالمان و روحانیان ایرانی مقیم کربلا آن را امضا کرده بودند.
این اعلامیه ضمن آنکه از خبر رادیو اهواز به عنوان تهمتی بر ضد علمای اسلامی عراق یاد کرده، خبر پخش شده را تکذیب نمود.[xxii]
گفتنی است خبر رادیو اهواز را رادیو ایران در ساعت 14، بدون آنکه به صحت و سقم آن توجه نماید، بار دیگر پخش کرد.
□ مخالفت آیتالله حکیم با رفراندوم
آیتالله سیدمحسن حکیم و دیگر رهبران مذهبی ایران در شهر نجف اشرف در تلگرافی که خطاب به آیتالله محمد بهبهانی مخابره کردند، ضمن ابراز مخالفت با اجرای لوایح ششگانه، روش ایشان را در این امر تأیید و از اقدامات ایشان اعلام پشتیبانی کرد.[xxiii]
□ شایعه همهپرسی دوباره
در برخی از محافل سیاسی تهران شایع شده است که پس از پایان رأیگیری یکی دو مادة دیگر هم به لوایح ششگانه اضافه خواهد شد که در این صورت پیشبینی میشود برای اظهارنظر درباره این مواد بار دیگر همهپرسی برگزار خواهد شد. هرچند مقامات دولتی اعلام کردهاند که پس از تصویب مواد اعلام شده، دولت انتخابات مجلس شورای ملی را پیشرو دارد و باید آن را برگزار کند. بنابراین با تشکیل مجلس، دولت در این گونه موارد مستقیماً به مجلس مراجعه خواهد کرد و از مراجعه به آراء عمومی بینیاز خواهد بود.[xxiv]
□ عدم استقبال مردم مشهد از لوایح ششگانه
در چند روز گذشته شهر مشهد در مقایسه با دیگر مناطق خراسان چهره متفاوتی به خود گرفته بود. اکثر بازارها و مغازهها در مخالفت با لوایح ششگانه بسته بود و مردم نیز کمتر در معابر عمومی دیده میشوند. برای ایجاد هماهنگی میان علمای قم و مشهد، نامههای محرمانهای در این چند روز رد و بدل شده است. حجتالاسلام سیدمحمدهادی خامنهای به همراه سیدعبدالکریم هاشمینژاد، محمدحسین شریعت و سیدجواد علمالهدی حامل چندین نامه و پیام محرمانه میان آیتالله خمینی، آیتالله میلانی و قمی بودهاند.[xxv]
افزون بر این حجتالاسلام محمد عبایی خراسانی هم نامهای برای آیتالله میلانی و آیات عظام قمی و بختیاری آورده است که محتوای اکثر این مکاتبات گزارش اوضاع موجود در شهرها و در مخالفت با رفراندوم است.
از سوی دیگر، اعتصاب سراسر بازار و مغازههای شهر مشهد را فراگرفته است و از آنجا که احتمال میرود مخالفان در خیابانها دست به اقداماتی بزنند، عدهای از افراد نظامی به دستور مسئولان حکومتی وارد شهر شده و در مناطق مختلف مشهد پراکندهاند. گروهی هم با ماشینهای دولتی در خیابانها به راه افتادهاند و مردم را به شرکت در رفراندوم و دادن رأی مثبت به لایحه اعلام شده تشویق و دعوت میکنند. با وجود این، امروز به غیر از افراد معدودی که برای امور ضروری بیرون میآیند، مردم از خانههایشان کمتر و بهندرت بیرون میآیند. شهر به حالت سکوت و سکون درآمده و کوچهها و خیابانها خلوت و رفت و آمد در آنها محدود است. به طوری که میتوان گفت عملاً در شهر حکومت نظامی حاکم است. حوزههای رأیگیری هم خلوت است و در برخی از آنها شنیده شده است مأموران دولتی عابران را مجبور میکنند که به پای صندوقها بروند و رأی بدهند.[xxvi] اما منازل آیات عظام میلانی و قمی، با وجود آنکه تحت نظر عدهای از مأموران دولتی بوده، از جمله جاهای شلوغ و پر هیجان است. مردم مدام به آنجا رفت و آمد دارند. گویا عدهای از مردها در منزل آیتالله قمی و همسران آنها در منزل آیتالله میلانی به تحصن نشستهاند. آنان هدف خود را از این بستنشینی مخالفت با لوایح ششگانه بیان و از اقدامات حکومت اعلام انزجار میکنند.
با وجود این، خبرها حاکی از این است که در شهر فردوس یک روحانی به نام دانش برخلاف قاطبه روحانیون، مردم را برای شرکت در رفراندوم دعوت و پیشاپیش آنها حرکت میکند؛ به طوری که بیشتر مردم آن شهر در رأیگیری امروز شرکت کردهاند.[xxvii]
□ مصاحبة مطبوعاتی نخستوزیر
بعد از اتمام رأیگیری، نخستوزیر امشب در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کرد و به سؤالات خبرنگار روزنامه تهران ژورنال و کیهان اینترنشنال پاسخ داد. او ضمن اشاره به وظیفه دولت در اجرای شش لایحة اعلام شده، نتیجه اخذ رأی امروز را عالی توصیف کرد و گفت که «کارهای ما بعد از تصویب ملی شروع میشود». علم در پاسخ به این سؤال که چه برنامههای فوری دارید که بلافاصله باید شروع شود، برنامههای زیر را لازمالاجرا دانست و اظهار کرد که فوری باید به اجرا درآید: 1ـ تشکیل کنفرانس اقتصادی که احتمالاً 8 اسفند (یک ماه دیگر) افتتاح میشود؛ 2ـ تکمیل و تصویب قانون استخدام که باید قبل از عید انجام پذیرد؛ 3ـ تهیه و تنظیم بودجه سال آینده که آن هم باید قبل از عید نوروز پایان بپذیرد؛ 4ـ دو مسافرت به خوزستان و خراسان. وی توضیحاتی هم درباره کنفرانس اقتصادی داد و افزود که این کنفرانس ثبات اقتصادی را در کشور به وجود خواهد آورد و موجب خواهد شد که خیال همه از لحاظ سرمایهگذاری و پرداخت مالیاتی و امور عمرانی و بازرگانی و کشاورزی آسوده شود.
نخستوزیر در پایان این مصاحبه به دیدار امروز از بازار تهران، که پس از دادن رأی به لوایح ششگانه در آنجا حضور یافت، اشاره کرد و از اینکه دولت به زنان هم اجازه داد در رفراندوم شرکت کنند، ابراز شعف و خرسندی نمود.[xxviii]
□ انحلال اداره املاک و مستغلات پهلوی
جعفر شریف امامی، نایبالتولیه موقوفات خاندان پهلوی، در ساعت 11 در یک مصاحبه مطبوعاتی شرکت کرد و از فرمان محمدرضا پهلوی مبنی بر انحلال اداره املاک و مستغلات پهلوی خبر داد. او در این گفتوگوی خبری بعضی از فعالیتهای بنیاد پهلوی را برشمرد و افزود که این فعالیتها چون مورد توجه شاه است، با صدور فرمانی، املاک موروثی خود را به بنیاد تحت تولیت وی واگذار کرد.[xxix]
آنچه در این باره نباید از نظر دور داشت این است که با انحلال ادارة املاک و مستغلات پهلوی، کارمندان آن که سالهاست در آن اداره به فعالیت مشغولاند، بیکار خواهند شد و دولت هم به آنان قول داده است تا همه آنها به شغل مناسبی گماشته خواهند شد و بیکار نخواهند ماند.[xxx]
□ اعلام خلع سلاح همگانی در استان فارس
فرمانده لشکر 10 پیاده فارس با انتشار اعلامیهای از مردم و عشایر استان فارس خواست سلاحهای خود را به نزدیکترین پادگان یا پاسگاه نظامی تحویل دهند و در مقابل آن رسید دریافت کنند.
مهلت مکرر برای جمعآوری و تسلیم سلاح از تاریخ صدور این اعلامیه یک ماه خواهد بود. پس از پایان مدت مقرر، کسانی که به عناوین مختلف از دادن سلاح خودداری کردهاند، شدیداً تعقیب [خواهند شد] و به مجازات قانونی خواهند رسید.[xxxi]
□ رأی ایرانیان مقیم خارج از کشور به لوایح ششگانه
گزارشهای رسیده حاکی از آن است که جمعی از ایرانیان مقیم خارج از کشور نیز در رفراندوم شرکت کردند. حیدرآباد، مونیخ، ژنو، بروکسل، کویت، دوسلدروف، اسلامبول، سیلان، دمشق، کراچی و بغداد شهرهایی هستند که امروز تعدادی از ایرانیان مقیم آنها در سفارتخانهها یا کنسولگریهای ایران حضور یافته و رأی خود را دربارة شش لایحة پیشنهادی شاه به صندوقها انداختند. سفارتخانهها و نمایندگان سیاسی ایران در کشورهای پاکستان، عراق، کویت، هندوستان، سوریه و آلمان موظفاند تعداد آراء گرفته شده در آن حوزهها را در چند روز آینده به تهران گزارش دهند.[xxxii]
□ سفیر ایران در کویت
طهمورث آدمیت که پیش از این وزیرمختار شاهنشاهی ایران با مقام سفارت کبرای ایران در رومانی و بلغارستان بود، به سمت سفیرکبیر شاهنشاهی ایران در کویت تعیین شد. دولت کویت انتخاب او را پذیرفته و پذیرش وی را به تهران فرستاده است.[xxxiii]
□ سفیر کانادا در ایران
بل توماس مالون، که بهتازگی در مقام سفیرکبیر کانادا به ایران آمده است، به دربار رفت و استوارنامة خود را به حضور محمدرضا پهلوی تسلیم کرد. در این مراسم، علا (وزیر دربار)، آرام (وزیر امور خارجه)، رؤسای تشریفات دربار، رئیس تشریفات وزارت امور خارجه و آجودانهای لشکری و کشوری نیز حاضر بودند.[xxxiv]
پینوشتها:
[i]. روزنامه اطلاعات، ش 11008، 6 بهمن 1341، ص 1.
[ii]. روزنامه اطلاعات، ویژهنامه، 4 خرداد 1360، ص 1.
[iii]. مجله ترقی، ش 1046، 8 بهمن 1341، ص 4.
[iv]. خاطرات 15 خرداد، دفتر 4 (بازار)، به کوشش علی باقری، تهران، دفتر ادبیات انقلاب اسلامی (حوزه هنری)، 1347 تا 1378، ص 54 و 55.
[v]. سجادی، طاهره، خورشیدواره، خاطرات طاهره سجادی( غیوران)، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383، ص 30.
[vi]. خامنهای، سیدعلی، خاطرات و حکایتها، ج 2، تهران، مؤسسه فرهنگی قدر ولایت، 1374، ص 55.
[vii]. مرادینیا، محمد جواد، خمین در انقلاب ( رخدادهای انقلاب اسلامی در خمین)، تهران، عروج، 1377، ص 26.
[viii]. افراسیابی، بهرام، ایران و تاریخ، تهران، نشر علم، 1367، ص 242.
[ix]. ؟ یاد، ص 10، شمـ 39 و 40، پائیز و زمستان 1374 ش، ص 229.
[x]. روزنامه اطلاعات، ش 11008، 6 بهمن 1341، ص 16.
[xi]. همان، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 6 و 15.
[xii]. روزنامه کیهان، ش 5860، 6 بهمن 1341، ص 1.
[xiii]. روزنامه اطلاعات، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 11.
[xiv]. مجله ترقی، ش 1046، 8 بهمن 1341، ص 6.
[xv]. روزنامه اطلاعات، ویژهنامه 4 خرداد 1360، ص 6.
[xvi]. خزعلی، ابوالقاسم، خاطرات آیت الله ابواقاسم خزعلی، به کوشش حمید کرمیپور، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1382، ص 104 و 105.
[xvii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 487.
[xviii]. روزنامه اطلاعات، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 1و 14و 16.
[xix]. روزنامه اطلاعات، ش 11008، 6 بهمن 1341، ص 1 و 14؛ روزنامه پست تهران، ش 2832، 6 بهمن 1341، ص 1 و 4.
[xx]. روزنامه اطلاعات، ش 11008، 6 بهمن 1341، ص 1 و 14.
[xxi]. شکوفایی جنبش اسلامی به رهبری امام خمینی، بیجا، بینا، بی تا، ص 32 و 33.
[xxii]. روحانی، سیدحمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، ج 1، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376 ـ 1372، ص 277 و 280.
[xxiii]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 254، 7 بهمن 1341، ص 2.
[xxiv]. مجله خواندنیها، ش 37، 6 بهمن 1341، ص 5.
[xxv]. جلالی، غلامرضا، مشهد در بامداد نهضت امام خمینی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی،1378، ص 148 و 149.
[xxvi]. روحانی، سیدحمید، همان، ص 266 و 268.
[xxvii]. معادیخواه، عبدالمجید، جام شکسته، خاطرات حجت ااسلام عبدالمجید معادیخواه، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1382، ص 221 و 222.
[xxviii]. روزنامه اطلاعات، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 1 و 16؛ روزنامه کیهان، ش 5861، 6 بهمن 1341، ص 1 و 11.
[xxix]. روزنامه اطلاعات، ش 11008، 6 بهمن 1341، ص 1 و 4؛ روزنامه ملیون، ش 799، 7 بهمن 1341، ص 1.
[xxx]. روزنامه مرد مبارز، ش 701، 7 بهمن 1341، ص 4.
[xxxi]. روزنامه اطلاعات، ش 11009، 7 بهمن 1341، ص 1 و 16.
[xxxii]. روزنامه پست تهران، ش 2833، 7 بهمن 1341، ص 3.
[xxxiii]. همان، ص 1.
[xxxiv]. روزنامه ملیون، ش 799، 7 بهمن 1341، ص 1.
