پنجشنبه 13 تیر 1342/ 12 صفر 1383/ 4 ژوئیه 1963
4 بازدید
± گفتوگوی آیتاللّه میلانی با مقامات دولتی
اکثر روحانیونی که از شهرستان به تهران آمدهاند، امروز ناهار، مهمان آیتاللّه میلانی در منزل پورقدیری بودند. در این جلسه چند نفر از سرشناسان بازار نیز حضور داشتند. شنیده شد که در این جلسه توافق کردند آیتاللّه میلانی به عنوان نمایندة روحانیون شناخته شود و او را به مقامات صالحه معرفی کنند، اما تصمیم قطعی به آمدن نمایندگان اصفهان و همدان موکول شده است.[1] آیتاللّه میلانی در ملاقات با روحانیون از وحدت نظر کامل روحانیون اظهار خوشوقتی کرده و گفته است آرامشی که از راه کشتار دستهجمعی مردم و زندانی کردن آنان در کشور به وجود آید، به درد نمیخورد. تا روزی که حکومت قانون در ایران برقرار نشود، نمیتوان اطمینان به کار و زندگی در ایران داشت.[2]
± اختلاف نظر روحانیون درباره صدور اعلامیه علیه دولت
حاج میرزا عبداللّه آشتیانی، روحانی بانفوذی که تاکنون در سیاست دخالت نکرده بود، با اصرار و فشار مریدان و سایر علما اعلامیهای را علیه دولت امضا کرد که در آن سقوط دولت و آزادی آیتاللّه خمینی درخواست شده بود. ولی اولین کسی که با انتشار این اعلامیه مخالفت کرد، آیتاللّه خوانساری بود و بعد از او آیتاللّه شریعتمداری نیز به مخالفت برخاست. گفته میشود آیات عظام میلانی و نجفی مرعشی که به تهران آمدهاند، از عمل این دو تن که با چاپ هر اعلامیهای مخالفت میکنند، گلهمندند. عبداللّه آشتیانی نیز پیام فرستاده و انصراف خود را از انتشار آن اعلامیه اعلام کرده است. شریعتمداری در گفتوگو با آقایان نجفی و میلانی گفته است من تاکنون دوبار از طریق پاکروان و امام جمعة تهران برای اعلیحضرت پیغام فرستادهام و ترتیب اثری ندادهاند. اگر اعلامیهای با امضا بفرستیم و ترتیب اثر ندهند، آنوقت پرستیژ علما از بین خواهد رفت و مجبور خواهیم شد آخرین شدت عمل خود را نشان دهیم و به این ترتیب صلاح نیست.[3]
± وساطت آیتالله کمالوند برای آزادی واعظ خرمآبادی
به گزارش ساواک لرستان برای مدیریت کل ادارة سوم، سیدجواد الیاسی واعظ اهل خرمآباد که همواره هنگام سخنرانی به مقامات دولتی حمله و تنقید میکرد، اخیراً در قم دستگیر شده و به تهران اعزام گردیده و در بازداشت به سر میبرد. ساواک لرستان در ادامة گزارش با اشاره به اینکه مصطفوی، برادرزادة او در ملاقات با روحاللّه کمالوند درخواست وساطت برای آزادی الیاسی را مطرح کرده و کمالوند در پاسخ گفته از طریق آقای علی کمالوند در نخستوزیری چنین درخواستی را دنبال میکند، یادآوری میکند که ترتیب اثر دادن به این درخواست موجب تقویت موقعیت روحاللّه کمالوند و گرویدن بیشتر مردم به او خواهد شد.[4]
± احضار آیتالله کمالوند توسط ساواک تهران
در گزارشی ساواک لرستان اطلاع میدهد که روحاللّه کمالوند را از تهران خواستهاند و وی میکوشد در سفر به تهران، آقای عیسی جزایری را نیز با خود همراه نماید.[5]
± ادامة مهاجرت روحانیون به تهران
خبر تکمیلی اینکه در ادامة سفر روحانیون به تهران، آقایان حاجمیرزا عبداللّه مجتهدی، سیداحمد خسروشاهی، میریوسف حکمآبادی عازم تهران گردیده و آقایان حاجمیرزا حسن انگجی، میرزا محمدعلی قاضی، میرزا عبدالحسین غروی و ]عیسی سلیمپور[ اهری برای عزیمت، منتظر اجازة آیتاللّه میلانی میباشند.[6]
± تلگراف روحانیون تبریز به آیتاللّه خمینی
روحانیون تبریز طی تلگرافی به آیتاللّه خمینی، تأثر خود را از بازداشت معظمله وروحانیون ابلاغ کردند.[7]
± گزارش ساواک از واکنش روحانیون علیه دولت
واکنش روحانیون در مساجد و هنگام وعظ و ایراد سخنرانی، لحن انتقادی پیدا کرده است. به گزارش مأمور شهربانی، آقای انزابی، صبح امروز در سرای دو دری ]بازار تبریز[ بالای منبر رفته و از حضار تقاضا کرده به روح شهدایی که در مرکز و یا شهرستانها در راه دین قربانی شدهاند، درود بفرستند. وی به نخستوزیر هشدار داده که شما خیال از بین بردن دین اسلام را دارید و عدهای جنایتکار را دور خود جمع کرده و قانون اساسی را تغییر میدهید. یا باید تمام مسلمانان کشته شوند و یا اینکه نباید آزادی زنان در ایران به مرحلة اجرا گذارده شود. وی افزود غیر از پیغمبر و پیشوای دین، شاه مملکت هم حق ندارد به موضوع دین رسیدگی نماید.[8]
± ارجاع پروندة اعضای نهضت آزادی به دادستانی ارتش
پروندههای محمدمهدی جعفری و ابوالفضل حکیمی، مسئولین چاپ و پخش نشریات و اعلامیههای جمعیت نهضت آزادی و عنایتاللّه ربانی، شمسالدین مجابی، عربزاده یعقوبی و فرهنگی اعضای فعال این گروه به دادستانی ارتش ارجاع گردید.[9]
± دیدگاه حزب زحمتکشان دربارة جریانات اخیر کشور
کمیتة مرکزی حزب زحمتکشان، امروز به چهارمین اجلاس عادی خود پایان داد. این کمیته پس از بررسی اوضاع جاری کشور، چنین استنباط میکند که دولت علم با مشغول داشتن مقامات روحانی به مذاکرات و پیشنهادها و ملاقاتها، قصد دارد فرصت کافی به دست آورد، به طور غافلگیرکنندهای حضرت آیتاللّه خمینی را در محکمة سرّی محکوم نماید. سپس حضرات روحانیون را به وسیلة تلقینات غیر مستقیم وادار به تذلّل و استغاثه و استدعای عفو بنماید تا اینکه یک درجه بخشودگی مجازات را وجهالمصالحة خونهای به ناحق ریخته شده و سایر مطالب قرار دهد. آنگاه در محیط رعب و سکوت خفقانی که قهراً پس از چنین فاجعهای به وجود خواهد آمد، دست به انتخاباتی بزند که روی انتخابات اقبال و شریفامامی را سفید کند.[10]
± جلسة کمیسیون عالی کمک به آسیبدیدگان 15 خرداد
صبح امروز کمیسیون عالی کمک به آسیبدیدگان حادثة 15 خرداد تشکیل جلسه داد. در این جلسه که ساعت 11 صبح با حضور وزیران دادگستری، اقتصاد، فرماندار تهران و اعضای کمیسیون فرعی در دفتر وزیر دادگستری برگزار شد و تا ساعت پنج عصر ادامه یافت، قرار شد دولت سرپرستی خانوادههایی را برعهده گیرد که در جریان واقعة مذکور نانآور خود را از دست دادهاند. بر پایة این تصمیم، دولت مقرری مشخصی را برای اطفال و همسرانی که شوهر نکنند، در نظر میگیرد.[11]
± کمیسیون تعیین ضرر مغازهداران خسارتدیده
ساعت 11 امروز کمیسیونی به ریاست فرماندار برای تعیین ضرر و زیان مغازهدارانی که در واقعة 16 خرداد خسارت دیده بودند، تشکیل شد.[12]
± تمایل آمریکا و انگلیس به نخستوزیری مجدد علی امینی
علی مینویی، بازرس ناحیة تهران راهآهن، که در جریانات اخیر به جرگة کارمندان زائد پیوسته، ضمن گفتوگویی که در دام شنود منابع ساواک صورت گرفت، گفت آمریکاییها و انگلیسیها مایلند علی امینی را مجدداً نخستوزیر کنند؛ چون شخص مقتدری است و در بازار نیز طرفدار دارد. فقط شاه از او حساب میبرد و از اینکه چنین فرد گردنکلفتی نخستوزیر شود، واهمه دارد.[13]
± یادداشت روزنامة اطلاعات دربارة اصلاحات ارضی
روزنامة اطلاعات در شمارة امروز یادداشت مفصلی دربارة اصلاحات ارضی منتشر کرد. بخش نخست این یادداشت در شمارة دیروز منتشر شده بود. این یادداشت که به قلم یکی از رجال صدر مشروطیت نوشته شده، در صدد توجیه سیاست اصلاحات ارضی به ویژه بعد از وقایع اخیر است و میکوشد آن را مطابق موازین اسلام معرفی کند. از اینرو در پایان یادداشت میخوانیم: «این اسلام است که مالک واقعی، مالک مسلم، مالک غیر غاصب را به مجرد تجاوز به حقوق دیگران، از حق مالکیت محروم میدارد و پرواضح است که چنین آیین عدالتپروری هیچگاه اجازه نمیدهد یک غاصب ستمگر قلدر به عنوان تصرف و استیلا، مالک جان و مال و زمین و آب و دسترنج هزاران کشاورز بینوا باشد».[14]
± احتمال سردی روابط ایران و آلمان غربی
روزنامة بازرگانی هندلسبلات پیشبینی کرد به دلیل مسائل حل نشدة وامهای ایران از آلمان غربی، روابط دو کشور به سردی خواهد گرایید. خبرگزاری آلمان غربی از بن میافزاید تأخیر پرداخت وامها، به اعتبار و شهرت جهانی ایران لطمه خواهد زد و آلمان را در دادن وامهای آتی مردد میسازد.[15]
± انتصاب رئیس شرکت نفت ایران ـ کالیفرنیا
آسوشیتدپرس از نیویورک، امروز از انتصاب والتر موریس به ریاست شرکت نفت ایران ـ کالیفرنیا خبر داد. قرار است موریس بر منافع این شرکت در عملیات نفتی ایران نظارت کند. شرکت نفت ایران ـ کالیفرنیا از شرکتهای وابسته به کمپانی بزرگ استاندارد اویل اف میباشد.[16]
± اعتراض عدنان پاچهچی به مقالة نیویورک تایمز
عدنان پاچهچی، نمایندة عراق در سازمان ملل متحد، در نامهای به مقالة اخیر روزنامة نیویورک تایمز اعتراض کرده است. نیویورک تایمز چندی پیش در مقالهای پیشبینی کرد: «ممکن است جنگ میان عراق و اکراد، سبب مداخلات خارجی در آن کشور گردد». پاچهچی در نامة اعتراضآمیزش تأکید کرد، نویسندة مقالة نیویورک تایمز چنان وانمود میکند که گویی عراق و اکراد، دو ملت جداگانه هستند که با هم سر جنگ دارند، در حالی که کردها از دیرزمان، عراقی بوده و هرگز خود را خارجی فرض نکردهاند. نمایندة عراق در سازمان ملل میافزاید: «کردها، تقاضای ارتش مستقل میکنند و این در حالی است که هیچ دولت مستقلی حاضر نیست زمینههای نابودی خود را با ایجاد ارتشی جداگانه در خاک خود فراهم سازد».[17]
± دخالت مستقیم «اعضای بلوک سنتو» در سرکوب کردهای عراق
رادیو مسکو در بررسی مقالة روزنامة ایزوستیا گفت به عقیدة نویسنده، سرکوب کردهای عراق با حمایت و دخالت مستقیم اعضای بلوک تجاوزکار سنتو صورت میگیرد. این روزنامه میافزاید نمایندگان عراق، ترکیه و ایران، برای انجام عملیات نظامی علیه کردها در آنکارا و بغداد، با یکدیگر دیدار و گفتوگو کردهاند. روزنامة الحقایق چاپ قاهره نیز ادعا میکند ایران و ترکیه، خود پیشقدم شدهاند تا واحدهای نظامی در اختیار عراق بگذارند و اسرائیل نیز در این سرکوب با آنان همکاری مینماید.[18]
± جلسة شورای عالی اداری کشور
صبح امروز جلسة هیئت رئیسة شورای عالی اداری کشور به ریاست نخستوزیر تشکیل شد. در این جلسه پیشنهاد استخدام 90 کارمند برای اجرای قانون سهیم شدن کارگران در کارگاهها به وسیلة وزارت کار بررسی گردید.[19]
± فشار حکومت نظامی بر کسبه و بازاریان
رادیو صدای ملی ایران امروز با اشاره به نامة چهار صد تن از خبازان و نانوایان تهران که در جراید کشور نیز منتشر شده است، اعلام کرد دولت بر اصناف و کسبه فشار زیادی وارد میکند. گوینده با اشاره به وضعیت اخیر فروشندگان قند و شکر، افزود: «مأمورین حکومت نظامی، کسبه و بازاریان را از کسب و کار محروم کرده و به پشت میز بازجویی میکشند و با پروندهسازی، وسایل بازداشت و تبعید آنان را فراهم میکنند». رادیو صدای ملی، هدف اصلی دولت را از اقدامات فوق، ایجاد ترس و ارعاب میان مردم خواند تا فعالیت بازاریان برای انتخاب نمایندة حقیقی خود، محدود و ناممکن شود.[20]
± آغاز کارهای مقدماتی انتخابات
صبح امروز کمیسیونی جهت تهیه مقدمات انتخابات در دفتر آقای فرهودی، معاون پارلمانی وزارت کشور تشکیل شد. در این کمیسیون تصمیم گرفته شد برای تهیة سازمان دفاتر ثبتنام رأیدهندگان و صدور کارتهای انتخابات، مطابق آییننامة جدید انتخابات، تا پایان انتخابات به کارمندان وزارتخانهها در تهران و شهرستانها مأموریت داده شود.[21] تا روز انتخابات هشت میلیون کارت ممهور به مهر اداره کل ثبت احوال و چهارده میلیون ورقة رأی با امضای نمایندگان دادستان و وزارت کشور برای انتخابات مجلسین شورای ملی و سنا در سراسر کشور توزیع میگردد.[22]
± افتتاح ساختمان مرکزی باشگاه رهبری جوانان
مجلة خوشه خبر میدهد نخستوزیر، باشگاه مرکزی سازمان رهبری جوانان را افتتاح کرد. گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا نیز در این مراسم حضور داشتند.[23] رادیو صدای ملی ایران در بررسی سخنان علم در مراسم افتتاحیة باشگاه مرکزی جوانان گفت: «نطقها و خطابههای نخستوزیران، مشکلی از مشکلات جوانان را رفع نخواهد کرد. این سازمانها بدون عضو تشکیل میشوند و پس از مدتی نیز میپاشند. مشکلات جوانان ما مولود همین دستگاه ضد ملی است». رادیو صدای ملی افزود: «در جامعهای که جوانانش با حقکشی و تبعیض و پارتیبازی دولتیان مواجهند، حق فعالیت سیاسی و آزادی ندارند، به جرم عقایدشان به زندان میروند و دانشگاهشان از سیاست جدا شده، چگونه میتوانند راضی باشند»؟[24]
± پرسش و پاسخ گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا با وزیران
عصر امروز گروهی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا، از اداره کل انتشارات و رادیو دیدن کردند. در این جلسه وزیران بهداری، دادگستری، پست و تلگراف و تلفن، راه، اقتصاد، کار و خدمات اجتماعی و معاون وزارت کشاورزی، رئیس دانشگاه ملی و نمایندگان سازمان برنامه، شرکت ملی نفت و وزارت فرهنگ شرکت کردند. در این جلسه ابتدا معینیان و پس از او، وزیر راه سخنرانی کرد. پس از او، خطیب یکی از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا سخن گفت. وقتی نوبت به طرح پرسشهای دانشجویان رسید، حیدری درفشان، دانشجوی دکترای مدیریت و اقتصاد، از وزیر دادگستری پرسید: «آیا برای تحقق اهداف لوایح ششگانه، پیشبینی کردهاید که از سیستم انگلوساکسون و حقوق کامنلا در دادگاههای ایران بهرهبرداری کنید»؟ وزیر دادگستری در پاسخ تأکید کرد: «چون سیستم حقوقی ایران بر پایة حقوق رم تدوین شده، نمیتوانیم آن را رها کنیم و به سیستم کامنلا ]حقوق عرفی[ نقل کنیم».
مسعود صالح، یکی دیگر از دانشجویان، از وزیر کار پرسید: «بر پایة چه اصولی کارگران در بیست درصد سود کارخانهها سهیم میشوند»؟ خسروانی در پاسخ، به فرمان شاه و عدالت اجتماعی و تعدیل ثروت استناد کرد.
دانشجوی دیگری به نام نصرتی پرسید: «اجرای قانون اصلاحات ارضی و تقسیم ارضی چه اثراتی داشته است»؟ سالور، معاون وزیر کشاورزی و رئیس سازمان اصلاحات ارضی گفت: «سؤال شما به جنبههای اقتصادی طرح برمیگردد، در حالی که ما در مرحلة اجرای قانون هستیم». وی در عین حال تأکید کرد: «در بعضی از دهات اثراتش را بررسی کردیم و یکصد درصد رضایتبخش بوده است».[25]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتاللّه العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 173.
[2]ـ همان، ص 158.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 396.
[4]ـ همان، ص 412.
[5]ـ همان، ص 411.
[6]ـ همان، ص 410.
[7]ـ دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 4، تهران، موسسه خیریه و فرهنگی امام رضا (ع)، 1377، ص 148.
[8]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 409.
[9]ـ همان، ص 423.
[10]ـ دوانی، علی، همان، ص 180ـ175.
[11]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11133، 15/4/1342، ص 1.
[12]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1607، 13/4/1342، ص 2.
[13]ـ رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 3: علی امینی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 93.
[14]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11132، 13/4/1342، ص 1.
[15]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 84، 15/4/1342، ص 26 و 27.
[16]ـ همان، ص 2.
[17]ـ همان، ص 5.
[18]ـ همان، ص 14 و 15.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11132، 13/4/1342، ص 16.
[20]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 84، 15/4/1342، ص 20 و 23.
[21]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11132، 13/4/1342، ص 1.
[22]ـ روزنامه طالب حق، ش 358، 13/4/1342، ص 1.
[23]ـ مجله خوشه، ش 17، 16/4/1342، ص 6.
[24]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 80 ، 10/4/1342، ص 9 و 10.
[25]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11133، 15/4/1342، ص 1 و 2.
