چهارشنبه 25 آذر 1343 / 11 شعبان 1384 / 16 دسامبر 1964
7 بازدید
متن سخنان آیت‌الله مرعشی نجفی در اعتراض به تبعید آیت‌الله خمینی
متن بیانات آیت‌الله مرعشی نجفی در اعتراض به تبعید آیت‌الله خمینی در مسجد بالاسر به صورت پلی‌کپی در هفت صفحه تهیه و در بعضی از نواحی بازار تهران و مجامع مذهبی توزیع گردید. ساواک با اعلام این خبر تصریح کرده است که در پی اقدامی مقتضی در این باره است.[1]
اقدامات جدید روحانیون قم در اعتراض به تبعید آیت‌الله خمینی
روحانیان تهرانی قرار است به مناسبت نیمه شعبان، در اعتراض به تبعید آیت‌الله خمینی سخنرانی کنند. خبر این تصمیم را سیدابراهیم ابطحی، پیشکار آیت‌الله بهبهانی به قم برده است و آیت‌الله گلپایگانی نیز قول مساعد داده که در این مورد در شهرستان قم به منبر برود و اظهاراتی بنماید و اعلامیه شدیداللحنی نیز صادر خواهد کرد. در همین حال، ساواک مدعی شده است که در حدود ده نفر از مدرسین درجه 2 حوزه علمیه قم امروز هنگام درس به طلاب تذکر داده‌اند شعار دادن به نفع خمینی در جلسات روضه‌خوانی و ختم صحیح نیست و نباید عملی انجام دهید که موجب جنجال شود.[2]
آزادی آیت‌الله ربانی شیرازی
سرهنگ ستاد بهزادی رئیس شعبه 7 بازپرسی اداره دادستانی ارتش در نامه‌ای به رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور از تبدیل قرار بازداشت صادره درباره آیت‌الله عبدالرحیم ربانی شیرازی به قرار التزام عدم خروج از حوزه قضایی تهران خبر داده است. وی همچنین تأکید کرده تا به زندان قزل‌قلعه دستور فرمایند چنانچه نامبرده به اتهام دیگری بازداشت نمی‌باشد، از زندان آزاد گردد. سرگرد خلج هدایتی رئیس زندان قزل‌قلعه نیز با اجرای دستور، آیت‌الله ربانی شیرازی را از زندان آزاد کرد.[3]
سخنرانی منزل آیت‌الله میلانی درباره نابسامانی خانواده‌ها
اجتماع هفتگی در منزل آیت‌الله سید محمدهادی میلانی امروز صبح برگزار شد و طی آن سخنرانان به وعظ و خطابه پرداختند. از جمله حجت‌الاسلام نصراللهی که سخنانش به انتقاد از وضعیت نابسامان خانواده‌ها اختصاص داشت، گفت: مرتب وزارت دادگستری به ادارات تابعه و ادارات مزبور هم به محاضر ازدواج و طلاق دستور می‌دهند که حتی‌الامکان از طلاق جلوگیری کنند و زن و مرد را آشتی بدهند. حق‌العمل را زیاد می‌نمایند تا شاید به این وسیله از ازدیاد طلاق جلوگیری شود، ولی مگر ممکن است. محضردار ناچار است شرحی به دادگستری بنویسد که هر چه کوشش شد طرفین راضی به ادامه زندگی نشدند و بالاجبار صیغه طلاق جاری گردید. وی علت این امر را بی‌بند و باری دانست و افزود: مردم قدیم از نظر خانواده در رفاه بودند. مردان دنبال عیاشی و بی‌عاری نمی‌رفتند و زن‌ها هم در خانه مشغول زندگی و کارهای مربوط به خانواده بودند. مردان با همه خستگی و کوفتگی ناشی از کار روزانه به محض ورود به منزل، خستگی و ناراحتی را به کلی فراموش می‌کردند. ولی حالا عکس آن موقع است. مأمور ساواک که این خبر را گزارش کرده شمار حاضران در این جلسه را حدود هشتصد نفر برآورده کرده است، سپس شرحی از آمد و شد افراد به این منزل و دیدارهای آیت‌الله میلانی را گزارش داده است.[4]
دومین دادگاه متهمان نهضت آزادی
دومین جلسه دادگاه متهمان نهضت آزادی، امروز تشکیل شد. پیش از شروع دفاعیات وکلای تسخیری در دادگاه، متهمان با اعتراض به قرار صادره بر ادامه سکوت خود در دادگاه تأکید کردند. در این نامه خطاب به رئیس دادگاه عادی شماره 1 دادرسی ارتش آمده است: روز گذشته هنگامی که منشی دادگاه قرار صادره دادگاه را راجع به صلاحیت دادگاه و عدم قبول اعتراضات ما قرائت می‌کرد، عدم حضور تماشاچیان را چنین توجیه کرد که ورود تماشاچیان به دادگاه آزاد است ولی نبودن هیچ کس به عنوان تماشاچی در دادگاه به علت آن است که کسی نخواسته است به دادگاه بیاید، در صورتی که همان طور که شفاهاً هم چه در هنگام تنفس و چه در خاتمه دادگاه به اطلاع رسانیده شده، با آنکه از شروع این دادرسی هیچ کس اطلاع نداشت و خود ما هم در ساعت 22 شب قبل فقط به عنوان احضار به دادگاه مطلع شده بودیم، عده زیادی از افراد خانواده‌مان که برای کسب اطلاع به دادرسی آمده بودند و پس از اطلاع از حضور ما خواسته بودند به دادگاه بیابند و یا لااقل ما را ملاقات کنند، مأمورین آنان را از محوطه و حیاط دادگاه هم خارج کرده و متعذر شده بودند که طبق دستور هیچ کس حق ورود به دادگاه و یا ملاقات و حتی دیدن متهمین را به هیچ وجه ندارد و قبول بفرمایید در چنین شرایطی قرار دادگاه چقدر بی‌ارزش و خالی از حقیقت می‌باشد. عباس رادنیا، سیدمصطفی مفیدی و محمد بسته‌نگار در این نامه تصریح کرده‌اند که این دادگاه به طور سری تشکیل یافته است و ما با قید اینکه هیچ‌یک از قسمت‌های قرار صادره را صحیح نمی‌دانیم، این قسمت را که خود دادرسان محترم شاهد آن بوده‌اند و هیچگونه شک و تردیدی در آن نیست مخصوصاً به اطلاع می‌رسانیم شاید که در قرار صادره اصلاح به عمل آید، بدیهی است که ما به علت نقض اصول قوانین و مقررات از طرف دادگاه، کماکان به سکوت خود ادامه خواهیم داد. پس از آن، دادگاه آغاز شد و وکلای متهمان به دفاع از آنان پرداختند.[5] نخست سرهنگ معتمد به دفاع از رادنیا پرداخت. ولی ضمن آن مطالب نامربوطی بیان کرد. وی گفت که دکتر مصدق اینها را تحریک کرده است تا نهضت آزادی ایران را تشکیل دهند. نهضت آزادی ایران برای عوام‌فریبی است، ولی چون غیرقانونی اعلام نشده است، جرم نمی‌باشد. به گفته این وکیل تسخیری، آقای رادنیا چون شغل دولتی ندارد در او عقده ایجاد شده است و برای شهرت در نهضت آزادی فعالیت کرده، خانه برای زلزله‌زدگان ساخته است. در ادامه این جلسه، سرکار سرهنگ آزمین وکیل تسخیری مصطفی مفیدی به دفاع از وی پرداخت و گفت: به فرضی که یکی ـ دو نفر کار خلاف کرده باشند، نهضت آزادی مقصر نیست. موکلین، خود را بی‌دفاع اعلام کرده‌اند، نباید آنان را کوبید. وی افزود: موکل من تقاضای عضویت کرده است، باید دید نهضت آزادی به او کارت عضویت داده است یا خیر. یک دستگاه پلی‌کپی خریده است برای چاپ اعلامیه، اما اعلامیه‌ای چاپ نکرده است که با آن جرمی واقع شده باشد. در ادامه جلسه، سرهنگ صالحی وکیل تسخیری محمد بسته‌نگار، به دفاع پرداخت و گفت: موکل من همه جا خود را مسلمان و شیعه و طرفدار قانون اساسی و مشروطیت سلطنتی معرفی کرده است... و شخصی شاه‌دوست و وطن‌پرست است. پس از خاتمه جلسه، متهمین با اعتراض به سرهنگ معتمد به خاطر دفاع نامناسبش به عنوان اعتراض، صورت‌جلسه دادگاه را امضا نکردند.[6]
افتتاح نخستین سمینار کمیته‌های حزب ایران نوین
نخست‌وزیر و دبیر کل حزب ایران نوین نخستین سمینار کمیته‌های استان‌های این حزب را افتتاح کرد و در سخنانی گفت که برای تأمین زندگی بهتر کشاورزان، تشکیلات هر ده باید مورد توجه قرار گیرد. در این سمینار که اعضای شورای مرکزی، اعضای کمیته‌های استان‌های مختلف حزب ایران نوین در سراسر کشور حضور داشتند، منصور افزود: اگر بتوانیم وظایف خود را آن‌‌طور که شایسته است انجام بدهیم سرافراز، و اگر احتمالاً احساس عدم توانایی در انجام خدمت کنم، اطمینان داشته باشید قصور نخواهم کرد و جای خود را به فرد دیگری از بین شما که بتواند با توانایی بیشتر تأمین نظریات چنین حزب بزرگی را در سراسر مملکت بکند واگذار خواهم کرد. وی سپس به اصلاحات مملکتی اشاره کرد و گفت: امروز دیگر کدخدا نمی‌تواند مانند دیروز فکر کند و در سطح بالاتر یک بخشدار وظیفه دیگری دارد، و فرماندار نوع تفکرش باید تغییر کرده باشد و استانداران در توجه به تمام مسائل یک استان باید با افکار مترقی و متناسب با چنین هدف‌هایی قدم بردارند. دبیر کل حزب ایران نوین در پایان سخنان خود گفت: اگر برنامه‌های ما بتواند وسعت و گسترش کامل پیدا بکند ملت ایران خواهد دانست که دیگر مملکت ما منحصر به عده‌ای تهرانی و عده‌ای با افکار متنعم، و افرادی که در سیاست مملکت وارد هستند و همه چیز را برای خود می‌خواهند، نیست.[7]
بی‌اعتمادی سندیکای تاکسیرانان به وعده‌های دولت
نمایندگان سندیکای تاکسیرانان تهران و حومه با حضور در مؤسسه اطلاعات از مدیر مؤسسه به پاس انتشار مطالب و خواسته‌های رانندگان تاکسی و تاکسیرانان تشکر کردند. محمدی، دبیر سندیکای رانندگان و تاکسیرانان گفت: ما رانندگان تاکسی مردم حق‌شناسی هستیم، در جریانات اخیر، روزنامه اطلاعات در انعکاس خواسته‌های تاکسیرانان کمک مؤثری به بهبود وضع آنها کرد. وی افزود: به پیروی از نیات شاه، از طرف دولت اعلامیه‌ای انتشار یافت که وضع تاکسیرانان را روشن‌تر ساخت؛ اما در این اعلامیه نکاتی مبهم وجود دارد که مقامات دولتی باید در روشن کردن آن اقدام کنند. نگرانی اغلب مالکین جزء این است که مبادا دولت رأساً شرکت واحد تاکسی‌رانی تأسیس کند. موضوع دیگر به کار گماردن رانندگان تاکسی‌هایی است که امتیاز آنها به دولت فروخته می‌شود. در اعلامیه دولت روشن نیست که این عده را به چه کاری در شرکت واحد خواهند گمارد، اگر قرار باشد شغل دیگری غیر از رانندگی به این عده محول شود، پذیرفتن آن خالی از اشکال نیست. سناتورمسعودی نیز در این اجتماع اظهار داشت: در اعلامیه دولت آنچه به صلاح راننده تاکسی است، توضیح داده شده است. دولت با شرایط سخت امروز 10 میلیون تومان برای خرید امتیاز 2 هزار تاکسی کنار گذاشته است. این خواست شاه بود که دولت اقدام کرد، و او اوامر مؤکدی درباره تأمین رفاه شما کارگران صادر کرد. به همین علت اطمینان داشته باشید چون خواست شاهنشاه است مفاد اعلامیه دقیقاً و مو به مو اجرا خواهد شد و از این جهت نباید نگرانی داشته باشید.[8]
تقسیم ایران به 14 استان و 10 فرمانداری
کمیسیون تقسیمات کشوری مطالعات خود را در مورد استان‌ها و فرمانداری‌های کل خاتمه داد و ایران را به 14 استان و 10 فرمانداری کل تقسیم کرد. قبلاً کشور به 14 استان و 7 فرمانداری کل تقسیم گردیده بود و 3 فرمانداری کل به تازگی در کمیسیون تقسیمات کشوری به فرمانداری‌های کل اضافه شده که عبارتند از گرگان، زنجان و یزد. 3 منطقه مزبور در گذشته به صورت فرمانداری اداره می‌شدند. بر طبق تصمیمات کشوری، اختیارات فرمانداران کل نیز نسبت به سابق افزایش یافته است.[9]
بورس تحصیلی شرکت نفت
بامداد امروز 19 نفر دوشیزگانی که از طرف شرکت ملی نفت ایران برای تحصیل در رشته پرستاری انتخاب شده‌اند، به انگلستان عزیمت کردند. این عده از میان 499 نفر داوطلب از طریق مسابقه و مصاحبه برگزیده شده‌اند و عموم آنان طی دوران تحصیل در شمار دانش‌آموزان ممتاز بوده دوره دبیرستان را با موفقیت به پایان رسانیده‌اند. دوشیزگان اعزامی به انگلستان پس از فراگرفتن حرفه پرستاری در تأسیسات بهداشتی آن کشور به ایران مراجعت خواهند نمود و در تشکیلات بهداری شرکت ملی نفت ایران در جنوب مشغول کار خواهند شد. این عده هنگام تحصیل در انگلستان تحت مراقبت و سرپرستی شرکت ملی نفت خواهند بود.[10]
بازتاب نطق نخست‌وزیر در رسانه‌های بیگانه
خبرگزاری‌های خارجی در گزارش‌های مبسوطی که پیرامون سخنان نخست‌وزیر ایران به مراکز مهم خبری جهان مخابره کرده‌اند، قسمت‌های مهمی از این نطق را نقل نمودند. خبرگزاری فرانسه در گزارش خود از تهران می‌نویسد نخست‌وزیر ایران و دبیرکل بزرگ‌ترین حزب سیاسی این کشور در یک نطق مهم که در جشن سالگرد تشکیل آن حزب ایراد کرد هدف‌های انقلاب سفیدی را که به رهبری شاهنشاه در ایران ایجاد شده است تشریح نمود. نخست‌وزیر ایران که دبیر کلی حزب را برعهده دارد و «پاسدار انقلاب سفید کشور» نیز لقب گرفته است ضمن اشاره به برنامه سال جدید فعالیت‌های حزبی اظهار داشت: بزرگ‌ترین هدف ما در سال آینده گسترش فعالیت‌های عمرانی و سازندگی در سطح روستاها است. خبرگزاری فرانسه در گزارش خود می‌افزاید: نخست‌وزیر ایران در نطق یکساعته خود اظهار داشت که در هفته گذشته عده‌ای سیاست‌باف حرفه‌ای که بر اثر انقلاب سفید شاهنشاه امتیازات نامعقول و غیرعادلانه خود را از دست داده‌اند بر ضد دولت دست به تحریکات تازه‌ای زدند و به شایعه‌سازی پرداختند. وی افزود: آنها که فکر می‌کنند با سودجویی و فرار از مالیات می‌توانند بیشتر از زندگی بهره‌مند باشند در اشتباهند. خبرگزاری فرانسه می‌افزاید: نخست‌وزیر ایران اظهار داشت که امروز دیگر اختلافات طبقاتی در بین نیست و اگر عموم افراد ملت از وضیع و شریف، بزرگ و کوچک و زن و مرد برای تحقق این هدف‌ها تلاش کنند، پیمودن این راه دراز و دشوار و پرمخاطره کاری بس آسان خواهد بود.
خبرگزاری رویتر نیز در گزارشی که پیرامون اجتماع حزب ایران نوین مخابره کرده نوشته است نخست‌وزیر ایران در سخنرانی خود به مناسبت سالروز حزب ایران نوین به ملت اطمینان داد که در نتیجه رهبری شاهنشاه و اقدامات اصلاحی و برنامه‌های اقتصادی دولت، مردم ایران آینده درخشانی در پیش دارند. نخست‌وزیر شایعاتی را که از طرف مخالفین دایر به سلب مالکیت مردم از خانه‌ها و آپارتمان‌ها منتشر شده بود جداً تکذیب کرد و مردم را به سرمایه‌گذاری در امور تولیدی و صنعتی برای به دست آوردن درآمد بیشتر تشویق نمود. رویتر افزود که منصور از کلیه مردم ایران خواسته است که با دولت و حزب ایران نوین در اجرای برنامه‌های اصلاحی شاهنشاه همکاری کنند و در راه جهاد ملی برای توسعه و پیشرفت دست به دست هم بدهند. منصور به مخالفانش نیز هشدار داد که با پشتیبانی شاه تا آخرین لحظه برای اجرای برنامه‌های اصلاحی و اقتصادی به منظور بالابردن سطح زندگی مردم ایران تلاش خواهد کرد.
خبرگزاری یونایتدپرس نیز در گزارشی از تهران چنین نوشته است: چندین هزار تن از اعضای بزرگ‌ترین حزب سیاسی ایران که دبیرکل آن حسنعلی منصور نخست‌وزیر ایران است در یکی از بزرگ‌ترین استادیوم‌های سرپوشیده ایران اجتماع کردند و سالروز تأسیس حزب را جشن گرفتند. در این اجتماع، نخست‌وزیر و دبیرکل حزب ایران نوین ضمن سخنان بسیار مفصلی اعلام داشت که ما برنامه‌های خود را در سال آینده به روستاها می‌بریم و اجرای آن را در سطح روستاها گسترش می‌دهیم. یونایتدپرس در این گزارش نوشته است که در اجتماع بزرگ حزب نیرومند ایران نوین طبقات مختلف مردم شرکت کرده بودند و نمایندگان آنها نطق‌های مهیجی ایراد می‌داشتند.[11]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. آیت‌الله سید شهاب‌الدین مرعشی نجفی به روایت اسناد، ج 3، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۸، ص 416.
[2]. سیر مبارزات یاران امام خمینی در آینه اسناد به روایت ساواک، ج 4، تهران، عروج، ۱۳۹۳، ص 314.
[3]. یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 16، شیخ عبدالرحیم ربانی شیرازی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۹، ص 22 و 21.
[4]. حضرت آیت‌الله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 238.
[5]. رادنیا، عباس، مقاومت در زندان، تهران، ق‌ل‌م، ۱۳۷۷، ص 420.
[6]. جعفری، محمدمهدی، همگام با آزادی، خاطرات شفاهی دکتر سید محمدمهدی جعفری، ج 1، تدوین قاسم یاحسینی، قم، صحیفه خرد، ۱۳۸۹، ص 416.
[7]. روزنامه اطلاعات، ش 11565، 26/9/1343، ص 19.
[8]. همان، ش 11564، 25/9/1343، ص 1.
[9]. روزنامه خراسان، ش 4472، 25/9/1343، ص 8.
[10]. روزنامه کیهان، ش 6416، 25/9/1343، ص 12.
[11]. روزنامه پست تهران، ش 3358، 26/9/1343، ص 1.
