سهشنبه 20 فروردین 1342 / 14 ذیقعده 1382 / 9 آوریل 1963
7 بازدید
± از سرگیری اقامه نماز جماعت در قم
بیشتر روحانیون قم، از امروز اقامة نمازهای جماعت را از سر گرفتند. آنها از چندی پیش، در اعتراض به حملة مأموران حکومتی به مدرسة فیضیه، اعتصاب کرده و برپایی نمازهای جماعت را تعطیل کرده بودند. ساواک قم در گزارش این موضوع خطاب به «تیمسار ریاست ساواک» به شرایط روحانیون برای برپایی مجدد کلاسهای درس در حوزة علمیة قم پرداخت و نوشت: «[علما] گفتهاند چنانچه کماندوها قم را ترک کنند [جلسات درس را] شروع خواهیم کرد».[1]
±گزارشات داخلی ساواک از فعالیت روحانیون
سرهنگ مولوی، رئیس ساواک تهران در گزارشی به ریاست کل ساواک، از ملاقات خصوصی چند تن از روحانیون با آیتالله خمینی خبر داد و نوشت: «آیتالله خمینی به چند نفر از روحانیون اظهار داشته است که در این چند روزه خطر عظیمی متوجه ما بود که بحمدالله رفع شده است. وقتی سؤال میشود که آن خطر چه بوده، میگوید مخالفین (دولتیها) میخواستند شبانه به خانه آمده و مرا از بین ببرند».[2]
یکی از تجار تبریز که به قم آمده بود، امروز با آیتالله شریعتمداری دیدار و گفتوگو کرد. بنا به گزارش مخبرین ساواک، او در این دیدار اظهار داشت: «کلیة اهالی و بهخصوص تجار تبریز قصد دارند برای پشتیبانی از علما و مبارزه علیه آزادی زنان، به قم بیایند. ما شبها در تبریز جلسه داریم و بیشترمان با اسلحههای سرد و گرم مسلح شدهایم».[3]
اداره یکم عملیات ساواک، امروز در گزارش اطلاعات داخلی خود مدعی کاهش تأثیر اقدامات آیتالله خمینی در بین مردم شد. در بخشی از این گزارش آمده است: «در محافل مختلف صحبت از این است که آیتالله خمینی از طرف انگلیسیها تقویت میشود و چون مقام سلطنت به دو سیاست شوروی و آمریکا برای تأمین منافع ایران نزدیک شدهاند، انگلیسیها از این جریان ناراحت هستند و با تحریک عشایر جنوب و مقامات مذهبی، میخواهند عکسالعملی در برابر مقام سلطنت ابراز دارند و چون افکار عمومی نسبت به سیاست انگلستان بدبین است، شایعة ارتباط آیتالله خمینی با عمال سیاست بریتانیا، لطمه بزرگی به موقعیت وی وارد ساخته است». در ادامة این ادعا آمده است که طرفداران جبهة ملی، آیتالله طالقانی و زنجانی را رهبران مذهبی خود خوانده و گفتهاند: «چون آیتالله خمینی با دربار مبارزه میکند، روش او را تأیید میکنیم ولی عقیدهای به شخص او نداریم».[4]
± انتقاد آیتالله روحانی از اقدامات دولت بر ضد مبانی اسلام
آیتالله سیدمحمدصادق روحانی، امروز در اعلامیهای تند، از اقدامات دولت علیه مبانی اسلام و روحانیت انتقاد کرد. او اعلامیة خود را با این مقدمه آغاز کرد: «عفریت خونخوار استبداد و بیدینی، پنجة کثیف و زهرآلود خود را تا مرفق به قلب مبارک امام صادق حضرت جعفر بن محمد(ع) فرو میبرد. هان ای مسلمانان غیور، صفوف مقدس خود را فشرده و در برابر نیروی اهریمنی، مردانه مقاومت کنید».
آیتالله روحانی با اشاره به اصول قانون اساسی مشروطیت مبنی بر لزوم پایبندی «پادشاه» به مبانی اسلام و تشیع، از انحراف حکومت پهلوی از احکام اسلام خبر داد و نوشت: «هیئت حاکمه، این دفعه برخلاف روش اسلافش، به خیانت تازه و بیسابقهای دست زده که وظیفة ما را از وظیفة مسئولین زمانهای گذشته که احیاناً سکوت نمودهاند، کاملاً جدا و مجزا نموده است؛ یعنی با تمام وسایل تبلیغی که در اختیار دارد، میکوشد تا بدعتهایی را که گذارده است، اسلام حقیقی و دین صحیح جلوه دهد، حتی میکوشد تا آنها را به صورت اصولی، اساسی و قانونی درآورد. هیئت حاکمه مدعی است تمام مراجع ذیصلاحیت دینی که همه در یک صف، متشکل و در برابر او قیام نمودهاند، عموماً در گمراهی و اشتباهند و فقط همان چند نفر انگشتشمار هیئت حاکمة متجاوز و معدودی مزدوران آنها که عموماً غرق در شهوت و گناه [بوده] و از درک الفبای دین هم عاجز و عملاً فرسنگها با اسلام فاصله دارند، فقط همانها حقیقت اسلام صحیح را درک کردهاند. با چنین شرایط و قوانین و با چنین گستاخی بیشرمانه و تجاوز وحشتناک به ناموس دین و مذهب، آیا باز هم سکوت؟ باز هم مجامله؟ باز هم سازش؟ معاذالله ممکن نیست». آیتالله روحانی با اعتراض به حملات سبعانة حکومت به مدرسه فیضیه، انقلاب سفید را «توطئة وحشتناک عظیم» علیه موجودیت اسلام دانست و نوشت: «توطئهای است که در لفافه و زیر ماسک فریبندة یک رفرم اصلاحی و انقلاب و به عنوان مزورانة یک جهش به سمت جلو، انجام میشود. [...] یا للأسف! در عصری که سیاهان صحاری آفریقا از زیر یوغ اسارت بیرون میروند؛ در عصری که طفیلیهای اجتماع برای رسیدن به امتیازات نامشروع، دیوانهوار تلاش میکنند؛ ما بنده و اسیر شویم؟ ما حقوق مشروع و قانونی خویش را نیز از دست بدهیم؟»[5]
±استقبال از نشریة بعثت
نشریة بعثت، ارگان دانشجویان و طلاب حوزة علمیة قم، رفتهرفته عمومیت پیدا کرده و در بین دیگر اقشار غیرروحانی نیز دستبهدست میشود. مأمور ساواک امروز در گزارش اطلاعات داخلی، از انتشار این مجله بین بازاریان تهران خبر داد و نوشت: «برابر اطلاع، بازاریان تهران که برای ملاقات با آقای خمینی به قم رفته بودند، اغلب، بعثت، نشریه داخلی دانشجویان حوزة علمیة قم را به بهای 3 ریال خریداری نموده و به تهران آوردهاند».[6]
± نامة روحانیون ایران به رئیس دانشگاه الازهر مصر
خبرگزاری فرانسه امروز به نقل از خبرگزاری خاورمیانه، از ارسال نامة گروهی از روحانیون ایران به شیخ شلتوت، رئیس دانشگاه الازهر، خبر داد و نوشت: «این عده در نامة خود از اوضاع کنونی ایران شکایت کرده و از جهان اسلام خواستهاند که آنها را در مبارزه علیه بیدادگری زمامداران ایران حمایت کنند. در این نامه همچنین گفته شده که ایران هماکنون در دست صهیونیسم است و سیاست ایران به دست عمال اسرائیل که توجهی به منافع ملی ایران ندارند، اداره میگردد». خبرگزاری فرانسه نامی از نویسندگان نامه نبرد و تنها اشاره کرد که آنها روحانیونی بودهاند که اخیراً بازداشت شدهاند.[7]
±پیشبینی سقوط حکومت پهلوی در رادیو صدای آزاد
رادیو صدای آزاد ایران امروز در گفتاری، سقوط حکومت پهلوی را پیشبینی کرد و گفت: «شاه و طرفداران مرتجع او به خوبی این حقیقت را میدانند و برای این است که کوشش میکنند خود را از این ورطة هولناک نجات دهند و از ترس ادعا میکنند که دست به اجرای برنامههای اصلاحی زدهاند. [...] عاقبت زمامداران مستبد روشن است؛ مثلاً در یمن ابداً به عقل نمیگنجید که انقلاب صورت گیرد ولی آزادیخواهان یمن انقلاب کردند و رژیم استبدادی این کشور را سرنگون ساختند. در عراق هم عبدالکریم قاسم دیکتاتور نابود شد. او تصور نمیکرد قدرتی پیدا شود که بتواند او را از بین ببرد. ملاحظه کنید در بسیاری از کشورهای شرقی و غربی، انقلاب صورت گرفته و لذا مطمئن باشید که در ایران هم انقلاب رخ میدهد و آزادیخواهان به هدف خود میرسند».[8]
± تظاهرات اعتراضی کنفدراسیون دانشجویان ایرانی در خارج
کنفدراسیون دانشجویان ایرانی در خارج از کشور در نظر دارد در روزهای آتی، تظاهرات گستردهای در اعتراض به بازداشت سران جبهة ملی برگزار کند. بنا به گزارش ساواک، «این دانشجویان تصمیم گرفتهاند از دهم تا چهاردهم آوریل (21 تا 25 فروردینماه) در کشورهای مختلف اروپایی، ایالات متحده و همچنین ایران، تظاهراتی برگزار و در جریان آن، ضمن اعتراض به بازداشت عناصر منتسب به جبهة ملی، به اقدامات دولت در مورد عشایر و سایر مسائل جاری کشور، تلگرافهایی به دبیرکل سازمان ملل متحد، رئیسجمهوری آمریکا و سرهنگ عبدالناصر، مخابره و متن این تلگرافها جهت پخش، در اختیار جراید و خبرگزاریهای خارجی مخصوصاً دو خبرگزاری آسوشیتدپرس و یونایتدپرس قرار داده شود». ساواک در این گزارش نوشت: «مراتب به وسیلة وزارت امور خارجه به کلیة نمایندگیهای سیاسی شاهنشاهی در کشورهای خارجی اطلاع داده شد».[9]
± سخنان وزیر مشاور دربارة تعداد زندانیان سیاسی کشور
جهانگیر تفضلی، وزیر مشاور، امروز از تحصن برخی خانوادههای زندانیان سیاسی در دادگستری اظهار بیاطلاعی کرد و راجع به تعداد زندانیان سیاسی کشور گفت: «محبوسین سیاسی ما دو دستهاند؛ یک دسته سه یا چهار نفری هستند که پیش از تصویب ملی [انقلاب سفید] بازداشت شدند که از چهار نفر متجاوز نیستند و به خصوص دولت آقای علم میل داشت این تصویب ملی در محیط آزادی صورت بگیرد که هیچوقت از حیث آزادی در ایران سابقه نداشته باشد. [...] به عبارت سادهتر، تصویب ملی در سادهترین و آزادترین محیطهایی که هرگز سابقه نداشته، انجام گرفته و خبرنگاران خارجی نیز این مطلب را تأیید کردهاند [...] اما پس از رأی ملت به شش ماده [انقلاب سفید]، عدة معدودی که شمارة آنها نسبت به حتی مقتولین کشورهای همسایه از یک در هزار هم کمتر بود، به علت مخالفت با قانون اساسی، پس از تصویب ملی بازداشت شدند. من نمیتوانم بگویم که اینها در محکمه محکوم خواهند شد [...] ولی اگر خدای نکرده در محاکم صالح مجرم شناخته شوند، محکوم به مخالفت با ملت خواهند بود». وزیر مشاور، اعتصاب غذای سران زندانی جبهة ملی را، حرکتی تبلیغاتی به نفع دشمنان ملت ایران و سوژهای برای مخالفین انقلاب سفید نظیر رادیو پیک ایران دانست و افزود: «شما را به خدا حیف نیست که آدم به خاطر چند مالک یعنی برای مخالفت با الغای رژیم ارباب رعیتی یا به خاطر چند مرتجع مخالف با شرکت زنان در انتخابات، حتی یک وعده هم غذا نخورد و به همان صبحانه قناعت کند؟»[10]
± مراسم آغاز ساختمان شاهراه تهران ـ کرج با حضور نخستوزیر
پیش از ظهر امروز مراسم آغاز ساختمان شاهراه تهران ـ کرج با حضور نخستوزیر برگزار شد. در این مراسم، نصرتالله معینیان، وزیر راه، توضیحاتی درباره مراحل مطالعات، برگزاری مناقصه و تأمین مالی این پروژه ارائه[11] و وعده داد که تا هجده ماه دیگر، عملیات احداث این شاهراه خاتمه خواهد یافت.[12] اسدالله علم نیز گفت: «من اطمینان میدهم و قول میدهم که با نهایت قدرت عمل خواهیم کرد و آنگونه که پیشبینی میکنم، دیگر خس و خاشاکی باقی نمانده که در راه انقلاب ملت بزرگ ایران خودنمایی کند».[13]
±انتشار گزارشی از پیشرفت قانون اصلاحات ارضی
وزارت کشاورزی امروز گزارشی از پیشرفت قانون اصلاحات ارضی در کشور منتشر کرد. در مقدمة این گزارش تأکید شده که اجرای این قانون به سرعت در سراسر کشور دنبال میشود و تاکنون 3705 دهکده از مالکان خریداری و بین 123 هزار و هجده خانوار روستایی تقسیم شده است. به این ترتیب در حدود ششصد هزار نفر از دهقانان، صاحب ملک شخصی شدهاند. بهای این املاک بالغ بر سه میلیارد و 399 میلیون ریال است که بیش از 338 میلیون و 937 هزار ریال آن تاکنون به عنوان قسط اول به مالکان پرداخت شده است.[14]
±سخنان نخستوزیر دربارة انتخابات مجلس شورا
اسدالله علم، نخستوزیر، امروز در گفتوگو با خبرنگار کیهان اینترنشنال گفت: «دو یا سه هفتة آینده، تاریخ دقیق انتخابات مجلس شورا را اعلام خواهیم کرد». او افزود چون شخصاً باید انتخابات را اجرا کند، نمیتواند به عنوان نامزد در آن شرکت نماید. نخستوزیر راجع به ترکیب احتمالی مجلس آینده، گفت: «نمیتوانم چهرة دقیق آن را پیشبینی کنم اما با توجه به اصلاحاتی که اخیراً در ایران صورت گرفته، دهقانان و کارگران در آن نقش مؤثری خواهند داشت».[15]
± کشتی «خارکوس» در اختیار ارتش ایران
دولت آمریکا یک کشتی مینپاککن دیگر در اختیار ارتش ایران قرار داد. ژنرال اکهارت، رئیس ادارة مستشاری آمریکا در تهران، امروز این کشتی را در اختیار نیروی دریایی ایران گذاشت. در این مراسم که با حضور دریابان رسائی، فرمانده نیروی دریایی برگزار شد، همزمان با اجرای سرود شاهنشاهی، پرچم آمریکا پایین آمده و پرچم ایران بر فراز این کشتی به اهتزاز در آمد. کشتی «خارکوس» چهارمین کشتی مینپاککنی است که از طریق برنامة کمک نظامی آمریکا، به ایران تحویل داده میشود.[16] پیش از این نیز سه کشتی دیگر به نامهای شهباز، شاهرخ و سیمرغ در سالهای 1340 و 1341 به نیروی دریایی شاهنشاهی تحویل شده بود.[17]
± گسترش روابط تجاری ایران و شوروی
دولت شوروی ده هزار ماهی علفخوار تحویل شیلات ایران خواهد داد تا با لایروبی کانال بندر پهلوی، امکان کشتیرانی و پرورش ماهی در آن میسر شود.[18]
رادیو مسکو امروز طی گزارشی، از گسترش روابط تجاری ایران و شوروی خبر داد و گفت: «داد و ستد خوب و تجارت ثابت و استوار بین دو کشور، نشانة آن است که روابط سیاسی بین آنها به طور عادی توسعه مییابد». در بخشی از این گفتار آمده است: «سال گذشته مبادلة کالا بین دو کشور، 20 درصد بیشتر از سال قبلش بوده و البته بدیهی است که گامهای زیاد دیگری میتوان در این راه برداشت».[19]
± افزایش گزارشهای مطبوعات فرانسه از دربار شاه
رادیو پیک ایران امروز در گفتاری مفصل، از افزایش گزارشهای مطبوعات فرانسه درباره دربار محمدرضا شاه و زندگی خصوصی او خبر داد و نقش پرویز عدل، وابستة مطبوعاتی ایران در فرانسه را در این مورد با اهمیت خواند. در بخشی از این گفتار آمده است: «پرویز عدل با پول هنگفتی که در اختیار دارد، مطبوعات فرانسه را میفریبد و در واقع آنها را اجیر میکند، در حالی که با این پول، در خود ایران میتوان هزاران درد بیدرمان را درمان کرد. [...] اکنون اغلب کارهای ضروری در ایران به علت نبودن پول، معوق مانده است که یکی از آنها، چاپ و انتشار فرهنگ دهخدا است. [...] در حالی که هر سال میلیونها تومان پول ملت ایران صرف نگهداری ارتش، پلیس و سازمان امنیت میگردد؛ در حالی که هر سال میلیونها ریال به جیب مستشاران آمریکایی میریزد و در حالی که پرویز عدل برای تبلیغ دربار زندگی شاه و خاندان او، میلیونها ریال خرج میکند، به بهانة نداشتن بودجه، چاپ فرهنگ دهخدا همچنان معوق مانده است».[20]
پینوشتها:
[1]. خاطرات 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 95.
[2]. همان، ص 114.
[3]. همان.
[4]. همان، ص 94.
[5]. اسناد انقلاب اسلامی، ج 5، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۷۴، ص 46 و 43.
[6]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، همان، ص 89.
[7]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 15، 22/1/42، ص 2.
[8]. همان، ش 14، 21/1/42، ص 5.
[9]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1371، ص 16.
[10]. روزنامه مهر ایران، ش 1798، 21/1/42، ص 1.
[11]. روزنامه اطلاعات، ش 11064، 21/1/42، ص 15.
[12]. همان، ص 13.
[13]. همان.
[14]. روزنامه مهر ایران، ش 1798، 21/1/42، ص 8.
[15]. روزنامه کیهان، ش 5916، 21/1/42، ص 1.
[16]. روزنامه کیهان، ش 5919، 25/1/42، ص 9.
[17]. مجله اخبار هفته، ش 9، اردیبهشت 42، ص 7.
[18]. روزنامه کیهان، ش 5915، 20/1/42، ص 12.
[19]. همان، ش 5916، 21/1/42، ص 9.
[20]. بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 13، 21/1/42، ص 10 و 8.
