دوشنبه 4 شهریور 1342 / 6 ربیعالثانی 1383 / 26 اوت 1963
4 بازدید
± تحریم انتخابات از سوی آیتالله رفیعی قزوینی
آیتالله سیدابوالحسن رفیعی قزوینی دربارة انتخابات به مقلدین خویش پاسخ داد: با وضع موجود «شرکت در چنین انتخاباتی صحیح و مطابق قواعد شرع انور نیست».[1]
± طومار روحانیون اهوازی
سیدمرتضی علمالهدی طی اعلامیهای خبر داد که طومار روحانیون اهوازی در جلسة روحانیون مهاجر در تهران خوانده شد. وی در بخش دیگر اطلاعیه به تحلیل عملکرد هیأت حاکمه علیه مراجع عظام و روحانیون پرداخته، عملکرد دولت را در دستگیری آیات عظام اشتباه ارزیابی کرده است. در بخش دیگری از اعلامیه میخوانیم: «انتخابات در چنین محیط و شرایط نامساعد به زیان دین و مملکت انجام خواهد یافت و شرکت در آن اعانت به دستگاه ظلم و جور است».[2]
± انتقاد به جبهة ملی
حدود سیصد نفر از بازاریان، روحانیون، افراد جبهة ملی، دانشآموزان و دانشجویان، در اقامتگاه آیتالله میلانی گرد آمدند. بحث داغ تجمعکنندگان، دربارة کاندیداها بود. کاندیداتوری عدهای مانند ناصر ملکمطیعی اسباب خنده جمع بود. وی آگهی تبلیغاتی خود را با نام دکتر محمد مقدم منتشر کرده است. همچنین، عدهای از تجمعکنندگان به رویة جبهة ملی انتقاد کردند. دانشآموزان جبهة ملی اعلام کردند کمیتة دانشگاه تصمیم به اعلام میتینگ گرفته و تراکتهای این میتینگ نیز زیر چاپ است. گفتنی است میتینگ مذکور، بدون اجازة فرمانداری نظامی برگزار خواهد شد که این امر سبب دخالت نیروهای انتظامی میشود. مداخلة مأموران نظامی خواستة جبهة ملی است زیرا بدینوسیله به دنیا ثابت میشود انتخابات یکطرفه و فرمایشی، و از نظر ملت ایران، مجلس شورای ملی غیرقانونی است. تاریخ تشکیل میتینگ به زودی اعلام خواهد شد و اجرای آن تا پایان توزیع کارتهای الکترال ادامه مییابد.[3]
± درخواست تشکیل هیأتی برای بررسی شرایط انتخابات
سازمان دانشجویان جبهة ملی، چندی پیش از محمد مصدق دربارة انتخابات نظرخواهی کرد. مصدق در نامهای پاسخ داد: «اظهار عقیده، حق اشخاصی است که با جامعه ارتباط دارند و هروقت موجباتی پیش آید میتوانند با شور و مشورت با دیگران و اقامة ادلة فراوان از تصمیمی که اتخاذ شده عدول کنند و تصمیم دیگری بگیرند که بیشتر در مصالح اجتماع باشد». وی در ادامه افزود اظهار نظر او که در «قلعهای» افتاده و حتی نمیتواند با یک «فرد مورد اعتماد» صحبت کند، موجه نیست. او ادامه داد: «با این حال به مصداق «مالا یدرک کله لایترک کله» عرض میکنم که در انتخابات آزاد، وظیفة هر فردی از افراد این است که شرکت کنند بلکه بتوانند گامی در راه آزادی و استقلال وطن بردارند». اما تشخیص انتخابات آزاد، پیش از خاتمة آن، امری دشوار است و میبایست هیأتی «با ملاحظة احوال و اطراف، آنرا پیشگویی کند». رأی این هیأت نیز باید محترم شمرده شده و اجرا گردد.[4]
± نامه خانوادة طیب حاجرضایی به دربار
خانوادة طیب حاجرضایی در نامهای به دربار، ضمن یادآوری مجاهدتها و ارادتهای این زندانی محکوم به مرگ از شاه تقاضای عفو و بخشش کردند. نویسندگان در این نامه به فعالیتهای وطنپرستانه و شاهدوستانة طیب اشاره کرده و اظهار نمودند مأموران قضایی و انتظامی نه تنها قانون را در نظر نداشتهاند بلکه از انصاف و مروت نیز به دور بودهاند زیرا طیب را مانند سایر متهمان بیگناه این پرونده، «سه روز پیش از واقعه بدون آنکه گزارشی از پاسبانی یا گزارشی از مأمورین مخفی یا شکایتی از کسی یا شهادتی از گواهی در میان باشد، دستگیر و معلوم نیست که چگونه یکباره به پای میز بازپرسیاش کشیدهاند. پس از چند جلسه تحقیقات که خلافی از او نمیبینند با تهدید و شکنجه و فشار، او و هفت تن دیگر را وادار میکنند» به دروغ انجام اعمالی را اقرار نمایند. این دادگاه، حتی از احضار پزشک قانونی برای تأیید آثار شکنجه نیز خودداری کرد. در پایان این نامه، نویسندگان با سوگند به روح رضا شاه و علیرضا پهلوی بار دیگر از شاه و مادر او تقاضای بخشش و توجه دارند.[5]
± ادامه جلسات دادگاه متهمان واقعة 16 خرداد شیراز
ششمین جلسة دادگاه متهمان واقعة 16 خرداد شیراز تشکیل شد. در جلسة امروز، دادستان به تکمیل اظهارات خود و پاسخ به دفاعیات وکلا در جلسات پیشین پرداخت.[6]
± اعضای جدید هیأت اجرائیه جامعه سوسیالیستهای نهضت ملی
مولوی رئیس ساواک تهران امروز به مدیر کل ادارة سوم در گزارشی خبر داد پس از عزیمت خلیل ملکی به خارج از کشور، اعضای هیأت اجرائیة جامعة سوسیالیستهای نهضت ملی ایران (نیروی سوم) به این شرح انتخاب شدند: عباس عاقلیزاده، علیجان شانسی، منوچهر صفا، وثیق، امیرحسین سرشار، ساعدلو و رضا شایان.[7]
± مصوبات هیأت دولت
در جلسة عصر امروز هیأت دولت، پس از گزارش عملیات عمرانی فرماندار بندرعباس و بحر عمان، چندین طرح به تصویب رسید: انتقال کارخانة زایندهرود اصفهان و اراضی و ساختمانهای آن در ازای بدهی به دولت، لایحة قانونی تشکیل انجمنهای ده و اصلاح امور اجتماعی و عمران روستایی و ایجاد سازمان آب و برق آذربایجان به منظور ادارة سدهای ارس و زرینه.[8]
± پرداخت حقوق کارمندان منوط به ارائة کارت الکترال
مهندس مهدی بازرگان به نقل از ملاقاتکنندگان خبر داد که مطابق دستور وزیر فرهنگ، پرداخت حقوق کارمندان این وزارتخانه منوط به ارائة کارت الکترال است. در ادارات دیگر مانند بنگاه برق نیز وضع بدین منوال است. همچنین میگویند آمریکاییها، 25 نفر از افراد جبهة ملی را در لیست وکلای مجلس گذاردهاند که مورد تأیید شاه قرار نگرفته و چون آمریکاییها میخواهند نظر شاه نیز تأمین گردد، احتمال دارد انتخابات، اندکی به تعویق افتد. بازرگان در ادامه میافزاید آیتالله میلانی دربارة محاکمة او و هممسلکانش اقدام مؤثری کرده است اما به وی گفتهاند باید از بالا تقاضا کند. آیتالله میلانی نیز اظهار کرده است «من اهل تقاضا از بالا نیستم».[9]
± دریافت 110 هزار کارت الکترال توسط واجدین شرایط
سخنگوی وزارت کشور اعلام کرد مطابق گزارش ادارة کل ثبت احوال تا پایان امروز در مجموع 110 هزار نفر از واجدین شرایط ثبتنام به حوزههای تهران مراجعه کرده و کارتهای انتخاباتی دریافت نمودهاند.[10] همچنین قرار است حوزههای سیار برای ثبت نام افراد در روستاهای دورافتاده مشغول به کار شوند.[11]در تهران ظرف دیروز و امروز، بسیاری از کارمندان وزارتخانهها و سازمانهای دولتی، کارت الکترال دریافت کردند.[12]
± جلسة مقدماتی کنگرة نهضت آزادزنان و آزادمردان
نمایندگان منتخب شهرستانها در کنگرة نهضت آزادزنان و آزادمردان، در سالن محمدرضا شاه پهلوی اجتماع کردند. در این مراسم، نخست نفیسی شهردار تهران ضمن خیرمقدم، برنامة گشایش کنگره را اعلام کرد و سپس مأموران دبیرخانة کنگره، کارتهای نمایندگان را توزیع کردند. گفتنی است تا آخر وقت امروز، نهصد تن از نمایندگان شهرستانی خود را به دبیرخانة کنگره معرفی کردهاند. اولین جلسة کنگره فردا تشکیل خواهد شد.[13] همچنین نفیسی اعلام کرد در این جلسة مقدماتی، عبدالعزیز فرجالله از کشاورزان کرد، به سمت رئیس سنی کنگره برگزیده شد.[14]
± گزارش گردهماییهای انتخاباتی
بعدازظهر امروز دومین گردهمایی انتخاباتی اهالی غرب تهران تشکیل گردید. در این اجتماع، سخنرانان پیرامون انتخابات و آزادیهای زنان صحبت کردند.[15] خبرها از رشت حاکی است با وجود باران شدید امروز، گردهمایی انتخاباتی در این شهر برگزار شد.[16] مردم جهرم نیز در میتینگی از انتخابات و آزادیهای اعطا شده به بانوان پشتیبانی نمودند. بانوان این شهرستان در گردهمایی جداگانه، پیرامون مسائل زنان در انتخابات سخنرانی کردند.[17] سخنگوی استانداری فارس نیز اعلام کرد همه روزه نامهها و تلگرافهای متعددی از شهرستانهای این استان دریافت میشود که در آنها بر حمایت پرشور مردم از انتخابات تأکید شده است.[18] در بندرعباس، گروهی از مردم با تجمع در بلوار این شهر، پشتیبانی خود را از انقلاب شاه و انتخابات اعلام کردند. در این اجتماع، مهجوری به نمایندگی از زنان این شهر، عطاییزاده نمایندة کارگران گمرک، جوادی نمایندة کشاورزان استان و قهاری نمایندة پیشهوران سخنرانی کردند. گردهمایی بندرعباس با قرائت قطعنامهای در تأیید انتخابات به اتمام رسید.[19]
± نامزدهای انتخاباتی حزب توده
مجلة صبح امروز، «مضحکترین کاندیداهای انتخاباتی» این دوره را چند تن از اعضای با سابقة حزب توده دانست که پس از شهریور 1320، مرتکب اعمال خرابکارانة بسیاری شدهاند و حتی برخی از آنان متهم به قتل سه ژاندارم و خلع سلاح آنها در مازندران میباشند.[20]
± نخستین نامزدهای زن مجلس سنا
مهرانگیز منوچهریان با بیش از ده سال سابقة وکالت، نخستین زنی است که کاندیدای نمایندگی مجلس سنا شده است. سایر بانوان به دلیل عدم فعالیتهای وزارتی، وکالتی یا معاونتی واجد شرایط کاندیداتوری نیستند.[21]
± گردهمایی همسران درجهداران تبریز
همسران درجهداران تبریز در باشگاه افسران این شهر تجمع کردند. در این جمع که رباب هاشمی، فرزند باقرخان سالار ملی نیز حضور داشت، همسر سرلشگر آزموده، فرماندة لشگر دو، پس از ذکر پارهای از خاطرات رباب هاشمی دربارة پدرش، پیام وی را برای حضار قرائت کرد: «از صمیم قلب آرزومندم که زنان ایرانی از آزادی و امکاناتی که در شئون مختلف اجتماعی پیش آمده حداکثر استفاده را نموده و در انجام وظیفة خود موفق و خود را برای خدمت به ملت و وطن آماده سازند».[22]
± کمکهای فنی و راهنمایی به صنایع خصوصی
سخنگوی سازمان برنامه اعلام کرد هیأت عامل این سازمان، طرح کمکهای فنی و راهنمایی به صنایع خصوصی کشور را تصویب کرد. بر طبق این طرح، صاحبان صنایع خصوصی میتوانند برای افزایش سطح و کیفیت تولید، کاهش بهای تمام شده و افزایش قدرت رقابت محصولات داخلی با خارجی، از کارشناسان خارجی بهره گیرند. برای اجرای این طرح، سازمان برنامه مبلغی معادل 180 میلیون ریال در اختیار سازمان مدیریت صنایع وزارت اقتصاد گذارده است.[23]
± ملاقات وزیران دارایی و اقتصاد با معاون بانک بینالمللی
گانتر معاون بانک بینالمللی با بهنیا وزیر دارایی دیدار و گفتگو کرد. در این نشست، عالیخانی وزیر اقتصاد نیز حضور داشت. گفتنی است وزیر دارایی به زودی در رأس هیأتی برای شرکت در کنفرانس سالانة صندوق جهانی پول و بانک بینالملل راهی آمریکا خواهد شد.[24]
± جلسة کنفرانس هماهنگی امور اقتصادی کشور
سومین جلسة کنفرانس هماهنگی امور اقتصادی کشور با حضور وزیر اقتصاد و رؤسای ادارات شهرستانهای کشور تشکیل شد. در جلسة امروز پیرامون امور بازرگانی، حمایت از کالاهای داخلی، نظارت بر قیمتها و فروش، ممنوعیت ورود کالاهای تجار سیار کشورها و توزیع کالاها مذاکره گردید.[25] سخنگوی وزارت اقتصاد پس از این نشست، ضمن توصیف مذاکرات از تخلف نمایندة دارویی کارخانة روسل خبر داد.[26] این کنفرانس پنجشنبه به کار خود پایان میدهد.[27]
± آگهی مزایدة فروش خاویار در اختیار دولت آمریکا
رفعتجاه سرپرست شرکت شیلات ایران گفت، آگهی مزایدة فروش خاویار در اختیار دولت آمریکا گذارده شده است و بر اساس پیشنهادات دریافتی، قراردادهای لازم منعقد خواهد شد. وی افزود در سال جاری کشورهای اروپایی و آمریکا هر یک شصت تن و شوروی پنجاه تن خاویار از ایران خریداری خواهند کرد.[28]
± دیدار سفیر هلند با استاندار فارس
سفیر کبیر هلند در ایران به همراه همسر و دبیر اول سفارتخانهاش وارد شیراز شد و با استاندار فارس دیدار کرد. موضوع این دیدار تنظیم برنامههای ملکة هلند در سفر قریبالوقوعش به ایران برای بازدید از تختجمشید، حافظیه و سایر اماکن تاریخی استان فارس است.[29]
± تجلیل وزیر کشور ترکیه از اصلاحات ارضی در ایران
حفظی بکآتا، وزیر کشور ترکیه در مصاحبهای سراسر تجلیل از فعالیتهای شاه، جریان و نتایج سفرش به ایران را بازگو کرد. وی روابط دو کشور را در سالهای اخیر، رو به پیشرفت دانست و اعلام کرد جمال گورسل، رئیسجمهور ترکیه به زودی از ایران دیدن خواهد کرد.[30] وی دربارة اقدامات شاه گفت: «رفرم اراضی با قدرت و وسعت بسیار اجرا شده، هزارها تن سپاهی دانش با اجرای این برنامه مبتکرانه در سراسر خاک ایران به مبارزه با بیسوادی پرداختهاند. [...] انتخابات آینده برای مردم ایران فرصت دیگری است تا ثابت کنند که به ادامة اصلاحات و اصالت انقلاب سفید کشور خود مؤمن و معتقد هستند».[31]
± ستایش نشریات ترکیه و آلمان از اقدامات اصلاحی در ایران
روزنامة عدالت چاپ آنکارا مقالهای از فتحیتاوتاوغلو سناتور مشهور این کشور دربارة اصلاحات ایران منتشر کرد. فتحی در مقالهاش مینویسد «نسل امروزی ایران با رهبری شاهنشاه خود در صدد به دست آوردن مقام و موقع اصلی خود در بین ملل مترقی جهان است. [...] اعضای پارلمان ایران که در محیط کاملاً آزاد از طرف ملت برگزیده خواهند شد تحولات کنونی ایران را برای انجام هدفهای مترقیانه و بزرگ شاهنشاه خود ادامه خواهند داد».[32] روزنامة اکودرسایت آلمان غربی در شمارة اخیر خود گزارش مفصلی از تغییرات و اصلاحات ایران چاپ کرد. این گزارش را خبرنگار این روزنامه که به تازگی به ایران سفر کرده، نوشته است.[33] روزنامة تایمز چاپ لندن در شمارة امروز خود پیرامون اصلاحات ایران و انتخابات نوشت «دولت ایران کاملاً میتواند در انتخابات آینده روی حمایت وسیع دهقانان و کارگران حساب کند. [...] شاه با انقلاب سفید و آرام خود تحولی در ایران به وجود آورده که در تاریخ این کشور نظیر ندارد». نویسنده تأکید میکند «در انتخابات ایران به دهقانان و کارگران برای نظارت بر صلاحیت نامزدهای انتخاباتی میدان وسیعی داده شده است».[34]
پینوشتها:
[1]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 113.
[2]ـ همان، ص 111 و 112.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 315 و 316.
[4]ـ مصدق، محمد، مکاتبات مصدق، تهران، انتشارات مصدق، 1354، ص 144 و 145.
[5]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 173 و 180.
[6]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11176، /6/1342، ص 16.
[7]ـ خلیل ملکی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 196.
[8]ـ روزنامه کیهان، ش 6028، 5/6/1342، ص 9.
[9]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 76 و 77.
[10]ـ روزنامه پست تهران، ش 2978، 6/6/1342، ص 1.
[11]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11175، 4/6/1342، ص 1.
[12]ـ روزنامه پست تهران، ش 2976، 4/6/1342، ص 8.
[13]ـ روزنامه کیهان، ش 6027، 4/6/1342، ص 1 و 12.
[14]ـ روزنامه بورس، ش 498، 6/6/1342، ص 4.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6028، 5/6/1342، ص 1 و 9.
[16]ـ همان، ش 6028، 5/6/1342، ص 1 و 9.
[17]ـ روزنامه پست تهران، ش 2976، 4/6/1342، ص 4.
[18]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1620، 4/6/1342، ص 2.
[19]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1906، 4/6/1342، ص 7.
[20]ـ روزنامه صبح امروز، ش 78، 4/6/1342، ص 4.
[21]ـ همان.
[22]ـ روزنامه کیهان، ش 6027، 4/6/1342، ص 7.
[23]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1907، 5/6/1342، ص 6.
[24]ـ روزنامه کیهان، ش 6027، 4/6/142، ص 12.
[25]ـ روزنامه پست تهران، ش 2976، 4/6/1342، ص 8.
[26]ـ بولتن خبرگزاری پارس خبرهای ایران، ش 125، 4/6/1342، ص 5.
[27]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11179، 9/6/1342، ص 16.
[28]ـ همان، ش 11175، 4/6/1342، ص 8.
[29]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1620، 4/6/1342، ص 2.
[30]ـ روزنامه کیهان، ش 6027، 4/6/1342، ص 12.
[31]ـ بولتن خبرگزاری پارس خبرهای ایران، ش 126، 5/6/1342، ص 1 و 2.
[32]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1906، 4/6/1342، ص 1.
[33]ـ روزنامه پست تهران، ش 2976، 4/6/1342، ص 1 و 8.
[34]ـ روزنامه کیهان، ش 6029، 6/6/1342، ص 1.
