چهارشنبه 3 مهر ماه 1342/ 6 جمادی‌الاوی 1383/ 25 سپتامبر 1963
6 بازدید
شکل‌گیری تشکل مخفیانه جوانان در بازار
مأمور ساواک از تشکل مخفیانه عده‌ای از جوانان بازار خبر داد که در آن تشکل به نفع علما و روحانیون فعالیت‌هایی انجام می‌دهند. بر اساس همین گزارش تا کنون نحوه فعالیت این عده به پخش اعلامیه‌های مربوط به روحانیون محدود بوده احیاناً مبالغی هم به منظور کمک جهت تسهیلات نشر و چاپ اعلامیه‌ها جمع‌آوری می‌نمایند و از همه مهم‌تر این دسته مأموریت دارند نامه‌های علما را به زبان‌های خارجی ترجمه نموده و حتی‌المقدور به سفارتخانه‌ها بفرستند. مرکز ترجمه نامه نیز در محلی در خیابان لاله‌زار واقع شده که هنوز نشانی صحیح آن به دست نیامده است؛ اما آنچه که مسلم است این است که این اشخاص اکثر ترک‌زبان و جوان و طرفدار آیت‌الله شریعتمداری هستند و خطر نفوذ ایادی وابسته به فدائیان اسلام در بین آنها وجود دارد به گونه‌ای که ممکن است به طور غیرمستقیم رهبری آنها را برعهده داشته باشند. مأمور ساواک دلیل این ادعا را اولاً وجود آخوند معممی به نام شیخ محمدتقی مجتهدزاده (واعظ) عنوان کرده که بین جوانان است و تقریباً سمت شیخوخیت دارد و گویا برادر عبدخدایی است. دوم در نوع پوشیدن لباس و گذاشتن ته‌ریش می‌داند که از خصوصیات طرفداران فداییان اسلام است.[1]
استفسار مردم از آیت‌الله میلانی درباره شرکت در انتخابات
عده‌ای از طبقات مردم که خود را «طبقة تحصیل‌کرده مسلمان کشور» عنوان کرده‌اند در نامه‌ای به آیت‌الله سیدمحمدهادی میلانی با اشاره به اوضاع سیاسی ـ اجتماعی کشور از ایشان دربارة حضور در انتخابات، استفسار کردند. در بخشی از این نامه آمده است: به طوری که ملاحظه فرموده‌اند دولت در شرایطی غیر آزاد اعلام شروع انتخابات نموده است. این انتخابات در وضعی شروع می‌شود که اغلب رجال و افراد مورد توجه مردم در حالت حبس و شکنجه به سر می‌برند و دولت با ادامه زندان این عده و انجام محاکمات ساختگی و بی‌اساس، محیط ارعاب و خفقانی پیش آورده که کسی را یارای سخن گفتن نیست. علمای اعلام و مراجع تقلید بزرگ در محاصره و زندان و حق هرگونه اظهار نظر از آنها سلب شده است. آیت‌الله سیدمحمدهادی میلانی هم در جواب این استفساریه هر نوع شرکت در انتخابات موجود را شرعاً و عقلاً جایز ندانستند و نوشتند: «جریان امر در اجتماع حاضر به همان ترتیب است که آقایان مرقوم داشته‌اید بلکه بسیار فجیع‌تر می‌باشد. از ملت مسلمان امنیت مسلوب بوده و عمال حکومت برای ادامه این وضع به هر جنایتی دست می‌زنند و گمان نمی‌رود که با هر حد از کوشش ملت مسلمان قادر باشد ولو یک نفر صالح را به عنوان نماینده تعیین نماید. علی‌هذا هر نوع شرکت در انتخابات موجود شرعاً و عقلاً مجاز نیست و اعلام مخالفت با آن وظیفه می‌باشد».[2]
علت سفر آیت‌الله نجفی مرعشی به مشهد
مأمور ساواک در گزارشی، با اشاره به علت سفر آیت‌الله سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی به مشهد از زبان علیرضا بهبهانی نوشت علیرضا بهبهانی در جلسه‌ای اظهار داشته آیت‌الله نجفی مرعشی برای دیدار با سپهبد عزیزی به مشهد رفته تا ترتیبی اتخاذ نمایند که دربار، رضایت آیت‌الله خمینی و آیت‌الله سیدمحمد بهبهانی و به طور کلی روحانیون را فراهم آورد و اختلاف بین دولت و روحانیون با میانجیگری آیت‌الله مرعشی و سپهبد عزیزی برطرف شود و اگر این اتفاق نیفتد روحانیون اعلام جهاد نموده از جمال عبدالناصر هم حمایت خواهند کرد.[3]
نامه کمیته دانشجویان جبهه ملی ایران به دکتر مصدق
کمیته دانشجویان جبهه ملی ایران همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید نامه‌ای به دکتر محمد مصدق نوشتند. در بخشی از این نامه آمده است: «دانشجویان دانشگاه تهران با قلبی آکنده از مهر تو و شور مبارزه برای ادامه راه تو، سال تحصیلی را آغاز می‌کنند و در آغاز این سال گرم‌ترین سلام‌ها را به تو رهبر ارجمند نهضت ملی نثار می‌نمایند...» آنان در ادامه، وضعیت دانشگاه و دانشجویان را چنین تشریح کرده‌اند: «از بعد از کودتای ننگین 28 مرداد تا به امروز که ده سال از آن روز ننگین می‌گذرد دانشگاه سنگر شکست‌ناپذیر نهضت ملی بوده و هست. دانشگاه و دانشجویان یعنی نسلی که تو امید خود را به آن بسته‌ای کوشیده‌اند که مشکل نهضت را با نبرد خود و آتش گرم قلب‌های خود روشن نگهدارند. امسال در آغاز سال تحصیلی سربازان وفادار به راه تو با مشکلات بی‌شمار روبه‌رو هستند؛ اما مطمئناً همانگونه که ده سال با توطئه‌های استعمار و عوامل او در داخل مبارزه نموده‌اند در این سال نیز دست از مبارزه نخواهند کشید و همچنان پرچم نهضت ملی را به دوش خواهند داشت...» آنان در انتهای نامه خود ضمن ابراز وفاداری به دکتر محمد مصدق به وی «درود آتشین» فرستادند.[4]
محمدرضا پهلوی در خیال فرار از کشور
رادیو صدای آزاد ایران به نقل از یک منبع نزدیک به دربار اظهار داشت که محمدرضا پهلوی تا کنون چند مرتبه خیال فرار از کشور را داشته است زیرا می‌خواهد قبل از اینکه به دست وطن‌پرستان گرفتار شود فرار کند. او عقیده دارد قیام مجدد ملی به‌زودی با دامنه وسیع‌تری برپا می‌شود. این در حالی است که اطرافیان وی با فرار او مخالفت کرده معتقدند فرار وی واژگونی رژیم را آسان‌تر می‌کند.[5]
انتصاب ریاست ساواک خراسان
سرتیپ بهرامی به سمت ریاست سازمان اطلاعات و امنیت خراسان منصوب گردید و امروز وارد مشهد شد.[6]
برنامه سفر نخست‌وزیر به صفحات جنوب
اسدالله علم نخست‌وزیر، که به صفحات جنوب سفر کرده است، با عشایر یاسوج دیدار کرد. وی سپس از ساختمان جدید فرهنگ دوگنبدان بازدید کرد و لوله‌کشی آب دوگنبدان و یک دبستان نوبنیاد شش کلاسه را به نام محمدرضا پهلوی افتتاح کرد. وی پس از آن برای استراحت به پادگان یاسوج رفت و سپس راهی بهبهان شد. بر اساس برنامه از پیش تعیین شده، نخست‌وزیر فردا راهی سی‌سخت و شهرضا و اصفهان خواهند شد.[7]
ورود وزیر کشور و همراهان به آنکارا
دکتر پیراسته وزیر کشور و همراهان امروز با هواپیما وارد آنکارا شدند و بلافاصله با حضور در آرامگاه آتاتورک با اهدای دسته‌گلی ادای احترام کرد. پیراسته سپس با بیک آتا وزیر کشور ترکیه دیدار و گفت‌و‌گو کرد. سپس از دانشکده پلیس و ژاندارمری ترکیه بازدید کرد. جراید ترکیه ضمن پوشش خبری این سفر، آن را قدم دیگری در راه بسط و توسعه روابط دوستانه دو کشور دانسته‌اند.[8]
معاون وزارت خارجه امریکا در تهران
الکسیس جانسون معاون وزارت امور خارجه امریکا، پیش‌ازظهر امروز در راه بازگشت از کوآلالامپور وارد تهران شد و در فرودگاه مهرآباد تهران مورد استقبال جولیوس هولمز سفیرکبیر امریکا در تهران، و نماینده وزارت امور خارجه قرار گرفت. جانسون قرار است در طی دو روز اقامت خود در تهران با مقامات وزارت امور خارجه دیدار و گفت‌و‌گو کرده، روز جمعه تهران را به مقصد نیویورک ترک نماید. وی بعدازظهر امروز با دکتر انصاری معاون سیاسی وزارت امور خارجه ملاقات کرد و پیرامون روابط دو کشور مذاکراتی به عمل آورد.[9]
صدور سه محصول ایرانی به کشورهای بازار مشترک اروپا
دولت ایران قراردادی دو ساله با کشورهای عضو بازار مشترک اروپا در بروکسل امضا کرد. بر اساس این قرارداد، ایران به کشورهای بازار مشترک اروپا خاویار، خشکبار و قالی صادر خواهد کرد.[10]
دادگاه علنی تجدیدنظر ارتشبد هدایت
صبح امروز اولین جلسه علنی دادگاه تجدیدنظر ویژه نظامی برای محاکمه ارتشبد بازنشسته هدایت و سرلشکر بازنشسته معین‌پور و مهندس گرایلی به ریاست ارتشبد دکتر بهرام آریانا و به عضویت سرلشکر حبیب‌الله مشکینی و سرتیپ صلاحی‌عرب و سرتیپ خوشنویس‌راد تشکیل شد و در آن هدایت به دفاع از خود پرداخت.[11]
مصوبات امروز هیئت دولت
جلسه هیئت دولت از ساعت 5 بعدازظهر در کاخ نخست‌وزیری آغاز شد. در این جلسه که اداره آن را دکتر خوشبین وزیر مشاور عهده‌دار بود لایحه تازه قانون استخدام کشوری مطرح گردید و مورد بررسی قرار گرفت. طرح شورای خانواده به تصویب رسید. نیز، در این جلسه به ژاندارمری کل کشور اجازه داده شد که پنج هزار نفر ژاندارم استخدام نماید. تا پس از فراگرفتن تعلیمات لازم به جای سربازان وظیفه در گارد مرزی مشغول خدمت گردند. گارد مرزی با استخدام این عده تقویت خواهد شد.[12]
آماده‌سازی مقدمات سفر ملکه هلند به ایران
احمد ظهیر سفیرکبیر ایران در هلند، امشب از لاهه وارد تهران شد تا مقدمات سفر ژولیانا ملکة هلند را به تهران فراهم آورد. قرار است ملکه ژولیانا به همراه همسر و شاهزاده بئاتریس ولیعهد هلند، روز پنجشنبه 11 مهر به دعوت محمدرضا پهلوی و فرح دیبا وارد تهران شوند.[13]
صدور اعتبارنامه‌های نمایندگان انتخاب شده تهران از شنبه
صدری فرماندار تهران اعلام کرد اعتبارنامه‌های نمایندگان انتخاب شده تهران برای مجلس بیست‌ویکم از روز شنبه صادر می‌شود. جلسه اول مجلسین طبق آیین‌نامه دو مجلس بلافاصله پس از انجام مراسم افتتاح تشکیل خواهد شد. به نوشته روزنامه اطلاعات اولین جلسه سنا در کاخ سنا و اولین جلسه مجلس شورای ملی پس از پایان مراسم افتتاح در عمارت بهارستان تشکیل خواهد شد.[14]
انتقاد از چگونگی اجرای برنامه اصلاحات ارضی در ایران
رادیو پیک ایران عصر امروز از چگونگی اجرای برنامه اصلاحات ارضی در ایران انتقاد و تأکید کرد بدون ذره‌ای ابهام باید گفت که شاه و سردمداران رژیم دروغ می‌گویند. هدف آنها فقط و فقط عوام‌فریبی است و بس. این رادیو برای اثبات ادعای خود به ارقام رسمی منتشره از سوی دولت اشاره کرد و گفت: «آقای سالور پریروز اعلام کرد که طی مرحلة اول اصلاحات ارضی که از تاریخ دهم بهمن سال 1340 آغاز گردیده جمعاً 6.043 قریه خریداری و به 281.026 دهقان فروخته شده است. شاه و دولت او از بابت 6.043 ده مبلغ 8.716.000.000 ریال از دهقانان پول خواهند گرفت تا تحویل فئودال‌ها دهند. از متن گزارش آقای سالور چنین مستفاد می‌شود که در عرض 20 ماه دولت توانسته است از 50.000 ده موجود در ایران 6.043 قریه را خریداری و به دهقانان بفروشد. این رادیو در ادامه خطاب به مردم گفت امر اصلاحات ارضی را به دست خود گیرید. زمین مال کسی است که بر روی آن کشت می‌کند. کلیه املاک مالکین باید به رایگان و بلاعوض بین دهقانان بی زمین و کم زمین تقسیم گردد. متحد شوید و در راه اجرای اصلاحات واقعی ارضی به پا خیزید.[15]
استعفای شماری از استادان دانشگاه و دبیران دبیرستان‌ها
به گفته رادیو صدای آزاد عده زیادی از استادان دانشگاه و دبیران دبیرستان‌ها از کار خود استعفا کرده و دستورهای وزیر فرهنگ را در مورد تعلیم و تربیت محصلین مورد انتقاد قرار داده‌اند. به عقیدة استادان و دبیران مستعفی، این دستورها بزرگ‌ترین خیانتی است که مسئولین وزارت فرهنگ نسبت به کشور مرتکب می‌شوند. با آنکه وزیر فرهنگ از این استادان و دبیران خواسته استعفای خود را پس بگیرند اما آنان همچنان بر استعفای خود اصرار دارند.[16]
پی‌نوشتها:
[1]- قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4، دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 122 و 123.
[2]- آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، ج اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ص 366 و 367.
[3]- آیت‌الله سیدشهاب‌الدین مرعشی نجفی به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 227.
[4]- اسنادی از جنبش دانشجویی در ایران، ج 1، تهران، دفتر ریاست جمهوری، 1380، ص 253.
[5]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 151، 4/7/1342، ص 16.
[6]- جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 189.
[7]- روزنامه بهار ایران، ش 1628، 4/7/1342، ص 2؛ روزنامه پست تهران، ش 3003، 4/7/1342، ص 8 و 1.
[8]- روزنامه پست تهران، ش 3003، 4/7/1342، ص 1 و 8.
[9]- مجله ترقی، ش 1081، 8/7/1342، ص 41؛ روزنامه کیهان، ش 60540، 4/7/1342، ص 1.
[10]- روزنامه کیهان، ش 6054، 4/7/1342، ص 11 و 12.
[11]- همان.
[12]- روزنامه اطلاعات، ش 11202، 4/7/1342، ص 16.
[13]- همان.
[14]- همان، ش 11201، 3/7/1342، ص 1.
[15]- بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 40151، 4/7/1342، ص 6 و 8.
[16]- همان، ص 16.
