چهارشنبه 22 مهر 1343 / 8 جمادی‌‌الثانی 1384 / 14 اکتبر 1964
7 بازدید
گزارش سفارت آمریکا از تصویب لایحه کاپیتولاسیون
کاردار سفارت امریکا با توجه به موضوع اعلام صریح شاه در مورد تصویب لایحه کاپیتولاسیون، در گزارشی از تصویب این لایحه به مقامات مافوق خود نوشت: «مخالفان یا پیام را دریافت نکرده بودند که شاه خواستار تصویب این لایحه است و یا اینکه به آنها اجازه داده شده بود که به دولت حمله کنند».[1]
مخالفت عمومی با مصوبه مجلس شورای ملی
گزارش اطلاعات داخلی ساواک حاکی است که پس از تصویب لایحه مزبور، انعکاس آن در بین مردم موجب سوء تعبیراتی گردیده و مستمسک تازه‌ای هم برای تبلیغات منفی به دست مخالفین، مخصوصاً طبقه روحانیون داد.
بر پایه این گزارش، در محافل خصوصی، بین مردم این‌طور اظهار عقیده می‌شود که با تصویب این قانون، مستشاران خارجی، در مقابل قتل‌ها و جنایت‌هایی که در مملکت ایران مرتکب خواهند شد، از هرگونه تعرضی مصون بوده و از مصونیت تعقیب جزایی و دعاوی مدنی نیز بهره‌مند خواهند بود. این گزارش به نقل از عده‌ای از اعضای حزب ایران نوین حاکی است که آنان که ضمن صحبت خصوصی اظهار داشته‌اند: «در زمان حیات رضاشاه، با زحمات زیاد، قانون کاپیتولاسیون لغوگردید و الغای آن یکی از برجسته‌ترین خدمات او بوده که موجب افتخار و سربلندی هر ایرانی به شمار می‌رود». ساواک در این باره معتقد است که مخالفین دولت سعی دارند لایحه مصونیت مستشاران نظامی امریکا را در افکار عمومی این طور وانمود کنند که با تصویب لایجه مزبور، کلیه اتباع خارجی مقیم ایران در آتیه مانند قبل از الغای کاپیتولاسیون، از هرگونه مجازات معاف بوده و هر عملی که دلخواه آنان باشد، انجام خواهند داد و اگر افکار عمومی مخصوصاً طبقه متوسط تحت تأثیر این تبلیغات قرار گیرند، دستجات سیاسی مخالف که اخیراً با اجرای برنامه‌های اصلاحی وجهه خود را در افکار عمومی از دست داده بودند، مجدداً زمینه مساعدی برای فعالیت‌های حاد پیدا خواهند کرد. بر پایه همین گزارش، بعدازظهر روز دوشنبه گذشته، منصور نخست‌وزیر، از نمایندگان عضو حزب ایران نوین درخواست کرده بود که با این لایحه موافقت و آن را تصویب نمایند و چنانچه این تذکر به آنان داده نشده بود، احتمال قوی وجود داشت که این لایحه رد شود.[2]
نامه آیتالله میلانی به سیدابوالحسن قزوینی
ساواک امروز از نامهای خبر داده که آیت‌آلله میلانی خطاب به سیدابوالحسن قزوینی درباره ایجاد ائتلاف میان جمعیت‌های مسلمان نوشته است. این سازمان مدعی است که قزوینی از این توصیه برآشفته است. با این حال قائم‌مقام ساواک به مأموران این سازمان توصیه کرده که موضوع را پیگیری کنند.[3]
چاره‌جویی بازاریان مشهد برای آیتالله قمی
عصر امروز شماری از بازاریان در اعتراض و چاره‌اندیشی درباره تضییقات ایجاد شده برای آیتالله سید حسن قمی، در مشهد با آیتالله میلانی دیدار کردند. این عده به نامهای سیدرضا کاظمی (قلابدوز)، محل کار پاساژ مرتضوی بازار سنگ‌تراش‌ها؛ سیدحسن کفائی، پایین خیابان محل کار میدان اعدام؛ سیدحسین شهیدی، بازار فرش‌فروش‌ها؛ شیخ طلبه محمدتقی ابراهیمی، مدرسه نواب؛ سیدمهدی بامشگی، محل کار خیابان طهران رو‌به‌‌روی باربری اتفاق (بنگاه رادیات‌سازی بامشگی) و محمد هادی اسدی و پرویز سعیدنژاد از جبهه ملی در دیدار با آیتالله میلانی در صحن نو از ایشان خواستند که برای آزادی آیتالله قمی چاره‌ای بیندیشند. کاظمی به آیتالله میلانی توصیه کرد تا ایشان هم درس و نماز را ترک کند. به گفته آیتالله میلانی، چون حکم تبعید آقای قمی را به ما نشان داده‌اند و گفته‌اند اگر نماز و درس را ترک کنید، آقای قمی تبعید خواهد شد، لذا مجبوریم نماز و درس را ترک نکنیم. وی این را هم گفته است که فعلاً که آقای مروارید و نجف‌آبادی و حاج آقا مدرس درس و نماز را ترک گفته‌اند.
گزارش ساواک حاکی است که این عده سپس با سیدمحمدعلی میلانی، فرزند آیتالله میلانی در ورودی صحن نو ملاقات کردند و از او نظر خواستند. سیدمحمدعلی میلانی نیز در جواب توصیه کرده که بایستی عده‌ای از بازاری‌ها و دانشجویان را جمع کرده شروع به فعالیت و تظاهر بکنید و در ضمن جبهه ملی فعالیت خویش را از دوم آبان امسال از تهران به کمک نهضت آزادی شروع خواهند نمود.[4]
بازتاب متارکه شهناز پهلوی میان مردم
ساواک از بازتاب متارکه شهناز پهلوی و اردشیر زاهدی در میان مردم خبر داده مدعی شده که موضوع جدایی بین آنان مورد گفتگو در بین طبقات مختلف مردم قرار دارد. در هر طبقه‌ای از طبقات مختلف از نجابت و حسن‌خلق شهناز بحث و گفتگو می‌کنند و عقیده افکار عمومی بر این است که عیاشی‌های اردشیر زاهدی که نتوانسته است خود را لایق همسری دختر شاه نشان دهد، عامل اصلی این جدایی بوده است و روی این اصل ارزش و احترام اردشیر زاهدی حتی در بین دوستان او از بین رفته است.[5]
برکناری خروشچف و انتخاب برژنف در شوروی
نیکیتا خروشچف نخست‌وزیر و دبیرکل حزب کمونیست شوروی، امروز از تمامی سمت‌هایش برکنار شد. خبرگزاری رسمی شوروی این خبر را اعلام کرد و به دنبال آن، خبرهای متعددی از برکناری شماری از نزدیکان وی نیز منتشر شد. خبرگزاری تاس مدعی شده است که جلسه فوق‌العاده کمیته مرکزی حزب کمونیست شوروی تقاضای خروشچف مبنی بر کناره‌گیری از سمت‌هایش را به علت کبر سن و وخامت وضع مزاجی بررسی کرده است و طی آن نیکیتا سرگویچ خروشچف را از وظایف خود معاف کرده است. این خبرگزاری اما افزود که پلنوم کمیته مرکزی، لئونید. ای. برژنف را به عنوان رهبر اول کمیته مرکزی حزب کمونیست اتحاد شوروی برگزیده است. همچنین، هیأت رئیسه شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی به ریاست آناستاس میگویان صدر هیأت رئیسه شورای عالی اتحاد شوروی، آلکسی کوسیگین را به نخست‌وزیری برگزیده‌اند.[6]
وزیران امور خارجه پاکستان و ترکیه در تهران
ذوالفقار علی‌بوتو وزیر امور خارجه پاکستان، بامداد امروز برای شرکت در کنفرانس شورای وزیران ایران، پاکستان و ترکیه وارد تهران شد. وی در بدو ورود در فرودگاه اظهار داشت که به پیروزی مذاکرات تهران امید و اطمینان فراوانی دارم. فریدون جمال ارکین وزیر امور خارجه ترکیه نیز امشب وارد تهران شد و مورد استقبال قرار گرفت.[7]
قانون جدید مالیات بر درآمد
امیرعباس هویدا وزیر دارایی در مجمع نمایندگان بازرگانان و صنایع و معاون و پیشه‌وران و همچنین نمایندگان وزارتخانه‌های دارایی و دادگستری در وزارت دارایی اعلام کرد: قانون جدید مالیات بر درآمد در دست تنظیم است. منظور ما از این قانون پر کردن خزانه دولت نیست بلکه ایجاد رشد مداوم اقتصادی کشور می‌باشد. طبیعی است اگر این رشد به وجود آید، مالیات به مقدار کافی وصول می‌شود و خزانه همیشه پرتر از حالا خواهد بود. وی افزود: اعضای کمیسیون‌های مالیاتی باید امین دولت و مردم باشند و در کار شما منافع عموم و مملکت هدف است نه پر کردن خزانه و یا چیز دیگری. شما نباید به مؤدی اجحاف کنید و در ضمن نباید حق قانونی دولت را هم از بین ببرید. راه حق و عدالت، راه شماست و راه آسان و ساده‌ای هم می‌باشد. از مؤدی که به او اجحاف شده است دفاع کنید و مؤدی فراری را هم تعقیب نمایید. بنا به ادعای وی در کشور ما انقلاب عظیمی به دست شاه به وقوع پیوسته است. تحقق بخشیدن به این انقلاب و سرمایه‌گذاری در کارهای عمرانی به درآمد کافی احتیاج دارد. تأمین این درآمد باید از راه پرداخت مالیات صورت گیرد.[8]
پی‌نوشت‌ها:
[1]. اس‌دال‌ل‌ه‌ی، م‌س‌ع‌ود، اح‌ی‌ای کاپیتولاسیون و پ‌ی‌ام‌ده‌ای آن، تهران، سازمان تبلیغات اس‌لام‌ی، ۱۳۷۳، ص 80.
[2]. اح‌ی‌ائ‌ی، زی‌ن‌ب، مستشاران امریکایی در ایران به روایت اسناد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اس‌لام‌ی، ۱۳۸۲، ص 61.93
[3]. حضرت آیتالله العظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، ج 2، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۱، ص 143.
[4]. همان، ص 148 و 9.
[5]. رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، ج 2، اردشیر زاهدی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 56.
[6]. روزنامه اطلاعات، ش 11515، 25/7/1343، ص 5 و 1.
[7]. روزنامه خراسان، ش 4424، 23/7/1343، ص 1.
[8]. روزنامه کیهان، ش 6366، 23 /7/1343، ص 16.
