دوشنبه 21 مرداد 1342 / 22 ربیعالاول 1383 / 12 اوت 1963
4 بازدید
± نظر آیتالله میلانی دربارة انتخابات
آیتالله میلانی گفته است «هر وقت نظریات ما را در رادیو و جراید به معرض افکار عمومی قرار دادند و مردم منظور پیشوایان را فهمیدند و نفع و ضرر خود را تشخیص دادند، آن وقت میتوانند در انتخابات شرکت کنند». گفته میشود علما از آیتالله میلانی خواستهاند تا در قم ساکن شود.[1]
± تحویل بستههای پستی آیتالله خمینی
نعمتالله نصیری فرماندار نظامی تهران و حومه طی نامهای از ریاست سازمان اطلاعات و امنیت کشور خواست بستههای پستیای را که مصطفی خمینی برای پدرش ارسال کرده، به آیتالله خمینی تحویل داده و رسید دریافت کنند. این بستهها شامل کتابهای مختلف و نامهای از طرف مصطفی خمینی هستند.[2]
± آیتالله خمینی تحت نظر ساواک
بنابه گزارش اداره دوم ساواک، بازاریان میگویند گرچه دولت آیتالله خمینی را از زندان آزاد کرده است اما او را تحت نظر دارد و کسانی را که با وی ملاقات میکنند، شناسایی مینماید. مأموران سازمان امنیت نیز از افرادی که با آیتالله خمینی تماس دارند عکسبرداری میکنند.[3]
± رد اتهامات طیب حاجرضایی در دادگاه نظامی
در ششمین جلسة دادگاه متهمان 15 خرداد، وکیل حاج اسماعیل رضایی گفت: «تسلیم دو فقره چک به مبلغ یک میلیون ریال توسط موکل وی به دولت، دلیل اتهام وی نمیشود، زیرا دولت هنوز پول چکها را وصول نکرده است». نجد سمیعی وکیل اسماعیل خلج نیز مانند روزهای گذشته بر بیاعتبار بودن اقرار متهمان تأکید کرد. در پایان نیز حجازی وکیل محمود ذوقی گفت در آن روز عدة زیادی در بلوا شرکت کرده بودند. پس باید تمام شرکتکنندگان در بلوا، محاکمه شوند.[4]
± درخواست از ولیعهد برای شفاعت طیب نزد شاه
حسین بهبودگر از طرف انجمنهای جنوب شهر تهران و قیام ملی 28 مرداد طی تلگرافی به فرمانداری نظامی تهران و حومه درخواست کرد تا ولیعهد رضا پهلوی از پدرش بخواهد با عفو طیب حاجرضایی موافقت نماید. در نامه گفته شده «طیب تمثال اعلیحضرت فقید رضا شاه کبیر و تمثال مبارک شاهنشاه عدالتگستر را با سوزن به بدنش نقش نموده، اگر طیب علاقه به شاهنشاه و میهن نداشت این همه سوزن به بدنش نمیزد».[5]
± اسامی فعالان 15 خرداد در کاشان
مولوی رئیس ساواک تهران و مدیر کل ادارة سوم، اسامی محرکین و متهمان روز 15 خرداد شهر کاشان را به ریاست ساواک گزارش کرد. نامهای اسدالله و نصرالله مهدیزاده، محمد محتسبی، حسن تواضعی، پرویز مهدیزاده، علی یادگارینژاد، محمد ترامیده، شکرالله محکمه، علی شایقی، حسن رسولزاده، محمود پهلوانحمزه، محمد رسولزاده، تیمور جهانگیر، ناصر یگانه، عباس طباطبایی سلیمانی، حسین رضوی، قسم ضابطی، محمد تسلطی، عباس فتاحی، محمود سعادتیار، حسن شویدی، حسین زاویه، غلامحسین شایقی، حسین وطنخواه، محمد شاکرانه، محمد عطایی، عباس سهرابی، محمد و رضا فروهر، محمدابراهیم صباحی، احمد امامی، شایقی، حسن سلیمانی، حسین صمیمی و سیدمحمد سعادتیار در این گزارش دیده میشود.[6]
± آیتالله طالقانی در زندان
سیاسیپور رئیس دایرة زندان قصر، نامة آیتالله طالقانی را به ریاست زندان ارائه کرد. آیتالله طالقانی در این نامه به زمانی رئیس دادگاه عادی لشگر یک گارد، سیدمرتضی جزایری را به عنوان وکیل معرفی نموده است.[7] همچنین سیاسیپور در نامة دیگری دربارة درخواست ملاقات جداگانة همسران آیتالله طالقانی از ادارة زندان کسب تکلیف کرد.[8]
± آیتالله دستغیب تحت نظر ساواک
حسن پاکروان از ساواک مشهد خواست مکاتبات و ملاقاتهای آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب را تحت نظر بگیرد. آیتالله دستغیب پس از آزادی به مشهد عزیمت کرد.[9]
± پیشبینی مهندس بازرگان از انتخابات
مهندس مهدی بازرگان دربارة انتخابات پیشبینی کرد که به زودی از علمای دینی در این زمینه سؤال شود و آنان نیز با ذکر دلیل، خرابی انتخابات را اعلام کنند. وی میافزاید البته عمل صحیح آن است که جمعی از موجهین به صورت کتبی از دولت بخواهند در روزی مشخص در مکانی به روحانیون اجازة سخنرانی و ارائة نظر دهند و سپس این نامه را منتشر نمایند تا به اطلاع عموم مردم برسد. اگر دستگاه مانع شد، این خود «قطعیترین سند بر بطلان انتخابات و عدم آزادی» خواهد بود و اگر اجازه دادند، علما نیز نظرات خود را بیان خواهند کرد. بنابر شنیدههای مهندس بازرگان، سرهنگ مولوی و سرهنگ امجدی به جرم همکاری با بختیار از کار برکنار شدهاند و حتی شایع است مولوی در زندان به سر میبرد.[10]
± برگزاری گردهماییهای انتخاباتی با اجازه فرمانداری نظامی
نعمتالله نصیری فرماندار نظامی تهران و حومه اعلام کرد «دستهها و گروههای مختلف که به منظور تبلیغات انتخاباتی قصد تشکیل اجتماعات و جلسات سخنرانی و دادن میتینگ دارند میتوانند به فرمانداری نظامی مراجعه کنند و پروانة لازم را فوراً دریافت دارند. هر نوع تبلیغات و عملی که مخالف نظم و انتظام نباشد کاملاً آزاد است».[11] رادیو صدای ملی ایران در واکنش به این خبر اعلام کرد «حکومت نظامی همچنان در دوران انتخابات نیز برقرار خواهد بود». اعلامیة فوق «آبروی تمام تظاهراتی را که تا کنون به نفع رژیم ضد ملی کودتا برپا شده است برده و برای تمام دنیا ثابت کرده که این تظاهرات از طرف دولت سازمان داده میشود».[12] رادیو پیک ایران نیز گفت در کشوری که جبهة ملی در محاصرة قوای مسلح است و افراد آن به عناوین گوناگون در زندانها به سر میبرند، کدام اجتماعی به جز اجتماعات وابسته به حکومت میتواند مبارزة انتخاباتی داشته باشد؟[13]
± گردهماییهای انتخاباتی
بعدازظهر جلسة عمومی شورای عالی انجمنهای محلی برای تعیین، تصویب و معرفی کاندیداهای تهران تشکیل گردید. در این جلسه، نفیسی شهردار تهران نیز حضور داشت.[14] در اجتماع کارگران در محوطة کارخانه سیلوی، نمایندگان کارخانههای سیلو، قند ورامین، بلورسازی، شیر پاستوریزه، نمایندة کارگران حمل و نقل، دبیر سندیکاهای آرایشگاهها و کورهپزخانهها سخنرانی کردند. گردهمایی با سخنان قراچرلو مدیر کل وزارت کار به پایان رسید.[15] در اصفهان،[16] شیراز،[17] بهبهان،[18] مراغه، بوئین، میاندشت، داران، فریدونشهر، مرودشت، الیگودرز، بروجرد، و گلپایگان[19] نیز برنامههای مشابهی برای رونق بخشیدن به فضای انتخابات برگزار شد. برخی از خبرهای روزنامههای امروز نیز حاکی است مردم قزوین و حومه ـ طالقان، آبیک و زیاران، ـ از ثبتنام برای دریافت کارتهای الکترال استقبال کردهاند.[20] همچنین، 111 تن از زنان کارگر داروپخش[21] و زنان کارمند شرکت ملی نفت ایران امروز در نامهای به نخستوزیر مراتب قدردانی خود را از اقدامات شاه اعلام کردند.[22]
± وزیر کشور ترکیه در ایران
بعدازظهر امروز حفظی اوغوزبکآتا وزیر کشور و سخنگوی رسمی دولت ترکیه به همراه همسرش وارد تهران شد و مورد استقبال پیراسته، وزیر کشور، نفیسی شهردار تهران و نمایندگان وزارت خارجه و اعضای سفارت ترکیه قرار گرفت. وفا پوریراز استاندار طرابوزان، نمیک کمال استاندار دیاربکر و همسرانشان در این سفر وزیر کشور ترکیه را همراهی میکنند.[23]
± سفر دبیرکل اوپک به ژنو
فؤاد روحانی دبیر کل سازمان کشورهای تولیدکنندة نفت به ژنو سفر کرد. محافل مطلع در تهران اتفاق نظر دارند هماکنون که کشورهای عضو در مذاکره با کمپانیها به روشی مشترک رسیدهاند، احتمال اینکه کمپانیهای مذکور قطعنامههای آنان را بپذیرند بسیار بیشتر شده است. همچنین شرکتهای نفتی اکنون ناچارند با دبیر کل اوپک وارد مذاکره شوند و این خود موفقیت دیگری برای این سازمان میباشد.[24]
± ملاقات وابستة اقتصادی هندوستان با معاون وزارت اقتصاد
صبح امروز، دان وابستة اقتصادی سفارت هندوستان در تهران با ضیایی معاون بازرگانی وزارت اقتصاد دیدار و گفتگو کرد. گسترش روابط بازرگانی و تجدید قرارداد میان دو کشور در این جلسه به بحث گذاشته شد.[25]
± علت انحلال دانشسرای عالی
عصر امروز وزیر فرهنگ در نشست مطبوعاتی به اظهارنظرهای مطرح در محافل نسبت به مسئلة انحلال دانشسرای عالی اشاره کرد و گفت «موضوع، موضوعی فنی است. بنابراین اظهار نظر در این باره نه جایز است و نه معتبر... با کمال تأسف به واسطة نقص اساسی که در قانون و اساسنامة این مؤسسه بود نه تنها عدة کافی برای احتیاجات فرهنگ کشور تأمین نمیکرد بلکه عدة غیرلازم تربیت میکرد که سربار میشدند».[26] این در حالی است که رادیو صدای آزاد ایران، به نقل از منابع خود در ایران، ادعا کرد دلیل اصلی انحلال این دانشسرا مخالفت استادان و دانشجویان آن با اقدامات شاه بوده است. همچنین گفته میشود ایشان از تشکیل اجتماع در حمایت از شاه خودداری کرده و دست به اعتصاب زدهاند.[27]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج1: آیتاللّهالعظمی سیدمحمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 292.
[2]ـ معادیخواه، عبدالمجید، راز طوفان: یادنامة آیتالله سید مصطفی خمینی، تهران، بنیاد تاریخ انقلاب اسلامی، 1378، ص 72.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 58.
[4]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 1.
[5]ـ آزاد مرد: طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 169.
[6]ـ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 385 و 388.
[7]ـ بایگانی اسناد دفتر ادبیات انقلاب اسلامی.
[8]ـ همان.
[9]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج10: نفس مطمئنه؛ شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 147.
[10]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 66.
[11]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11164، 22/5/1342، ص 1.
[12]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 115، 24/5/1342، ص 17 و 19.
[13]ـ همان، ص 2 و 6.
[14]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11162، 20/5/1342، ص 1.
[15]ـ روزنامه کیهان، ش 6016، 22/5/1342، ص 1 و 9.
[16]ـ همان، ص 9.
[17]ـ همان، ش 6015، 21/5/1342، ص 1 و 9.
[18]ـ همان، ش 6016، 22/5/1342، ص 9.
[19]ـ همان، ش 6015، 21/5/1342، ص 7.
[20]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1895، 21/5/1342، ص 8.
[21]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 13.
[22]ـ همان، ص 15.
[23]ـ روزنامه مهر ایران، ش 1897، 23/5/1342، ص 1.
[24]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11163، 21/5/1342، ص 16.
[25]ـ روزنامه پست تهران، ش 2964، 21/5/1342، ص 1 و 8.
[26]ـ روزنامه کیهان، ش 6016، 22/5/1342، ص 1و 9.
[27]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 116، 26/5/1342، ص 10.
