سهشنبه 24 فروردین 1344 / 10 ذیالحجه 1384 / 13 آوریل 1965
7 بازدید
آیین سلام عید قربان در حضور محمدرضا پهلوی
آئین سلام عید قربان، ساعت 10 صبح در کاخ مرمر و با حضور شاه برگزار شد. در این مراسم امیرعباس هویدا به نیابت از اعضای دولت این عید را به شاه تبریک گفت؛ سپس نمایندگان سیاسی تعدادی از کشورهای اسلامی در این مراسم شرکت کردند.[1]
سفیر جدید ایران در آمریکا
غلامعباس آرام وزیر امور خارجه امروز در دیدار با محمدرضا پهلوی در کاخ مرمر، خسرو خسروانی را به عنوان سفیر ایران در واشنگتن معرفی کرد.[2]
پنجمین جلسه کنفرانس مسائل کودکان
اعضای کنفرانس مسائل کودکان در تهران، در پنجمین جلسه خود موضوع تأثیر بدی تغذیه در رشد کودکان و جلوگیری از این نقیصه را بررسی کردند.[3]
مصاحبه وزیر امورخارجه درباره روابط با کشورهای اسلامی و موضوع فلسطین
غلامعباس آرام وزیر امور خارجه به مناسبت عید قربان درباره اوضاع کنونی جهان اسلام و رابطه ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس سخنانی مطرح کرد. وی رابطه با این کشورها را بر اساس حسن همجواری دانست و اعلام کرد ایران چشم طمع به این کشورها ندارد. وی مدعی شد حکومت پهلوی در پی حل بحران فلسطین بر اساس حق و عدالت و بر پایه قطعنامههای سازمان ملل متحد است.[4]
مشکلات فراوان سیستان و بلوچستان از نگاه استاندار
پیشازظهر امروز استاندار سیستان و بلوچستان اعلام کرد این استان به دلیل عقبماندگیهای فراوان نیاز به عملیات وسیع عمرانی و آبادانی دارد. وی مشکلات آب را در این استان بسیار مهم دانست و نیازهای این استان را در زمینه آبیاری کشاورزی، اصلاح قناتها، اصلاح باغداری، احداث جاده آسفالته، کمک به تولید گندم، ساخت درمانگاه و جلوگیری از ابتلا به بیماری، ساخت مدرسه، ساخت پرورشگاه، ساخت کارخانه و حل مشکلات بسیار اجتماعی استان، به ویژه مشکلات بسیار بانوان دانست؛ البته وی اعلام کرد در صورت تأمین اعتبار، انجام همه این موارد انجام شدنی است.[5]
گزارش خبرگزاری پارس از مجلس شکرگزاری مردم نیشابور
خبرگزاری پارس گزارش داد که عصر امروز در نیشابور یک مجلس شکرگزاری در مسجد جامع این شهر برگزار شد و مردم برای نجات شاه از ترور دعا کردند.[6]
سفر محمدرضا پهلوی به شیراز
بعدازظهر امروز شاه به استان استان فارس سفر کرد.
در فرودگاه شیراز [باقر] پیرنیا استاندار فارس، اسداله علم رئیس دانشگاه پهلوی، سرلشکر [فتحالله] مینباشیان فرمانده واحدهای جنوب، نمایندگان استان در مجلس شورای ملی، سرپرست شهربانیهای فارس، شهردار شیراز و ... حضور داشتند.
محمدرضا از فرودگاه به حرم مطهر حضرت شاهچراغ رفت.[7]
سفر اشرف پهلوی به اندونزی
اشرف پهلوی امشب برای شرکت در مراسم دهمین سالروز کنفرانس باندونگ راهی اندونزی شد.
[مجید] رهنما معاون وزارت امورخارجه و سفیر اندونزی در ایران همراه وی هستند.[8]
گزارش خبرگزاری پارس از اجتماع مردم مشهد در مسجد جامع گوهرشاد
به گزارش خبرگزاری پارس، تعدادی از مردم مشهد در مسجد جامع گوهرشاد تجمع و برای سلامتی محمدرضا پهلوی دعا کردند.[9]
گزارش رادیو پیک ایران درباره اخبار ضدونقیض از ترور شاه
رادیو پیک ایران در گزارش ساعت 18 امروز خود خبرهای خبرگزاریهای داخلی و خارجی را درباره ترور شاه ضد و نقیض دانست و گفت: این از ویژگیهای رژیمهای کودتا و وابسته به امپریالیزم است. در این گزارش به مشکلات بسیار کشور و اختناق حاکم بر مردم توسط ساواک اشاره شده و اعلام شد که 22 میلیون ایرانی در زندان بزرگ پهلوی در حبس هستند و تنها راه نجات از این وضعیت اتحاد نیروهای ملی و برخاستن علیه حکومت پهلوی است که به یقین نتیجه خواهد داد.[10]
گزارش رادیو مسکو از بحرین
در گزارش ساعت 13 رادیو مسکو درباره اوضاع بحرین و ظلم انگلیسیها به مردم این جزیره آمده است: «شنوندگان عزیز. اکنون هزاران نفر از افراد میهنپرست بحرین در زندان به سر میبرند. چند روز پیش گروهی از حقوقدانان عرب برای مدافعه از میهنپرستان با هواپیما وارد منامه شدند. حقوقدانان مزبور را در فرودگاه بازداشت کردند و پس از چند ساعت از بحرین اخراج نمودند. یک افسر انگلیسی گفت ما در اینجا تمام زمام حکومت را در دست خود داریم و شخصاً تصمیم میگیریم که چگونه باید رفتار کنیم.
حکومت استعماری انگلستان در بحرین جز تیراندازی به روی تظاهرکنندگان و غارت ثروتهای طبیعی بحرین و استثمار بیرحمانه سکنه محلی و استبداد و زورگویی مفهوم دیگری ندارد. تظاهرات ضدامپریالیستی و ضد استعماری در بحرین یک ماه قبل با شروع اعتصاب 5 هزار نفر از کارگران بندری در مناطق محرق و جوفی، کارگران چندین مؤسسه صنعتی و همچنین کارمندان ادارات و دانشآموزان دبیرستانها از نفتگران پشتیبانی نمودند [و] اعتصاب نفتگران به اغتشاشات عمومی مبدل گردید. این خواستها به اتفاق آرا اعلام شده است. اولاً باید حقوق دموکراتیک و حق تأسیس سازمانهای سندیکایی به سکنه بحرین واگذار گردد و ثانیاً کلیه زندانیان سیاسی آزاد گردند. پایههای سیادت استعماری انگلستان در بحرین متزلزل شده است. استعمارگران هر روز نیروهای نظامی جدیدی در جزیره بحرین پیاده میکنند. ترور خونین نمیتواند سکنه بحرین را مرعوب سازد و اراده آنها را درهم بکشند. آتش انتقام بر اثر ریخته شدن خون میهنپرستانی که کشته شدهاند زبانه خواهد کشید».[11]
گزارش بیبیسی از تلاش اوپک برای جلوگیری از کاهش قیمت نفت
در گزارش بخش فارسی رادیو لندن درباره قطعنامه اخیر اوپک درباره کاهش قیمت نفت آمده است: «خبرنگار بیبیسی در گزارش خود در روز شنبه گذشته از ژنو نوشت که مهمترین این قطعنامه مربوط به مسأله جلوگیری از کاهش بهای نفت خام در جهان است. مقامات اوپک کار کنفرانس را موفقیتآمیز خواندند ولی این موفقیت ظاهراً مربوط به اتخاذ روش واحدی از جانب اعضا در قبال مسأله بهای نفت بوده نه پیدا کردن راهحل این مسأله. در واقع کاهش اخیر بهای نفت در انگلستان شدت رقابت کنونی را در بازارهای نفت جهان نشان میدهد.
وزیر نفت عراق خواهان آن شده که اوپک به عوض آنکه بکوشد تا با همکاری شرکتهای نفت بهای نفت را ثابت نگهدارد در پی آن باشد که خطمشی مستقلی برای خود اتخاذ کند. برخی از اعضای اوپک برآنند که اوپک باید روش مذاکرات خود را با شرکتهای نفتی در آینده محکمتر کند تا شرکتها کمتر امکان و توانایی مانور داشته باشند. هر گونه روشی در اینباره اتخاذ شود با مسأله فزونی ارزش نفت بر تقاضای آن در جهان باقی است. یکی از موضوعاتی که در کنفرانس مورد توجه فراوان قرار گرفت پیشنهاد دولت ونزوئلا در ماه دسامبر گذشته دائر بر لزوم محدود کردن میزان افزایش تولید نفت به منظور هماهنگ ساختن آن با مقدار تقاضای نفت در جهان بوده است.[12]
تکذیب ترور شاه توسط سفارت ایران در آلمان غربی
امروز سفارت ایران در آلمان غربی گزارشهای مبنی بر ترور شاه را تکذیب کرد و در بیانیهای اعلام کرد در زد و خورد بین دو نفر از اعضاء گارد یک سرباز کشته و 3 نفر مجروح شدند.[13]
جلسه سوسیالیستهای نهضت آزادی درباره ترور شاه
شماره 20/210 الف
تاریخ: 28/1/44
موضوع: جلسه حوزهای سوسیالیستها (نیروی سوم)
ساعت 10 روز سهشنبه 24/1/44 جلسه حوزهای جامعه سوسیالیستهای نهضت ملی ایران (نیروی سوم) در منزل محمدرضا گودرزی عضو حوزه دانشجویی جامعه سوسیالیستها واقع در خیابان سمنگان خیابان مسعود سعد، دست چپ خیابان خاکی پهن و بزرگ بنام میدان، دست راست پلاک شماره 525 تشکیل گردید. افراد شناخته شده عبارتند از اصغر طالبی، اسمعیل حمیدی، نظام خلیقی، حسین رمضانی و مطالب زیر در این حوزه به مورد بحث گذاشته شد و تمام وقت حوزه درباره حادثه دربار و سایر مطالب سپری شد و وقتی برای تدریس مارکسیسم و دمکراسی نوین باقی نماند. ابتدا بحث اخبار توسط محمدرضا گودرزی شروع شد و اظهار داشت واقعه تیراندازی به شاه را رفقا میدانند و تا آنجایی که میتوانم اطلاعات در اختیار رفقا بگذارم این است که اگر این تیر به هدف میخورد، در شرایط بسیار خوبی بود زیرا نیروهای ملی آمادگی کامل دارند و در هر حال به نتیجه مطلوب میرسید.
حمیدی سئوال کرد این حرف شما نظر جامعه (جامعه سوسیالیستها) است؟ گودرزی جواب داد نظر جامعه تا این حد است که گفتم. طالبی گفت چگونگی جریان را نمیدانید؟ گودرزی گفت بیش از این مجاز نیستم حرف بزنم. خلیقی سئوال کرد آنچه برای افراد قابل اهمیت است این است که بدانند آخر چگونه شما میفرمائید اگر این تیر به هدف میخورد در شرایط بسیار خوبی بود و نیروهای ملی آمادگی دارند؟ بفرمائید کدام نیروها؟ اگر ما هم جزو نیروهایی که شما میفرمایید هستیم بایستی بفرمائید که آمادگی ما چیست؟ و چگونه ما آمادگی داریم؟ الساعه ما آمادگی نداریم که چهار نفر دور هم جمع شده و درد دلهایمان را بکنیم، آن وقت شما میگوئید آمادگی داریم، کدام آمادگی؟ کدام جانشینی؟ نیروهای ملی چه کسی را برای بدست گرفتن امور تعیین نمودهاند؟ من معتقدم که بایستی این مسائل روشن شود. ما در این موقعیت اختناقآمیز دور هم جمع نمیشویم که یک مشت حرفهای مبهم و غیرقابل تفهیم به هم بزنیم. نیروهای ملی یعنی چه؟ من نیروهایی نمیبینم که شما همیشه دم از نیروها میزنید. ما یک سئوال را از حزب میکنیم دو ماه طول میکشد تا به ما جواب بدهند، این شد نیرو؟! حال اگر نیرویی سراغ دارید که ما از آن اطلاع نداریم آن چیز دیگری است.
گودرزی در اینجا تغییر رنگ داده و شروع کرد از خلیقی تجلیل کردن و با کلمات قاطع و جدی اظهار داشت سئوالات رفیق خلیقی وقت جلسه امروز ما برای تدریس مارکسیسم و غیره را نمیدهد و پیشنهاد میکنم تمام وقت جلسه را به تجزیه و تحلیل اوضاع اختصاص دهیم.
رأی گرفتند، تصویب شد و گودرزی شروع به پاسخگویی نموده و با همان هیجان اظهار داشت اولاً من دستور داشتم این موضوع را به کسی نگویم، ما حس میکنیم در رفقا یک نوع یأس بوجود آمده و رفیق با ارزش ما خلیقی خیلی ناامید هستند. خیلی خیلی محرمانه میگویم که ابتدا نبایستی کسی از این مطلب آگاه باشد. جبهه جدید در ظرف چند روز موجودیت خود را اعلام خواهد نمود. خلیقی گفت این حرفی است که یکسال است میگویند. گودرزی جواب داد تمام کارها آماده است فقط مانده بود مخالف نهضت آزادی آن هم حل شده و قرار است در ظرف چند روز یا نماینده نهضت آزادی موافقت خود را مبنی بر اعلام وجود جبهه جدید اعلام دارد یا اینکه اعضاء جبهه نهضت آزادی را کنار بگذارند، ولی آنچه مسلم شده فروهر از زندان پیغام داده که دست به دست نکنید و مردم را دلسرد نکنید و هرچه زودتر وجود جبهه را اعلام دارید که این موضوع به احتمال قوی تا آخر این ماه عملی میشود. مطلب دیگر اینکه ما خیال میکنیم مردم خاموش هستند در صورتی که من چند روز است با چند نفر معلم در مدرسه روبرو شدهام، واقعاً اقرار میکنم که ما در مقابل آنها صفر هستیم و در حقیقت هم از لحاظ تئوری و هم از نظر فداکاری بیشتر از ما هستند و ما اینها را میگوئیم نیروهای عملی و در صورت آماده شدن مسائل برای انقلاب کاملاً آمادگی دارند. خلیقی گفت پس تنها کسی که در میان نیروها آمادگی ندارد ما سوسیالیستها هستیم؟ گودرزی جواب داد ما هم آمادگی داریم ولی نمیخواهیم دستگاه ما را عامل بشناسد. این به تجربه رسیده است که در جبهه جدید ما رل عمده را داریم ولی توانستهایم مسئولیت را بیشتر متوجه دیگران سازیم. از نظر دستگاه مثلاً در ماهنامه شماره 13 سوسیالیسم هم دکتر مصدق و هم سوسیالیستهای ایرانی مقیم اروپا تشکیل جبهه جدید را تبریک گفتهاند ولی ما نگذاشتیم این موضوع به گوش سازمان امنیت برسد زیرا اگر این تبریک را میدانستند دست ما را میخواندند. دیگر اینکه دستور حزبی اینست که امکان تغییراتی در دستگاه حاکمه میرود و افراد موظفند کاملاً برای روزهای انقلابی آمادگی داشته باشند.
خلیقی سئوال کرد دستور حزبی یعنی چه؟ چه کسی از هیأت اجرائیه مسئولیت این دستور را بعهده گرفته است؟ گودرزی جواب داد هیئت اجرائیه همانها هستند که میشناسید و من که رابط تشکیلاتی شما هستم از حزب این دستور را دارم که به افراد مورد ارتباط و اعتماد خودم بگویم که در این روزها آمادگی داشته باشید و علتش هم اینها است که گفتم و خواهم گفت. ناطق ادامه داد موضوع بسیار جالب آن است که احمد آرامش با کمال شهامت و شجاعت نامهای به جانسون نوشته و تمام عیوب کار را برای رئیسجمهوری امریکا شرح داده و نوشته است ما انتظار داشتیم دخالت شما در ایران یک ثبات سیاسی و اقتصادی بوجود آورد. ما قبل از دخالت شما در کارهای داخلی کشورمان همیشه به ممالک خارجی گندم میفروختیم و وضع اقتصادی متوازنی داشتیم ولی به اصطلاح کمکهایی که شما به اسم ملت ایران میکنید مبلغ زیادی از این پولها اصولاً به ایران نمیرسد و در بانکهای آمریکا به حساب شاه در رأس کار گذاشتهاید. (شاه) اعمال دیکتاتوریش به جایی رسیده که من و امثال من در داخل خانههای خود نمیتوانیم مطالعهای بکنیم یا از اخبار دنیا مطلع شویم یا چیزی را بنویسیم و در هر حال من این نامه را به هزار زحمت توسط سفیر شما برایتان مینویسم و میگویم نارضایتی ملت ایران به خصوص کادر اداری به جایی رسیده که نشانهاش ترور منصور بود. آقای جانسون من از شما سئوال میکنم تیری که به منصور خورد روزی به مغز آدمک شما (شاه) خواهد خورد، آن وقت است که آمریکاییهای مقیم ایران را به دریا خواهند ریخت. ناطق ادامه داد از 28 مرداد به این طرف شجاعترین شخصیتی است که مطالب را این طور واضح برای آمریکائیها نوشته و اثرش هم فوراً معلوم شد و آن نطق دین راسک بود که چند روز پیش گفت در تمام کشورهای عضو سنتو از نظر اجتماعی و اقتصادی تغییراتی داده شده ولی در ایران همان رویه دوران حکومت منصور اعمال میشود.
اسمعیل حمیدی سئوال کرد که بالاخره ما نفهمیدیم موضوع تیراندازی به طرف شاه اساسش چه بوده؟ اگر به شاه آسیبی نرسیده چرا سلام عید قربان را خصوصی اعلام نمودند؟ گودرزی اظهار داشت بنده عرض میکنم بیش از آنچه گفتم مجاز نیستم حرف دیگری بزنم ولی شرح مختصری از نتایج سودمند این حادثه میدهم. به طوری که گفتم همه نیروها با این موضوع موافق بودند که اگر این تیر کار خودش را میکرد یک اوکازیون بسیار ذیقیمتی به نفع نیروهای ملی پیش آمده بود و بالاخره یا آمریکائیها جمهوری اعلام میکردند و یا یک ترتیبی داده میشد، ولی نیروهای ملی معتقدند که مسئله جانشینی بعد از انقلاب باید حل شود.
خلیقی سئوال کرد که تکلیف هرج و مرج چه میشد؟ و ناامنی که بدون تعیین جانشین و با توجه به اختلاف نظرها، به خصوص در میان نیروهای ملی بوجود میآمد و گناهش به گردن که بود؟ گودرزی جواب داد ما این اصل را قبول داریم که در مواقع کودتا و انقلاب مقداری قربانی لازم است که پس هرج و مرج اشکالی نداشت، ولی نتایج که گفتم در هر حال برای اذهان عمومی و برای افسران گارد و برای ارتش بطور کلی این مسئله پیش آمده که به آنها نیز اعتمادی نیست و این خود از نظر روانی یک شوکی است برای افسران ارتش، به خصوص افسران گارد سلطنتی که این خودبخود به نفع نیروهای ملی تمام میشود و نیروها به تمام قوا بایستی از این نابسامانی فکری افسران استفاده کنند. نتیجه دومش این است که سیاست خارجی در هر حال توجهش به نارضایتی مردم معطوف میشود و خلاصه ناگزیر بایستی فکری بکنند و این فکر نیز به عقیده ما این است که ممکن است سیاست خارجی دست به طرف نهضت ملی دراز کند. گودرزی گفت خبر دیگری دارم که روزنامه (شعله خوزستان) که تودهایها در اهواز انتشار میدهند قرار شده برای ما بیاورند و ما هم ماهنامه سوسیالیسم و از نشریات خودمان را برای آنها بفرستیم و امروز نیز ساعت چهار مقداری از روزنامه مزبور برای من خواهد رسید. در صورتی که تشکیلات صلاح بداند برای رفقا تقدیم میشود.
سپس اسمعیل حمیدی گفت یکی از کارمندان وزارت دارایی که نمیخواهم اسمش را ببرم راجع به حادثه دربار اظهار داشت که دستگاه اولاً از وجود جبهه ملی با اطلاع شده. ثانیاً در ارتش هم میخواهند تجزیهای بوجود آورند و ممکن است چند نفر از امرای ارتش را مثل چند سال گذشته دستگیر و به سرنوشت قرهنی و غیره دچار نمایند. لذا این تراژدی را بوجود آوردهاند و اگر دقت شود این ترور هم درست مثل سال 27 بود یعنی منبع تحقیق را از بین بردند کما اینکه هم تیرانداز اولی و هم تیراندازان دومی و هم باغبانی که ناظر جریان بوده از بین رفته. یعنی نتیجه این میشود که خواستهاند آثار تحقیق و علائمی باقی نماند و به همین دلیل اگر این موضوع ریشه ملی داشت نقشه صحیح تنظیم میشد. در هر حال آینده نشان خواهد داد که این فرضیه درست است یا خیر و با رهبران نیروهای ملی چه معاملهای بشود و در مورد فرماندهان ارتش چه تصمیماتی گرفته شود. در هر حال طبق گفته آن مقام این موضوعات بیارتباط با مسافرت شاه به اطریش و لندن و تضادهای سیاسی انگلستان و آمریکا نیست.
ساعت 11:30 جلسه ختم و جلسه آینده به روز سه شنبه ساعت 19:30 در منزل اصغر طالبی موکول شد.
نظریه منبع - مطالب این گزارش صددرصد از هیئت اجرائیه جامعه سوسیالیستها سرچشمه گرفته و دستوردهنده نیز سرشار میباشد، ولی موضوع قابل توجه برای ما این است که محمدرضا گودرزی رفته رفته اعتمادش جلب میشود. زیرا گفت در نظر داریم در این منزل که طبق نظر رفقای دانشجو تغییر دادهایم به جای دورتری کارهایی انجام دهیم و لازم میدانم در شرایط مناسب پسر دکتر متیندفتری (هدایتاله متیندفتری) و باقر کاظمی را با شما آشنا سازم، چون ممکن است بوجود رفقا در مواقع ضروری احتیاج داشته باشیم. در هر حال جریانات به نفع ما که با گودرزی بایستی در تماسها نزدیک باشیم پیش میرود و در عین اینکه مطالب مهم میباشد و گودرزی در کارهای مهمی دست دارد، اقدام بایستی طوری صورت گیرد که مأمور حفظ شود و شناخته نشود. این نکته نیز لازم به توضیح است که سایر افراد حوزه آدمهای به اصطلاح ساده و خنگی میباشند لذا اگر چیزی از مطالب این گزارش ظاهر شود، جریان به طور کلی روی مأمور دور میزند.
نظریه رهبر عملیات - اقدام مستقیم در مورد این خبر به احتمال قوی باعث شناسایی منبع مربوطه خواهد گردید.[14]
سخنرانى آیتالله طالقانى در زندان
نماز عید قربان به امامت آیتالله طالقانی و با حضور تعدادی از زندانیان سیاسی و عادی زندان قصر برگزار شد.[15]
[1]. بولتن عادى خبرگزارى پارس، 24/01/1344، ش 24، ص 3.
[2]. همان، 25/01/1344، ش 25، ص 5.
[3]. همان، 24/01/1344، ش 24، ص 4.
[4]. همان، ص 5.
[5]. همان، ص 6.
[6]. همان، ص 9.
[7]. همان، ص 10.
[8]. همان، 25/01/1344، ش 25، ص 2.
[9]. همان، 24/01/1344، ش 24، ص 1.
[10]. بولتن محرمانه خبرگزارى پارس، 25/01/1344، ش 18، ص 22.
[11]. همان، ص 25.
[12]. همان، ص 26.
[13]. همان، ص 34.
[14]. مرکز بررسى اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ترور شاه ( حادثه کاخ مرمر به روایت اسناد ساواک )، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 123.
[15]. بازرگان، مهدی، یادداشتهاى روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 356.
