سهشنبه 8 اردیبهشت 1343 / 15 ذیحجه 1383 / 28 آوریل 1964
8 بازدید
پاسخ آیت‌الله مرعشى به تلگرام علماى تبریز
امروز آیت‌الله العظمى سیدشهاب‌الدین مرعشى نجفى به تلگرام علماى تبریز در مورد دستگیرى مجدد آیت‌الله قاضى پاسخ داد.
در این نامه آمده است: «مرقوم شریف که حاکى از تعدى و تجاوز مأمورین دولت نسبت به یکى از فرزندان رشید و مجاهد اسلام و تجدید مصیبت به عالم روحانیت یعنى تبعید مجدد حضرت مستطاب حجت‌الاسلام والمسلمین آقاى حاج میرزا محمدعلى آقا قاضى طباطبایى دامت برکاته واصل و موجب تأثرات شدید گردید. عواقب وخیمه این‌گونه اعمال جائرانه و ظالمانه قهراً متوجه خودشان خواهد بود». آیت‌الله مرعشى نجفى ابراز امیدوارى کرده است که بزودى وسایل استخلاص آیت‌الله قاضى و سایر آقایان زندانى فراهم آید.[1]
اعتراض به‌دستگیرى آیت‌الله قاضى طباطبایى
امروز در تبریز اعلامیه‌هایى در اعتراض به‌دستگیرى آیت‌الله قاضى طباطبایى در میان مردم پخش شد. به گزارش ساواک، این اعلامیه‌ها با عنوان «پیام مردم آذربایجان به ملت مسلمان ایران و سایر ملل آزادى‌خواه جهان که مفاد آن علیه مصالح کشور و در مورد دستگیرى سیدمحمدعلى قاضى طباطبایى بوده وسیله ایادى وى از تهران به تبریز رسیده بین عناصر وابسته به جبهه ملى و بازاری‌هاى مخالف، مخفیانه پخش گردیده است».[2]
اعلامیه‌هاى مشابهى نیز با امضاى «اهالى تبریز» در شهر تهران توزیع شد.[3] در این اعلامیه با اشاره به وقایع چند ماه اخیر بویژه آزادى آیت‌الله خمینى و اتهام همکارى روحانیت با دولت به «بازگشت مجاهد بزرگ و رهبر آذربایجان حضرت آیت‌الله قاضى طباطبایى بعد از چندین ماه توقیف و محدودیت» به تبریز پرداخته مى‌نویسد: در حدود 10هزار مردم زجرکشیده با شعار آسمانى نصرمن‌الله و فتح قریب در نهایت نظم و آرامش همراه اتومبیل معظم‌له از خیابان‌هایى که مملو از جمعیت بود گذشتند و احساسات مذهبى خود را به طرز عاقلانه‌اى ابراز داشتند. لذا آقاى منصور دستپاچه فهمید که ملت ایران جداً در اجراى خواسته‌هاى مشروع و قانونى خود پافشارى مى‌کند. این بود که چهره پنهانى خود را نشان داد و کماندوهاى مست خود را مأمور کرد مجدداً پس از چندین ساعت، نیمه شب همان روز وحشیانه از در و دیوار به خانه‌اش بریزند و خانواده بى‌گناهش را با سلاح‌هاى آتشین تهدید کنند و با بى‌رحمى و درندگى، معظم‌له را به تهران و قزل‌قلعه منتقل کنند و از همه مسخره‌آمیزتر اینکه در سازمان امنیت، معظم‌له را مجبور مى‌کنند که نامه مرقوم فرمایند که گویا چیزى نیست». این اعلامیه سپس خطاب به مردم جهان مى‌نویسد: بدانید این همه تلاش‌هاى مذبوحانه هیئت حاکمه براى چند صباح ادامه دیکتاتورى و کوبیدن نهضت مقدس و تاراج هرچه بیشتر ثروت‌هاى ما به دست اجانب است. ملت ایران بدانید دستگاه حاکمه با تمام قدرت براى تسلط امپریالیسم انگلیس و روسپى طنازش اسرائیل مى‌کوشد و در بسط صهیونیسم از ریختن خون جوانان ما و دزدیدن رهبران ملى و مذهبى ما و ایجاد هرگونه مشکلات در راه ترقى ملى خوددارى نمى‌کنند.
در بخش دیگرى از این اعلامیه آمده است: این بریتانیاست که براى حفظ منافع خود این همه مصایب براى ما فراهم مى‌آورد و نهضت عظیم و مترقى ما را با تمام قواى خود و عمالش مى‌کوبد و بدانید رؤساى بى‌شخصیت، عرضه اداره امور را ندارند و حتى براى جلوگیرى از اعتصاب مردم دست به دامن رهبران ما مى‌گردند و فقط طوطى‌وار براى به تأخیر انداختن انقلاب نهایى ما یاوه‌سرایى مى‌کنند. نویسندگان این اعلامیه خطاب به ملت ایران تأکید مى‌کنند که مردم آذربایجان هم‌دوش شما برادران خود براى تحصیل حکومت مشروع و قانونى از پاى نخواهد نشست و یورش‌هاى مأمورین سازمان را همه با هم [خنثى] مى‌کنیم.[4]
وضعیت سیاسى آیت‌الله خادمى
ساواک اصفهان در گزارشى از وضعیت سیاسى آیت‌الله حسین خادمى، با اشاره به اخذ قولى که از وى درباره عدم اعمالى برخلاف مصالح به عمل آمده، از ساواک مرکز مى‌پرسد «با توجه به اینکه نامبرده قبلاً قول داده که در آینده عملى برخلاف مصالح کشور انجام ندهد، تقاضا نموده اوامر عالى را مجدداً در مورد دستگیرى وى و اعزام به مرکز و یا مراقبت دقیق از نامبرده ابلاغ فرمایند که طبق دستورات عمل نماید». در ذیل این گزارش آمده است: «به عرض تیمسار قائم‌مقام ریاست ساواک رسید مقرر فرمودند از نامبرده تعهدات لازم اخذ شود. ضمناً اعمال نامبرده را تحت مراقبت قرار دهید».[5]
دیدار یکی از رهبران جبهه ملی با مقام سفارت آمریکا
عبدالرحمن برومند از رهبران جبهه ملى در دیدار با یکى از اعضاى سفارت امریکا از اختلافات درون جبهه ملى سخن گفت. عضو سفارت با اشاره به فعالیت روحانیان در مبارزه با رژیم شاه در گزارش خود از این دیدار مى‌نویسد: «در مورد ملاها، برومند قبول کرد که مقاصد نهایى آنها با مقاصد جبهه ملى‌ها هماهنگ نبود. وى گفت اگرچه هر دو گروه این مطلب را فهمیده‌اند ولى اگر قرار است چیزى به تصویب برسد این دو گروه بایستى به یک راه سازش عملى دست یابند. به عقیده برومند، فردى که به احتمال زیاد رهبرى ائتلاف را در مخالفت با دولت به عهده خواهد داشت، شاپور بختیار خواهد بود که در حال حاضر حزب ایران را در دست دارد».
در بخش نظریه این گزارش آمده است: «عدم دقت درباره اینکه این ائتلاف چگونه باید شکل گیرد و به محض اینکه برقرار شد چه کار باید بکند (برومند گفت همه کس مخالف تظاهرات خیابانى هستند) و اینکه روش رهبرى کنونى نسبت به تغییرات حاصله چه خواهد بود، مرا وادار به این فکر کرد که تعداد زیادى از مراتب فوق همچنان یک آرزوى توخالى از جانب بعضى از اعضاى جوان جبهه ملى باقى مى‌ماند. اگر چنین اتفاقى بیفتد، بویژه تحت رهبرى بختیار، چنین به نظر مى‌رسد که این یک تحول مهم سیاسى و از نظر رژیم یک تحول بسیار خطرناک خواهد بود».[6]
تحلیل سفارت امریکا از شخصیت شاپور بختیار
سفارت امریکا در تهران در گزارش «غیرقابل انتشار براى خارجیان» با طبقه‌بندى «سرى» درباره «شاپور بختیار عضو شوراى مرکزى جبهه ملى»، ضمن ارائه زندگى‌نامه به نسبت مفصلى از وى، شخصیت او را نیز براى مخاطبان گزارش تحلیل کرد. در این گزارش آمده است: شاپور بختیار رهبر جناح طرفدار عمل جبهه ملى، عضوى از شوراى مرکزى جبهه و عضو کمیته اجرایى حزب ایران مى‌باشد که یکى از ارکان اصلى جبهه ملى است. او آماده مى‌شود که با اللهیار صالح رهبر جبهه ملى براى کنترل جنبش بى در و پیکر سازمان داده شده مخالف، رقابت کند.
او صالح را پیر و خیلى میانه‌رو براى هدایت مؤثر جبهه ملى توصیف مى‌کند و رهبرى جبهه ملى را براى موقعیت بدون نظم فعلى آن سرزنش مى‌کند. بختیار جبهه ملى را به یک حزب سازمان داده شده قوى با اتکاى بر جوانان مبدل خواهد نمود. این گزارش مى‌افزاید: او که رئیس اسبق کمیته جبهه ملى دانشگاه است از کاهش نفوذ جبهه ملى در میان دانشجویان دانشگاه تهران و ملازم آن رشد نفوذ رقباى اصلى جبهه ملى، حزب توده (کمونیست) و نهضت آزادى ایران فناتیک که در جهت مذهب است، مضطرب مى‌باشد.
بختیار با انقلاب مخالف است و حزبى را ترجیح مى‌دهد که بتواند به اهدافش از طریق روش‌هاى قانونى دست پیدا کند. اگرچه بختیار شاه را به عنوان رئیس کشور حفظ مى‌کند ولى با کنترل دولت به وسیله شاه مخالف است. او دولت را تحت هدایت یک نخست‌وزیر قوى قرار مى‌دهد. از نظر بین‌المللى او مى‌خواهد که ایران یک مشى بى‌طرفى شبیه به هند را دنبال کند. آن دولت طرفدار غرب خواهد بود و روابط نزدیکى با اتحاد شوروى خواهد داشت. کمک‌هاى اقتصادى هر دو طرف را مى‌پذیرد. او خصوصاً با پیمان نظامى از قبیل سنتو مخالف است. بختیار با کمونیسم به شدت مخالف است و خودش را سوسیالیستى از مکتب سندیکالیست‌هاى فرانسه مى‌داند. این گزارش سپس به نقل زندگى او مى‌پردازد و درباره خصوصیات شخصیتى او مى‌نویسد: بختیار مردى خشن، سرسخت، لجوج، با زیرکى و جاه‌طلبى سیاسى قابل ملاحظه مى‌باشد. ... او بیشتر در لباس و رفتارهایش اروپایى است تا ایرانى و اغلب لغات فرانسه یا انگلیسى را در یک مکالمه فارسى به کار مى‌برد. سال‌هایى که در فرانسه بوده است به او یک پیوستگى به آن کشور داده است.[7]
ورود عموى پادشاه افغانستان به تهران
به دعوت محمدرضا پهلوى، مارشال شاه ولى خان عموى پادشاه افغانستان براى بازدید چند روزه از ایران وارد تهران شد. سردار شاه عبدالولى فرزند وى به همراه همسرش بلقیس دختر پادشاه افغانستان نیز به تهران آمده‌اند.
به نوشته روزنامه خراسان، میهمانان افغانى شاه در مدت یک هفته توقف خود در ایران در کاخ مرمر اقامت خواهند کرد.[8]
دیدار اهالی مطبوعات با نخست‌وزیر
حسنعلى منصور، امروز ناهار میزبان مدیران و سردبیران مطبوعات داخلى و نمایندگان خبرگزاری‌هاى خارجى بود.
وى در این دیدار ضمن تشکر از اهالى مطبوعات به پاس همراهى و مساعدتشان با دولت گفت: شاید کمتر نظیر داشته باشد و خود بنده هم تا به حال ندیدم در تشکیل دولتى، مطبوعات تا این حد دستجمعى و بدون استثنا یک برنامه و یک دولت را تا این حد تأیید کنند. از یک طرف موجب نهایت خوش‌وقتى است و از طرف دیگر موجب قدرى نگرانى است براى اینکه همیشه ما باید مراقب باشیم که کوچک‌ترین قصورى انجام نشود که مورد بى‌مهرى مطبوعات قرار بگیریم ولى چون اساس و شالوده کار این دولت روى برنامه‌اى خیلى حقیقت‌بین و روى اصول واقعى انقلاب شاه ایران پایه‌گذارى شده و مطبوعات ایران از روز اول در صف اول انقلاب شاه و ملت قرار داشتند، از لحاظ توجیه اساس این تحول عمیق اقتصادى و اجتماعى به ملت ایران، بدون تردید خدمت این دولت را در آینده هم امیدوارم مورد تأیید قرار دهند.
نخست‌وزیر افزود: ما به هیچ‌وجه ادعا نداریم که تا به حال خدمت مستقیم و مثبتى انجام شده باشد ولى آنچه که از افکار عمومى از محافل اقتصادى، از محافل اجتماعى بین طبقه روشنفکر و بین طبقه زحمتکش احساس شده است، یک ابراز امیدوارى که آرزوى زندگى بهتر و براى سازندگى ایران نوین است و در این راه، مطبوعات بدون تردید نقش اساسى و مهمى را در این مدت برعهده داشتند. وى ابراز امیدوارى کرد از این به بعد نتایج کارهاى اساسى دولت محسوس باشد زیرا مسائل اقتصادى قسمتى احتیاج به زمان دارد و قسمتى هم احتیاج به افکار عمومى و ایجاد اعتماد و اطمینان تا به ثمر برسد.
منصور گفت: ما در این دولت پایه را بر این گذاشتیم و به این عقیده مؤمن و معتقدیم که دولت نمى‌تواند جداگانه خدمت بکند و ملت هم‌گام او قدم برندارد. باید نیروى خلاقه ملت را براى اجراى برنامه‌هاى توسعه اقتصادى و اجتماعى بسیج کرد تا وقتى که اقدامات دولت با استقبال مردم توأم نباشد، نتیجه کامل به‌دست نمى‌آید.
وى مدعى شد: من تا به حال احساس مقام نخست‌وزیرى نکرده‌ام بلکه براى خدمتگزارى به ملت ایران بسیار مفتخر و مباهى بوده‌ام و این مقام را فقط صرفاً تا زمانى طالبم که واقعا از نظر مردم خدمتگزار باشم و شاه ایران از این دولت و از خدمت صادقانه من راضى باشد. والا مقامات به هیچ‌وجه ارزشى ندارد و بهتر است کسانى که عاجز و ناتوان از خدمتگزارى هستند جاى خود را به افراد تواناتر بدهند.
منصور سپس با تکرار سخنان چند روز پیش خود در مجلس شوراى ملى گفت: این انقلاب خوشبختانه انقلابى سفید است که کسى محروم از اجتماع نشده است و آزادى عملى براى همه حتى کسانى که در اثر این انقلاب از لحاظ سیاسى حتى طرد شده‌اند و یا مى‌باید جاى خودشان را به اشخاص دیگرى که مسائل انقلابى و نیات واقعى انقلاب را درک کرده‌اند، بسپارند. با وجود این، عده‌اى هستند که هنوز تصور مى‌کنند که شاید عقربه به عقب برگردد و شاید این راه منحرف شود. این دولت و این ملت و این مطبوعات ایران است که باید به همه بفهمانند و بقبولانند که از این عطوفت و مهربانى شاه باید حداکثر استفاده را در تحکیم وضع موجود مملکت کرد.
ما نمى‌خواهیم مانع از زندگى و فعالیت در حدود منافع اجتماعى و در حدود منافع عمومى مملکت نسبت به هیچ کس بشویم ولى اجازه هم نخواهیم داد که این راهى را که راه حقیقت و راه صحیح است [مسدود کنند] و باید واقعاً این اصول انقلاب به صورت صحیحى به مرحله اجرا گذاشته شود و این زمان لازم دارد. ما هر تزلزلى را که مانع از انجام این هدف‌ها بشود بدون تردید جلوگیرى خواهیم کرد. منصور با تأکید گفت: این جلوگیرى با برنامه است. با انسانیت است. با پیروى از اصول است. با صداقت است. با بیان حقیقت است و با دعوت مردم به کمک و همراهى و معاضدت و همکارى با دولت والا ما راه خطا و راه انحراف را پیش نخواهیم گرفت.
وى بار دیگر افزود: کسانى که در این راه تصور مى‌کنند هنوز با سیاست‌بافى و شایعه‌پردازى و با افکار ارتجاعى مى‌توانند کوچک‌ترین انحرافى در خط مستقیم سعادت ملت ایران برداشته شود در اشتباه محض هستند.[9]
جلسه شوراى مرکزى حزب ایران نوین
منصور، عصر امروز نیز در جلسه شوراى مرکزى حزب ایران نوین شرکت کرد. در این جلسه که ساعت 16:30 بعدازظهر به ریاست باقر عاملى در محل حزب تشکیل شد، پس از ارائه گزارش غلامرضا نیک‌پى دبیر هیئت اجرایى حزب از اقدامات این هیئت، منصور دبیرکل حزب ایران نوین به ایراد سخن پرداخت و گفت: حزب ایران نوین از چهار ماه و نیم پیش شروع به کار کرده به هیچ‌وجه در پى تظاهرات و تبلیغات خارج از حد معقول نبوده‌ایم و کلیه اقدامات و فعالیت‌هاى خود را منحصر به تشکیل حزبى واقعى کرده‌ایم و در چهارچوب اصول و مرام‌نامه حزبى با دقت و ثبات قدم و مراقبت نسبت به ایران نوین عمل کرده‌ایم.
در این جلسه، امیرعباس هویدا وزیر دارایى به علت کثرت کارهاى جارى از قائم‌مقامى دبیرکل حزب ایران نوین استعفا کرد که با استعفاى وى موافقت شد و عطاءالله خسروانى وزیر کار به سمت قائم‌مقام دبیرکل انتخاب گردید.
همچنین دکتر ضیاءالدین شادمان شهردار تهران و خزانه‌دار حزب به علت کثرت مشغله از سمت خود استعفا کرد و مهندس پروشانى به سمت خزانه‌دار برگزیده شد.[10]
اجلاسیه شوراى وزیران سنتو
دوازدهمین دوره اجلاسیه شوراى وزیران سازمان پیمان مرکزى، با شرکت هیئت‌هاى نمایندگى ایران، ترکیه، پاکستان، امریکا و انگلستان در واشنگتن گشایش یافت.
عباس آرام وزیر امور خارجه و رئیس هیئت نمایندگى ایران در این شورا در نطق خود گفت: از آغاز تأسیس این پیمان ما همواره سخنان خود را در محیطى ایراد کرده‌ایم که جنگ سرد بر آن سایه افکن بوده است و خطر تبدیل جنگ سرد به مخاصمات مسلحانه بین‌المللى، اعضاى این سازمان را برانگیخت که براى دفاع جمعى از تمامیت کشور و حفظ استقلال سیاسى خود با یکدیگر متحد گردند.
وى افزود: بسیار اتفاق افتاده است که یا با ملایمت یا به صراحت و بى‌پرده مسئله شرکت ما را در این اتحادیه به ما گوشزد کرده‌اند. پاسخ لایتغیر ما به این تذکرات آن بوده است که اگر علل بسیار و آشکار و ملزم کننده در میان نبود، کشور ایران در اتحادیه نظامى یا دفاعى یا دسته مخصوص و معینى شرکت نمى‌کرد. ما باید تمام فرصت و نیرویى را که در اختیار داریم براى توسعه منابع کشور خویش و ترفیه حال افراد ملت خود به کار بریم ولى تا آن هنگام که تهدید تجاوز باقى است و این‌گونه اتحادیه‌ها یا بلوک‌ها در میان دسته دیگرى از کشورها موجود است، منافع ملى ما حکم مى‌کند که خود را با متحدینى که مانند ما فکر مى‌کنند براى حفظ تمامیت و استقلال خود هماهنگ سازیم. وزیر امور خارجه ایران با تأکید مجدد بر کیفیت دفاعى سازمان پیمان مرکزى تصریح کرد که کشورهاى عضو سنتو هیچ‌گونه منظورى در تصرف و تصاحب خاک دیگران ندارند و مى‌خواهند با تمام ملل در صلح و صفا زندگى کنند. وى با اشاره به مسابقات تسلیحاتى گفت: مناسب شأن بشریت نیست که صلح جهان را در این روزگار به جاى اینکه به وسیله مذاکرات توأم با حسن‌نیت یا در صورت لزوم به وسیله پلیس بین‌الملل برقرار باشد از راه تعادل نیروى اتمى حفظ کرد با این وصف خطر توسل به زور چه آشکار و چه پنهان به عنوان یکى از مبانى سیاست ملى براى پیش‌برد مقاصد توسعه‌طلبى یا مطامع شخصى، ما را ناگزیر مى‌کند که خود را تقویت کنیم و توسل به رویه امنیت جمعى را به عنوان مؤثرترین وسیله حفظ راه و رسم زندگى خود ادامه دهیم تا روزى که خلع سلاح کامل عمومى تحقق یابد.
وى درباره وضعیت ایران نیز گفت: پس از سال‌ها آزمایش و بسط فکر و عمل به این نتیجه رسیدیم که اگر بخواهیم در تحقق بخشیدن به آرمان‌هاى خود براى فراهم ساختن وسایل زندگى بهتر توفیق یابیم، تنها اصلاحات غیرمؤثر که جنبه فنى داشته باشد در جامعه‌اى که دستخوش رسوم اجتماعى و تاریخى قرون گذشته است، کفایت نمى‌کند بلکه باید تغییرات عظیم سازمانى و طبقه‌بندى که از لوازم اولیه هر برنامه توسعه سریع است و پایه‌هاى اساسى آن به شمار مى‌رود، به وجود آید. وى در توضیح افزود: فلسفه این تغییرات اساسى ناشى از عقیده قطعى ما به این نکته است که یک اجتماع تنها در صورتى حق دارد مطابق اصول دمکراسى زندگى کند و از فواید آن برخوردار گردد که در آن مسئله آزادى فردى و عدالت اجتماعى و تساوى فرصت براى همه افراد از مرحله خیال و تصور بگذرد و حقیقت و واقعیت پیدا کند. زیرا به نظر ما تنها با فراهم ساختن حداقل نیازمندی‌هاى زندگى براى اکثریت افراد اجتماع مى‌توان ثبات داخلى و امنیت خارجى را ایجاد کرد و در نتیجه یک جامعه راضى و صلح‌جو به وجود آورد.[11] وى توضیح نداد که ایران هم‌اکنون در کدام مرحله از این مسیر قرار دارد.
در ابتداى کار این اجلاس، خلعتبرى دبیرکل سنتو گزارش سالیانه خود را در مورد فعالیت کمیته‌هاى نظامى، اقتصادى سنتو را قرائت کرد.[12]
نطق پیش از دستور نمایندگان مجلس شورای ملی
موضوع نوشته‌هاى روزنامه اخبار الکویت امروز هم نطق پیش از دستور نمایندگان مجلس شوراى ملى را به خود اختصاص داده بود. از جمله امیرعلى سیفى نماینده تهران، در نطق خود گفت: من هیچ دلیلى نمى‌بینم که یک مرد مصروع اقدام به این عملیات بکند مگر اینکه پیشرفت مملکت ما آنها را به حال دق‌مرگ انداخته است. حکومت مصر هم‌اکنون در حال اضمحلال است و مردم این مملکت را به حالت یک زندانى در آورده است.
وى افزود: ما امنیتى داریم که تحت رهبرى شاه به‌دست آمده است و این مرد آرزوى به هم ریختن کشور ما را به گور خواهد برد. وى یادآور شد: من در مسافرت به عتبات به خدا عیناً دیدم که مردم از دست این عبدالناصر عصبانى هستند و به خدا اگر مردم عرب این دیوانه را گیر بیاورند، او را از عصبانیت و غیظ و ناراحتى مى‌خورند. مردم عرب ناصر را فرزند شیطان مى‌خوانند و ما از خداوند مى‌خواهیم که برادران عرب ما را از دست چنین دیوانه پدرسوخته‌اى نجات دهد.[13]
همچنین سؤال ابراهیم نبیل سمیعى سناتور انتخابى رشت از نخست‌وزیر درباره مطالب مندرج در مطبوعات کویت امروز در این مجلس قرائت شد که در آن آمده بود مناسبات وزارت امور خارجه و اقداماتى را که اکنون براى جلوگیرى از این یاوه‌سرایی‌ها به عمل آورده‌اید براى استحضار ملت ایران که بى‌اندازه صبور و در عین حال بسیار متأثر و خشمگین است به مجلس گزارش نمایید.[14]
انتقادى بر گزارش نخست‌وزیر در مجلس
روزنامه مرد مبارز ذیل مطلب «انتقادى بر گزارش نخست‌وزیر» به نطق منصور در مجلس شوراى ملى اشاره کرد و نوشت: بسیارى از نخست‌وزیران خوش‌بیان و شیرین‌زبان و بهتر است بگوییم دکلمه خوان داشته‌ایم که عمده کارشان گزارش دادن به مجلس و به ملت بود و در هر فرصت و هر موقعیتى ساعت‌ها داد سخن داده با خواندن یک مشت ادبیاتى از نوشته ادیبان سیاست پیشه، ملتى را غرق در احلام خواب و خیال و رؤیاهاى طلایى مى‌کردند. در این گزارش‌ها به حد اشباع از فعل آینده سخن مى‌رفت و هر جمله‌اى با چنین و چنان خواهیم کرد ختم مى‌شد در حالى که نه گوینده به آنچه که مى‌گفت ایمان داشت نه شنونده بدانچه شنیده بود مؤمن. در گزارش منصور از وعده‌هاى سرخرمن سخنى به میان نیامده از سراب‌هاى فریبنده خبرى نبوده بلکه هر جمله‌اى از آن حکایت از امرى مى‌کند که انجام یافته است. نویسنده سپس انتقاد خود را متوجه بخش سیاست خارجى دولت کرده مى‌نویسد: نخست‌وزیر باز هم چون گذشتگان از سیاست صلح جویانه ایران و علاقه‌مندى کامل به حسن‌روابط با ملل جهان یاد کرده خیلى موجز و مختصر از بخشى بدین مهمى [ادعاهاى مطبوعات کویت درباره خوزستان ایران] مى‌گذرد. این مقاله در پایان مى‌پرسد: اگر وزارت امور خارجه این سهل‌انگارى را نرمش و این سکوت بى‌معنى را نزاکت سیاسى نام نهاده است، ملت ایران یک گام و یک کلام خواهان ترک و طرد این نرمش و این نزاکت سیاسى است.[15]
درخواست روزنامه اتحاد ملی از نخست‌وزیر
روزنامه اتحاد ملى در سرمقاله امروز خود از نخست‌وزیر خواست سازمان‌هاى مملکتى و مخصوصاً سازمان‌هاى اقتصادى را از این همه تغییر و تبدیل و تزلزل نجات دهد و با ارائه طرحى ثابت و حساب شده به مجلسین، وزرا نتوانند روى هوى و هوس، این سازمان‌ها را درهم بریزند. این روزنامه مى‌نویسد: سازمان‌ها را با برنامه‌اى صحیح روى کاغذ تدوین کنید و بعد وضع را طورى پایه‌ریزى کنید که وزرا و دولت‌هاى بعد نیز نتوانند در آن تغییرى بدهند و مجبور از ادامه همین راه و رسم و روش باشند و دنباله‌رو همین کاروان بگردند.[16]
واگذاری امور فرهنگ به مردم
روزنامه اطلاعات در مطلبى از واگذارى امور فرهنگ به مردم خبر داد. بنابراین گزارش: طرح جدید واگذارى امور فرهنگ به مقامات محلى اعلام شد که به موجب آن، وزارت فرهنگ، امور اداره آموزشگاه‌ها و واحدهاى آموزشى را به مقامات محلى و مردم منطقه واگذار خواهد کرد و خود فقط به تنظیم برنامه‌هاى مفید فرهنگى و نحوه اجراى آن خواهد پرداخت. براساس این گزارش، منظور از این طرح، شرکت دادن مردم در تعلیم و تربیت فرزندان خود و در نتیجه علاقه‌مند کردن آنان به امور فرهنگى و تشویق ساکنان و مقامات محلى به اعطاى کمک‌هاى مادى و تخصیص قسمتى از درآمدهاى موجود به فرهنگ و پیدا کردن راه‌هایى براى ایجاد درآمدهاى جدید به نحوى که پس از ده سال، ساکنان هر حوزه فرهنگى، توانایى اداره تشکیلات فرهنگى خود را در سطح تعلیمات عمومى اجبارى به دست آورند. نادیده این طرح، اسکان‌یابى وزارت فرهنگ، به راهنمایى فرهنگ در کشور، با تشکیلات کوچک‌تر است. قرار است این طرح ابتدا در سه شهر به عنوان به اجرا درآید.
براساس ماده یک این طرح، با همکارى مقامات محلى و وزارت فرهنگ، در هر حوزه فرهنگى شوراهایى از اشخاص بصیر و علاقه‌مند به امور فرهنگى تشکیل مى‌شود تا امر تعلیم و تربیت کودکان را در سطح تعلیمات عمومى و مجانى زیرنظر ادارات فرهنگ محل عهده‌دار شود. ماده پنج این طرح درباره حقوق و مزایاى آموزگاران و کارمندان هر ناحیه است که از بودجه همان ناحیه پرداخت مى‌شود و براى هزینه‌هاى دیگر فرهنگى از 50 تا 25 درصد درآمدهاى فرهنگى محلى هر حوزه را برحسب احتیاج از بودجه وزارت فرهنگ کمک مى‌کند که با درآمد محلى، صرف هزینه‌هاى فرهنگى بشود.[17]
پانوشتها:
[1]ـ اسناد انقلاب اسلامى، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1374 ـ 1375، ص 197.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 13: جلوه محراب شهید آیت‌الله سیدمحمدقاضی طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 136.
[3]ـ همان، ص 145.
[4]ـ همان، ص 140 ـ 137.
[5]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 19: آیت‌الله سیدحسن خادمی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1388، ص 82.
[6]ـ اسناد لانه جاسوسى و احزاب سیاسى در ایران 2، ش 21، به‌کوشش دانشجویان پیرو خط امام، تهران، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ص 32 و 31.
[7]ـ همان، ش 20، ص 7 و 64.
[8]ـ روزنامه خراسان، ش 4285، 9/2/43، ص 1.
[9]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2074، 9/2/43، ص 4 و 1.
[10]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11373، 9/2/43، ص 16.
[11]ـ روزنامه مهر ایران، ش 2074، 9/2/43، ص 8.
[12]ـ روزنامه کیهان، ش 6224، 8/2/43، ص 1.
[13]ـ روزنامه پست تهران، ش 3170، 8/2/43، ص 1.
[14]ـ همان، ص 2.
[15]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 833، 8/2/43، ص 1.
[16]ـ روزنامه اتحاد ملى، 8/2/43، ص 1.
[17]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11372، 8/2/43، ص 1.
