یکشنبه 23 تیر 1342/ 22 صفر 1383/ 14 ژوئیه 1963
5 بازدید
± بازار در چهلمین روز شهدای 15 خرداد
صبح امروز به مناسبت چهلمین روز شهدای 15 خرداد، عزاداری مردم با تعطیلی بخشهایی از بازار همراه شد. به گزارش مأموران ساواک که در تمامی ساعات صبح امروز بازار را زیر نظر گرفته بودند، از ساعت 7 صبح، هنگامی که به روال همیشه بازرگانان و تجار به بازار آمدند، دریافتند که شاگردان و کلیدداران هنوز بر سر کار حاضر نشدهاند. از اینرو، بازار سراجها و کفاشها بر خلاف روزهای دیگر در این ساعت تعطیل بود[1] و تنها 24 مغازه باز کرده بودند.[2] در بازار عباسآباد و چهارسوق کوچک نیز، تا ساعت 9 نیمی از حجرهها بسته بودند؛ ولی عموم مغازهداران چهارراه گلوبندک تا سیدنصرالدین باز کردند.[3] نیم ساعت بعد، به تدریج کسبة اول بازار اقدام به بازگشایی مغازههای خود کردند اما رابطان جامعة روحانیون (کمیتة اصلی) و بازاریان با تردد در بازار، آنان را تشویق به اعتصاب مینمودند. حسین فشنگچی و حاج سیدمحمود هاشمی و چند تن دیگر از جملة این افراد بودند. رابطان در صدد بودند جمعی از بازاریان را وادار کنند به مسگرآباد، سر مزار شهدای 15 خرداد بروند.[4] در ساعت 9:30 صبح تمام مغازههای حدود مسجد شاه باز کرده و دکانهای مسجد سلطانی که به حالت نیمهباز بودند، فعالیتهای خود را از سر گرفتند. همچنین، هشتاد درصد کسبة خیابانهای ناصرخسرو و بوذرجمهری تا چهارراه مولوی نیز در این ساعت شروع به کار کردند. از سوی دیگر، بیشتر مغازههای بازار آهنگران و بازار بزرگ تا چهارسوق کوچک، تا ساعت 9:55 باز کردهاند اما بین چهارسوق کوچک تا بزرگ به جز هفت یا هشت دهنه، سایرین تا این ساعت همچنان تعطیل بودند.[5] گزارشهای دیگر مأموران ساواک از بازار حاکی است در ساعت 10 صبح، ناصرخسرو، بازار کفاشها (قسمت مهم بازار)، بازار بزازها در بازار بزرگ، تیمچة حاجبالدوله، بازار دروازه و انتهای بازار چهارسوق و تمامی پاساژها همگی باز کردند. از سی دهنه مغازة بازار کیلوییفروشها که بیشتر کلیمیاند، تنها چند دهنه بسته بودند. اما چهارسوق بزرگ و کوچک تا این ساعت از نیم کمتر باز کرده بودند. گفتنی است بازار کفاشها و بازار بزرگ، قسمت اصلی بازارند و سایر بخشهای بازار در باز کردن یا تعطیل نمودن از آنان پیروی میکنند. این دو بخش امروز باز بودند.[6] وضعیت در خیابانهای شاهآباد، لالهزار، اسلامبول، توپخانه و فردوسی عادی گزارش شده است.[7] مدیریت ادارة سوم چند روز بعد، طی نامهای به رئیس ساواک، گزارش داد بازاریان قم نیز در ابتدا قصد داشتند بازار را تعطیل کنند و نیم ساعت هم از موقع معمول در باز کردن بازار تأخیر نمودند که با اقدامات عادی که به وسیلة مأموران به عمل آمد، بازار مفتوح شد.[8]
± دستگیری چند نفر از فعالان مذهبی بازار
صبح امروز پلیس در چند نقطه با مردم درگیر شده است. در ساعت 7:30 صبح پلیس در بازار آهنگران فردی را دستگیر کرد که مردم را به بستن مغازهها تشویق میکرد.[9] مقارن ساعت 10 صبح، پاسبان فردی را در مقابل مسجد شاه با تعدادی روزنامة مهر ایران، بازداشت کرد. این فرد با صدای بلند اظهار میکرد فرمانداری نظامی، امروز جلوی تظاهرات را گرفته و علما را آزاد نکرده است.[10]
± شایعة بازداشت آیتالله میلانی
امروز با پخش شایعة بازداشت آیتالله میلانی در میان بازاریان، کسبة بازار دالان امینالملک و عباسآباد از این موضوع اظهار نگرانی میکنند.[11]
± اعلامیة جبهة ملی در بازار
گفته میشود در بازار حلبیسازها، روبروی بازار کاغذفروشان، اعلامیهای به امضای جبهة ملی، کنار اطلاعیهای از آیتالله مرعشی نجفی در دو برگ بزرگ به دیوار نصب کردهاند. اعلامیه دربارة اقدامات علی شایگان در آمریکا در مورد وقایع 15 خرداد، شکایت شایگان به سازمان ملل و بازداشت سران جبهة ملی و روحانیون بوده است.[12]
± وضعیت بازار قم و اصفهان
به گزارش ساواک قم، عدهای از بازاریان این شهر امروز قصد اعتصاب داشتند اما مأموران از این کار ممانعت به عمل آوردند. بازار قم تنها نیم ساعت در باز کردن تأخیر داشت و به سرعت، شهر به حالت عادی درآمد.[13] ساواک اصفهان از تعطیلی بازار این شهر در این روز گزارش میدهد.[14] گزارشهای واصله از نهاوند و همدان، شهر را تحت کنترل و آرام اعلام میکند.[15]
± شکست اعتصاب بازاریان تهران
پاکروان، رئیس ساواک در تلگرافی به ساواکهای خارج از مرکز و خارج از کشور خبر داد. با وجود آنکه علما و روحانیون و عناصر اخلالگر وابسته به آنها میخواستند امروز در پایتخت اعتصاب عمومی به راه اندازند، در ساعت 10 صبح، در پی شکست قطعی برنامة اعتصاب، تمام مغازهها باز کردند. بازاریان در ساعات اولیه از ترس شایعة چپاول دکانها، از باز کردن مغازههایشان خودداری میکردند اما با مشاهدة امنیت و حصول اطمینان، به فعالیت روزانه پرداختند.[16]
± خودداری بازاریان از اجرای دستورات جبهة ملی
در پی شکست اعتصاب امروز، مأمور ویژة ساواک طی صحبت با عدهای از بازاریان، نظرات آنان را گزارش داد. این افراد اظهار کردهاند اعلامیة شورای مسلمانان متحد به جبهة ملی تعلق داشته و کسبه در ابتدا از ترس در اعتصاب شرکت کردهاند اما پس از قدرتنمایی دولت، با خیال آسوده به کسب و کار مشغول میشوند: «دیگر به این حقهبازیهای آنان گوش نخواهیم داد و دیگر تعطیل نخواهیم کرد، مگر به دستور مراجع صلاحیتدار علما که زیر اعلامیه را امضا نمایند». در روز گذشته، افرادی از جبهة ملی در بازار میگشتند و مغازهداران را به تعطیلی تشویق میکردند. از جمله حاج محمود بابایی، نور جورابچی، قاسم لباسچی، مرتضی رضایی، موسوی و چند تن از دانشجویان. گفته میشود اعلامیههای مذکور به دستور فردی به نام خانبابا توزیع گشته و رابط او، حاج محمود بابایی است.[17]
± تحلیل بازاریان تهران از وضعیت نامطلوب اقتصادی
مأمور ویژة ساواک از قول یکی از بازاریان تهران گزارش میدهد: «چون نفت قم را در ظاهر به آمریکا ولی در باطن به دولت اسرائیل دادهاند و برای چندین هزار کارگر، پالایشگاه احتیاج به تئاتر و سینما و کافه و کاباره دارند و با بودن حوزة علمیة قم این کار میسر نیست، روی این اصل دولت یعنی دولت اسرائیل میخواهد که حوزه علمیة قم را از بین ببرد». این فرد در ادامة نظراتش میگوید: «صرفنظر از اهداف آیتالله خمینی و دلایل اقدامات دولت در تضعیف دین، مردم حقیقت اقتصادی را میبینند و دولت دیگر نمیتواند با بلندگویش (رادیو) دروغ بگوید». وی در تأیید این سخنان به وضعیت نامطلوب اقتصادی خود و سایر همکارانش اشاره میکند. همچنین از قول رعایایی در مشهد نقل میکند زمینهای خشک و بیآب، غذای روزانة رعایا را هم تأمین نمیکند. وی افزود از سوی دیگر، کارکنان فرمانداری نظامی و سازمان امنیت، توجهی به این مطلب ندارند که زندانیان شکنجه شده، پس از آزادی، حقایق را بر مردم فاش خواهند کرد. این عقدهها با فشارهای فقر و گرسنگی توأم شده و این حکومت را از ریشه در میآورد.[18]
± تشکیل سازمان سری «نجات مذهب» به دستور آیتالله خمینی
ساواک از قول منابع وابسته به مقامات مذهبی خبر میدهد آیتالله خمینی، فعالیتهای شدیدی را در جهت ایجاد وحدت میان جوامع مذهبی ایران آغاز نموده و میتوان گفت به تقریب، تلاشهای وی به نتیجه رسیده است. از جمله تشکیل سازمان سری «نجات مذهب» که در میان مردم برای آن تبلیغات گستردهای میشود. این سازمان که مشابه سازمان سری جوانان الجزایر است، به هدف مبارزه با دولت و دربار در صورت ادامة فشار و سرکوبی روحانیون شکل گرفته است. جوانان متعصب مذهبی از اعضای آن هستند و قصد دارند در صورت شکلگیری مبارزه، از تمام مسلمانان جهان کمک بگیرند.[19]
± آزادی آیتالله غفاری
سازمان اطلاعات و امنیت کشور، طی نامهای با ارسال هفت برگ پروندة متهم از ادارة دادرسی ارتش خواست نظر به اینکه آیتالله حسین غفاری آذرشهری در تحقیقات مجدد، منکر اقدام بر ضد امنیت داخلی مملکت گردیده و متعاقب این تحقیقات، از او رفع مظنونیت به عمل آمده، اقدامات مقتضی را به عمل آورد.[20] به موجب این درخواست، سرهنگ مشفق، بازپرس 1 لشگر، طی نامهای به شهربانی کشور، با توجه به تبدیل قرار بازداشت او به قرار التزام به وجه پنجاه هزار ریال، دستور آزادی او را صادر کرد.[21] به دنبال این دستور، آیتالله غفاری متن تعهدنامهای را به شرح زیر انشا نمود: «اینجانب حسین غفاری یکی از خدمتگزاران دینی بوده و وظیفة دینی را که نگهداری ملت و مملکت است تا حال انجام داده و بعد از این در ادای وظایف روحانیت تخلف نخواهم کرد و اگر بر خلاف تعهد بالا اقدامی نمودم، حاضر به اجرای قوانین مملکتی و قانون اساسی کشور میباشم. حسین غفاری».[22]
± ادعای همکاری تیمور بختیار با آیتالله خمینی
سرگرد بازنشسته بلوچ قرائی میگوید احمد طباطبائی قمی، وکیل دادگستری طی سفری به بیروت با بختیار دیدار کرد و پس از مراجعت، در قم با آیتالله خمینی مذاکره نمود. اما شاه مایل نیست نام بختیار سر زبانها باشد. به این سبب زمانی که تفضلی، وزیر مشاور، در مصاحبة مطبوعاتی از مداخلة بختیار در جریانات سخن گفت، از کار بر کنار شد. همچنین وی ادعا میکند آیتالله خمینی، پولهایی را در اختیار طیب حاجرضایی گذاشته تا صرف مخارج اخلالگران شود. از مأمورین انتظامی هم عدهای با طیب همکاری میکنند.[23]
± گزارش محرمانة ساواک دربارة شایعات 15 خرداد
امروز در گزارش محرمانة سازمان اطلاعات و امنیت کشور دربارة شایعات وقایع 15 خرداد و پس از آن، آمده است برخی از مردم معتقدند این جریان از سوی خود دولت بوده و در جهت دستگیری عدهای طرحریزی شده است. ساواک ادعا کرد طیب حاجرضایی و حجتالاسلام فلسفی، هر دو از دستنشاندههای حکومت هستند و دستگیری ایشان در جهت گمراهی ملت میباشد.[24]
± تعطیلی باغ ملک
حدود ساعت 10 صبح امروز، چند مأمور و یک افسر، باغ ملک را تعطیل کردند. میان حاضران در باغ ملک شایعه بود که آیتالله شریعتمداری به تهران بازگشته است.[25]
± اطلاعیه منظوم آیتالله پسندیده در بازار خمین
ساواک مرکزی به تهران گزارش داد مرتضی پسندیده، برادر آیتالله خمینی، که به تازگی از تهران و قم به خمین مراجعت نموده، شبانه اعلامیهای منظوم را توسط عوامل خود در بازار این شهر نصب کرد. این اعلامیه با عنوان «نهضتی که دنیای اسلام را تکان داد» شعری است از محمدحسین بهجتی، شاعر معاصر.[26]
± پاسخ رژیم صهیونیستی به سفیر ایران
انصاری، وزیر امور خارجه، امروز در نامهای محرمانه از ابراهیم تیموری، سفیر ایران در اسرائیل خواست از وزارت امور خارجة اسرائیل تقاضا کند این کشور مانع از انتشار اخبار روابط ایران و اسرائیل در مطبوعاتش گردد. در این نامه با استناد به گزارشهایی از نمایندگان ایران در کشورهای عربی، به تأثیر نامطلوب انعکاس این اخبار اشاره گردیده و این روند، علیه منافع ایران ارزیابی شده است.[27] وزارت خارجة اسرائیل در پاسخی محرمانه اعلام کرد در پی نگرانی ایران از انعکاس اخبار روابطش با اسرائیل در مطبوعات آن کشور، چندین بار در این خصوص به مقامات مربوطه تذکر داده شد. اما این دولت اظهار میدارد با توجه به قانون آزادی مطبوعات در اسرائیل، بیش از این نمیتواند بر این امر کنترل و نظارتی داشته باشد. جراید در اسرائیل، تنها در امور دفاعی کشور و مسائل نظامی، حق مداخله ندارند.[28]
± تحلیل نویسندة ایرانی از وقایع 15 خرداد در مجلة زوریخ
محمدعلی جمالزاده، نویسندة ایرانی مقیم ژنو در مقالهای که مجلة زوریخ آن را انتشار داد، دربارة انقلاب سفید و لوایح ششگانه اظهار نظر کرده، مدعی شد طبقة مالدار جامعه و پارهای از رؤسای روحانی کهنهپرست کوشیدند این لوایح را مخالف اصول وطنپرستی و مذهب جلوه دهند. وی با اشاره به وقایع 15 خرداد نوشت: «قوانین اصلاحات همچنان با جدیت از سوی دولت در کشور اجرا میشود. این منظرة شعفآمیز و امیدبخش را چند روز پیش اخباری که ناگهان در باب وقایع خونین از تهران رسید، تیره و تار ساخت». جمالزاده همچنین برای خوانندگان خارجی خود، ابراز احساست مردم در روز عاشورا و عزاداریهای محرم را تشریح کرد و افزود: «در این ایام، احوال روحی مردم به نحوی است که کمترین جرقهای میتواند موجب حریق وحشتناکی گردد. ما معتقدیم که موجبات واقعی پنجم و ششم ژوئن را باید در همین کیفیات دانست». وی در این مقاله با اشاره به دستگیری شماری از روحانیون بلندپایه، از همگان خواست تا زمان محاکمة آنان خویشتنداری کنند. جمالزاده احتمال ادامة این روند را نفی نکرد و افزود: «نمیتوان جواب منفی داد چون وقایع اخیر جنبة سیاسی دارند و در حیطة آن ابهامات بسیار است. مردم ایران به دلیل تجارب تلخ دو قرن گذشته، به حکومت مظنوناند اما اگر دریابند دولتشان دارای حسن نیت است، از آن در برابر هر دشمنی به جدیت پشتیبانی میکنند».[29] ترجمة مقالة جمالزاده با عنوان «انقلاب سفیدی که به رنگ خون در آمد» در دو بخش، در روزنامة اطلاعات (دیروز و امروز) به چاپ رسیده است.
± گزارش رایزن مطبوعاتی ایران در غرب
دفاتر رایزن فرهنگی ایران در کشورهای غربی، باز هم پارههایی از تفاسیر منتشر شده در روزنامههای غربی را گردآوری و در مطبوعات ایران به چاپ رساندند. روزنامة آلمانی مونشنرمرکو، در یادداشتی با عنوان «آفرین به شاه»، نوشت: «رفرم عظیم شاه در تاریخ ایران، کشوری که بیش از چهل سال است همجوار یک کشور کومونیستی است، بیسابقه است». در این یادداشت، به مقاومتها همچون امری عادی اشاره شده که نمیتواند مانع اجرای تحولات باشد. به گزارش رایزن مطبوعاتی ایران در واشنگتن، سدریک فاستر، مفسر رادیو آمریکایی بیاس و بولتن نشریة سیاسی آمریکا به نام پروویدنس نیز طی گزارشهایی سپاه دانش را ستودند. لینکلن استار نیز نوشت با وجود تمامی مسائل، انقلاب سفید ایران به پیروزی خواهد رسید.[30]
± کارهای مقدماتی برگزاری انتخابات
امروز اعلام شد فرمانداریها محل حوزههای ثبتنام و صدور کارتها را مشخص کردهاند. در مجموع، سه هزار و صد حوزة انتخاباتی تعیین گردیده که صد حوزه در تهران و سه هزار حوزه در شهرستانهاست. همچنین با احتساب یک میلیون کارت آماده، رقم کارتهای ارسالی برای شهرستانها به سه میلیون رسیده است. از سوی دیگر، نمایندگان وزارت کشور و دادستان تهران از امروز صبح کار منگنه کردن دفاتر ثبتنام را آغاز کردند. وزارت کشور تا پایان تیر زمان شروع ثبتنام را اعلام میکند.[31] فرماندار تهران گفت به دستور نخستوزیر، همه روزه در وزارت کشور جلساتی پیرامون برگزاری انتخابات تشکیل میگردد. سخنگوی وزارت کشور خبر داد به دستور روحانی، مدیرکل ثبت احوال، ثبت اسامی و ارائة کارت تا پانزده روز قبل از رأیگیری انجام میشود. وی افزود دفاتر، کارتها و اوراق تعرفه به میزان چهل درصد جمعیت در نظر گرفته شده است. این پیشبینی بر اساس سرشماری و با افزایش موالید و متوفیات بوده و اگر جمعیت دهستانی تغییر نموده و با این تخمین منطبق نباشد، تعداد واحدهای ثبتنام با نظر فرماندار تغییر میکند. همچنین مقرر گردید علاوه بر کارمندان، اعضای علیالبدل نیز تعیین شوند. به شکایات مربوط به ثبتنام در کمیسیونی مرکب از رئیس ثبت احوال، نمایندة وی، رئیس انجمن شهر و یک نفر معتمد باسواد در فرمانداری رسیدگی میگردد.[32] در این دستور دربارة ثبتنام اقلیتهای مذهبی آمده مطابق جدول ضمیمة انتخابات از ردیف 155 به بعد، کارت صادر خواهد شد. از سبزوار، بندرعباس، اهواز و شیراز نیز خبر رسید مقدمات شروع ثبتنام صورت گرفته است.[33]
± تهدید کارمندان از سوی مدیرکل آمار و ثبت احوال
صدای آزاد ایران در بخشی از اخبار خود ادعا کرد روحانی، مدیرکل آمار و ثبت احوال، به کارمندان دستور داده از ثبتنام مخالفان رژیم برای شرکت در انتخابات امتناع کنند. گوینده تأکید کرد روحانی تهدید نموده کارمندانی که از این دستور سرپیچی کنند، از کار برکنار خواهند شد.[34]
± وعدة نخستوزیر به دانشجویان ایرانی مقیم فرانسه
بعدازظهر امروز نخستوزیر به همراه خسروانی وزیر کار، نصیری رئیس شهربانی کل کشور، ایزدپناه رئیس سازمان تفریحات سالم و گروهی از شخصیتهای مملکتی، در جمع دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا و اروپا حاضر شد. در این ضیافت، مجلل دانشجوی مقیم فرانسه به وضع نامطلوب دانشجویان ایرانی اشاره کرد و گفت: «در حالی که حتی دانشجویان عرب دارای کوی دانشجویی هستند، متأسفانه تا کنون از طرف دولت ایران اقدام مقتضی در این مورد نشده است». در پاسخ به تقاضای این دانشجو، نخستوزیر اطمینان داد که کوی دانشجویان احداث خواهد شد. در پایان این نشست به پیشنهاد نمایندة دانشجویان، مدالی به خدایار، سرپرست سازمان رهبری جوانان اهدا گردید.[35]
± شرایط نامساعد اقتصادی
رادیو پیک ایران امروز با اشاره به اخبار دستگاههای تبلیغاتی رژیم، مبنی بر بهبود شرایط زندگی مردم گفت: «روزنامة اطلاعات خبر میدهد جمعی از کارگران کارخانة ریسندگی خورشید کرمان با مراجعه به دفتر روزنامه، از شرایط نامساعد اقتصادی اظهار درماندگی کردهاند». گوینده به سخنان یکی از دانشجویان در جراید کشور دربارة وضعیت اتوبوسرانی و شرکت واحد و همچنین وضعیت نانواییها و ادعای ارزانی نان نیز اشاره نمود. وی افزود به استناد سخن بسیاری از همشهریان، نانواییها از تعرفة جدید قیمت نان تبعیت نمیکنند.[36]
± موافقت آمریکا با واگذاری یک کشتی بزرگ حمل آب به ایران
جولیوس هولمز، سفیرکبیر ایالات متحدة آمریکا امروز طی نامهای به نخستوزیر اطلاع داد کشورش با درخواست نیروی دریایی ایران مبنی بر واگذاری یک فروند کشتی بزرگ مخصوص حمل آب آشامیدنی موافقت نمود. همچنین به منظور تبدیل و تجهیز این کشتی، سیصد هزار دلار اعتبار در اختیار نیروی دریایی ایران قرار میگیرد. این کشتی پس از آماده شدن در خلیجفارس حرکت کرده و آب آشامیدنی را به تمامی بندرهای جنوب ایران میرساند.[37]
± نامة سفارت ایران به وزیر خارجة کویت
سفارت ایران طی نامهای به شیخ احمد جابر الصباح، وزیر امور خارجة کویت، اطلاع داد تهران آماده است تا تصمیمات آن کشور دربارة حدود مناطق نفتی آبهای ساحلی را به رسمیت بشناسد. خبرگزاری فرانسه به نقل از روزنامة اخبارالکویت ضمن اعلام این خبر افزود اقدام تهران در پی اعتراضات کویت دربارة به مناقصه گذاشتن اکتشاف نفت در مناطق مورد اختلاف، صورت گرفته است.[38]
± بحث درباره درگیریهای شمال عراق در رادیو مسکو
رادیو مسکو در برنامههای امروز خود بار دیگر به بحث پیرامون درگیریهای شمال عراق پرداخت. شوروی همچنان کشورهای عضو سنتو را به دخالت در امور داخلی عراق متهم مینماید.[39]
± درخواست دبیران و اعضای سندیکای کارگری از وزیر کار
ظهر امروز دبیران و اعضای هیئت مدیرة شورای همکاری سندیکاهای کارگری در دیدار با خسروانی درخواست کردند که با شاه ملاقات کنند. آنها همچنین تقاضا کردند نمایندگان کارگری در یک گردهمایی با وزیر کار گفتوگو کنند. خسروانی قول داد درخواست آنان را به اطلاع شاه برساند و در گردهمایی یاد شده نیز شرکت کند.[40]
± حضور نخستوزیر در جشنهای سفارت عراق و فرانسه در تهران
نخستوزیر و همسرش شامگاه امشب به دعوت فاضل سلمان، کاردار سفارت کبرای عراق در تهران، در جشن پنجمین سالگرد انقلاب 14 ژوئیه این کشور شرکت کردند. عدهای از وزیران، امرای ارتش، دیپلماتهای خارجی و مدیران جراید نیز در این ضیافت شرکت کردند.[41] علم عصر امروز همچنین در جشن انقلاب کبیر فرانسه نیز شرکت کرد. جشن یاد شده در سفارت فرانسه برگزار شد.[42]
پینوشتها:
[1]ـ روحبخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ص 288 و 289.
[2]ـ همان، ص 290.
[3]ـ دهنوی ترکمان، محمد، قیام خونین 15 خرداد 1342 به روایت اسناد، تهران، رسا، 1360، ص 211 و 212.
[4]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 484.
[5]ـ دهنوی ترکمان، محمد، همان، ص 211 و 212.
[6]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 292 و 293.
[7]ـ همان، ص 294.
[8]ـ همان، ص 400.
[9]ـ دهنوی ترکمان، محمد، همان، ص 211 و 212.
[10]ـ همان.
[11]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 294.
[12]ـ همان، ص 292 و 293.
[13]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 490.
[14]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 361.
[15]ـ زرینی، حسین، نهاوند در انقلاب، تهران، عروج، 1384، ص 30 و 31.
[16]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 491.
[17]ـ روحبخش، رحیم، همان، ص 296 و 297.
[18]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 485 و 487.
[19]ـ همان، ص 488.
[20]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 22: آیتالله شیخ حسین غفاری، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1382،
صص 14 و 23.
[21]ـ همان، ص 24 و 25.
[22]ـ همان، ص 26.
[23]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 489.
[24]ـ همان، ص 478.
[25]ـ دهنوی ترکمان، محمد، همان، ص 211 و 212.
[26]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 20:آیتالله پسندیده، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 2 و 3.
[27]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 3: زندان، همان، ص 493.
[28]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 55 و 56.
[29]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 6.
[30]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1873، 23/4/1342، ص 1.
[31]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 1.
[32]ـ روزنامة کیهان، ش 5992، 23/4/1342، ص 1 و 11.
[33]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 1.
[34]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 94، 26/4/1342، ص 10.
[35]ـ روزنامة کیهان، ش 5993، 24/4/1342، ص 1 و 12.
[36]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 92، 24/4/1342، ص 6و10.
[37]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 16.
[38]ـ بولتن خبرگزاری فارس محرمانه، ش 93، 25/4/1342، ص 2.
[39]ـ همان، ش 92، 24/4/1342، ص 14 و 16.
[40]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 16.
[41]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11140، 23/4/1342، ص 16.
[42]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1874، 24/4/1342، ص 1.
