سه‌شنبه 3 دی 1342 / 7 شعبان 1383 / 24 دسامبر 1963
3 بازدید
تمهیدات ساواک برای ادارة امور روحانیون
به منظور چگونگی ادارة امور روحانیون، کمیسیونی در ساواک تشکیل شد. در این جلسه وظایف ادارة کل سوم ساواک بدین‌شرح، تشریح شد: «مقامات عالی‌رتبه کشور مایل‌اند روحانیون در مسیری قرار گیرند که تنها به امور مذهبی بپردازند و در سیاست مداخله ننمایند. روحانی واقعی فردی است که تمام مساعی خود را مصروف ارشاد مردم به طرف دین نماید و از این راه به تقویت مبانی دینی و معنوی اجتماعی بپردازد. هدف مسئولین باید مبارزه با عناصر منحرف و تقویت عناصر مفید باشد. البته عنصر مفید کسی نیست که دائماً دعاگو باشد بلکه افراد و روحانیونی که غیر از وظیفه دینی کار دیگری انجام نمی‌دهند محترم هستند؛ باید به وضع مادی آنها کمک شود و تسهیلات دیگری در کارهای آنها فراهم خواهد شد و حتی در بعضی موارد می‌توان به برخی از مفیدترین آنها کمک‌های مادی نیز نمود. اگر این برنامه را اجرا نکنیم، روحانیت را در مقابل رژیم قرار داده‌ایم. سوءتفاهمی ایجاد شده است که باید از بین برود و با یک برنامه منظم می‌توان این وظیفه را انجام داد و سوءتفاهم موجود را از بین برد و اگر این سیاست ادامه یابد بعد از یکی دو سال روحانیون ناراحت درمی‌یابند که دیگر محلی برای فعالیت مضر آنها وجود نخواهد داشت و خود به خود از بین می‌روند و اگر عدة محدودی باقی بمانند در مقابل اکثریت روحانیون صالح قرار می‌گیرند و اجتماع آنها را طرد خواهد کرد».[1]
بازجویی از آیت‌الله قاضی طباطبایی
پس از خاتمة بازجویی آیت‌الله قاضی طباطبایی در ساواک، تهامی بازجوی ایشان، اظهار کرد: «محمدعلی قاضی طباطبایی از مجتهدین معروف آذربایجان و بخصوص تبریز است. مرد محترمی به نظر می‌رسید. در تمام مدت بازجویی که در نهایت احترام از وی به عمل آمد منکر اتهامات وارد شده بود. ولی مخالفت خود را با قسمت‌هایی از لوایح ششگانه اصلاحات ارضی و سیاست جاری دولت تأیید می‌نمود و اظهار می‌داشت که نه تنها سخنان تحریک‌آمیزی نگفته‌ام بلکه همیشه مردم را به آرامش و سکون دعوت کرده‌ام و در پاره‌ای از موارد که بازار تعطیل شده است به توصیه اینجانب [بازاریان] مغازه‌ها را باز نموده‌اند. در مصاحبه نسبتاً مفصلی که با وی شد و پس از تذکر به وخامت اوضاع که از فعالیت‌های بدون نتیجه این آقایان ممکن بوده است حادث شود با ندامت فوق‌العاده اظهار می‌داشت بهتر بود قبلاً خصوصی با من ملاقات و مرا توجیه می‌کردند در این صورت هرگز با مخالفین همراهی نمی‌کردم به هر صورت با توجه به اقدامات ساواک محل چنین به نظر می‌رسد که در این مورد تا حدی نامبرده محق باشد... اینک با توجه به مدارک بسیار ضعیفی که ساواک محل به استناد گزارش مأمور ویژه شهربانی تبریز ارسال داشته است چون این امکان هست که در صورت ارسال پرونده به دادرسی ارتش به علت فقدان دلیل منجر به تبرئه متهم شود تصور می‌گردد اتخاذ تصمیم به دو صورت معروض ذیل درباره وی مقرون به صلاح است: 1ـ با توجه به شفاعت آیت‌الله حکیم و سایر مراجع تقلید و روحانیون ضمن اخذ تعهد کافی و ضبط این تعهد در پرونده و بر روی نوار مشارالیه را عفو کنند و به محل خود عودت دهند؛ 2ـ با تصویب کمیسیون امنیت شهرستان تبریز وی را به مدت شش ماه به یکی از شهرهایی که مناسب این منظور باشد تبعید نمایند».[2]
روحانیون خواستار رعایت قانون اساسی
طبق گزارش ساواک مشهد، سیدمحمدعلی میلانی اظهار داشته است: در زمان مسافرت یکی از اعضای وزارت دادگستری امریکا به ایران از طرف روحانیون نامه‌ای به ایشان نوشته و در آن اظهارنظر شده است که روحانیون، مخالف اصلاحات ارضی و آزادی بانوان نبوده‌اند بلکه شاه و دولت هستند که به این حربه متوسل شده‌اند و روحانیون جداً خواستار رعایت قانون اساسی و آزادی بیان و قلم هستند.[3]
اعلامیه مجمع محدثین مشهد
مجمع محدثین مشهد اعلامیه‌ای صادر کرد. در این اعلامیه آمده است که مجمع به پیروی از منویات آیت‌الله میلانی و در اجرای دستور ایشان در روز 15 شعبان (11 دی) جشن باشکوهی از طرف اعضای مجمع برگزار خواهد شد و از کلیه طبقات دعوت به عمل آمده است که در آن جشن شرکت کنند.[4]
نامه دو نفر از علمای تبریز به آیت‌الله مرعشی نجفی
دو نفر از علمای تبریز، حجج اسلام سیدمرتضی مسعودی مرعشی و سیدکاظم موسوی شبستری، دربارة اتفاق‌نظر مراجع تقلید در اعلام تعطیل اعیاد اسلامی نامه‌ای به آیت‌الله مرعشی نجفی نوشتند از ایشان خواستند با مراجع دیگر، بخصوص آیت‌الله محمدهادی میلانی، دربارة صدور اعلامیه‌ای دربارة اعلام تعطیلی روز نیمه شعبان که با عید ژانویه مصادف شده است، اتفاق‌نظر داشته باشند و اگر قرار است عید را موقوف کنند، این تصمیم را در اعلامیة مشترکی ابلاغ نمایند.[5]
پیام آیت‌الله طالقانی به علما
مُخبر ساواک گزارش داد که آیت‌الله سیدمحمود طالقانی در ساعت 16:30، در جلسه دادگاه محاکمه رهبران جمعیت نهضت آزادی از طریق سیداحمد طیبی شبستری (دانشجوی مؤسسه وعظ و خطابه و تبلیغ اسلامی) به صدرالدین جزایری پیغام داده است که به علما سفارش کند که در حمایت از رهبران جمعیت نهضت آزادی تلگرام ارسال و ضمن تأیید آنها به دولت اعتراض کنند.[6]
حمایت آیت‌الله میلانی از آیت‌الله طالقانی
ساواک مشهد به ریاست ساواک تهران، تلگرام رمزی ارسال کرد. در این تلگرام رمز آمده است، آیت‌الله محمدهادی میلانی پیامی برای آیت‌الله سیدمحمود طالقانی فرستاده که در آن از وی و سایر اعضای نهضت آزادی پشتیبانی نموده است و ممکن است این پیام در تهران انتشار یابد.[7]
ادامه مبارزه آیت‌الله میلانی با حکومت
آیت‌الله میلانی ضمن بیانیه‌ای خطاب به عموم مردم ایران که چندی پیش در جراید اروپا نیز منتشر شده است. چگونگی تبعید ناگهانی خود را از تهران و از خراسان شرح داده و اضافه کرده است که هنگام توقف خود در تهران از مبارزه با سردمداران حکومت جور و فساد دست بر نخواهد داشت و تذکر داده است که ملت ستم‌کشیده ایران با کسی سر جنگ ندارد و از آنان می‌خواهد بیش از این به کسی ظلم نکنند.[8]
غیرقانونی بودن محاکمه رهبران نهضت آزادی
رادیو پیک ایران در برنامه عصر امروز، دادگاه محاکمه رهبران نهضت آزادی ایران را چنین توصیف نمود: «جریان توقیف غیرقانونی چند تن از سران نهضت ملی ایران و به اصطلاح محاکمه آنان در دادگاه‌های غیرعلنی و فرمایشی نظامی که در یک حکومت مشروطه به کلی غیرقانونی است، افکار مردم ایران و جهان را به خود جلب کرده است. تلگرام مشترک آیات عظام شریعتمداری، میلانی و طالقانی مدرک معتبر دیگری است حاکی از خط‌مشی مشخص سران نهضت ملی در مبارزه علیه حکومت و رژیم سلطنتی ایران.
اعلام سکوت وکلای سران نهضت آزادی
در جلسه امروز دادگاه محاکمه رهبران جمعیت نهضت آزادی ایران پس از پایان بیانات دادستان (تیمسار زمانی) وکلای مدافع متهمان تیمسار شایانفر، سرهنگ امیر رحیمی، سرهنگ علمیه و وکلای مدافع دیگر به ترتیب از جای برخاستند و با اسناد به ماده 205 آئین دادرسی و در اعتراض به اینکه رئیس دادگاه در مورد اعلام و اخطار (رد دادرس) به وظایف قانونی خود عمل نکرده است، دادگاه را غیرقانونی دانستند و اظهار داشتند که از بحث دربارة کیفرخواست و دفاع از موکلین خود، امتناع خواهند کرد. با اعلام سکوت از سوی متهمین و وکلای مدافع، دادگاه امروز نتیجه‌ای نرسید.[9]
تأیید شکنجه در اطلاعات شهربانی
در طی محاکمه رهبران جمعیت نهضت آزادی ایران، نامة حسن عبودیت دربارة نحوة شکنجه شدنش به دست مأموران ادارة اطلاعات شهربانی، به وسیله مهدی بازرگان به دادستان ارتش ارسال شد. در این نامه آمده است: «دادستان محترم کل ارتش، با کمال احترام به عرض می‌رساند اینجانب حسن عبودیت، که هیچ گونه عضویتی در دستجات سیاسی ندارم در ساعت23:30 روز پنج‌شنبه 28/9/42 با یک جامه‌دان محتوی اخبار محاکمات سران نهضت آزادی ایران (که در اصفهان هنگام سوار شدن به اتوبوس به وسیلة یکی از دوستان به من داده شد تا در تهران تحول دیگری بدهم) به دست مأموران ادارة اطلاعات شهربانی دستگیر شدم و از ساعت 12 تا ساعت 6.5 صبح مرا تحت شکنجه قرار دادند. به طوری که اکنون آثار سوختگی و ضرب در پیکر این جانب مشهود است. اولاً دستور بفرمایید پزشک قانونی مرا معاینه نماید تا صحت اظهارات من معلوم شود. در ثانی سئوال می‌کنم که آیا حمل اوراق تکثیر شده مذاکرات دادگاهی که بارها در آن گفته‌اند علنی است و کسی مانع انتشار مطالب آن در خارج نیست چه گناهی دارد که به دنبال آن افراد را زجر و شکنجه و زندانی می‌کنند. در خاتمه با اعلام جرم نسبت به شکنجه اینجانب تقاضای رسیدگی فوری به کار اینجانب را دارد».[10]
تدارک سفر رئیس‌جمهور یوگسلاوی به ایران
وزارت دربار شاهنشاهی در تدارک سفر ژنرال تیتو رئیس‌جمهور یوگسلاوی، به ایران است. گفته می‌شود مسافرت تیتو و همسرش به ایران در ماه اردیبهشت سال 1343 خواهد بود و در شهریور سال آینده شاه و شهبانو به دعوت رئیس‌جمهور اولین کشور سوسیالیستی قاره اروپا به بلگراد عزیمت و یک هفته از کشور یوگسلاوی دیدن خواهند کرد.[11]
طرحی دربارة تقسیمات کشوری
در جلسه علنی مجلس شورای ملی فراکسیون مستقل، مجلس طرحی را دربارة تقسیمات کشوری تقدیم کرد: «نظر به اینکه اجرای لایحه قانونی تشکیل انجمن‌های ایالتی و ولایتی که در اجرای اصول 29، 91، 92، 93 متمم قانون اساسی و در جهت [تحقق] انقلاب مقدس شاه و ملت به مجلس تقدیم گردیده است بدون رعایت تقسیمات صحیح کشوری که مقتضیات اقتصادی و جغرافیایی و اجتماعی در آن لحاظ شده باشد عملی نیست و اجرای قانون مزبور بدون وجود و تأیید اساس و اسلوب صحیح در بسیاری از نقاط مواجه با مخطورات بعدی خواهد شد و با توجه به اینکه تقدیم لایحه قانونی اصلاح تقسیمات کشوری ضروری تشخیص داده شده فراکسیون مستقل طرح زیر را با قید دو فوریت پیشنهاد می‌کنند و تقاضای طرحِ آن را در مجلس دارند. مادة واحده ـ دولت مکلف است از تاریخ تصویب این قانون ظرف دو ماه لایحة اصلاح قانون تقسیمات کشوری را که منطبق با مقتضیات و احتیاجات فعلی و آینده کشور باشد تدوین و به مجلس تقدیم کند».[12]
معاون تشریفات دربار شاهی
طی حکمی از جانب شاه، سیروس فرزانه آجودان کشوری شاه و معاون ادارة کل هواپیمایی کشوری، با حفظ سمت قبلی به سمت معاون تشریفات دربار شاهنشاهی تعیین شد.[13]
عفو 30 نفر از محکومین
کمیسیون عفو و بخشودگی وزارت دادگستری که هر سال به مناسبت روز حقوق بشر تشکیل می‌شود امسال نیز تشکیل شد و 135 پرونده را رسیدگی کرد. این کمیسیون از میان آن پرونده‌ها 30 نفر از محکومین را مستحق بخشودگی تشخیص داد. در بین کسانی که مشمول عفو شده‌اند، محکوم به اعدام وجود ندارد و سه نفر از محکومانِ حبس ابد، یک درجه مشمول تخفیف مجازات شدند.[14]
گسترش روابط ایران و امریکا
ملاقات کاردار سفارت امریکا با نخست‌وزیر مهمترین خبری است که مورد توجه محافل سیاسی و اقتصادی ایران قرار گرفته است. در حالی که احتمال دارد در مناسبات اقتصادی دو کشور امریکا و ایران جهش سودبخشی پدید آید، محافل سیاسی تهران متوجه حملات مقامات شوروی به کمک‌های غرب شده‌اند. رادیو مسکو در برنامه‌های چند روز اخیر خود نشانة حملات خود را متوجه کمک‌های اقتصادی کشورهای امریکا، انگلستان و آلمان به ایران کرده است.[15]
اخطار به دو دانشجوی ایرانی
وزارت خارجه امریکا به سفارت امریکا در تهران خبر داد: فاطمی و قطب‌زاده امروز به دفتر کمیساریای ادارة مهاجرت و تابعیت فراخوانده شدند و کمیسر به آنها شدیداً اخطار کرد از ایجاد دردسر دست بردارند وگرنه با اقدام قانونی برای اخراج جبری روبرو می‌شوند. این اقدامات در مورد بیگانگان فاقد پاسپورت‌های معتبر نیز معمول است.[16]
سوختن هشت میلیون تن گاز بی‌حاصل
رئیس ادارة آمار و بررسی‌های اقتصادی شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد در ایران فقط از دو درصد گاز تولیدی استفاده می‌شود و مقدار گازی که هر سال بی‌حاصل می‌سوزد هشت میلیون تن است. درآمد دولت نیز از فرآورده‌های نفت، سالی چهار میلیارد ریال است.[17]
شکایات و انتقادات از لایحه جدید استخدام
روزنامه خراسان از کثرت شکایات و انتقادات گوناگون از لایحه جدید استخدام از همه مناطق به مرکز کشور خبر داد. اغلب این انتقادات متوجه شخص دکتر گودرزی دبیرکل شورای عالی اداری است. عده‌ای از فرهنگیان اجتماعات متعدد تشکیل داده‌اند و نظر خود را در رد مواد این لایحه مشروحاً به وسیله جزوه‌ها و کتابچه‌های چاپی تشریح کرده‌اند. کارمندان و خدمتگزاران جزء نیز جداگانه در نشریات وابسته به خود از این لایحه انتقاد کرده‌اند، شکایات بسیاری هم به وسیله عده‌ای از وکلای مجلس شورای ملی برای رسیدگی تسلیم رئیس مجلس شورای ملی شده است.[18]
اتهامات شهردار سابق تهران
احمد نفیسی شهردار سابق تهران، در طبقة زیرین ساختمان وزارت دادگستری تحت بازداشت است. محل اقامت نفیسی کتابخانه زندان دادگستری است و چون هنوز اطلاعیه رسمی از طرف مقامات قضایی دربارة اتهامات و پرونده نفیسی منتشر نشده وضع او هنوز در نظر مردم مبهم است. نفیسی قبل از وارد شدن به عرصه سیاست و خدمات دولتی به امور بازرگانی و تجارت می‌پرداخت و در زمانیکه برای نخستین‌بار تاکسی‌ها در تهران شروع به کار کردند، احمد نفیسی یک از فعالان بود و خود چندین دستگاه تاکسی داشت. او سپس مدیر امور اداری سازمان برنامه و در زمان نخست‌وزیری دکتر علی امینی به معاونت شهرداری تهران منصوب شد. در حدود 12 تا 14 فقره علیه وی اعلام جرم شده است که از آن جمله دریافت رشوه از مقاطعه‌کاران و تبانی در خرید زمین میدان رباط کریم است. در این رابطه علاوه بر نفیسی چهار نفر دیگر از فروشندگان زمین و مدیران کل شهرداری نیز بازداشت شده‌اند.[19]
فساد اداری در اکثر سازمان‌های دولتی
روزنامه اطلاعات در سرمقاله امروز دربارة بازداشت احمد نفیسی نوشت: «... مردم نمونه‌های بسیار از این ریخت و پاشها سراغ دارند. مردم تعجبشان از این است که چرا همین که سازمان بخصوصی از اعتبار افتاد این قبیل پرونده‌ها از قفسه‌ها و کشوها و بایگانی‌های آن بیرون می‌آید. در صورتی که دست بر هر کدام از دستگاه‌ها بگذارید می‌بینید در شکم آن از این قبیل پرونده‌ها زیاد خوابیده است».[20]
سفر رئیس کمیته ملی المپیک به اتریش
غلامرضا پهلوی برادر کوچکتر شاه که ریاست عالیه کمیته ملی المپیک ایران را بر عهده دارد برای شرکت در کنگره و مراسم نهمین دوره بازی‌های المپیک زمستانی به اتریش رفت.[21]
پی‌نوشت‌ها:
[1]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 313 و 316.
[2]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 13،:جلوه محراب، شهید آیت‌الله سیدمحمدقاضی طباطبایی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 97 و 99.
[3]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 480.
[4]ـ همان، ص 483.
[5]ـ اسناد انقلاب اسلامی، ج 2، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 119 و 120.
[6]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 29: آیت‌الله سیدمحمود طالقانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ص 463.
[7]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، همان، ص 484.
[8]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 224، 4/10/1342، ص 4 و 5.
[9]ـ بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت، ج اول، تهران، رسا، 1375، ص 455 و 456.
[10]ـ صفحاتی از تاریخ معاصر، اسناد نهضت آزادی، ج 3، محاکمه سران و فعالین، تهران، نهضت آزادی ایران، 1363، ص 127 و 129.
[11]ـ روزنامه مرد مبارز، ش 802، 3/10/1342، ص 4.
[12]ـ مجله مذاکرات مجلس شورای ملی، جلسه 22، 3/10/1342، ص 11 و 13.
[13]ـ روزنامه کیهان، ش 6128، 3/10/1342، ص 12.
[14]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11276، 3/10/1342، ص 16.
[15]ـ روزنامه خراسان، ش 4189، 3/10/1342، ص 1 و 7.
[16]ـ اسناد لانه جاسوسی، ش 56 (6)، دانشجویان پیرو خط امام، ص 150 و 151.
[17]ـ گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج 2، تهران، کتابخانه ملی پهلوی، بی‌تا، ص 1712.
[18]ـ روزنامه خراسان، ش 4189، 3/10/1342، ص 8.
[19]ـ روزنامه اتحاد ملی، ش 786، 3/10/1342، ص 1 و 2.
[20]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11276، 3/10/1342، ص 1.
[21]ـ همان، ص 16.
