یکشنبه 12 اسفند 1341 6 شوال 1382 3 مارس 1963
10 بازدید
□ اعلامیه علمای قم
پس از سخنرانی محمدرضا پهلوی در مراسم افتتاحیة کنفرانس اقتصادی که در آن وعده داده بود که در انتخابات آینده زنان هم شرکت خواهند کرد، دولت به ریاست اسدالله علم، روز گذشته لایحة اصلاحی به تصویب رساند که به موجب آن، زنان رسماً دارای حق شرکت در انتخابات شدند. با اعلام این مصوبه، علما و مراجع عظام جلساتی تشکیل دادند و به بررسی این اقدام شاه و دولت پرداختند. آنان پس از این نشستها، اعلامیهای تنظیم کردند که امروز منتشر شد. این اعلامیه را نه نفر از علما و مراجع بزرگ قم امضا و دلیل اصلی انتشار آن را شتابزدگی عجیب و بدون تفکر در اصول قانون اساسی اظهار کردهاند.
در بخشی از این اعلامیه آمده است: «به ملت مسلمان تذکراتی داده شود که بدانند مسلمین ایران در چه شرایطی و با چه دولتهایی ادامة زندگی میدهند». سپس این اعلامیه در شش مورد جداگانه، جنبههای غیرقانونی بودن مصوبة دولت را برشمرده است.
علما در بند ششم صریحاً آنچه را در اندیشه و نظر خود داشته، بیان کرده و ضمن درج متن لایحه، با عبارات صریح، مصوبة دولت را غیرقانونی و شرکت دادن زنان را در انتخابات، خلاف قانون دانستهاند. «حذف بند اول مادة دهم و بند دوم مادة سیزدهم قانون انتخابات مجلس شورای ملی، مصوب شوال 1329 قمری و حذف قید کلمة ذکور از مادة ششم و نهم قانون انتخابات مجلس سنا، مصوب 14 اردیبهشت 1339 که به استناد مقدمة قانون اساسی و اصل دوم است، غیرقانونی است و برای دولت چنین حقی نیست؛ زیرا مستند چنانچه گفته شد، باطل است. به علاوه، برای دولت نیز حق ابطال قانون مصوب در مجلس شورای ملی نیست و به نص اصل بیستوهشتم متمم قانون اساسی، قوه مجریه از قوه مقننه، همیشه ممتاز و منفصل خواهد بود».
امضاکنندگان این اعلامیه به شرح زیر بودهاند: مرتضی حسینی لنگرودی، احمد حسینی زنجانی، محمدحسین طباطبایی، محمد موسوی یزدی، محمدرضا موسوی گلپایگانی، سیدکاظم شریعتمداری، روحالله موسوی خمینی، هاشم آملی، مرتضی حائری.[i]
□ تلگراف اعتراضآمیز آیتالله شیرازی
آیتالله حاج سیدعبدالله طاهری شیرازی، مشهور به «آیتالله شیرازی» از علمای طراز اول ایران که مقیم نجف اشرف است، با ارسال تلگرافی خطاب به محمدرضا پهلوی، ضمن بر شمردن اقدامات مستبدانه و سلب آزادی، حبس و حصر علمای اعلام و ضرب و جرح طلاب و دیگران را به هیچوجه مطابق با شرع و قانون ندانسته و نوشته است: «همراه کردن رجاله و دختران و زنان معلومالحال، مطلب را شرعی و قانونی نمینماید. اظهار معطل بودن بانوان تاکنون با اشتغالشان در چند هزار سال عظمت و استقلال ایران به نام امور اجتماعی از وظایف خانهداری و تربیت اولاد و تهیه وسائل راحتی برای به کار رسیدن مردان، دروغ و فریب و خیانت به آنهاست». و این افعال و بیانات را دلیل بیاطلاعی شاه دانست و به طور تلویحی توجه او را به سخنانش در روز اول کنفرانس اقتصادی جلب کرد و افزود: «این افعال و بیانات کاشف از بیاطلاعی شاه با احکام اسلام و آثار ملیت ایران یا بیعلاقگی بر آن دو است. اقدام بعضی همجوارها هم، معلول استعمار مقابل دولت عظیم اسلامی عثمانی بود. عزم راسخ و افتخار در تأسی به مثل انوشیروان عادل در مقابل افعال قباد است نه متابعت هر پدری در نابود ساختن آثار دیانت و ملیت». آیتالله شیرازی در پایان تلگرافنامة خود تصریح کردند: «لذا چنانچه از این افعال غیرمشروعه رفع ید نشد، البته به عونالله تعالی ما به وظیفه دینی خود عمل خواهیم نمود. ششم شوال المکرم 1382، سیدعبدالله شیرازی».[ii]
□ جلسات کمیسیونهای مختلف در کنفرانس اقتصادی
در ادامة کنفرانس اقتصادی که در کاخ مجلس سنا برپاست، تعدادی از کمیسیونهای تشکیل شده، جلساتی را امروز برگزار کردند. پیش از ظهر، کمیسیون بازرگانی و صنایع کنفرانس نخستین جلسة خود را به ریاست ابونصر عضد و با شرکت عالیخانی (وزیر اقتصاد) تشکیل داد.[iii]
کنفرانس اقتصادی، بعدازظهر هم روز پرکاری داشت. کمیسیون کار و خدمات اجتماعی که ریاست آن را مرتضی سرمد برعهده دارد، تشکیل جلسه داد و خوشبین (وزیر کار) به تفصیل دربارة بیکاری و علل آن سخن راند.[iv] در جلسة کمیسیون امور مالی و بانکی هم که به ریاست وکیلی تشکیل گردید، پیشنهاد شد که بانکهای تجاری برای جمعآوری پساندازها و تخصیص آن به امور تولیدی و اعطای وامهای بلند مدت، سندیکا تشکیل دهند. کمیسیونهای برنامه و کشاورزی هم، هر کدام جلساتی تشکیل دادند و به بررسی مسائل مربوط به حوزة وظایف خود پرداختند.[v]
□ نقل محافل اقتصادی و سیاسی
مذاکرات طرفین ایرانی در جلسات کنسرسیوم نفت، از موضوعات مورد توجه محافل اقتصادی و سیاسی داخلی و خارجی است. به گونهای که همین محافل بر این باورند چنانچه کنسرسیوم بخواهد در آینده از منافع بسیار نفت ایران برخوردار باشد، ناچار است دعاوی دولت ایران را دربارة افزایش میزان تولید و تعیین مدیران ایرانی برای شرکتهای عامل و خرید کالاهای مورد نیاز خود از ایران و در نهایت، در زمینه تأمین نظریات اوپک، بپذیرد. گفتنی است که هماکنون ایران بعد از کویت و عربستان سعودی، از لحاظ تولیدات نفت، سومین رتبه را در خاورمیانه داراست و طرفهای ایرانی نظر بر این دارند که در این زمینه، شایستة مقام نخست هستند. به هر روی، اعضای کنسرسیوم نفت، موضوعات و مسائل مختلف نفت را مدنظر دارند. به ویژه سخنرانی اسدالله علم در روز نخست کنفرانس اقتصادی که در آن استفاده از اعتبارات نفت را تشریح کرده است، نظر آنان را به خود جلب نموده است.[vi]
□ نحوة برگزاری انتخابات مجلس شورا
وزیر کشور با اشاره به مصوبة دیشب هیئت دولت دربارة شرکت زنان در انتخابات آینده کشور، نحوة برگزاری انتخابات بیستویکمین دورة مجلس شورای ملی را تشریح کرد. او با استناد به یکی از 27 ماده از مواد آئیننامة جدید انتخابات، استفاده از کارت الکترال را ضروری شمرد و گفت که همة واجدین شرایط باید به حوزهها مراجعه و پس از ثبتنام، کارت الکترال دریافت کنند. او دربارة زمان آغاز انتخابات اظهار داشت که پس از تصویب آئیننامة جدید، دولت تقاضای صدور فرمان انتخابات را خواهد کرد که در این صورت احتمال میرود در سه ماهة اول سال آینده، این امر صورت پذیرد. پیراسته دربارة چگونگی نظارت بر انتخابات گفت که برای نظارت، انجمن نظارت زنان و مردان، جداگانه تشکیل خواهد شد.
همچنین وزیر کشور پیشبینی نمود که با توجه به فعالیتی که زنان از خود نشان میدهند، یک سوم نمایندگان دورة بعدی مجلس شورای ملی را زنان تشکیل دهند.[vii]
پینوشتها:
[i]. صحیفه نور، ج 1، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1371، ص 55 و 58؛ روحانی، سیدحمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، ج 1، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1376 ـ 1372، ص 296 و 302.
[ii]. قیام پانزده خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 519؛ اسناد انقلاب اسلامی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374، ص 57.
[iii]. روزنامه پست تهران، ش 2860، 12 اسفند 1341، ص 1 و 3؛ روزنامه کیهان، ش 5889، 13 اسفند 1341، ص 1و 10.
[iv]. روزنامه اطلاعات، ش 11037، 13 اسفند 1341، ص 16.
[v]. روزنامه بورس، ش 390، 13 اسفند 1341، ص 1 و 4.
[vi]. روزنامه ملیون، ش 812، 12 اسفند 1341، ص 1؛ روزنامه اطلاعات، ش 11036، 12 اسفند 1341، ص 1 و 13.
[vii]. روزنامه پست تهران، ش 2860، 12 اسفند 1341، ص 1 و 3.
