چهارشنبه 25 اردیبهشت 1342 / 21 ذیحجه 1382 / 15 می 1963
6 بازدید
± سخنرانی آیتالله خمینی بر ضد دولت
امروز آخرین روز برقراری مجالس درس در حوزة علمیة قم بود و مدرسین این حوزه کلاسهای خود را برای حضور طلاب در شهرها و روستاها، برای تبلیغ در ایام سوگواری ماه محرم تعطیل کردند. از همین رو، جلسة درس آیتالله خمینی با سخنرانی ایشان بر ضد دولت همراه بود.[1] آیتالله خمینی در این جلسه با اشاره به وقایع دو ماه اخیر در قم، اظهار داشت: «امسال روحانیون سال خوشی نداشتند زیرا کماندوها روحانیون را مجروح کرده و عدهای را هم کشتند. خانههای آنها را خراب کردند و آنان را دربهدر نمودند». ایشان افزود: «در این مورد از رئیس شهربانی قم سؤال کردیم که آیا این چه عملی بود؟ گفت تقصیر از من نبوده، از رئیس سازمان امنیت سؤال کنید، ایشان این عمل را کردند. از سازمان امنیت میپرسیم، میگوید شهربانی کرده. هر دو را روبهرو میکنیم، میگویند این عمل به امر شاه و به دستور دولت صورت گرفته است». آیتالله خمینی تأکید کرد: «ما گفتهایم اگر دولت این کار را کرده، پس چرا شاه به ما نمیگوید تا ما تکلیف او را روشن کنیم و اگر دولت مقصر نیست، شاه تقصیر دارد. باز هم به ما بگوید تا ما بدانیم این چه ظلمهایی است که نسبت به روحانیون انجام میدهند و بالاخره هیچیک از اینها مقصر نیستند. به ما بگویند تا ما دستور دهیم رئیسسازمان امنیت و رئیس شهربانی قم را در عرض یک ساعت نابود کنند». به گفتة آیتالله خمینی از روزی که این دولت روی کار آمده، علیه اسلام و روحانیت مبارزه میکند. مگر شاه مسلمان نیست؛ شیعة جعفری نیست؛ مگر نمیگوید که من به دین علاقه دارم، پس چرا به گفتههای ثابت پاسال عمل میکند و دو هزار نفر از بهائیها را روانة انگلستان کردید که بر ضد اسلام حرف بزنند». به گزارش ساواک از این جلسه، آیتالله خمینی سپس افزوده است: «شما میگویید حوزة علمیه و روحانیون نبایستی در قم باشند، بروند در نجف یا مشهد. به خدا اگر شماها مشهد و نجف را هم بخواهید. شماها راجع به شهر قم منظورهای خاصی دارید ولی مطمئن باشید که این آرزو را باید به گور ببرید. تا ماها در قم هستیم، نخواهیم گذاشت شما در این کار موفق شوید. چقدر من به وسیلة آقای بهبودی و پاکروان به شاه پیغام فرستادم که اینکارها فایده نداشته و عاقبت خوبی در بر نخواهد داشت. بالاخره خونها جاری کردید. دیدید آخر، کار به کجاها کشید». آیتالله خمینی در پایان، اتمام حجت کرده است: «همانطوریکه شما دستبردار نیستید، ماها هم دستبردار نیستیم. دیدید سازمان امنیت کثیف و خبیث چه کارها صورت داد؟ رئیس شهربانی قم چه اعمالی را مرتکب شد؟ آیا با این وصف، خیال میکنید ما دستبردار هستیم؟ خیر. تا روزگارشان را سیاه نکنیم، ساکت نخواهیم نشست».[2]
± نگرانی دستگاههای امنیتی از فرا رسیدن ماه محرم
ساواک خبر داده که 35 نفر از طلبههای قم، از طرف آیتالله خمینی و عدهای از طرف آیتالله شریعتمداری مأموریت یافتهاند برای سخنرانی علیه دولت و پخش عکس خمینی به شهرستانهای ایران عزیمت نمایند. عدهای که شریعتمداری تعیین کرده، بیشتر به حدود آذربایجان و مناطق ترکنشین عزیمت خواهند کرد.[3] در همین حال، اوضاع برای دستگاههای امنیتی بسیار تیره جلوهگر شده است تا آنجا که سرهنگ بدیعی، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت قم، در نامهای به رئیس ساواک تهران، ضمن شرحی از سخنرانی امروز آیتالله خمینی و آیتالله شریعتمداری، خواستار اقدامی فوری در اینباره تا قبل از آغاز ماه محرم شده است. او نوشته است: «آقایان خمینی و شریعتمداری به طلابی که ایام مذکور به خارج میروند، دستور دادهاند که در منابر ترس نداشته باشید و بگویید دولت و شاه بیدین هستند و قرآن را میخواهند از بین ببرند. همة مردم حتی ارتشیها مستعد قیام هستند. از زندان نترسید. به مردم بگویید منتظر دستور علما باشند که دیگر تقیه نکنند و علیه دولت که قصد دارد فحشاء را ترویج کند و بهائیها را تقویت کند، قیام کنند. هر چقدر بیشتر شما را آزار کنند، مظلومیت شما بیشتر جلوه خواهد کرد. وضع مدرسة فیضیه را بگویید و جریان را با شهادت حضرت سیدالشهداء و صحرای کربلا تطبیق نمایید». بدیعی افزوده است: «شریعتمداری در صدد است تعدادی اعلامیه که منظرة زد و خورد مدرسة فیضیه را مجسم نماید (در صورت امکان رنگی)، کلیشه کند که طلاب با خود به شهرستانها ببرند و به همین جهت دستور داده چند روزی هم از رفتن تأخیر نمایند. آنچه از گفتار و رفتار این دو نفر استنباط میشود، قصد دارند در ایام محرم و صفر چه در قم و چه در سایر شهرستانها، حداکثر فعالیت را علیه دولت بنمایند و به نظر میرسد دنبال بهانه هستند که زدوخوردی ایجاد شود تا باز هم روی آن تبلیغات نمایند و اگر میسر شود، در همین ایام وضعی به وجود آورند که سبب [تأخیر در] انجام انتخابات گردد. دائماً طلاب را تحریک میکنند نترسید، دیگر قدرت ندارند به شما آسیبی برسانند. و غرض نهایی آن است که وعاظ مطالبی بگویند تا مأمورین نسبت به دستگیری یا جلوگیری از اجتماعات آنها اقدام کنند و در نتیجه، ایجاد جنجال و زدوخورد نموده و افکار عمومی را تحریک کنند». رئیس ساواک قم پیشنهاد کرده: «با این ترتیب یا بایستی قبل از رسیدن محرم و صفر تصمیم قطعی درباره خمینی و شریعتمداری گرفته شود یا اینکه اصولاً منابر آزاد باشد و هر حرفی زده شد، از طرف مأمورین اقدامی به عمل نیاید، زیرا دستگیری وعاظ به طور قطع موجب جنجال جدیدی خواهد شد که ضرر آن در مقابل عملی که انجام میشود، قابل مقایسه نیست و بهرهبرداری تبلیغاتی شدیدی از آن خواهند کرد».[4]
± دلجویی آیتالله میلانی از زندانیان نهضت آزادی
عصر امروز پس از انتشار خبر کسالت بعضی زندانیان مسلمان سیاسی، آیتالله میلانی از مشهد در تلگرافی از آنان دلجویی کرد. در این تلگراف خطاب به آیتالله سیدمحمود طالقانی در زندان قزلقلعه آمده است: «اخیراً مسموعم شد که برخی از آقایان، مختصر کسالتی پیدا کردهاند. متأثر شدم و دعا کردم. البته توجه کامل دارند که تحمل هر نوع حبس و رنج برای تحقق دادن به مقاصد عالیة اجتماعی اسلام و رهاندن مجتمع اسلامی از ظلم و فساد، مورد توجه خاص صاحب شریعت صلواتالله علیه بوده و روزی به ثمر خواهد رسید و ملت مسلمان در سایة آن استفادهها خواهد برد». وی از آیتالله طالقانی خواسته تا ضمن ابلاغ سلام به سایر زندانیان همبند، از وضعیت سلامتشان آگاهش سازند.[5]
±تلاش اعضای حزب توده برای بازگشت به کار
در پی اعلام تغییراتی در وضع قانون استخدام کشوری، اعضای حزب توده در صدد برآمدهاند با استفاده از فرصت پیشآمده، دوباره به کار بازگردند. ساواک با هشداری در این زمینه آورده است: «چون شایع شده که قانون استخدام کشوری در مرحلة اجرا است و در آیندة نزدیک تصویب خواهد شد و پس از تصویب آن، وزارتخانهها احتیاجی به کارمندان روزمزد ندارند، اعضای سابق حزب منحلة توده و بویژه افسران سابق سازمان نظامی، در تلاش و فعالیت هستند که برگ اعادة حیثیت دریافت دارند و چون موضوع اعادة حیثیت از طریق دادستانی ارتش فعلاً مسکوت مانده، از طریق دادگستری و دیوان عالی کشور مشغول اقدام هستند و رونوشت رأی صادره از دیوان عالی کشور را که در سال 40 صادر شده، تهیه مینمایند و به استناد آن، برگ عدم سوءسابقه میگیرند و بالنتیجه پروندة سیاسی آنها سوخته میشود. ضمناً سوابق خدمتی قبلی خود را محسوب میدارند». ساواک تأکید کرده چنانچه این طریق اجرا گردد و افسران سابق سازمان نظامی بدین طریق، برگ عدم سوء پیشینه بگیرند و از آنها اعادة حیثیت گردد، ساواک از وضع آنها بدون اطلاع خواهد ماند. شایسته است در این مورد با مقامات دادگستری مذاکره شود که هرگونه اقدام دربارة اعضای سابق حزب منحلة توده به خصوص افسران سابق، با اطلاع و نظریة ساواک انجام شود».[6]
± گزارش سفیر آمریکا از ایران
امروز سفیر آمریکا در تهران طی گزارشی به وزیر امور خارجة کشورش، ایران را فاقد مدیریت قوی و برنامههای اجرایی آن را، نمایشی خواند. جولیوس هولمز ضمن گزارشی به دین راسک، وزیر امور خارجة آمریکا نوشت: «ایران فاقد مدیریت قوى و پرسنل فنى لازم براى اجراى طرحهاى مورد نظر شاه است. بعضى از برنامهها جنبهة نمایشى دارد بى آنکه نتیجة کار در دراز مدت به درستى ارزیابى شود». او تأکید کرده: «یکى از برنامهها که بعدها رژیم را در تنگنا قرار خواهد داد، توسعة سریع دانشگاهها و امکانات آموزش عالى در ایران است، زیرا دانشجویان این دانشگاهها که به علت سیستم پذیرفتن دانشجو از طریق مسابقه (کنکورى)، بیشتر از طبقات فقیر هستند، کانونهاى اصلى مخالفت با رژیم را تشکیل مى دهند، زیرا علاوه بر شرایط سخت زندگى، امکانات اشتغال آنها در آینده هم محدود است. بسیارى از استادان دانشگاهها خود از منتقدین و مخالفین رژیم هستند که با وجود کنترل و مراقبت دستگاههاى امنیتى، با احتیاط و آرام افکار خود را در دانشجویان تزریق مىکنند».[7]
± هزینة دویست میلیون ریالی جشنهای شاهنشاهی
وزیر دربار شاهنشاهی در نامهای به نخستوزیر از غیر مقدور بودن تأمین هزینة دویست میلیون ریالی برای هزینة جشنهای شاهنشاهی خبر داد. در این نامه آمده است: «راجع به تأمین اعتبار برای اجرای برنامة جشنهای 2500 سالة شاهنشاهی، شرحی به جناب آقای مهندس اصفیا، مدیرعامل سازمان برنامه نوشته شده بود. ایشان با توضیحاتی متذکر شدهاند تأمین دویست میلیون ریال برای هزینة جشنهای شاهنشاهی ایران، غیر مقدور است. پاسخ سازمان برنامه به عرض مبارک ملوکانه رسید، امر فرمودند: دولت فکری برای اجرای برنامة جشنهای 2500 ساله بنماید». وزیر دربار نوشته است: «با ابلاغ فرمان مطاع همایونی، خواهشمند است در اجرای امر مبارک زودتر اقدام فرمایید».[8]
± مراسم یکصدمین سال تأسیس سازمان صلیب سرخ بینالمللی
عصر امروز مراسم یکصدمین سال تأسیس سازمان صلیب سرخ بینالمللی با پیام شاه و در حضور شمس پهلوی، ریاست عالیة شیر و خورشید سرخ ایران، برگزار شد. محمدرضا پهلوی در پیام خود آورده که: «در این سازمان بینالمللی، همة مردم جهان از هر ملت و نژاد و مذهب که باشند، دست به دست هم میدهند و کمکهای جوانمردانة افراد نیکوکار و خیرخواه را به محتاجان و مستحقان و آسیبدیدگان میرسانند». شاه گفته است: «تمدن امروزی، مردم جهان را آنقدر به یکدیگر نزدیک ساخته که دیگر هیچ فردی و ملتی نمیتواند خود را از غم و اندوه دیگران برکنار بگیرد و به آنچه پیرامون او میگذرد، نیندیشد و یا با چشم بیاعتنایی بنگرد».[9]
پینوشتها:
[1]. امام در آئینه اسناد (سیر مبارزات امام خمینی به روایت اسناد شهربانی)، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1383، ص 8 و 87؛ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2: فیضیه، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۷۸، ص 220 و 221.
[2]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2، همان، ص 213 و 214.
[3]. سیر مبارزات امام خمینی در آیینه اسناد به روایت اسناد ساواک، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1386، ج 1، ص 360.
[4]. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، جلد 2، همان، ص 218 و 219.
[5]. حضرت آیتاللهالعظمی آقای حاج سیدمحمدهادی میلانی به روایت اسناد ساواک، جلد 1، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 98.
[6]. چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، سازمان نظامی حزب توده ایران، جلد ششم، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378، ص 364.
[7]. باری روبین جنگ قدرتها در ایران، ترجمه محمود مشرقی، تهران، آشتیانی، 1363، ص 97 و 98.
[8]. بزم اهریمن، جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک و دربار، جلد اول، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 358.
[9]. روزنامه پیغام امروز، ش 936، 26/2/1342، ص 1 و 4.
