دوشنبه 24 فروردین 1343 / 29 ذیقعده 1383 / 13 آوریل 1964
1 بازدید
سالروز شهادت امام جواد «ع»
امروز بیستونهم ذىقعده، سالروز شهادت نهمین پیشواى بزرگ شیعیان و رهبر عالىقدر آزادمردان حضرت جوادالائمه علیهالسلام است. روزنامه خراسان در یادداشتى، ضمن برشمردن گوشههایى از فضایل آن امام همام، نوشته است افسوس که دست ظلم و غدر ناپاکان بر این مشعل فروزان پرده کشید و با شهادت جانسوز آن حضرت، قلوب اهل ایمان را داغدار ساخت. این روزنامه توفیق پیروى از دستورات مقدس آن حضرت و اجداد گرامىاش را براى هموطنان از خداوند خواستار شده است.[1]
بازدید آیتالله خمینی از منزل سه نفر از علما
شهربانى قم خبر داد که شب 25/1/43 آقاى خمینى به عنوان بازدید به منازل آیتالله گلپایگانى و آیتاللهزاده بروجردى و آیتالله [شیخ مرتضى] حائرى رفته، پس از یک ساعت به منزل خود مراجعت نموده است.[2]
تصمیم آیتالله خمینی درباره سخنرانی علیه بهاییها
گزارش اطلاعات داخلى ساواک حاکى است که: «آقاى رضا پسندیده برادرزاده آقاى خمینى به طور خصوصى اظهار نموده قرار است آقاى خمینى روز چهارشنبه 26/1/43 در مسجد اعظم شروع به تدریس طلاب نمایند و احتمالاً در این روز مطالبى در مورد فعالیت اسرائیلیها و بهاییها ایراد خواهند نمود. چند روز پیش آقاى وزیر کشور به ملاقات آقا در قم آمده بود. آقا ضمن گفتگو فرمودند: «آقاى نخستوزیر در نطقش هل من مبارز مىطلبید (منظورش سخنان آقاى نخست وزیر در روز حرکت اولین دسته زائرین حج بوده که گفتهاند دولت در مقابل هر بىنظمى شدت عمل به خرج خواهد داد) اگر نمىتواند صحبت کند مطالب را قبلاً تهیه نموده و بنویسد آن وقت بخواند و ضمناً بدانند خمینى همان خمینى است که بوده و مردم هم همان مردماند که هزاران قربانى داده، شنیدهام سه نفر بهایى در این کابینه شرکت دارند».[3]
دستور ساواک براى دستگیرى آیتالله دستغیب
ساواک شیراز در نامهاى به ساواک تهران درباره دستگیرى و اعزام آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب کسب تکلیف کرد. در این گزارش بدون ذکر نامى از دستغیب آمده است: به منظور جلوگیرى از بروز هرگونه پیشآمد سوء و بدون شتابزدگى و با تهیه طرح قبلى شبانه نسبت بهدستگیرى وى اقدام خواهد شد. از نظر وجاهت و نفوذ وى در بین بازاریان، روحانیون و متعصبین، چون بیم اجتماعات و اختلافاتى در نظم عمومى احساس مىگردد، مصلحت است که نامبرده بلافاصله پس از دستگیرى با هواپیما به تهران اعزام [شود] سپس نسبت به تعقیب وى و رسیدگى به پرونده اتهامى به هر نحو که مقتضى است، اقدام گردد». در پاسخ به ساواک فارس آمده است: «به فرموده تیمسار ریاست ساواک، مقرر است با انجام همهگونه پیشبینیهاى لازم طبق طرح پیشنهادى در مورد مشارالیه رفتار و با هواپیماى معمولى وى را به تهران اعزام دارند».[4]
دومین روز مانور مشترک ایران و امریکا در دزفول
گزارش روزنامه کیهان از دومین روز مانور دلاور در دزفول حاکى است: صبح امروز، شاه در دزفول، فرود آمدن چتربازان امریکایى را تماشا کرد. جولیوس هولمز سفیرکبیر امریکا و عدهاى از رجال و امراى ارتش نیز ناظر جریان فرود آمدن چتربازان امریکایى بودند. این چتربازان بلافاصله پس از فرود به اتفاق افراد ارتش مشغول عملیات در تمرین دلاور شدند. این تمرین با 24 ساعت تأخیر به دلیل بدى هوا، امروز ساعت 6:10 هنگامى که گروه مقدم افراد نیروهاى امریکا از هواپیماى بزرگ سى ـ 130 امریکا با چتر به زمین فرود آمدند، شروع شد و بقیه نیروهاى هوابرد امریکا از هواپیماهاى خود بیرون پریدند و با چتر در آسمان بالاى سر شاه پدیدار شدند. چتربازان پس از فرود با سربازان ارتش موضع گرفتند. گزارشهاى رسیده حاکى است که هیچگونه صدمه جانى شدید به چتربازان امریکایى وارد نشده است. به نوشته روزنامه کیهان، امروز صبح به علت اختلالاتى که در بیسیمها تولید شده بود، اطلاعات دقیق پیرامون این عملیات نظامى فرستاده نشد ولى ناظران مانور گزارش مىدهند که همهچیز طبق طرح قبلى در حال پیشرفت است. شاه و هولمز سپس راهى خارک شدند.[5]
مقامات سنتو در شیراز
ارتشبد سوناى رئیس ستاد کل ارتش ترکیه به اتفاق دکتر خلعتبرى دبیرکل سازمان پیمان مرکزى و سپهبد باتمانقلیچ و سپهبد چیلدره و سپهبد گورکین معاونین نظامى پیمان سنتو وارد فرودگاه شیراز شدند. به نوشته روزنامه بهار ایران، سرلشکر طوفانیان رئیس ستاد صحنه عملیات تمرین دلاور از آنان استقبال کرد و سوناى و همراهان سپس راهى تختجمشید شدند.[6]
بازگشت شاه از جزیره خارک
ساعت 17:30، شاه با هواپیما از خارک به تهران بازگشت.[7]
اجلاس کافهآ در تهران
دوازدهمین اجلاسیه «کافهآ» و نخستین سمینار بانکداران آسیایى ساعت 10 صبح در تهران تشکیل شد.
کافهآ، کمیسیون آسیا و خاور دور اتاق بازرگانى بینالمللى است که در 1952/1331 تشکیل شد. در مراسم گشایش این اجلاس، حسنعلى منصور نخستوزیر با تکرار ادعاهاى گذشته گفت: در کشور ایران تحت رهبرى شاه از یک سالونیم قبل تغییرات اجتماعى عظیمى صورت گرفته و اکنون یک دوره سازندگى لازم است تا تحولات مذکور به نتیجه و ثمر مطلوب برسد و انجام این امر مهم به عهده دولت فعلى محول گردیده است. وى یادآور شد که دولت براى تمام مسائل برنامههاى جامعى در دست دارد که اصول آنها در چند سال قبل طرحریزى و به مرور تکمیل شده است و این برنامهها همه در حدود چهارچوب اصلاحات مترقى شاهانه انجام خواهد گردید. منصور خاطرنشان ساخت که در قسمت اقتصادیات، دولت سهم بهسزایى براى بخش اقتصاد خصوصى در نظر گرفته فعالیتهاى بخش اقتصاد عمومى محدود خواهد شد به انجام امورى که به طور اصولى براى رشد اقتصادى ضرورت دارد و از حدود قدرت مالى بخش اقتصاد خصوصى خارج است و یا در مواردى که منافع عامه مداخله دولت را ایجاب نماید. وى تأکید کرد دامنه فعالیت خصوصى گسترش کامل خواهد یافت و بالاخره فعالیتهاى هر دو بخش عمومى و خصوصى در طریق یک برنامه جامع ملى که با نیازمندیهاى کشور و مقتضیات زمان مطابقت داشته باشد، سوق داده خواهد شد تا توسعه و رشد متناسب و هماهنگى در تمام شئون اقتصادى کشور به وجود آید.[8]
پیشنهاد افزایش نرخ بهره بانکی
در نخستین جلسه سمینار بانکداران آسیایى که ساعت 14:30 در تهران تشکیل شد، ضیاءالدین هیئت دبیر کل کانون بانکهاى ایران پیشنهاد کرد براى افزایش سپردههاى عمومى نزد بانکها، نرخ بهره بانکى را افزایش دهند.
به گفته وى در کشورى مانند ایران که به علت کمبود سرمایه، نرخ بهره در داخل سیستم بانکى بین هفت تا دوازده درصد و در خارج از بانکها خیلى بیشتر است، اختلاف بین بهره وامهاى اعطایى بانکها با بهرهاى که بانکها به پساندازکنندگان و دارندگان سپردهها مىپردازند، خیلى زیاد است. وى این اختلاف را در وهله اول به علت فقدان مدیریت و سازمان متناسب بانکها و بالا بردن هزینه ادارى آنها و نیز خطر زیاد وامهاى اعطایى بانکها در کشورهاى در حال توسعه دانست و در درجه دوم، به علت نسبت زیادى از داراییهاى آنى مىباشد که به صورت وجه نقد نگهدارى مىشود. وى تأکید کرد براى آنکه بانکهاى بازرگانى بتوانند بهره بیشترى به پساندازکنندگان بدهند هم باید هزینههاى ادارى خود را تقلیل دهند و هم مقدارى از داراییهاى آنى خود را به داراییهایى تبدیل کنند که منافعى براى آنها تحصیل نماید مانند اسناد خزانه و اوراق بهادار.[9]
سخنان وزیر دادگستری در مشهد
دکتر باقر عاملى وزیر دادگسترى که به مشهد سفر کرده است در دیدار با جمعى از قضات و وکلا و کارمندان دادگسترى استان خراسان گفت: پایدارى عدالت، در گرو جدایى از سیاست است. به گزارش خبرنگار روزنامه اطلاعات از مشهد، وى با اشاره به سخنان شاه در مراسم سلام نوروزى افزود: دادگسترى باید از سیاست جدا بماند و کارى به رفت و آمد دولتها نداشته باشد و عدالت را براى همه بهطور یکسان اجرا کند. وى تأکید کرد، قضات به هیچوجه نباید تابع احساسات شوند بلکه باید هدفشان کشف حقیقت باشد و سعى کنند کارها با سرعت بیشترى انجام شود و موجبات رضایت عمومى فراهم گردد.[10]
تهران میزبان دو هیئت کشمیرى و عمانى
امروز تهران میزبان دو هیئت کشمیرى و عمانى بود. مفتى اعظم کشمیر میرواعظ محمد یوسف، در رأس هیئتى پنج نفره از پاکستان وارد تهران شد. این هیئت که به پاکستان تبعید شده است، با سفر به کشورهاى مسلمان جهان در پى جلب پشتیبانى و همکارى آنان با نهضت آزادى مردم کشمیر است. آنان قصد دارند در مدت اقامت در تهران با مقامات دولتى و رؤساى طبقات مختلف ملاقات و مذاکره نمایند.[11]
روزنامه کیهان نیز خبر ورود امام غالب بن على، امام عمان به تهران از قاهره را منتشر کرد. به نوشته کیهان، امام عمان در تهران مذاکراتى با مقامات دولت ایران انجام مىدهد سپس رهسپار کویت خواهد شد.[12]
نگاهی بهدستهبندیهاى سیاسى کشور
مجله صبح امروز در شماره جدید خود که امروز منتشر شد به نکاتى درباره اوضاع جارى مملکت و دستهبندیهاى سیاسى اشاره کرده است. این مجله مىنویسد: دوستان نزدیک علم که در دستگاههاى دولتى، مشاغلى داشتهاند، تغییر سمت داده افراد جدیدى به جاى آنها منصوب شدهاند. به نوشته صبح امروز، در بین انتصاباتى که در دولت جدید صورت گرفته، قیافههاى ناشناسى وجود دارد که از جوانان تحصیلکرده امریکا هستند و اکنون با سمت معاونت و مدیرکلى وظایف خود را در دستگاهها شروع کردهاند. این مجله به دو حزب ایران نوین و مردم هم اشاره کرده است و اینکه با روى کار آمدن دولت منصور، حزب ایران نوین خیلى شلوغ شده عدهاى که شاغل مقامات دولتى هستند و عدهاى هم که قصد دارند به مشاغل تازهاى منصوب شوند، تقاضاى عضویت کردهاند ولى کمیسیون عضویت حزب، مشغول رسیدگى دقیق مىباشد. از حزب مردم هم خبر داده است این حزب که مقارن تشکیل دولت منصور فعالیت خود را توسعه داده سعى دارد افراد جدیدى را به عضویت حزب در آورد و از هماکنون برنامههایى براى اداره امور مملکت تهیه کند تا در صورتى که شانس تشکیل دولت نصیب آنها شد از هر حیث آماده باشند.[13]
انتظارات مردم از دولت منصور
مجله صبح امروز در مقالهاى از دکتر الموتى، انتظارات مردم از دولت منصور را مورد توجه قرار داد و نوشت: مکانیزم اقتصاد باید تغییر کند و حرکت و جنبش اساسى در سیاست اقتصادى و مالى کشور به اجرا آید. الموتى یادآور شد: در سیستم اقتصاد آزاد، کدام دولتى وجود دارد که قند بفروشد، چاى بخرد، قماش تهیه کند، سیمان تولید نماید، چاپخانه دایر کند، واسطه معاملات بشود؟ دولت براى این کارها نیست. دولت از نظر کلى وظایف مهمتر و خطیرترى برعهده دارد که باید با هوشیارى و دقت آن را به انجام برساند. وى مىنویسد: اگر دولتها تاجر خوبى بودند، در سایر کشورهاى مترقى به خصوص ممالک پیشرفته از نظر اقتصاد دولت [نیز] این وظایف را انجام مىداد، در حالى که در آن کشورها حتى کارهاى مهمى از قبیل تأسیس راهآهن و اداره آن که کار مهم و پردردسرى است بهدست مردم سپرده شده در بعضى مواقع از بودجه عمومى به شرکتهایى که عهدهدار حمل و نقل هوایى و زمینى هستند کمک مالى مىشود که بتوانند به کار خود ادامه دهند.
الموتى افزوده است: البته انتظارات مردم از این دولت خیلى زیاد است زیرا کلیه شرایط براى انجام کار و فعالیت آماده است. وى به دولت توصیه کرد که قند و شکر به همان قیمت زمان انحصار و در صورت امکان کمتر از آن بهدست مردم به خصوص کشاورزان و دهقانان برسد. [چه در غیر این صورت] از این اقدام ناراضى خواهند شد و اینجاست که مخالفین نقش خود را آشکار نموده از آن به زیان دولت نتیجه خواهند گرفت.[14]
تحولات ایران از نگاه روزنامهنگاران بیگانه
روزنامههاى بهار ایران و پست تهران به انعکاس تحولات ایران از دیدگاه روزنامهنگاران خارجى پرداختند.
بهار ایران به نقل از نوشته روزنامهنگار سالت لیکسیتى امریکایى که به تازگى از ایران بازدید کرده است، نوشت: تحولات ایران و برنامههایى که تحت رهبرى شاه ایران در راه آبادانى این کشور اجرا شده مىتواند سرمشقى براى همه کشورهاى در حال توسعه جهان باشد. هیزگورى سردبیر اخبار این روزنامه مىنویسد: مبارزه با بىسوادى توسط سپاه دانش، تشکیل سپاه بهداشت، تقسیم اراضى، ملى کردن جنگلها، سهیم کردن کارگران در منافع کارخانهها و آزادى زنان از جمله قدمهاى برجستهاى است که به رهبرى شاه در ایران برداشته شده است و نسبت به آینده درخشان ایران ابراز خوشبینى مىشود.[15]
پست تهران نیز مقاله «دولت تازه و انقلاب اجتماعى ایران» را از مجله ریناشیتاى ایتالیا منعکس کرده است. این مجله مىنویسد: مرحله اول برنامه انقلابى شاه در دولت علم اجرا شد واینک زمام امور کشور بهدست دولت توانا و فعالى سپرده شده است تا مرحله دوم این انقلاب را به پایان برساند. این مجله، سیاست خارجى ایران را مىستاید و مىافزاید: ایران به رهبرى شاه، در راه خدمت به صلح جهانى تلاش مىکند و دولت منصور اصلاحات را با سرعت و قدرت پیش مىبرد.[16]
اسکناسهاى جدید بیست ریالى
یک مقام مطلع در بانک مرکزى ایران به خبرنگار کیهان گفت، تا اوایل اردیبهشت، اسکناسهاى جدید بیست ریالى که از طرف بانک مرکزى به خارج سفارش داده شده بود به ایران خواهد رسید و به جریان گذاشته خواهد شد. وى افزود: تحویل اسکناسهاى جدید از بنادر جنوب کشور انجام مىگیرد و بانک مرکزى مرتباً اسکناس پنجاه ریالى نو را که به بنادر ایران مىرسد، تحویل مىدهد. به گفته وى، بانک مرکزى با خارج شدن و از جریان افتادن اسکناسهاى ده ریالى، سکههاى نیکلى بیشترى به جریان مىگذارد.[17]
مقامات در پی رونق اقتصادی دوره منوچهر اقبال
مجله صبح امروز در شماره امروز خود «بازگشت به زمان دکتر اقبال» (منوچهر اقبال از 15 فروردین 1336 تا 7 شهریور 1339 نخستوزیر بود) را اقبال عمومى دانست و نوشت: اظهار امیدوارى مقامات دولتى درباره بازگشت رونق اقتصادى و اقدامات مهمى که در طى مدتى کوتاه صورت گرفته اینطور انعکاس داشت که به تدریج دارد وضع کشور به دوران حکومت دکتر اقبال باز مىگردد. در آن چهل ماه، کار فراوان، پول زیاد، مردم خوشحال و حرکت سریعى در گردش چرخهاى کشور به وجود آمده بود.[18]
افزایش کنترل مرزهاى زمینى و دریایى کویت
خبرگزارى فرانسه به نقل از روزنامه اخبار کویت نوشت: وزیر کشور کویت در مرزهاى زمینى و دریایى این کشور کنترل شدیدى برقرار کرده تا از ورود قاچاقى مسافرین بویژه مسافران ایرانى جلوگیرى شود. براساس این خبر، مقامات کویتى از افزایش مهاجران قاچاق دچار نگرانى شدهاند. همچنین براى شناسایى اشخاصى که غیرقانونى وارد کویت شده اکنون در این کشور اقامت دارند، اقداماتى به عمل آمده است. خبرگزارى فرانسه یادآور شده است که دو روز پیش یک قایق موتورى در خلیج فارس غرق شده است. این قایق حامل عدهاى مهاجر قاچاق از بندر خرمشهر به سوى کویت بوده است و 109 نفر از این عده در اثر غرق شدن کشتى جان باختهاند.[19]
پانوشتها:
[1]ـ روزنامه خراسان، ش 4272، 24/1/43، ص 1.
[2]ـ امام در آئینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینى به روایت اسناد شهربانى، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1383، ص 275.
[3]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، آزادى، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 43.
[4]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 10: نفس مطمئنه؛ شهید آیتالله سیدعبدالحسین دستغیب، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377، ص 237.
[5]ـ روزنامه کیهان، ش 6212، 24/1/43، ص 1.
[6]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1681، 24/1/43، ص 1.
[7]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11361، 25/1/43، ص 16.
[8]ـ همان، ش 11360، 24/1/43، ص 15.
[9]ـ مجله تهران اکونومیست، ش 531، 5/2/43، ص 8 و 7.
[10]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11360، 24/1/43، ص 10.
[11]ـ همان، ص 16.
[12]ـ روزنامه کیهان، ش 6213، 25/1/43، ص 12.
[13]ـ مجله صبح امروز، ش 109، 24/1/43، ص 3.
[14]ـ همان، ص 4 و 50.
[15]ـ روزنامه بهار ایران، ش 1681، 24/1/43، ص 1.
[16]ـ روزنامه پست تهران، ش 3158، 24/1/43، ص 4.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6212، 24/1/43، ص 9.
[18]ـ مجله صبح امروز، ش 109، 24/1/43، ص 3.
[19]ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 22، 26/1/43، ص 2.
