چهارشنبه 26 دی 1341 19 شعبان 1382 16 ژانویه 1963
11 بازدید
□ سفر شاه به زنجان
ساعت 8 صبح امروز محمدرضا پهلوی برای توزیع اسناد مالکیت کشاورزان استان زنجان از تهران به سمت آن استان حرکت کرد. در این سفر که با قطار سلطنتی انجام گرفت، حسن ارسنجانی (وزیر کشاورزی)، رجبی (وزیر راه) و اصفیا (مدیرعامل سازمان برنامه) هم شاه را همراهی میکنند. افزون بر آنان اسدالله علم (نخستوزیر) هم تا قزوین شاه را بدرقه کرد. محمدرضا پهلوی در توقف کوتاهی که در ایستگاه راهآهن قزوین کرد با فرماندار و چند تن از رؤسای ادارات دولتی، رئیس انجمن شهر و عدهای از صاحبان کارخانه قزوین دیدار و درباره انتقال نیروی برق از سد سفیدرود به قزوین و مسائل مربوط به شهر با آنها گفتوگو کرد.[i] سپس به سمت زنجان راهش را پی گرفت و نخستوزیر به تهران بازگشت.[ii]
محمدرضا پهلوی و هیئت همراه در ساعت 2 بعدازظهر در ایستگاه راهآهن زنجان از قطار پیاده شدند و در میان استقبال مدیران، کارکنان سازمانها و ادارههای دولتی محل توزیع اسناد مالکیت کشاورزان رفت. ارسنجانی نخستین سخنران این مراسم بود که با اشاره به کنگره شرکتهای تعاونی روستایی، که دیروز پایان گرفت، از پیشرفت کار شرکت تعاونی زنجان سخن گفت و افزود که این شرکت با وجود تأخیر چندماهه، در کار خود پیشرفت کافی داشته است. او توجه حاضران را به فرمانی جلب نمود که شاه تا 48 ساعت دیگر دربارة وضع دهقانان صادر خواهد کرد. وزیر کشاورزی در پایان اشاره کرد که این سخنرانی هدفی جز دعوت دهقانان و کشاورزان به دادن رأی مثبت به لوایح ششگانه ندارد. او در این باره که پایانبخش سخنانش بود اظهار کرد: «به این ترتیب تمام دهقانها و تمام زحمتکشان مملکت آمادگی شرکت در مراجعه به آراء عمومی خواهند داشت که روز ششم بهمن انجام خواهد شد؛ دهقانها در این رفراندوم عمومی شرکت میکنند و رأی مثبت خواهند داد».[iii] در ادامه سخنان خود هم به نمایندگی از طبقه کشاورزان از محمدرضا پهلوی خواست تا برای اجرای قانون اصلاحات عمیق اجتماعی در رشتههای دیگر بخصوص تساوی حقوق مردم اقدامات سریعتر به عمل آورد و قدمهای بلندی بردارد.[iv]
محمدرضا پهلوی اسناد مالکیت 500/7 دهقان زنجانی را میان نمایندگانشان توزیع و پس از اتمام آن شروع به سخنرانی کرد. شاه در ابتدا، برگزاری نخستین کنگره شرکتهای تعاونی روستایی را نمایش هیجانانگیز توصیف نمود که «هرکسی را مسلماً به طور طبیعی به وجد و سرور و شادی برمیانگیخت». او بار دیگر لوایح ششگانه را که در روز افتتاح همان کنگره مطرح ساخته بود، پیش کشید و آنها را شش لایحه قانونی دانست که «زیربنای اساس اجتماعی و سیاسی آینده مملکت را خواهد ریخت».
در ادامه هر کدام از مواد یاد شده را توضیح داد و به منظور ترغیب و تشویق مردم به دادن رأی مثبت به آن لوایح به طور مبسوط به شرح آن پرداخت. پس از آن تغییرات مربوط به اصلاحات ارضی را مورد توجه قرار داد و خطاب به ملت ایران گفت: «این لوایح آیندهای برای شما ملت ایران در پیش دارد و چیزی که مسلم است آزادی 75 درصد جمعیت این مملکت است اگر تا به حال ما میگفتیم که لایحه اصلاحی داریم، لایحه اصلاحات ارضی مشمول یک عدة بخصوص از دهقانهای مملکت بود و یک عده دیگر به عنوان زارع یا مالک باقی میماندند. از فردا یا پسفردا این هم عوض خواهد شد و همه دیگر مالک زمین خواهند بود یا کارگر کشاورزی».
محمدرضا پهلوی با اعلام این موضوع که دراین صورت 75 درصد ملت به کلی آزاد خواهند بود، تلویحی جمعیت کشاورزان ایران را 75 درصد کل جمعیت کشور برآورد کرد و در توضیح این که مابقی ملت چه کسانی هستند افزود: «طبقات دیگر مملکت یعنی مثلا اصناف مملکت از بهبود زندگی دهقانهای مملکت و کارگرهای مملکت مستقیماً استفاده خواهند کرد. دادوستد آنها بیشتر میشود. بیشتر کار میکنند». درباره کارمندان دولت از قانون جدید استخدام سخن گفت که بزودی اعلام و موجب خواهد شد حداقل زندگی و معیشت آنها به طرقی تأمین گردد. در ادامه همین موضوع مشکل اصلی معلمان و قشر فرهنگی جامعه را دسترسی به مسکن دانست و اظهار کرد که انشاءالله در آینده حل میشود.
شاه در بخش دیگری از سخنانش به اهمیت روز ششم بهمن و رأیگیری دربارة لوایح ششگانه اشاره کرد و خطاب به حضار گفت: «مطمئن هستم که همه عهد خواهیم کرد که از ششم بهمن به بعد برای به ثمر رسیدن و نتیجه دادن نه فقط این لایحه که من برای شما ذکر کردم، بلکه برای تمام کارهایی که در این مملکت همه نوع عدم تساوی را از بین ببرد [کوشش خواهیم کرد] هر قوانین مترقی را به ثمر برسانیم که هر نوع بیعدالتی را از بین ببرد. تا هر نوع جهش ملی را به سمت ترقی و تعالی تسهیل بکند».
وی در این هنگام ضمن ابراز خرسندی از روز اجرای قانون اصلاحات ارضی در مدت زمان گذشته، بزرگترین اطمینان خود را در این دانست که مأموران اصلاحات ارضی و وزارت کشاورزی در مدت یک سال گذشته کار خود را به خوبی انجام دادهاند. به همین سبب از همه دستاندرکاران برنامه اصلاحات ارضی و کارکنان وزارت کشاورزی قدردانی نمود و سخنانش را با نوید به دورنمای روشنی از آینده کشور پایان داد.[v] این مراسم در ساعت 3:20 بعدازظهر پایان یافت. شاه با همراهانش، به وسیله هواپیما از زنجان به طرف پایتخت رفتند.[vi]
□ جلسه هیئت دولت
امشب جلسه هیئت دولت تشکیل شد که چهار ساعت طول کشید. اعضای حاضر در این جلسه درباره تغییرات قانون اصلاحات ارضی مذاکرات مشروحی انجام دادند، اما بدون تصمیمگیری نهایی جلسه آنان پایان پذیرفت و مذاکراتشان نتیجهای در پی نداد. با وجود این نخستوزیر که از جلسه هیئت وزیران بیرون میآمد اظهار داشت: «ظرف 24 ساعت آینده دولت تصمیم نهایی را در مورد تغییرات لایحه اصلاحی قانون اصلاحات ارضی اتخاذ خواهد کرد». اگرچه او در این باره توضیح بیشتری نداد، برخی از منابع خبری فاش کردند که قسمت اساسی و محل بحث جلسه هیئت دولت دو موضوع است. اولی حدنصاب زمینی است که هر فرد میتواند در اختیار داشته باشد و دومی لغو چگونگی تقسیم محصول است.[vii]
□ اعزام چهار فروند هواپیمای صلح جهانی به کنگو
چندی پیش دبیرکل سازمان ملل متحد به منظور کمک به مأموران آن سازمان و حفظ صلح جهانی خواهان کمکهای دولت ایران به کنگو شدند که با موافقت محمدرضا پهلوی روبرو گردید. به دنبال آن در ساعت 8 صبح امروز شش فروند هواپیمای نیروی هوایی ایران با 5 نفر سرنشین که عبارت بودند از: خلبان، مکانیسین و سایر افراد فنی، از فرودگاه مهرآباد تهران به سمت کنگو به پرواز درآمدند تا با نیروهای سازمان ملل متحد در آن کشور همکاری کنند.
در فرودگاه مهرآباد سرلشکر اعزازی (معاون فرمانده نیروی هوایی) به همراه چند تن از صاحبمنصبان نظامی و خانوادههای افراد اعزامی، آنان را بدرقه کردند.[viii] این هواپیماها پس از توقفی کوتاه در چهار فرودگاه بین راهی که عبارتند از: فرودگاه دهران (ظهران) و جده (در عربستان سعودی)، فرودگاه هیلاس لاسی (در اتیوپی) و فرودگاه آنتیبی (در اوگاندا)، سرانجام در فرودگاه کامینا در ایالت کاتانگا (کنگو) به زمین خواهند نشست.[ix] افراد اعزامی تا پایان رفع مشکلات و ناآرامیهای کنگو و تا زمانی که نیروهای سازمان ملل متحد در آن کشور مستقراند، در کنگو خواهند ماند.[x]
□ مقدمات برگزاری انتخابات مجلسین
با گذشت نزدیک به 20 ماه از تعطیلی مجالس سنا و شورای ملی، برخی از منابع خبری اعلام کردند که دولت در صدد است یک هفته بعد از اعلام نتایج رأیگیری روز ششم بهمن ـ که درباره لوایح ششگانه انجام خواهد گرفت ـ از شاه درخواست کند که فرمان شروع انتخابات آن دو مجلس را صادر کند. بر همین اساس زمان اجرای انتخابات مجلس شورای ملی با توجه به تغییراتی که در قانون داده خواهد شد، خرداد ماه سال آینده پیشبینی میشود. اما درباره انتخابات مجلس سنا که فقط باسوادها حق شرکت در آن را دارند، گفته میشود به محض صدور فرمان، دولت انتخابات آن را شروع خواهد کرد.[xi]
□ حمایت مطبوعات از لوایح ششگانه
جبهة مطبوعات متفق ایران «در تلگرافی به محمدرضا پهلوی اعلام کردند که مدیران آن جبهه از لوایح ششگانه حمایت کامل دارند و از مساعی خود در این باره دریغ نخواهند کرد.[xii]
□ پیشنهاد دکتر شریعتی به کمیته اجرایی جبهه ملی
دکتر علی شریعتی، در نامهای خطاب به کمیته اجرائی جبهه ملی، پیشنهاد کرد که جبهه ملی با تأسیس یک واحد سری، مقدمات وقوع انقلاب در ایران را فراهم آورد.[xiii]
□ اختلاف سران جبهه ملی در حمایت از لوایح ششگانه
روزنامه فرمان که از روزنامههای وابسته به دولت است و از زمان تشکیل کنگره جبهه ملی همواره خبرهای ضدونقیضی درباره آن جبهه منتشر میکند، امروز از فعالیت دامنهدار سران جبهه ملی در میان مالکان بزرگ کشور سخن گفت که به منظور جلب حمایت آنان انجام میدهد. این روزنامه در ادامه خبر خود افزود که امروز اعضای کمیته مرکزی جبهه ملی دور هم جمع شدند تا درباره تصویب لوایح ششگانه اعلامیهای صادر کنند. اما سران جبهه در این باره با هم اختلافنظر پیدا کردند. عدهای با این اقدام مخالفت نمودند. از میان آنان حسیبی، کاظمی، زیرکزاده، دکتر خنجی، شاپور بختیار و بازرگان نظر بر این دارند که جبهه ملی اعلامیهای در مخالفت با تصویب لوایح اعلام شدة شاه منتشر کند. اما داریوش فروهر، پارسا و اردلان هم کسانی هستند که ضمن اعلام مخالفت با نظر آنها، میگویند که انتشار چنین اعلامیهای جبهه را به کلی متلاشی خواهد کرد.[xiv]
□ دستگیری تعدادی از مالکین بزرگ
از چند روز پیش عدهای از مالکان بزرگ که عبارتند از قریشی، خاکباز، امیرتیمور کلالی، غلامرضا فولادوند و هوشنگ صمصام جلساتی برای مقابله و مقاومت در برابر اجرای قانون اصلاحات ارضی در تهران تشکیل داده بودند، در جلسه امروز خود تصمیم گرفتند افرادی را به شهرستانهای مختلف و بعضی مراکز اعزام کنند تا مردم مناطق مزبور را در مخالفت با آن قانون بشورانند.[xv] لیکن مأموران ساواک از تصمیمات این جلسه خبردار شدند و امشب عدهای از آنان، از جمله هوشنگ صمصام را دستگیر کردند.[xvi]
پینوشتها:
[i]. روزنامه اطلاعات، ش 11000، 26 دی 1341، ص 1و 16.
[ii]. روزنامه مهر ایران، ش 746، 27 دی 1341، ص 1و 4؛ روزنامه ملیون، ش 795، 27 دی 1341، ص 1.
[iii]. روزنامه پست تهران، ش 2825، 27 دی 1341، ص 1 و 4.
[iv]. روزنامه اطلاعات، ش 11001، 27 دی 1341، ص 15.
[v]. پهلوی، محمدرضا، مجموعه تألیفات، نطقها، پیامها، مصاحبهها و بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی آریامهر شاهنشاه ایران، ج 4، کتابخانه پهلوی، بیتا، ص 3069 و 3078؛ روزنامه پست تهران، ش 2825، 27 دی 1341، ص 1 و 4.
[vi]. روزنامه کیهان، ش 5853، 27 دی 1341، ص 9؛ روزنامه اطلاعات، ش 11001، 27 دی 1341، ص 15.
[vii]. روزنامه اطلاعات، ش 11001، 27 دی 1341، ص 16.
[viii]. همان، ش 11000، 26 دی 1341، ص 1و 15.
[ix]. روزنامه کیهان، ش 5852، 26 دی 1341، ص 1و 11.
[x]. همان و ش 5851، 25 دی 1341، ص 12.
[xi]. روزنامه پست تهران، ش 2824، 26 دی 1341، ص 1؛ روزنامه مرد مبارز، ش 696، 27 دی 1341، ص 1.
[xii]. روزنامه دیپلمات، ش 424، 26 دی 1341، ص 4.
[xiii]. اسفندیار شهابی، هوشنگ، سیاستهای ایران و نوگرایی مذهبی(جنبش آزادی خواهی در ایران در زمان شاه و امام خمینی)، 1990، ص 196 و132.
[xiv]. روزنامه فرمان، ش 3177، 1 بهمن 1341، ص 4.
[xv]. روزنامه کیهان، ش 5854، 29 دی 1341، ص 12.
[xvi]. مجله خوشه، ش 20، 30 دی 1341، ص 3.
