پنجشنبه 10مرداد 1342/ 11 ربیعالاول 1383/ 1 اوت 1963
5 بازدید
± تجمع مردم اطراف اقامتگاه آیتالله میلانی
حدود 250 نفر از طبقات مختلف مردم که از ساعت 19:30 امروز در اطراف اقامتگاه آیتالله میلانی تجمع کرده بودند، با دیدن نیروهای پلیس، دسته دسته، در پیادهروها ایستاده با هم به گفتوگو پرداختند. در این میان، چهار تن از علما از جمله علوی، داماد مرحوم آیتالله بروجردی به دیدن آیتالله میلانی رفتند. دقایقی بعد، یکی از اعضای جبهه ملی به نام موسوی (برادر زن پورقدیری) به میان جمعیت آمد و از قول آیتالله میلانی گفت: «مردم در پیادهروها قدم بزنند و نظر عموم عابرین را به خودشان جلب کنند تا دستگاه بداند مردم پشتیبان مراجع تقلید هستند». در پی این تجمع بود که دستههای مختلف مردم پیرامون انتخابات و پیشنهادات علما و جبهة ملی شروع به گفتوگو کردند. بخشی از سخنان مردم در گزارش مأمور ساواک دیده میشود. آنها میگویند: «جبهة ملی و سران آن در مسائل با تعمق و سیاست و با حضور شورای مرکزی تبادل نظر نموده و در نتیجة آن تصمیماتی را که مورد قبول ملت و جهانیان است، اتخاذ مینمایند. اکنون این جبهه بر مسئلة انتخابات تمرکز نموده و معتقد است در شرایط کنونی که تمامی رهبران و افراد مبارز در زندانها به سر میبرند و حکومت نظامی برقرار است، انتخابات، خود به خود تحریم و ساختگی خواهد بود». مردم در حین بازگشت به منزل با صدای رسا به هر کس میرسیدند میگفتند: «حکومت، حکومتِ پری غفاری و ملکه اعتضادی است». سپس احمد سلطانی، عبدالله تربتی و فرد دیگری به میان افراد باقیمانده در محل آمدند و گفتند آیات عظام میلانی، شریعتمداری و مرعشی نجفی بعد از مشورت با هم، به این نتیجه رسیدهاند که از مردم بخواهند کارتهای الکترال انتخابات را هر چند فاقد شماره است، دریافت کنند. اما پس از پایان توزیع کارتها، از مردم میخواهند به پای صندوقهای رأی نروند. آنگاه وجود همین کارتها در دست مردم، نشانة بروز تقلب در انتخابات خواهد بود. آنها از مردم خواستند با تجمع شبانه نزدیک اقامتگاه آیتالله میلانی، عدم رضایت خود را به گوش دولت برسانند. حدود ساعت 22 امشب، احمد سلطانی اعلامیههای نهضت آزادی و علمای تهران و شهرستانها را در میان مردم توزیع کرد. در این اعلامیه موضوع تبعید یا زندانی شدن آیتالله خمینی مطرح شده است.[1]
± برگزاری دادگاه متهمان 15 خرداد
امروز حسین زمانی، رئیس دادگاه عادی ویژة لشگر 1 گارد شاهنشاهی از تشکیل دادگاه متهمان واقعة 15 خرداد خبر داد. ریاست دادگاه به عهدة سرتیپ حسین زمانی است و سرهنگ دولو قاجار، دادستان است. در نخستین جلسة دادگاه روز 13 مرداد این افراد محاکمه میشوند: طیب رضایی، اسماعیل رضایی، حسین شمشادی، اسماعیل خلج، عبدالله صادقتهرانی، امیر کریمخانی، حسن صالحینیا، فضلالله سلحشور، محمود ذوقینیا، عباس شیرزاد، سیدمجتبی طالاری، محمدباقر باقریان، محمد مطلوبی و غلامرضا نایینی.[2] دادگاه فوق به شکل علنی در پادگان عشرتآباد تشکیل خواهد شد و علاقهمندان میتوانند با اخذ کارت ورودی، از در اصلی پادگان در جلسه حضور یابند.[3]
± ارتباط پروندة عشایر با 15 خرداد
سرهنگ مقدم، رئیس اداره کل سوم ساواک به حسن نزیه گفت: «از آنجا که مدارک مهمی از همکاری اعضای نهضت آزادی با عشایر و دخالت در واقعة 15 خرداد به دست سازمان اطلاعات و امنیت رسیده است، محاکمة این افراد با توجه به این اتهامات، بر رخداد 15 خرداد متمرکز خواهد شد». سرهنگ بزرگمهر نیز از قبول وکالت بازرگان عذرخواهی نمود. وی دربارة وضعیت سحابیها مینویسد: «ایرج سحابی هنوز آزاد نشده اما مهندس سحابی هفتهای دو روز ملاقات دارد و میتواند از بیرون غذا دریافت کند».[4]
± بازگشت روحانیون از تهران به شهرستانها
امروز ساواک تهران به مدیریت کل ادارة سوم اطلاع داد تمامی روحانیون به شهرستانهای خود بازگشتهاند و تنها چند تن مانند آیتالله کمالوند که به زیارت مشهد رفته بود، به تهران مراجعه نموده و به زودی راهی خرمآباد خواهد شد. در این نامه پیشنهاد شده است به آیات عظام شریعتمداری، نجفی و میلانی نیز ابلاغ شود تا به قم و مشهد مراجعت نمایند زیرا همچنان عدهای از علما به صورت مخفیانه با ایشان در تماس هستند. ساواک مضرات این دیدارها را در شرایط کنونی چنین میداند:
1ـ سوءاستفادة افراد جبهة ملی، مالکان ناراضی، بازاریان متعصب و کاندیداهای نمایندگی مجلس که امید چندانی به موفقیت ندارند؛
2ـ امکان تجدید قوا برای روحانیون در شرایطی که مردم فهمیدند روحانیون منظور و هدف خاصی نداشته و به علاوه آن قدرت روحانی که متصور بود دارا باشند، را ندارند؛
3ـ دسترسی گردانندگان ماجراهای اخیر به روحانیون به منظور استفادة ابزاری از آنان. این گردانندگان مانند آیتالله بهبهانی، ملاعلی بنیصدر همدانی، آیتالله چهلستونی و فرزندش شیخ حسن تهرانی به همراه عدهای که ساکن تهران میباشند. برای بسط نفوذ خود، اطراف آنها را گرفته به عناوین مختلف از آنان بهرهبرداری تبلیغاتی میکنند؛
4ـ در جلسات تهران، معممان جوانی هستند که مانع سازش روحانیون شده، به نام از بین رفتن مذهب سمپاشی میکنند. در صورت مراجعة آیات عظام، افراد مرموز ناشناس نمیتوانند ملاقاتهای مخرب داشته باشند؛
5ـ گفته میشود روحانیون قصد دارند علاوه بر پنج روحانی طراز اول، عدهای دیگر را نیز راهی مجلس کنند. بهتر است در این شرایط ایشان مجتمع نباشند تا امکان تحریم انتخابات نیز کاهش یابد؛
6ـ با توجه به گفتههای پیشین آیات عظام دربارة عدم ترک تهران تا آزادی آیتالله خمینی و دیگران، ماندن ایشان این فکر را اثبات میکند که اصرار روحانیت، موجب خلاصی زندانیان شده است و این موضوع باعث دلگرمی متعصبین و مخالفان خواهد بود. نیز عدهای ماجراجو و معمم به مردم میگویند اگر اتهامات به آیتالله خمینی و دیگران دربارة ارتباط با خارجیها صحت داشت، دولت آنها را محاکمه میکرد و مردم نیز میپذیرند.[5]
± آغاز ثبتنام رأیدهندگان
آسوشیتدپرس از تهران امروز خبر داد ثبتنام انتخابات مجلس شورای ملی ایران آغاز گردید.[6] به همراه ثبتنام رأی دهندگان، کارتهای انتخاباتی نیز در سراسر کشور صادر میشود. به ثبتنام کنندگان بالای 25 سال دو ورقه، یکی برای انتخابات مجلس شورای ملی و دیگری برای مجلس سنا داده میشود. افراد زیر 25 سال تنها یک برگه دریافت میکنند.[7] کمیسیون رسیدگی به شکایات ثبتنام کنندگان در دفتر صدری، فرماندار تهران کار خود را آغاز نمود. این کمیسیون شامل نمایندة ثبت احوال و دو نفر معتمد، تا سه روز پیش از شروع رأیگیری، روزانه آمادة دریافت شکایات مردم میباشد.[8]
به دستور فرهودی کفیل وزارت کشور، صدری فرماندار تهران، روحانی مدیرکل ثبت احوال و ایرج نبوی رئیس روابط عمومی و سخنگوی وزارت کشور مسئول بازرسی حوزههای ثبتنامی شدند.[9] صدری، فرماندار تهران امروز در بازدید از حوزههای ثبتنام در نخستین روز کاریشان گفت: «با وجود اینکه شکل برگزاری انتخابات این دوره جدید است اما از همان روز نخست تمام آمادگیهای لازم به چشم میخورد و هیچ حوزهای تا الان دچار مشکل یا اختلال نشده است».[10]
± آغاز دریافت کارتهای الکترال توسط مردم
با شروع ثبتنام انتخاباتی در سراسر کشور، مردم دریافت کارتهای الکترال را آغاز کردند. از شمیران، مشهد، قزوین، دماوند، ساری، شهر ری،[11] فیروزآباد فارس، هشتپر، رشت، بهشهر، مرودشت[12] و سنندج خبر میرسد حوزههای ثبتنامی بدون هیچ مشکلی کار خود را ادامه میدهند.[13] همچنین رئیس ایل هودانلو به همراه عدهای از اهالی قوچان امروز با حضور در دفتر روزنامة کیهان با ارائة نامهای، امیرابوالحسن قهرمانلو را به عنوان کاندیدای نمایندگی مجلس شورای ملی این شهر انتخاب کردند.[14]
± حمایت گروههای کارگری شهرستانها از انتخابات
گروههای کارگری به منظور اعلام پشتیبانی از برگزاری انتخابات در شهرستانهای گوناگون، تجمع میکنند. کارگران شهرهای ساری، بهشهر، لاهیجان، کرمان، مشهد و آبادان نیز آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات مجلس شورای ملی و سنا اعلام کردهاند.[15] همچنین عصر امروز سومین گردهمایی کارگران استان تهران در محل سندیکای بلورسازی برگزار گردید.[16] کارگران شهرهای کاشان و بهشهر نیز امروز در اجتماع خود با سایر کارگران سراسر کشور ائتلاف کردند و آمادگی خود را برای شرکت در انتخابات اعلام نمودند.[17]
± حمایت عدهای از روستاییان تربتجام از انتخابات
عدهای از روستاییان تربتجام امروز با اجتماع در میدان مرکزی این شهر، حمایت خود را از لوایح ششگانه و انتخابات اعلام کردند. در قطعنامة این مراسم، مقرر شد مراتب حمایت آنان با مخابرة تلگراف به اطلاع شاه برسد.[18]
± نمایندة کارگران جنوب تهران در مجلس
درخشنده ملکوتی به عنوان نمایندة کارگران جنوب تهران در مجلس شورای ملی انتخاب شد. محمود دیهیم نمایندة سابق مجلس شورای ملی، عزیز قزلباش نمایندة اتحادیة کارگران، حسن کیوان، سیدکاظم کامران یزدی و تقی امیرمعنوی وکیل پایة یک دادگستری امروز با امضای نامهای، حمایت خود را از وی اعلام کردند.[19]
± آزاد نبودن انتخابات از نگاه رادیو صدای ملی
رادیو صدای ملی ایران امروز در تحلیل شرایط انتخابات در ایران گفت: «با وجود شعارهای حکومت، احزاب و جمعیتهای ملی همچنان برای برگزاری جلسات انتخاباتی و تبلیغ برای کاندیداهای خود در فشار هستند. وجود حکومت نظامی خود دلیلی دیگر بر عدم آزادی انتخابات کنونی است».[20]
± ارزیابی روزنامة آلمان غربی از انتخابات ایران
روزنامة زاربروکزاتیونک آلمان غربی در شمارة اخیر خود با انتشار مقالهای دربارة انتخابات ایران، اقدام شاه را در راه به ثمر رسیدن انقلاب سفید ارزیابی کرده است. این روزنامه نوشت: «برای نخستین بار در تاریخ ایران و به منظور ادامة اصلاحات ارضی و اجتماعی این کشور، پارلمانی مرکب از نمایندگان حقیقی ملت ایران تشکیل خواهد شد».[21]
± افزایش وصولی گمرکات
هیئت دولت به پیشنهاد وزارت اقتصاد تصویب کرد درآمد کل گمرکات از دو در هزار وصولی عواید گمرک، به چهار در هزار افزایش یابد. اکنون کمیسیونی زیر نظر غلامرضا کیانپور، معاون گمرکی و اداری وزارت اقتصاد در حال بررسی حجم کار دفاتر و ادارات گمرکی، ارزش کار، تولید درآمد و فعالیت بخشهای گوناگون گمرک است تا با توجه به این موارد، نسبت به ترمیم حقوق مأموران این بخشها اقدام شود.[22]
± شورای عالی اداری
صبح امروز جلسة هیئت رئیسة شورای عالی اداری کشور به ریاست نخستوزیر تشکیل گردید. در این نشست موافقت شد شورای عالی برای تهیة آییننامة استخدامی از کارمندان دارای شرایطِ سایر دستگاهها نیز بهره گیرد. این همکاری به صورت موقت خواهد بود.[23]
± تلگراف سرپرست دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا به نخستوزیر
بهاءالدین قطب، سرپرست دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا در تلگرافی به نخستوزیر از استقبال و پشتیبانی سازمان رهبری جوانان تشکر و قدردانی نمود. گفتنی است این گروه از دانشجویان ایرانی مقیم آمریکا به منظور بازدید از پیشرفتهای اخیر کشور، مدتی را مهمان سازمان رهبری جوانان در تهران بودند و به تازگی تهران را ترک کردهاند.[24]
± بازگشت عموی پادشاه افغانستان به کابل
صبح امروز مارشال ولیخان، عموی پادشاه افغانستان به همراه فرزندش عبدالولی خان، با مشایعت آرام، وزیر امور خارجه و سفیرکبیر کشورشان، تهران را به قصد کابل ترک کردند.[25]
± ورود سفیر جدید پاکستان به تهران
طیب حسین سفیرکبیر جدید پاکستان، امشب وارد تهران شد و مورد استقبال مقامات وزارت خارجه قرار گرفت. وی پیش از این در مصر خدمت میکرد و مدتی نیز مشاور سفارت در تهران بوده است.[26] گفتنی است سلیمانالله خان دهلوی، معاون وزارت خارجة پاکستان به سمت سفیر آن کشور در قاهره منصوب شد.[27]
± تظاهرات ضدآمریکایی دانشجویان پاکستانی
به گزارش خبرگزاری یونایتدپرس، امروز عدهای از دانشجویان پاکستانی در خیابانهای کراچی به حرکت درآمدند و شعار دادند: «آمریکایی به خانهات برگرد!» ... آنها دولت آمریکا را به مداخله در امور داخلی پاکستان متهم میکنند و خواهان آن بودند که پاکستان مناسبت خوبی با چین کومونیست برقرار کند.[28]
± امکان انعقاد قرارداد حدود مرزی بین ایران، عراق و کویت
امروز خبرگزاری فرانسه از کویت گزارش داد، وزیر امور خارجة کویت یادداشتی را پیرامون تعیین حدود مرزی در خلیجفارس به تهران ارسال کرده است. گفته میشود به زودی ممکن است نمایندگان ایران، عراق و کویت به منظور انعقاد قرارداد حدود مرزی کشورهایشان بر سر میز مذاکره بنشینند.[29] روزنامة الرأی العالم به نقل از یک مقام مطلع اعلام کرد ضرورت کنفرانس مذکور پس از اقدام ایران در واگذاری منطقهای از آبهای خلیجفارس برای انجام عملیات اکتشاف نفت، احساس گردید. گفتنی است کویت این منطقه را جزء آبهای خود میداند.[30]
± ادارة امور کویت و امارات در وزارت اقتصاد
وزارت اقتصاد، ادارة امور کویت و اماراتِ خلیجفارس را تشکیل داد. این اداره به منظور گسترش مناسبات بازرگانی میان ایران، کویت و کشورهای حوزة خلیج تأسیس شده است.[31]
± نشست های اقتصادی ایران و رومانی
در پی مذاکرات هیئت اقتصادی ایرانی با کشورهای اروپای شرقی در بخارست، دوم براوا، سفیرکبیر رومانی در تهران مأموریت یافت مذاکرات را تا انعقاد موافقتنامة تجاری میان دو کشور دنبال نماید. بدین منظور نشستهایی از دو روز پیش در وزارت اقتصاد در حال انجام است و به زودی هیئتی برای امضای قرارداد تجاری وارد تهران خواهند شد.[32]
± سود و زیان روابط تجاری ایران با کشورهای گوناگون
وزارت اقتصاد در حال بررسی سود و زیان روابط تجاری ایران با کشورهای گوناگون میباشد. این بررسی حتی روی کشورهایی که اکنون روابطی با ایران ندارند نیز صورت میگیرد. در نتیجة این بررسیها مشخص شده امکانات موجود در کشورهای تازه استقلال یافتة آفریقایی، شرایط مناسبی برای برقراری روابط تجاری فراهم آورده است. از این رو اقداماتی جهت اعزام نمایندة تجاری به این کشورها در دست انجام است.[33]
پینوشتها:
[1]ـ یاران امام به روایت اسناد ساواک، ج 1: آیتالله العظمی سید محمدهادی میلانی، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1376، ص 271 و 273.
[2]ـ آزادمرد؛ طیب حاجرضایی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 150.
[3]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 12.
[4]ـ بازرگان، مهدی، یادداشتهای روزانه، تهران، قلم، 1376، ص 60 و 61.
[5]ـ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، ج 4: دوران حصر، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1380، ص 1 و 4.
[6]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 11.
[7]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 1 و 11.
[8]ـ همان، ص 11.
[9]ـ همان.
[10]ـ هفتهنامة ادارة آذربایجان، ش 509، 12/5/1342، ص 4.
[11]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 11.
[12]ـ همان، ش 6009، 13/5/1342، ص 11.
[13]ـ همان، ص 7.
[14]ـ همان، ش 6007، 10/5/1342، ص 7.
[15]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1888، 10/5/1342، ص 5.
[16]ـ روزنامة خراسان، ش 4074، 11/5/1342، ص 1.
[17]ـ روزنامة کیهان، ش 6009، 13/5/1342، ص 7.
[18]ـ روزنامة خراسان، ش 4076، 14/5/1342، ص 6.
[19]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1888، 10/5/1342، ص 6.
[20]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 26 و 27.
[21]ـ روزنامة مهر ایران، ش 1888، 10/5/1342، ص 1.
[22]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11155، 10/5/1342، ص8.
[23]ـ همان، ص 16.
[24]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 12.
[25]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11155، 10/5/1342، ص 16.
[26]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11156، 12/5/1342، ص 16.
[27]ـ روزنامة کیهان، ش 6007، 10/5/1342، ص 12.
[28]ـ بولتن خبرگزاری پارس محرمانه، ش 107، 12/5/1342، ص 27.
[29]ـ همان، ص 34 و 35.
[30]ـ همان، ص 2.
[31]ـ روزنامة اطلاعات، ش 11155، 10/1342، ص 16.
[32]ـ همان، ص 8.
[33]ـ همان.
