یکشنبه 3 خرداد 1343 / 12 محرم 1384 / 24 مه 1964
2 بازدید
مجلس یادبود شهداى 15 خرداد در قم
امروز به مناسبت دوازدهم محرم سالگرد حادثه 15 خرداد، مجلس عزادارى در خانه آیتالله خمینى در قم برگزار شد. به نوشته نشریه بعثت در این مجلس حجتالاسلام سیدمرتضى برقعى واعظ درباره جنایت بىسابقه دستگاه سخن گفت و از عدهاى از بازماندگان شهدا [ى 15 خرداد] که در منزل حاضر بودند، دلجویى کرد.[1]
گزارش شهربانى نیز از این جلسه حاکى است؛ «در اواسط انعقاد مجلس عزادارى در منزل آقاى خمینى، یکى از حاضرین شعارى به این شرح داده (به روح شهداى 12 محرم صلوات بفرستید). در این بین یدالله نام، قارى قرآن، اظهار نموده: شعار ندهید، مجلس عزادارى است. ولى پس از ختم مجلس، آقاى خمینى به قارى مزبور اعتراض کرده گفته است: چرا شعار ندهند. در چنین روزى خون 30 هزار نفر از مسلمین را به ناحق ریختهاند. و این جمله را دوباره تکرار نموده سپس قارى مذکور را از مجلس بیرون کرده است».[2] بنابراین گزارش، «در حین تشکیل مجلس، شخص کوتاهقدى که هویت وى فعلاً مشخص نشده بعداً نسبت به دستگیرى وى اقدام خواهد شد و گفته مىشود که از بازاریهاست پشت میکروفن قرار گرفته مطالبى به شرح زیر ایراد نموده است: ما پیرو قرآن هستیم و تا آخرین قطره خون خود را در راه قرآن مىدهیم. زیر بار ننگ نمىرویم. زیر بار اسرائیل نمىرویم. بدانند که ما از همان مردم هستیم که با جان خود بازى کردند.
نامبرده پس ازبیانات فوق ضمن دعا اظهار نموده: خدایا آنها را با شهداى کربلا محشور بدار. سپس حاج مرتضى برقعى ضمن بیاناتى به بازماندگان شهدا تسلیت گفته اظهار نموده باید افتخار کنید که کسان شما در این روز شهید شدند و این مجلس را حضرت آیتالله خمینى به مناسبت یادبود آنها قرار نموده به خود ببالید که چنین شخصى صاحب عزاست.
مجلس مذکور در ساعت 11 به پایان رسیده است».[3]
مجالس عزادارى شهداى 15 خرداد در مشهد
امروز در مشهد، مراسم عزادارى شهداى 15 خرداد برگزار شد و چندین هزار نفر از مردم در منزل آیتالله العظمى سیدهادى میلانى و آیتالله طباطبایى قمى اجتماع کردند.[4] اعلامیه آیات خمینى، میلانى، قمى و مرعشى نیز در این مراسم توزیع گردید.[5]
در همین حال ساواک مشهد در تلگرامى به ساواک مرکز در تهران نوشت: «در مورد اینکه اعلامیه اخیر آیاتالله خمینى، نجفى مرعشى، میلانى و قمى به امضاى واقعى دو نفر روحانیون منظور مشهد بوده است یا خیر به استحضار مىرساند: طى تماسى که به وسیله ساواک خراسان با نامبردگان حاصل شده آیاتالله میلانى و قمى موضوع اعلامیه را تأیید نموده اظهار داشتهاند که به امضاى حقیقى آنهاست».[6]
امروز در سالگرد حادثه 12 محرم ـ 15 خرداد ـ در بسیارى از نقاط کشور، روحانیان به بازخوانى واقعه سال گذشته پرداختند و اعلامیه آیتالله خمینى و مراجع دیگر را براى مردم قرائت کردند. در رفسنجان حجتالاسلام صادق خلخالى براى مردم سخنرانى کرد و فجایع سال گذشته را براى مردم تشریح کرد.[7]
اعلامیه چهار نفر از رهبران مذهبى
خبرگزارى فرانسه نیز خبر داد که اعلامیه چهار تن از رهبران مذهبى در شهر قم و مشهد به صورت «تراکت» در تهران چاپ و مخفیانه توزیع گردید.
به نوشته این خبرگزارى، در این اعلامیه روز 24 ماه مه [3 خرداد] عزاى ملى اعلام شده است. این روز نخستین سالروز حوادث خونین 5 ژوئن [15 خرداد] گذشته است که طى آن به طورى که در اعلامیه گفته شده است، مسلمانان مورد کشتار دستجمعى قرار گرفته تنها گناه آنها این بود که از اصول قرآن دفاع مىکردند. به گزارش خبرگزارى فرانسه، در اعلامیه شدیداً به دولت حمله شده، دولت ایران فاشیست و طرفدار اسرائیل خوانده شده است. در اعلامیه گفته مىشود که مسلمانان نمىتوانند در برابر خطرى که اسلام و استقلال کشور را تهدید مىکند ساکت بنشینند.
اعلامیه سپس از تمام مسلمانان سراسر کشور درخواست مىکند که یگانگى خود را صرفنظر از اینکه به کدام فرقه بستگى دارند در زیر پرچم واحدى حفظ کنند. در این تراکت هیچگونه حمله مستقیم به شخص شاه و نخستوزیر نشده است. خبرگزارى فرانسه مىنویسد: در نخستین ساعات بامداد امروز، تهران سرگرم فعالیت عادى خود بود و هیچگونه حادثهاى ناشى از عزاى ملى روى نداده از اعتصاب و تظاهرات هم خبرى نیست.[8]
حمله شهربانی به مجلس یادبود شهداى 15 خرداد
نشریه بعثت نوشت که مأموران شهربانى قم به مجلس فاتحهاى که براى یکى از شهداى دوازدهم محرم در مسجد پایین شهر منعقد شده بود، حمله کردند و با بر هم زدن مجلس، عدهاى را مضروب نمودند.[9]
علی امینى در پی بازگشت به قدرت
ساواک امروز از تلاش امینى براى بازگشت به قدرت خبر داد و در گزارشى نوشت: دکتر امینى از اروپا به سمت امریکا حرکت کرده است و قصد دارد در امریکا براى زمامدارى تشبث کند و با وساطت جانسون رئیسجمهوری امریکا با حضور شاهنشاه، زمینه خودش را براى زمامدارى درست نماید.[10]
اختلاف در کمیته مرکزى حزب توده
ساواک امروز در گزارشى به اختلاف میان اعضاى کمیته مرکزى حزب توده در آلمان شرقى بر سر چگونگى مبارزه در ایران پرداخت و نوشت: «دکتر رادمنش و طرفداران وى موافق به وجود آوردن یک سازمان و تشکیلات حزبى در ایران و ادامه مبارزات اصولى حزبى مىباشند. عبدالصمد کامبخش، دکتر کیانورى و هواداران این دو نفر طرفدار عملیات مسلحانه و پارتیزانى در ایران هستند. مسئولین حزب منحله توده در تهران اظهارنظر مىکنند اگر از طرف مقامات انتظامى ضربهاى به تشکیلات حزب توده تهران وارد گردد و باعث شکست شود، آن وقت است که تز کامبخش و کیانورى به مورد عمل درخواهد آمد.[11]
مصاحبه دبیرکل جبهه ترقیخواهان
احمد آرامش دبیرکل جبهه ترقیخواهان ایران امروز بعدازظهر در مصاحبه مطبوعاتى خواستار تشکیل جبهه واحد علیه تحریکات خارجى شد. وى عامل این تحریکات را عبدالناصر دانست و پیشنهاد کرد با شرکت همه افراد و شخصیتهاى ملى و مذهبى کشور پس از مذاکره با ملل و دولتهاى مسلمان خاورمیانه، کنگره نیرومندى به نام کنگره ملى و اسلامى حفظ صلح و امنیت خاورمیانه تشکیل گردد.
آرامش در این مصاحبه تأکید کرد: بى هیچ مجامله باید گفت که اکنون در کشور ما در هر طبقه و صنفى مقدارى عدم رضایت و دلخورى از دستگاههاى دولتى موجود است که باید دولتها و مسئولین امور در اسرع وقت به آن توجه کرده در صدد رفع آن برآیند ولى مسلماً در چنین زمانى وقت آن نیست که عناصر مؤثر و ملى مملکت از شرکت در دفع شر بیگانه طمعکار غفلت ورزند و به خاطر گلایههایى که دارند در منازعه بین دولت ایران و جمال عبدالناصر تماشاگر معرکه باشند. وى ادعا کرد که از مسئولین امور مملکت و رهبران مذهبى و ملى این سرزمین کسانى هستند که هنوز از عمق و وسعت خطرى که ناصر براى ما فراهم آورده است اطلاع کافى ندارند وگرنه درباره موضوعى چنان خطیر، چنین کم اعتنا و یا بىطرف نمىماندند.[12] گزارش کیهان نیز حاکى است آرامش در این مصاحبه افزوده است که اگر همین حالا دو نیروى اصلى و اساسى «ملى» و «مذهبى» کشور که بزرگترین و اصیلترین ضامن بقا و استقلال سرزمینهایى نظیر کشور ماست با عزمى راسخ به مقابله با این صداى گوشخراش عبدالناصر برنخیزند، براى نسل یا نسلهاى بعدى این مرز و بوم ایجاد زحمت و دردسر خواهد شد. وى از جامعه روحانیت و پیشوایان مذهبى نیز استمداد کرد که در چنین موقعیت خطیرى، ملت ایران را به اتحاد و اتفاق دعوت کرده آنان را در مقابل بیگانگان متشکل کنند.[13]
پرسشهایی از دبیرکل جبهه ترقیخواهان
در پى مصاحبه احمد آرامش دبیرکل جبهه ترقیخواهان ایران، بعثت، ارگان مخفى دانشجویان حوزه علمیه قم، در شماره جدید خود پرسشهایى را با وى در میان گذاشت. بعثت در مطلبى با عنوان «جبهه واحد!!» نوشت: آقاى احمد آرامش دبیرکل جبهه ترقیخواهان در مصاحبه اخیر خود که در مطبوعات چاپ شد خواستار وحدت دو نیروى اصلى و اساسى ملى و مذهبى کشور که بزرگترین و اصیلترین ضامن براى بقا و استقلال ایران است، شده است. ایشان مىگویند: «جبهة ترقیخواهان ایران از جامعه روحانیت و پیشوایان مذهبى نیز استمداد مىنماید که در چنین موقعیت خطیرى یا با نشر اعلامیه و یا به وسیله وعظ و خطابه قاطبة ملت ایران را به اتحاد دعوت کرده و آنان را متشکل فرمایند».
ایشان سپس مدعى هستند که عدهاى از بعثیها را در مساجد سوریه کشتهاند و همچنین خود ایشان و یارانشان جز محرومیت و ناکامى نصیبى نبردهاند! و از همه بالاتر آنکه همه مردم ایران در منابع سرشار خوزستان سهیم و شریکند! ما بدون اینکه در ماهیت مسئله و عامل اصلى این مصاحبه و علل و عوامل به وجود آورندة این اختلافها و ناراحتیهاى خاورمیانه که قبل از هر چیزى اسرائیل و آشنایى با اسرائیل است از آقاى آرامش و گروه وابسته به ایشان مىپرسیم: شما که نیروى مذهبى را بزرگترین و اصیلترین عامل بقاى استقلال ایران مىدانید چرا در یک سال گذشته که روحانیت و نیروهاى ملى و مذهبى زیر چکمههاى هیئت حاکمه و کابینة سیاه کوبیده مىشدند، اعتراضى نکردید؟
شما که جزء طبقه حاکمه و هزار فامیل این مملکت هستید و داراى حزب و تشکیلات براى خود مىباشید و در مواقعى که دستگاه مىخواهد اعلامیه چاپ و مصاحبه مىنمایید! چرا به قانونشکنیهاى دستگاه جبار در یک سال گذشته کوچکترین اعتراضى ننمودید؟ شما که امروز خواستار اعلامیه روحانیون علیه جمال عبدالناصر رئیسجمهورى متحده عربى هستید چرا دیروز از اعلامیههاى پیشوایان مذهبى علیه ظلم و فساد طبقه حاکمه ایران پشتیبانى نکردید؟ شما که به خیال خودتان جز محرومیت و ناکامى نصیبى نبردهاید!! (لابد براى اینکه تاکنون نخستوزیر نشدهاید) و به ادعاى خودتان طرفدار حق و حقیقت و واقعیت هستید، چرا در مصاحبه خود به دروغ مىگویید بعثیها را در مساجد کشتند؟ با اینکه همه در روزنامه کیهان خواندهاند که این بعثیها بودند که مردم مسلمان را در مساجد به گلوله بستند و یازده نفر را فقط در یک مسجد کشتند. شما ملت ایران را سهیم در منافع خودشان مىدانید، ولى همه مىدانند که منافع زرخیز ایران را کنسرسیوم استعمارى نفت به غارت برده و ملت در محرومیت و بدبختى کامل به سر مىبرد.
بعثت سپس با تأکید بر اینکه همه مشکلات موجود در میان جوامع اسلامى ناشى از دسایس صهیونیسم و عمال آنهاست مىنویسد: آنچه مسلم است بدون قضاوت و بحث در ماهیت مسئله مورد نظر آقاى آرامش تا روزى که ایران با اسرائیل همکارى دارد و عمال صهیونیسم در مملکت ما آزادى دارند، علاوه بر آنکه وضع کشور ما با کشورهاى عربى و اسلامى چنین خواهد بود، اختلافهاى موجود هم هرگز رفع نخواهد شد. روحانیت شیعه همکارى با اسرائیل را محکوم و بالصراحه اعلام مىدارد که تا با اسرائیل قطع رابطه نشود از پشتیبانى آن برخوردار نخواهید بود.
از طرف دیگر آقاى آرامش خوبست بدانند که پیشوایان مذهبى دیگر گول دیندارى! و اشک تمساح! طبقه حاکمه را هرگز نخواهند خورد. در یک سال گذشته حقایقى بر روحانیت و ملت مسلمان ایران روشن شد که اگر کمونیسم بینالمللى نیم قرن مىکوشید نمىتوانست آن را این چنین بر ملت ما روشن سازد!
البته این یکى از آثار درخشان! کابینه سیاه سازندگى! غلام خانهزاد امیراسدالله خان علم کدخداى بزرگ قائنات بود، و نیک و بد آن به عهده ریاست فعلى دانشگاه شیراز است! ما بالصراحه اعلام مىداریم که آقاى آرامش و طبقه حاکمه بهتر است که در این جبهه ملى و اسلامى! خود از روحانیونى از قبیل کمرهایها، مردوخها و حجتها و نظایر آنها استفاده کند! زیرا تا هیئت حاکمه راه و روش غیرقانونى خود را عوض نکنند، تا قانون اساسى به معنى واقعى کلمه اجرا نشود، تا عدالت اجتماعى و اقتصادى عمومى نگردد، تا خواستهاى مشروع ملت و روحانیون برآورده نشود، روحانیت از همکارى با طبقه حاکمه مطلقاً به دور و برکنار خواهد بود.
البته روحانیت چناناینکه آیتالله العظمى آقاى خمینى و آقای شریعتمدارى و دیگران اعلام فرمودهاند از استقلال و تمامیت ارضى میهن اسلامى ما در قبال هر تجاوزى دفاع خواهند کرد، ولى نه به خاطر بقاى حکومت طبقه حاکمه جابر... و نه به خاطر منافع شخصى خود، بلکه به خاطر هدف، به خاطر شرف و انسانیت، به خاطر وظیفه حتمى اسلامى و خدایى.
و از همین جاست که روحانیت برخلاف طبقه حاکمه با حزب توده ایران، کابینه ائتلافى تشکیل نمىدهد! وزیر و وکیل تودهاى را به خانه ملت راه نمىدهد و دشمن آشتىناپذیر هر خارجى به هر رنگ و شکلى که باشد، بوده و هست و خواهد بود.
روحانیت با «کمونیسم و صهیونیسم و کاپیتالیسم و استعمار» به هر شکل و عنوانى که باشد، مخالف است و با تمام قوا علیه آنها و علیه عمال و ایادى آنها مبارزه مىکند. مبارزه پىگیر و بىامان روحانیت و ملت سرانجام طبقه حاکمه را به خود خواهد آورد و آنها خواهند فهمید که معنى دفاع از استقلال و منافع توده محروم و زجردیدة ایران چیست و چگونه تواند بود. پیروز باد مبارزه علیه استعمار سیاه و عمال آن. درود به سربازان مجاهد اسلام که در سیاهچالهاى زندان به سر مىبرند. درود بىپایان به روان پاک شهداى پانزدهم خرداد که با قیام جوانمردانه و شهادت مظلومانه، دستگاه حاکمه را رسوا و محکوم کردند.[14]
سرکوب در جنوب ایران
بهرام آریانا فرمانده نیروهاى عملیاتى جنوب، یک اعلامیه خطاب به مردم فارس و یک نامه خطاب به شاه نوشت و از سرکوب کسانی که آنها را راهزن خطاب میکرد، سخن گفت: در هفته گذشته دو راهزنى ننگین و بىشرمانه از سوى برخى تبهکاران راهزن در نزدیکیهاى آب باریک و دیگرى در نزدیکیهاى آباده روى داد. واحدهاى ژاندارمرى، راهزنان را سرکوب، 12 تن تبهکار در آب باریک دستگیر و 9 تن در نزدیکیهاى آباده کشته شده لاشه آنها در برابر دید همگان قرار گرفت. آریانا تأکید کرده است که مردم نجیب پارس بدانند که هر تبهکار و راهزنى در زمان کوتاهى کیفر خواهد یافت.[15]
این فرمانده نیروهاى عملیاتى جنوب در نامهاش به شاه از وى اجازه خواسته است با تأمین به افراد عامى و فریبخورده منطقه بویراحمدى، زمینه سرکوبى آنان را فراهم آورد.
آریانا در این نامه آورده است: «بنا به استدعاى کدخدایان بویراحمدى از خاکپاى همایونى، جاننثار در نظر دارد اعلامیهاى صادر [کند] و طى آن به غیر از عبدالله ضرغامپور و پسرانش و ناصر طاهرى و چند نفر از نزدیکان وى و غلامحسین جلیل و سایر اشرارى که دست آنان به خون افسران و درجهداران و سربازان شهید آلوده شده است به بقیه افراد عامى و فریبخورده که بلا اراده آلت دست سران تبهکاران اشرار واقع شدهاند، تأمین بدهد».
او تأکید مىکند که از این اقدام دو نتیجه حاصل خواهد شد: «1ـ پراکنده شدن افراد از اطراف اشرار خائن با راهنمایى و همکارى کدخدایان خدمتگزار بویراحمدى
2ـ تسهیل عملیات نظامى و خاتمه دادن هرچه زودتر به آن».[16]
موافقت بانک جهانى با پرداخت وام به ایران
بانک جهانى با پرداخت 5/18 میلیون دلار وام به ایران براى اجراى طرحهاى راهسازى موافقت کرد. به گفته مرتضوى، معاون مالى سازمان برنامه که براى مذاکره با بانک جهانى و دریافت وام راهسازى به امریکا رفته بود با اعلام این خبر افزود: این وام قسمتى از اعتباراتى است که بانک جهانى براى ساختمان راههاى کشور در اختیار دولت ایران مىگذارد و انتظار مىرود تا پاییز آینده براى قسمت دیگرى از راههاى اصلى و راههاى فرعى، قراردادى به مأخذ 30 تا 35 میلیون دلار امضا شود. وى مدت وام 5/18 میلیون دلارى را بیست سال ذکر کرد و میزان بهره آن را موکول به روز امضاى قرارداد دانست اما تأکید کرد که میزان آن از 5/5 درصد تجاوز نخواهد کرد. وى زمان شروع بازپرداخت این وام را از خرداد 1347 اعلام کرد.[17]
افزایش ذخیره ارزى کشور
روزنامه بورس به نقل از یک منبع موثق خبر از وجود 150 میلیون دلار ذخیره ارزى در کشور داد و نوشت، این میزان ذخیره نسبت به سالهاى قبل افزایش نیز داشته است. به نوشته این روزنامه، پیشبینى مىشود که میزان ذخیره ارزى کشور در آینده افزایش یابد.[18]
ادامه خرجتراشیهای جشنهاى 2500 ساله
در ادامه خرجتراشیها براى جشنهاى 2500 ساله شاهنشاهى که قرار است در آبان ماه سال آینده برگزار شود، مقرر شد ماکتى از تختجمشید در هنگام آبادانى آن نیز ساخته شود. به پیشنهاد دکتر لوشاى، رئیس هیئت باستانشناسى آلمان به ایران، براى نشان دادن ارزش و اهمیت بناى تختجمشید، ماکت بزرگى از زمان آبادانى این بنا ساخته خواهد شد. به نوشته روزنامه اطلاعات، قرار است مقدمات تهیه این ماکت در اختیار لوشاى گذاشته شود.[19]
آییننامه اصلاحات ارضى
کمیسیون خاص مشترک مجلسین براى بررسى آییننامه اصلاحات ارضى امروز موادى از این آییننامه را تصویب کرد. براساس ماده 17 در صورت توافق اکثریت زارعین و مالکین هر ده، بهرهبردارى از آن ده به صورت یک واحد سهامى زراعى، توسط هیئتمدیرهاى مرکب از سه نفر که یک نفر از طرف زارعین و نفر دوم از طرف مالکین و نفر سوم با توافق طرفین انتخاب مىشود، اداره خواهد شد.
همچنین ماده 4 این آییننامه درباره میزان اجارهبها براساس معدل عایدات خالص مالکانه سه ساله 1340 تا 1342 مورد اجاره، مقرر کرده است که با توجه به صرف محل و تراضى زارعین و مالکین تعیین شود و در صورت عدم تراضى معدل عایدات خالص مالکانه سه سال مزبور (ضریب) را سازمان اصلاحات ارضى تعیین خواهد کرد.[20]
پانوشتها:
[1]ـ حجتی کرمانی، علی، بعثت؛ ارگان مخفی دانشجویان حوزه علمیه قم، تهران، سروش، 1376، ص 104.
[2]ـ خاطرات محمدرضا موحدى قمى، تهران، آرشیو واحد تاریخ شفاهى دفتر ادبیات انقلاب اسلامى، ص 4 و 23.
[3]ـ امام در آئینه اسناد، سیر مبارزات امام خمینى به روایت اسناد شهربانى، جلد اول، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، 1383، ص 477؛ قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک، تبعید، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1380، ص 36.
[4]ـ جلالی، غلامرضا، تقویم تاریخ خراسان از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377، ص 195.
[5]ـ همان.
[6]ـ همان، ص 356.
[7]ـ صادقیگیوی، محمدصادق، خاطرات آیتالله خلخالی 1371، تهران، سایه، 1379، ص 129.
[8] ـ بولتن خبرگزارى پارس محرمانه، ش 55، 5/3/43، ص 2.
[9]ـ حجتی کرمانی، علی، همان، ص 104.
[10]ـ رجال عصر پهلوى به روایت اسناد ساواک، على امینى، ج 3، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، ص 142.
[11]ـ چپ در ایران به روایت اسناد ساواک، ج 7، تهران، مرکز بررسى اسناد تاریخى وزارت اطلاعات، 1378، ص 45.
[12]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11394، 4/3/43، ص 15.
[13]ـ روزنامه کیهان، ش 6247، 5/3/43، ص 9 و 7.
[14]ـ حجتی کرمانی، علی، همان، ص 108 و 106.
[15]ـ آریانا، بهرام، تاریخچه عملیات نظامى جنوب، تهران، چاپخانه ارتش، 1342، ص 236.
[16]ـ همان، ص 237.
[17]ـ روزنامه کیهان، ش 6245، 3/3/43، ص 9.
[18]ـ روزنامه بورس، ش 677، 3/3/43، ص 1.
[19]ـ روزنامه اطلاعات، ش 11393، 3/3/43، ص 16.
[20]ـ اصلاحات ارضى نخستین اصل انقلاب ایران، تهران، وزارت تعاون و امور روستائى، 1351، ص 5 و 34.
